اختلال پرخوری؛ علت رو روش های درمان زیاد غذا خوردن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

اختلال پرخوری یا BED نوعی اختلال تغذیه‌ای است که با حمله‌های پرخوری و احساس از دست دادن کنترل شناخته می‌شود و با پرخوری عصبی تفاوت دارد. معمولا رفتارهای جبرانی منظم مثل استفراغ عمدی یا ورزش افراطی در آن دیده نمی‌شود. علائم آن علاوه بر زیاد خوردن، شامل خوردن سریع، خوردن بدون گرسنگی، احساس پشیمانی یا شرمندگی و درگیری ذهنی با غذا است و می‌تواند با اضطراب و افسردگی همراه شود. علت پرخوری زیادمی‌تواند استرس، کم‌خوابی، رژیم‌های سخت، نوسان قند خون، دیابت، برخی داروها و مشکلات هورمونی باشد. درمان موثر معمولا ترکیبی از روان‌درمانی، اصلاح سبک زندگی و در برخی موارد دارودرمانی زیر نظر پزشک است.

گاهی یک لحظه متوجه می‌شوید ظرف خوراکی خالی شده، اما چیزی از مسیر خوردن یادتان نیست. نه گرسنه بوده‌اید، نه قصدش را داشته‌اید، فقط یک نیروی نامرئی شما را هل داده سمت خوردن. بعدش هم سنگینی، دل‌درد، و سوال‌هایی که پشت سر هم ردیف می‌شوند. چرا پرخوری میکنم و چرا بعضی روزها اشتها ناگهان چند برابر می‌شود؟ پرخوری همیشه یک عادت ساده نیست. پشت آن می‌تواند خواب بد، استرس، نوسان قند خون، یا حتی یک چرخه ذهنی باشد که آرام آرام شکل گرفته و خودش را پنهان کرده است. اختلال پرخوری یا به‌اختصار BED یکی از اختلالات تغذیه‌ای است که ممکن است عوارض جدی به دنبال داشته باشد. در ادامه این مقاله با اختلال پرخوری آشنا می‌شوید.

اختلال پرخوری چیست؟

اختلال پرخوری (به انگلیسی Binge Eating Disorder که به اختصار اختلال BED هم گفته می‌شود)، یکی از اختلالات تغذیه ای است که در آن فرد در مدت کوتاهی مقدار زیادی غذا می‌خورد و احساس می‌کند کنترلش را روی خوردن از دست داده است. پرخوری به انگلیسی معمولا با واژه overeating برای پرخوری معمولی و با عبارت binge eating برای پرخوری زیاد بیان می‌شود، اما وقتی این رفتار تکرار شود و باعث مشکل و افت عملکرد شود، به سمت اختلال پرخوری می‌رود. نکته مهم این است که همه پرخوری‌ها اختلال نیستند و تشخیص، به الگوی تکرار و پیامدها بستگی دارد.

بسیاری از افراد گاهی به خاطر مهمانی، استرس یا بی‌خوابی بیش از نیاز بدن غذا می‌خورند و بعد حس سنگینی یا عذاب وجدان دارند. اختلال پرخوری زمانی مطرح است که این اتفاق به شکل دوره‌ای تکرار شود، فرد از این وضعیت رنج ببرد و به مرور روی سلامت جسم و روان اثر بگذارد. این اتفاق از بیرون ممکن است فقط زیاد غذا خوردن دیده شود، اما درون ماجرا معمولا یک چرخه از فشار روانی، خوردن بدون کنترل و احساس عذاب وجدان بعد از پرخوری یا شرمندگی وجود دارد که به تنهایی شکستن آن سخت است.

تفاوت اختلال پرخوری و پرخوری عصبی

برخی افراد اختلال پرخوری را با پرخوری عصبی اشتباه می‌گیرند. تفاوت اختلال پرخوری و پرخوری عصبی بیشتر در رفتارهای جبرانی بعد از خوردن است. در اختلال پرخوری عصبی شخص بعد از دوره پرخوری برای جبران پاک‌سازی کالری انجام می‌دهد. مواردی مانند استفراغ اجباری، ورزش بیش‌ازحد و استفاده زیاد از ملین‌ها از این دسته اقدامات هستند. اما در اختلال BED چنین رفتارهایی مشاهده نمی‌شود.

تفاوت پرخوری معمولی و پرخوری زیاد و شدید

علائم پرخوری چیست؟

نشانه‌های پرخوری در اختلال BED فقط به زیاد غذا خوردن خلاصه نمی‌شود و معمولا چند نشانه کنار هم دیده می‌شود. خیلی وقت‌ها فرد وقتی شروع به خوردن می‌کند، احساس می‌کند نمی‌تواند متوقف شود یا انتخاب غذا از دستش خارج می‌شود و بعد از پایان حمله، از خودش ناراحت می‌شود. این علائم ممکن است دوره‌ای باشند و در زمان‌هایی مثل فشار کاری، تنش خانوادگی یا خستگی شدید بیشتر شوند.

معمولا افرادی که دچار اختلال پرخوری هستند، اضافه‌وزن دارند و از چاقی رنج می‌برند. اما گاهی هم ممکن است شخص وزن طبیعی داشته باشد. اگر پرخوری کیفیت زندگی را پایین آورد، خواب را به‌هم بریزد، وزن را به سرعت تغییر دهد یا رابطه فرد با غذا پر از اضطراب شود، بهتر است جدی‌تر نگاه شود. چون هرچه زودتر به نشانه‌ها توجه شود، درمان ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر خواهد بود و احتمال برگشت کمتر می‌شود. علائم پرخوری شایع عبارت‌اند از:

• در یک زمان مشخص مقدار زیادی غذا می‌خورند.

• غذاخوردن خارج از کنترل است و نمی‌توان آن را متوقف کرد.

• حتی زمانی که سیر هستند یا گرسنه نیستند، این رفتار قابل‌کنترل نیست.

• در دوره‌های پرخوری، سرعت غذاخوردن زیاد است.

• تا مرز ناراحت‌کننده به غذاخوردن ادامه می‌دهند.

• معمولا این افراد به‌تنهایی یا مخفیانه پرخوری می‌کنند.

• دوره‌های پرخوری باعث احساس افسردگی، انزجار، شرم، گناه و ناراحتی می‌شود.

• به‌طورمکرر تصمیم به رژیم می‌گیرند، اما موفق نشده و کاهش وزنی ندارند.

• معمولا این افراد سابقه افزایش وزن و کاهش وزن داشته‌اند.

• نسبت به سایر افراد که دچار چاقی هستند، در کاهش وزن و حفظ آن مشکل دارند.

• احساس گناه، غم یا بیزاری از خود بعد از پرخوری دارند.

اگر حداقل سه مورد از این نشانه‌ها را دارید، حتما با روانشناس یا روانپزشک مشاوره داشته باشید.

علائم عاطفی و رفتاری اختلال BED

علاوه‌بر علائم و نشانه‌های ذکرشده اختلال پرخوری ممکن است باعث بروز رفتارهای دیگری شود. علائم عاطفی و رفتاری اختلال BED معمولا به شکل نوسان خلق، حساسیت به استرس و درگیری ذهنی با غذا خودش را نشان می‌دهد. ممکن است فرد صبح تصمیم بگیرد رژیم خیلی سخت بگیرد اما عصر همان روز وارد یک حمله پرخوری شود و بعد احساس شکست کند. بعضی افراد برای آرام شدن، غذا را به عنوان ابزار کنترل هیجان استفاده می‌کنند و همین باعث می‌شود چرخه پرخوری و پشیمانی تکرار شود. برخی از علائم رفتاری پرخوری زیاد عبارت است از:

• غذاخوردن کنار دیگران ناراحت‌کننده است.

• به دنبال امتحان‌کردن راه‌هایی مانند عمل لاغری یا رژیم‌های سنگین هستند.

• ترس از غذاخوردن در جمع

• دزدی یا احتکار مواد غذایی در مکان‌های عجیب

• از دوستان خود فاصله گرفته و فعالیت‌های معمول را انجام نمی‌دهد.

• مکرر رژیم می‌گیرند.

• توجه زیادی به وزن و ظاهر کلی بدن دارند.

• برای بررسی نقایص ظاهری مدام در آینه نگاه می‌کنند.

• عزت‌نفس پایین

برای بررسی علائم اختلال پرخوری به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

اگر دچار علائم ذکرشده هستید و دوره‌های پرخوری شما کوتاه‌مدت یا عودکننده هستند، حتما برای تشخیص این بیماری به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید.

علت پرخوری چیست؟

گاهی اوقات پرخوری یک پیام از بدن یا ذهن است، نه فقط ضعف اراده. علت پرخوری زیاد می‌تواند ترکیبی از عوامل روانی مثل استرس و اضطراب، عوامل زیستی مثل اختلال خواب و نوسان قند خون، و عوامل محیطی مثل دسترسی آسان به خوراکی‌های پرکالری باشد. دلیل پرخوری یهویی هم گاهی به خستگی، محدودیت غذایی شدید در روزهای قبل، یا تحریک هیجانی ناگهانی برمی‌گردد که باعث می‌شود مغز به دنبال پاداش فوری برود.

پرخوری ممکن است نشانه نیاز عاطفی برآورده‌نشده، افسردگی، اختلالات هورمونی یا حتی عادت‌های غذایی غلط باشد. دلایل پرخوری برای هر فرد متفاوت است و به همین دلیل درمان موفق زمانی اتفاق می‌افتد که دلیل پرخوری چیست به‌صورت اختصاصی بررسی شود، نه اینکه فقط روی کم خوردن تمرکز کنیم. برخی از دلایل پرخوری عبارتند از:

• استرس مزمن و اضطراب

• افسردگی و پایین بودن خلق

• بی‌خوابی و بهم‌ریختگی ساعت خواب

• رژیم‌های سخت و محدودیت کالری شدید

• مصرف کم پروتئین و فیبر در وعده‌ها

• نوسان قند خون و افت انرژی در طول روز

• عادت به خوردن احساسی و پاداش دادن با غذا

• برخی داروها یا مشکلات هورمونی که اشتها را بالا می‌برند

• سابقه خانوادگی پرخوری

علت پرخوری و سیر نشدن چیست؟

اصلی‌ترین علت پرخوری و سیر نشدن ممکن است به ترکیب غذای روزانه و پیام‌های سیری هورمون‌ها در بدن مربوط باشد. وقتی وعده‌ها پروتئین و فیبر کافی ندارند یا فرد خیلی سریع غذا می‌خورد، پیام سیری دیرتر به مغز می‌رسد و احتمال پرخوری بیشتر میشود. گاهی هم کم‌خوابی، استرس یا خوردن مداوم تنقلات باعث می‌شود سیگنال گرسنگی و سیری به‌هم بریزد و فرد حتی بعد از غذا احساس کند هنوز چیزی کم است. اگر این حالت طولانی شد، بررسی قند خون، وضعیت تیروئید و الگوی خواب می‌تواند کمک‌کننده باشد.

جدول دلایل پرخوری و علائم همراه آن

علت پرخوری کودکان چیست؟

در کودکان، پرخوری بیشتر به الگوی خانواده، هیجانات و عادت‌ها برمی‌گردد. گاهی کودک به دلیل بی‌حوصلگی، اضطراب جدایی، یا استفاده از خوراکی به عنوان جایزه، یاد می‌گیرد احساساتش را با غذا مدیریت کند. از طرف دیگر، اگر کودک میان‌وعده‌های شیرین و نوشیدنی‌های قندی زیاد مصرف کند، نوسان قند خون می‌تواند اشتها را بیشتر کند. اگر پرخوری با اضافه‌وزن سریع، تشنگی زیاد یا خواب‌آلودگی همراه است، بهتر است پزشک کودکان هم کودک را ارزیابی کند.

علت پرخوری در دیابت چیست؟

پرخوری در دیابت می‌تواند به افت قند خون، تنظیم نبودن داروها یا ترس از گرسنگی مرتبط باشد. بعضی افراد وقتی قندشان پایین می‌افتد، برای جبران سریع سراغ خوراکی‌های شیرین می‌روند و بعد وارد چرخه خوردن بیشتر می‌شوند. همچنین اگر برنامه غذایی نامنظم باشد یا فیبر و پروتئین کافی در وعده‌ها نباشد، احساس گرسنگی زودتر برمی‌گردد. در دیابت، مدیریت پرخوری باید با توجه به اعداد قند خون و زیر نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود تا هم ایمنی حفظ شود و هم کنترل قند بهتر شود.

پرخوری و افسردگی چه ارتباطی با هم دارند؟

در برخی افراد، افسردگی باعث می‌شود میل به غذا به‌خصوص خوراکی‌های شیرین و چرب افزایش پیدا کند، چون مغز دنبال آرامش سریع می‌گردد. از طرف دیگر، تکرار پرخوری و احساس گناه بعد از آن می‌تواند خلق را بدتر کند و اعتمادبه‌نفس را پایین بیاورد. اگر پرخوری همراه با بی‌انگیزگی، غم طولانی یا اختلال خواب است، بهتر است همزمان از نظر افسردگی هم ارزیابی شوید.

متن انگلیسی:
Almost 80% of people with BED have at least one other psychological disorder, such as phobias, depression, post-traumatic stress disorder (PTSD), bipolar disorder, anxiety, or substance abuse
ترجمه متن:
تقریبا ۸۰ درصد از افراد مبتلا به BED حداقل یک اختلال روانی دیگر مانند فوبیا، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال دوقطبی، اضطراب یا سوءمصرف مواد دارند.

healthline

روش های تشخیص اختلال پرخوری

تشخیص اختلال پرخوری بر پایه گفت‌وگوی بالینی، بررسی الگوی خوردن و ارزیابی سلامت روان انجام می‌شود. پزشک یا درمانگر درباره دفعات حمله‌های پرخوری، حس کنترل‌ناپذیری، میزان ناراحتی بعد از خوردن و تاثیر آن روی زندگی روزمره سوال می‌پرسد. برای تشخیص این اختلال آزمایشی وجود ندارد. اما پزشک باتوجه‌به معیارهای تشخیصی DSM-5 سوالاتی را مطرح کرده و آنها را تجزیه‌وتحلیل می‌کند.

در کنار این بررسی‌ها، ممکن است برای رد کردن یا مدیریت پیامدهای جسمی، آزمایش‌هایی مثل قند خون، چربی خون، وضعیت تیروئید یا بررسی کمبودهای تغذیه‌ای درخواست شود. گاهی هم پرسشنامه‌های استاندارد برای سنجش شدت علائم استفاده می‌شود تا روند درمان قابل پیگیری باشد. هدف این مرحله برچسب زدن نیست، بلکه این است که تصویر دقیقی از مشکل به دست بیاید و درمان درست انتخاب شود.

روش های درمان پرخوری چیست؟

موثرترین بخش درمان اختلال BED روان‌درمانی است. پایه و اساس درمان این بخش بوده و ممکن است پزشک از دارو یا توصیه‌های تغذیه‌ای هم استفاده کند. دارو و برنامه رژیمی در درمان اختلال پرخوری نقشی ندارند، اما می‌توانند برخی عوامل مربوطه را مدیریت کنند. خط اول درمان در بسیاری از راهنماها، روش‌های مبتنی بر شناخت و رفتار مثل درمان شناختی رفتاری است که کمک می‌کند محرک‌های پرخوری شناخته شوند و الگوی فکر و رفتار اصلاح شود.

از طرف دیگر، بسیاری از افراد بعد از حمله پرخوری دنبال هضم سریع غذا بعد از پرخوری هستند، اما واقعیت این است که بدن برای هضم زمان لازم دارد و میان‌بر امنی وجود ندارد. بهترین کار این است که از چرخه سرزنش و جبران افراطی خارج شوید، به بدن فرصت بدهید و روی پیشگیری از تکرار تمرکز کنید. اگر پرخوری شدید و تکرارشونده است، درمان حرفه‌ای به مراتب موثرتر از راهکارهای مقطعی خواهد بود. به‌صورت خلاصه راه‌های درمان پرخوری عبارتند از

• درمان شناختی رفتاری (CBT): با این روش رفتارها و افکار و احساسات پشت آنها بررسی می‌شود. روان‌شناس باید این الگوها را بشکند تا برای پاسخ به این احساسات و افکار راه‌های سازنده‌تری پیدا کند.

• درمان بین‌فردی (IPT): این درمان فردی بوده و روی تعارضات فعلی و عوامل استرس‌زا تاکید دارد.

• رفتاردرمانی دیالکتیکی

• روان‌درمانی فردی

• گروه‌درمانی

درمان سریع پرخوری چیست؟

برای درمان اختلال پرخوری هیچ راه‌حل سریعی وجود ندارد. شما باید برنامه درمانی مداوم و طولانی‌مدت داشته باشید. در لحظه‌ای که میل شدید به خوردن شروع می‌شود، تکنیک‌هایی مثل مکث کوتاه، نوشیدن آب، تغییر محیط، یا انجام یک فعالیت کوتاه مثل قدم زدن می‌تواند میل به پرخوری را کمتر کند. اگر پرخوری کردید، حذف وعده بعدی یا ورزش سنگین معمولا نتیجه معکوس می‌دهد و حمله‌های بعدی پرخوری را محتمل‌تر می‌کند. درمان سریع وقتی اتفاق می‌افتد که فرد محرک‌هایش را بشناسد و برای مدیریت هیجان‌ها، مهارت‌های جایگزین داشته باشد.

برای درمان سریع پرخوری محرک‌های خود را بشناسید.

درمان خانگی پرخوری کودکان

برای درمان پرخوری کودکان در خانه بهتر است وعده‌ها منظم باشد، تنقلات خیلی شیرین همیشه در دسترس نباشد و غذا به عنوان جایزه یا تنبیه استفاده نشود. والدین می‌توانند با الگوی خودشان، آرام غذا خوردن و توجه به سیری را تمرین کنند و فرصت دهند کودک احساساتش را با حرف زدن بیان کند. اگر پرخوری کودک با اضطراب، قلدری در مدرسه، یا افزایش وزن سریع همراه است، کنار اقدامات خانگی بهتر است از پزشک کودکان یا روان‌شناس کودک هم کمک بگیرید.

درمان پرخوری دیابتی ها

اگر پرخوری به خاطر افت قند رخ می‌دهد، تنظیم دارو، زمان‌بندی وعده‌ها و داشتن میان‌وعده برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند کمک کند. انتخاب خوراکی‌های سیرکننده‌تر مثل ترکیب پروتئین با فیبر، جلوی نوسان شدید قند را می‌گیرد و میل ناگهانی به خوردن را کمتر می‌کند. در این شرایط بهترین مسیر، برنامه مشترک با پزشک غدد و متخصص تغذیه است تا هم پرخوری کمتر شود و هم کنترل قند خون بهتر بماند.

درمان معده درد پرخوری

اگر بعد از پرخوری دچار مشکلاتی مانند معده درد شدید، برخی راهکارها به کاهش درد کمک می‌کنند. قدم‌زدن به تنظیم قند خون و کاهش گاز معده کمک می‌کند. سعی کنید بدن را هیدراته نگه دارید. دم‌نوش‌های گیاهی مانند نعناع، بابونه و زنجبیل نیز به کاهش درد معده کمک می‌کنند. اگر پرخوری و حالت تهوع دارید، بهتر است وعده بعدی را سبک و ساده انتخاب کنید و به معده فرصت بدهید. اگر درد شدید، استفراغ مداوم، خون در استفراغ یا درد قفسه سینه وجود دارد، باید سریع‌تر به پزشک مراجعه شود.

قرص هضم سریع غذا بعد از پرخوری

برای هضم سریع غذا نمی‌توانید خودسرانه قرص مصرف کنید. بعضی افراد از داروهای بدون نسخه مثل ضداسیدها یا داروهای ضدنفخ استفاده می‌کنند، اما این‌ها علت اصلی را درمان نمی‌کنند و فقط بخشی از علائم را کم می‌کنند. اگر رفلاکس، سوزش سر دل یا معده‌درد بعد از پرخوری تکرار می‌شود، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا علت‌هایی مثل رفلاکس یا التهاب معده بررسی شود. در اختلال BED هم مهم است که به جای تکیه بر داروهای گوارشی، درمان اصلی یعنی روان‌درمانی پیگیری شود.

برای هضم سریع غذا بعد از پرخوری نباید خودسرانه قرص و دارو مصرف کنید.

دارو برای درمان پرخوری

اولین دارویی که بیشتر پزشکان برای درمان اختلال BED تجویز می‌کنند، داروی لیزدگزامفتامین است. این دارو در درمان اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی کاربرد دارد. اما تحقیقات نشان داده است در کنترل این اختلال نیز موثر است. البته این دارو اختلال را از ریشه درمان نکرده و از عود طولانی‎مدت جلوگیری می‌کند.

قرص توپیرامات یک داروی ضدتشنج است که می‌تواند دوره‌های پرخوری را کاهش دهد. البته ممکن است عوارضی مانند سرگیجه، خواب‌آلودگی یا عصبی شدن داشته باشد. اگر پرخوری مربوط به مشکلات روان‌شناسی دیگر باشد، ممکن است پزشک داروهای ضدافسردگی یا داروهای اضطراب تجویز کند. گاهی هم داروهای سرکوب‌کننده اشتها راه‌حل خوبی برای کنترل دوره‌های پرخوری هستند.

درمان پرخوری در بارداری

در بارداری درمان پرخوری باید با حساسیت بیشتری انجام شود، چون تغییرات هورمونی، تهوع یا افت قند می‌تواند اشتها را غیرقابل پیش‌بینی کند. بهترین راه معمولا افزایش تعداد وعده‌های کوچک، داشتن میان‌وعده‌های سالم و جلوگیری از گرسنگی طولانی است. اگر پرخوری با اضطراب، نگرانی از وزن یا تغییرات شدید خلق همراه است، صحبت با ماما و در صورت نیاز روان‌شناس می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. مصرف هر دارویی در بارداری باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

برای درمان پر خوری به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

برای درمان این اختلال باید به روان‌شناس یا روانپزشک مراجعه کنید. ممکن است پزشک برای تکمیل روند درمان شما را به متخصص تغذیه هم ارجاع دهد.

عوارض پرخوری چیست؟

مضرات پرخوری فقط افزایش وزن نیست و می‌تواند از دستگاه گوارش تا قلب و مغز را درگیر کند. وقتی پرخوری تکرار می‌شود، بدن فرصت تنظیم طبیعی گرسنگی و سیری را از دست می‌دهد و خطر مشکلات متابولیک مثل مقاومت به انسولین، افزایش چربی خون و فشار خون بالاتر می‌رود. از نظر روانی هم تکرار پرخوری می‌تواند اعتمادبه‌نفس را پایین بیاورد و اضطراب و افسردگی را تشدید کند.

تپش قلب یا درد قفسه سینه نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد، زیرا این علائم ممکن است نشان‌دهندهٔ مشکلات قلبی مستقل از پرخوری باشند. عوارض زیاد غذا خوردن و پرخوری می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• اضافه‌وزن و چاقی

• کلسترول و فشارخون بالا

• دیابت

• بیماری کیسه صفرا

• بیماری قلبی

• رفلاکس معده به مری

• نفخ، رفلاکس و سوزش سر دل

• معده درد و احساس سنگینی طولانی

• حالت تهوع

• یبوست یا اسهال در برخی افراد

• افزایش وزن و بدتر شدن کبد چرب

همچنین در این افراد به دلیل خوردن زیاد غذاهای ناسالم احساس گناه و انزجار بیشتر می‌شود. این شرایط مشکلات زیر را ایجاد می‌کند.

• اختلالات خلقی افسردگی

• تشدید اضطراب و افت خلق

• پایین آمدن کیفیت زندگی

• مصرف مواد

• مشکلات در موقعیت اجتماعی و محل کار

متن انگلیسی:
 About 1% to 2% of the population have binge eating disorder. It’s seen more often in women than in men.
ترجمه متن:
حدود ۱٪ تا ۲٪ از جمعیت دارای اختلال پرخوری هستند. این مشکل در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود.

hopkinsmedicine

عوارض پرخوری برای معده

افرادی که دچار اختلال پرخوری هستند، تا حد ناراحتی به خوردن ادامه می‌دهند. به همین دلیل ممکن است دچار معده درد شوند. عوارض پرخوری برای معده بیشتر به شکل کشیدگی معده، درد، نفخ و سوزش سر دل دیده می‌شود. به همین دلیل باید برای درمان این اختلال سریعا اقدام کرد. همچنین پرخوری ممکن است باعث یبوست شود. به‌خصوص اگر غذاهای شیرین یا نشاسته‌ای زیاد مصرف کنید، احتمال یبوست بیشتر می‌شود. اگر این علائم تکرار شونده است، بهتر است علت‌های زمینه‌ای مثل رفلاکس یا حساسیت‌های غذایی بررسی شود.

عوارض پرخوری در شب

پرخوری در شب علاوه‌بر عوارض ذکرشده احتمال مشکلاتی مانند آپنه انسدادی خواب را بیشتر می‌کند. همچنین خواب شما مختل شده و دچار بی‌خوابی می‌شوید. پرخوابی در شب می‌تواند رفلاکس را تشدید کند و باعث خواب سطحی و تکه‌تکه شود، در نتیجه فرد روز بعد خسته‌تر است و دوباره میل به خوردن بالایی دارد. از طرفی سندروم خوردن شبانه معمولا با احساس گناه همراه است و همین فشار روانی، چرخه را تکرارپذیرتر می‌کند. اگر پرخوری در شب تبدیل به عادت شده، بهتر است الگوی وعده‌ها و محرک‌های شبانه بررسی شود.

پرخوری در شب می‌تواند منجر به اختلال خواب شود.

عوارض پرخوری بر قلب

برخی افراد بعد از خوردن غذاهای سنگین سرشار از کربوهیدرات، قند و چربی دچار تپش قلب می‌شوند. عوارض پرخوری بر قلب می‌تواند به شکل تپش قلب، احساس سنگینی قفسه سینه یا بالا رفتن موقت فشار خون دیده شود، به‌خصوص اگر غذا خیلی چرب، شور یا شیرین باشد. بعد از یک وعده خیلی سنگین، خون بیشتری به سمت دستگاه گوارش می‌رود و بدن برای تنظیم این تغییرات ممکن است ضربان را بالا ببرد. گاهی هم ممکن است علت آن حساسیت غذایی باشد. اگر مدام دچار این وضعیت می‌شوید، باید به متخصص تغذیه مراجعه کنید.

عوارض پرخوری در طب سنتی

اگر فرد دچار علائم شدید گوارشی، تپش قلب یا مشکلات متابولیک باشد، اتکا به توصیه‌های کلی کافی نیست و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. استفاده از دمنوش‌ها یا توصیه‌های غذایی سنتی هم اگر با داروهای فرد تداخل داشته باشد، می‌تواند دردسرساز شود. پس بهتر است طب سنتی را فقط به عنوان مکمل و با نظر پزشک یا متخصص معتبر در نظر بگیرید.

برای جلوگیری از پرخوری چه کنیم؟

جهت پیشگیری واقعی از پرخوری باید قبل از شروع پرخوری محرک‌ها را کنترل کنید. بسیاری از افراد وقتی گرسنگی طولانی دارند یا روزشان پر از فشار است، در پایان روز به سمت خوردن بدون کنترل می‌روند. باید از این رفتارها آگاه باشید. رژیم‌های خیلی سخت معمولا نتیجه معکوس می‌دهند و میل به پرخوری را بالا می‌برند. وقتی وعده‌ها متعادل باشد و فضای عاطفی امن‌تری برای مدیریت احساسات وجود داشته باشد، احتمال حمله‌های پرخوری کمتر می‌شود و اگر هم رخ دهد، شدت آن پایین‌تر می‌آید. برخی از راهکارهای کمک‌کننده به پیشگیری از پرخوری عبارتند از:

• وعده‌ها را حذف نکنید و فاصله طولانی بین غذاها نگذارید.

• در هر وعده پروتئین و فیبر کافی بگذارید تا سیر شوید

• سرعت غذا خوردن را کم کنید و گوشی را هنگام غذا کنار بگذارید.

• وقتی گرسنه شدید حتما غذا بخورید. زیرا گرسنگی زیاد باعث تحریک پرخوری می‌شود.

• خواب شبانه را جدی بگیرید.

• محرک‌های پرخوری ( مثل استرس، تنهایی، خستگی) را یادداشت کنید.

• برای هیجان‌ها جایگزین داشته باشید مثل پیاده‌روی، تماس با دوست، تنفس آرام.

• اگر حمله‌ها تکرار می‌شود، درمان تخصصی را به تعویق نیندازید.

نتیجه گیری

اختلال پرخوری یکی از اختلالات شایع تغذیه‌ای است. افرادی که دچار این اختلال هستند، حداقل یک بار در هفته به مدت ۳ ماه دوره های پرخوری را تجربه می‌کنند. در این دوره‌ها شخص مدام غذا می‌خورد و متوقف کردن آن سخت است. حتی اگر شخص سیر باشد باز هم به خوردن ادامه می‌دهد. به همین دلیل بسیاری از این افراد با مشکل چاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. معمولا این بیماران در تنهایی و مخفیانه پرخوری کرده و بعد از آن احساس گناه و افسردگی دارند. این بیماری در بیشتر افراد با مشکلاتی مانند افسردگی در ارتباط است؛ بنابراین گاهی تجویز داروهای ضدافسردگی به کنترل آن کمک می‌کند. اصلی‌ترین بخش درمان روان‌درمانی بوده و مدت درمان طولانی است.

پرسش‌های متداول

برای پرخوری چی خوب است؟

برای پرخوری، بهترین کار این است که اول محرک را پیدا کنید، مثلا استرس، کم‌خوابی یا گرسنگی طولانی. وعده‌های منظم با پروتئین و فیبر کافی می‌تواند میل به پرخوری را کمتر کند. اگر حمله شروع شد، تغییر محیط و چند دقیقه مکث کمک می‌کند موج میل پایین بیاید. اگر پرخوری تکرار شونده است، درمان تخصصی از هر راهکار خانگی موثرتر است.

چرا پرخوری میکنم؟

بعضی وقت‌ها دلیل پرخوری یهویی افت انرژی و قند خون است و گاهی فشار روانی و افسردگی نقش پررنگ‌تری دارد. رژیم‌های سخت هم می‌توانند مغز را به سمت جبران و پرخوری هل بدهند. بررسی الگوی خواب، وعده‌ها و وضعیت خلق می‌تواند علت اصلی را روشن‌تر کند.

درمان پرخوری در اسلام چیست؟

پرخوری گناه کبیره است. در نگاه اسلامی، اعتدال در خوردن و پرهیز از اسراف و زیاده‌روی توصیه شده و بسیاری این موضوع را از جنبه اخلاقی و سبک زندگی مهم می‌دانند. اما اینکه پرخوری گناه کبیره است یا نه، یک حکم فقهی است و بهتر است برای نظر دقیق از مرجع تقلید یا کارشناس دینی معتبر سوال شود. از نظر سلامت هم رویکرد اسلامی می‌تواند به شما کمک کند با نظم، قناعت و توجه به بدن، رفتار غذایی را بهتر مدیریت کنید. اگر پرخوری حالت وسواس‌گونه یا کنترل‌ناپذیر دارد، کمک گرفتن از متخصص سلامت روان کاملا ضروری است.

برای درمان پرخوری چه بخوریم؟

ترکیب پروتئین مثل تخم‌مرغ، لبنیات یا حبوبات با فیبر مثل سبزیجات و غلات کامل معمولا کمک‌کننده است. نوشیدن آب و خوردن آهسته هم در رسیدن پیام سیری موثر است. بهتر است خوراکی‌های بسیار شیرین را به عنوان ابزار آرامش استفاده نکنید چون ولع را تندتر می‌کند.

بعد از پرخوری در رژیم چه کنیم؟

مهم‌ترین کار این است که رژیم را با حذف وعده بعدی یا ورزش تنبیهی سخت‌تر نکنید. یک وعده سبک و متعادل در زمان معمول بخورید تا چرخه گرسنگی و پرخوری تکرار نشود. کمی پیاده‌روی آرام و نوشیدن آب کافی می‌تواند احساس سنگینی را کمتر کند. اگر پرخوری‌ها تکرار می‌شود، برنامه غذایی باید پایدارتر و منعطف‌تر تنظیم شود.

بعد از پرخوری چی بخوریم؟

بهتر است ساده و سبک باشد تا معده تحت فشار بیشتر قرار نگیرد. سوپ سبک، ماست ساده، میوه کم‌حجم یا نان و پنیر کم‌چرب برای بسیاری مناسب‌تر است. نوشیدنی‌های گازدار و غذاهای چرب می‌تواند نفخ و رفلاکس را بدتر کند. اگر تهوع یا درد شدید دارید، اولویت با استراحت و پیگیری علائم هشدار است. نعنا گیاهی است که در کاهش وزن تاثیر زیادی دارد. البته در اختلال پرخوری داروهای گیاهی تاثیری ندارند. اما نعنا به هضم غذا و افزایش متابولیسم کمک کرده و مشکلات بعد از دریافت زیاد کالری را تا حدی جبران می‌کند. شما می‌توانید از دم‌نوش نعنا یا عرق نعنا برای رفع این مشکل استفاده کنید.

ایا با یک روز پرخوری چاق میشویم؟

معمولا افزایش وزن واقعی با یک روز به‌تنهایی اتفاق نمی‌افتد، اما ممکن است وزن روی ترازو بالا برود چون آب و نمک و ذخیره گلیکوژن بیشتر می‌شود. این تغییر معمولا چند روزه برمی‌گردد اگر به روال عادی برگردید. مهم این است که آن روز را بهانه رژیم سخت و جبران افراطی نکنید. تکرار پرخوری در طول زمان است که وزن و سلامت را بیشتر تحت تاثیر می‌گذارد.

آیا پرخوری از علائم بارداری است؟

در برخی افراد در اوایل بارداری به دلیل تغییرات هورمونی اشتها بیشتر می‌شود، اما این علامت به‌تنهایی قابل اتکا نیست. استرس، کم‌خوابی و نوسان قند خون هم می‌تواند اشتها را بالا ببرد. اگر احتمال بارداری دارید، تست بارداری و بررسی علائم همراه مثل تاخیر قاعدگی دقیق‌تر است. در بارداری هم پرخوری شدید بهتر است با ماما یا پزشک مطرح شود.

آیا پرخوری باعث تپش قلب میشود؟

بله در بعضی افراد بعد از یک وعده سنگین، پرخوری و تپش قلب با هم دیده می‌شود چون بدن برای هضم خون‌رسانی را تغییر می‌دهد و ضربان بالا می‌رود. غذاهای پرنمک، پرچرب یا خیلی شیرین این حس را بیشتر می‌کنند. اگر تپش با درد قفسه سینه، ضعف شدید یا سرگیجه همراه است، باید فوری بررسی پزشکی شود. اگر تکرار می‌شود، بهتر است علت‌های قلبی یا تیروئیدی هم ارزیابی شود.

آیا پرخوری باعث تنگی نفس میشود؟

پرخوری و تنگی نفس گاهی به خاطر فشار معده پُر به دیافراگم و احساس سنگینی رخ می‌دهد، به‌خصوص اگر فرد بلافاصله دراز بکشد. در افراد دارای رفلاکس، این وضعیت می‌تواند بدتر شود و احساس نفس کم آوردن ایجاد کند. اگر تنگی نفس ناگهانی، شدید یا همراه با درد قفسه سینه است، باید اورژانسی بررسی شود. اگر این حالت تکرار می‌شود، بهتر است از نظر مشکلات گوارشی و قلبی هم ارزیابی انجام شود.

کمبود چه ویتامینی باعث پرخوری می شود؟

کمبودهای تغذیه‌ای می‌تواند خستگی و ولع ایجاد کند. کمبود برخی ریزمغذی‌ها مثل آهن یا ویتامین‌های گروه ب می‌تواند انرژی را پایین بیاورد و فرد برای جبران به غذا پناه ببرد. با این حال پرخوری معمولا فقط با یک ویتامین توضیح داده نمی‌شود و عوامل روانی و سبک زندگی مهم‌اند. اگر شک دارید، آزمایش و ارزیابی توسط پزشک بهترین مسیر است.

آیا کم خونی باعث پرخوری می شود؟

کم‌خونی بیشتر باعث خستگی، بی‌حالی و گاهی ولع‌های غذایی می‌شود و بعضی افراد در این حالت بیشتر سراغ خوراکی‌های شیرین می‌روند. اما کم‌خونی به‌تنهایی علت اصلی پرخوری حمله‌ای نیست و معمولا در کنار عوامل دیگر نقش دارد. اگر علائم کم‌خونی مثل رنگ‌پریدگی، تنگی نفس با فعالیت یا ریزش مو دارید، بهتر است بررسی و درمان انجام شود. درمان کم‌خونی می‌تواند به بهبود انرژی و کنترل ولع کمک کند.

علت اشتهای زیاد چیست؟

افت خواب، استرس شدید، ورزش سنگین یا حذف وعده‌ها می‌تواند اشتها را ناگهان بالا ببرد. نوسان قند خون هم یکی از علت اشتهای زیاد ناگهانی است، به‌خصوص اگر بعد از شیرینی خوردن دوباره سریع گرسنه می‌شوید. برخی داروها یا مشکلات هورمونی هم می‌توانند اشتها را تغییر دهند. اگر این حالت مکرر است یا با تغییر وزن سریع همراه است، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.

علت زود گرسنه شدن بعد از غذا خوردن چیست؟

اگر وعده شما بیشتر از کربوهیدرات ساده باشد و پروتئین و فیبر کم داشته باشد، سیری دوام نمی‌آورد و دوباره گرسنه می‌شوید. سریع غذا خوردن هم باعث می‌شود پیام سیری دیرتر برسد و فرد حس کند هنوز سیر نشده است. بی‌خوابی و استرس می‌تواند هورمون‌های گرسنگی را تغییر دهد و گرسنگی را بیشتر کند. اصلاح ترکیب وعده‌ها و نظم غذایی معمولا اولین قدم موثر است.