داروی پروژسترون چیست و چه کاربردهایی دارد؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

پروژسترون نوعی داروی هورمونی است که با افزایش ضخامت رحم به باروری بهتر و جلوگیری از سقط و زایمان زودرس کمک می‌کند. این دارو به عنوان درمان جایگزین هورمونی در زنانی که علائم یائسگی دارند و هیسترکتومی (جراحی برداشتن رحم) انجام ندادند هم استفاده می‌شود. داروی پروژسترون به صورت قرص، شیاف و آمپول موجود است و معمولا در دوره‌های ۱۰ تا ۱۲ روزه (با توجه به تشخیص پزشک) مصرف می‌شود.

داروی پروژسترون از گروه دارویی پروژستین (هورمون‌های زنانه) نوعی داروی تجویزی توسط پزشک متخصص زنان و زایمان است که برای بهبود باروری زنان، تنظیم چرخه پریود (بهبود آمنوره)، کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی و علائم افسردگی پس از زایمان و کنترل علائم یائسگی استفاده می‌شود. این دارو به شکل‌های مختلف خوراکی و تزریقی وجود دارد و برای مصرف آن حتما باید با متخصص زنان مشورت کنید. در صورتیکه این دارو برای شما تجویر شده است، پیش از مصرف دارو، در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا بیشتر با کاربرد و نحوه مصرف آن آشنا شوید.

داروی پروژسترون چیست؟

پروژسترون به انگلیسی progesterone نوعی داروی هورمونی است که با اشکال دارویی مختلفی مانند قرص، شیاف، ژل و آمپول برای درمان توقف قاعدگی (آمنوره)، زایمان زودرس، بیماری آندومتریوز و علائم سندروم پیش از قاعدگی در زنان استفاده می‌شود. این دارو تنها با تجویز پزشک متخصص در دسترس است و مصرف آن نیاز به نظارت پزشک دارد.

اطلاعات دارویی درباره پروژسترون

تفاوت قرص مدروکسی پروژسترون و داروی پروژسترون چیست؟

قرص مدروکسی پروژسترون (به انگلیسی: Medroxyprogesterone acetate) نوعی داروی مشتق شده از پروژستوژن است. پروژستوژن‌ها شبیه هورمون طبیعی ساخته شده در بدن به نام پروژسترون هستند. مدروکسی پروژسترون به همان شیوه‌ که پروژسترون طبیعی کار می‌کند، اما با اثرات قوی‌تر، کاربرد دارد.

قرص دوفاستون همان پروژسترون است؟

قرص دوفاستون از مشتقات پروژسترون است که معمولا برای تشخیص یا درمان قاعدگی دردناک، خونریزی واژن، ناباروری و درمان سقط مکرر استفاده می‌شود.

قرص پروژسترون برای درمان اختلالات هورمونی در خانم‌ها کاربرد دارد.

طریقه مصرف داروی پروژسترون

پروژسترون به صورت کپسول برای مصرف خوراکی معمولا یکبار در روز یا قبل از خواب مصرف می‌شود. احتمالا پروژسترون را در یک برنامه چرخشی هر ۱۰ تا ۱۲ روز یکبار مصرف خواهید کرد. پزشک شما دقیقا به شما می‌گوید که چه زمانی باید پروژسترون مصرف کنید. پروژسترون را دقیقا طبق دستورالعمل مصرف کنید. کم و بیش از حد آن را مصرف نکنید. بیمارانی که در بلعیدن کپسول مشکل دارند باید آن‌ها را با آب در حالت ایستاده ببلعند.

پروژسترون واژن را با سایر فرآورده‌های واژن به طور همزمان مصرف نکنید. آزاد سازی و جذب ممکن است تغییر کند. حداقل در بازه‌های زمانی ۶ ساعته زمان مصرف داروهای واژینال را جدا کنید. مصرف این دارو برای کودکان توصیه نمی‌شود.

در برخی شرایط و با نظر پزشک می‌توان همزمان از شیاف و قرص پروژسترون استفاده کرد اما مصرف خودسرانه آن‌ها توصیه نمی‌شود.

نحوه مصرف داروی پروژسترون

شیاف پروژسترون برای چیست؟

شیاف پروژسترون برای درمان ناباروری به دلیل مشکل در فاز لوتئال یا مشکلات تخمک‌گذاری و برای درمان سقط‌های خود به خود یا مکرر استفاده می‌شود. زنان تحت درمان با گنادوتروپین‌ها (تکنولوژی‌های تولید مثل کمک شده مانند IVF یا Ivf اهدای تخمک) نیز شیاف پروژسترون دریافت می‌کنند.

نکته: از داروی پروژسترون در دوران بارداری (مگر به تحویز پزشک) نباید استفاده شود و مصرف خودسرانه آن ممنوع است.

متن انگلیسی:
Progesterone is also used to bring on menstruation (period) in women of childbearing age who have had normal periods and then stopped menstruating.
ترجمه فارسی:
داروی پروژسترون در خانم‌هایی که پریودشان با مشکل مواجه شده است، تجویز می‌شود.

به نقل از سایت medlineplus

ژل پروژسترون برای چیست؟

شکل دیگری از داروی پروژسترون، ژل واژینال است. ژل پروژسترون به صورت داخل واژنی با اپلیکاتور مخصوص استفاده می‌شود و برای درمان ناباروری در زنانی که به اندازه کافی هورمون طبیعی پروژسترون را تولید نمی‌کنند، استفاده می‌شود. این هورمون برای حفظ بارداری و بازگرداندن چرخه قاعدگی در زنانی که چرخه آنها متوقف شده است استفاده دارد.

پروژسترون برای تنظیم صحیح چرخه قاعدگی و درمان توقف غیرمعمول قاعدگی (آمنوره) در زنان استفاده می‌شود.

قرص پروژسترون برای چیست؟

قرص پروژسترون خارجی یا ایرانی نوع خوراکی هورمون زنانه پروژسترون است. پروژسترون و سایر هورمون‌ها به شما کمک می‌کنند تا باردار شوید. قرص پروژسترون در بارداری با افزایش سطح پروژسترون در زنان، برای درمان باروری استفاده می‌شود. البته دقت داشته باشید که مصرف قرص پروژسترون در شیردهی و بارداری و اطلاع دقیق از فواید و عوارض قرص پروژسترون نیاز به مشورت پزشکی دارد.

آمپول پروژسترون برای چیست؟

آمپول progesterone 50 که به صورت عضلانی در باسن تزریق می‌شود، چرخه قاعدگی نامنظم را درمان می‌کند. این دارو با افزایش سطح هورمون پروژسترون در بدن به حمایت از باروری و جلوگیری از سقط و زایمان زودرس هم کمک می‌کند و معمولا هفته‌ای یکبار تزریق می‌شود.

۱. آمپول پروژسترون برای پریود شدن – پروژسترون و قاعدگی

هنگامی که پریود خانم‌ها عقب افتاده باشد و علت قطع شدن پریود بارداری نباشد، می‌توان از تجویز دو آمپول پروژسترون ۵۰ برای جلوگیری از خطر پریود نشدن یا پروژسترون و قاعدگی کمک گرفت. تجویز این دارو حتما باید توسط پزشک انجام شود و بدون نسخه نمی‌توانید آن را تهیه کنید. نحوه تزریق آمپول پروژسترون برای پریود شدن تزریق دوز مصرفی ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرمی یکبار در هفته است.

مدت زمان تاثیر آمپول پروژسترون برای پریود شدن

معمولا پریود شدن پس از تزریق آمپول پروژسترون به‌صورت خون‌ریزی ناشی از قطع هورمون رخ می‌دهد و بیشتر افراد بین ۲ تا ۷ روز پس از آخرین تزریق دچار خون‌ریزی قاعدگی می‌شوند. در برخی موارد، این زمان می‌تواند تا ۱۰ روز و حداکثر تا ۱۴ روز هم طول بکشد. مدت زمان تاثیر آمپول پروژسترون برای پریود شدن به عواملی مثل دوز تزریق، وضعیت هورمونی فرد، علت تأخیر پریود (مانند تخمدان پلی‌کیستیک یا استرس) و پاسخ بدن بستگی دارد.

اگر تا دو هفته پس از تزریق خون‌ریزی ایجاد نشود، لازم است حتماً بررسی پزشکی یا تست بارداری بعد از آمپول پروژسترون انجام شود.

دوتا آمپول پروژسترون زدم کی پریود میشم؟

معمولاً پس از تزریق دوتا آمپول پروژسترون 50 میلی برای پریود شدن، پریود بین ۲ تا ۷ روز بعد از آخرین تزریق اتفاق می‌افتد. در برخی افراد این زمان می‌تواند تا ۱۰ یا ۱۴ روز طول بکشد. زمان دقیق می‌تواند به دوز، وضعیت هورمونی فرد و علت مصرف دارو بستگی داشته باشد.

داروی سیکلوژست (پروژسترون) برای تنظیم چرخه قاعدگی، پیشگیری از خون‌ریزی غیرطبیعی و حمایت از بارداری در موارد کمبود پروژسترون استفاده می‌شود.

۲. علائم حاملگی بعد از آمپول پروژسترون چیست؟

اگرچه بهترین راه برای اطلاع از نشانه‌های بارداری انجام تست بارداری است اما در صورت مشاهده علائم رایجی مانند حالت تهوع و استفراغ، سردرد و سرگیجه، قطع پریود، حساسیت پستان و افت انرژی، به بارداری خود شک کنید.

۳. آمپول پروژسترون برای سقط جنین

در مواردی که زن مشکوک به سقط جنین است یا در دوران بارداری با لکه بینی تجویز احتمال سقط می‌گیرد، داروی پروژسترون تزریق می‌کند. ممکن است که آمپول سقط جنین قبل از آگاهی از بارداری باعث سقط شود.

بنابراین اگر پریود شما به تاخیر افتاده است، به اشتباه این دارو را برای پریود شدن استفاده نکنید زیرا ممکن است با تحریک چرخه پریود در بارداری، به سقط دچار شوید. در بیشتر موارد برای نارسایی دهانه رحم در بارداری از این دارو استفاده می‌شود تا مکمل پروژسترون بتواند بارداری را حفظ کرده و از سقط پیشگیری کند.

نکته: از داروی پروژسترون در دوران بارداری (مگر به تحویز پزشک) نباید استفاده شود و مصرف خودسرانه آن ممنوع است.

آمپول پروژسترون برای حمایت از بارداری، درمان ناباروری، و تنظیم چرخه قاعدگی یا کاهش خون‌ریزی غیرطبیعی رحم به‌کار می‌رود.

عوارض داروی پروژسترون چیست؟

در مورد اینکه عوارض پروژسترون چیست باید گفت عوارض پروژسترون معمولاً خفیف تا متوسط هستند و اغلب پس از مدتی یا با قطع دارو کاهش می‌یابند. این عوارض بیشتر به دلیل تأثیر پروژسترون بر سیستم عصبی، تعادل هورمونی و احتباس مایعات در بدن ایجاد می‌شوند و در اغلب افراد خطرناک نیستند اما آگاهی از آن‌ها برای پیگیری صحیح درمان اهمیت دارد.

عوارض مهم و شایع داروی پروژسترون عبارت است از:

• تأخیر یا قطع موقت پریود

• لکه‌بینی یا خون‌ریزی نامنظم

• حساسیت و درد سینه‌ها

• خواب‌آلودگی یا خستگی

• سردرد و تغییرات خلقی

• تهوع خفیف یا ناراحتی معده

عوارض نادر داروی پروژسترون مانند لخته شدن خون، اختلالات کبدی، واکنش‌های آلرژیک شدید و افسردگی شدید یا تغییرات خلقی غیرعادی شیوع کمی دارند اما از نظر بالینی اهمیت بیشتری دارند. این عوارض معمولاً در مصرف طولانی‌مدت، دوزهای بالا یا در افرادی با سابقه بیماری‌های زمینه‌ای دیده می‌شوند و نیاز به بررسی پزشکی فوری دارند تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود.

اگر پس از مصرف قرص پروژسترون پریود نشده‌اید، معمولاً جای نگرانی نیست و این حالت می‌تواند به‌دلیل مهار موقت تخمک‌گذاری یا تغییر ضخامت آندومتر باشد. پریود در بیشتر افراد ۳ تا ۱۴ روز پس از قطع دارو اتفاق می‌افتد. در صورت عدم خون‌ریزی تا حداکثر ۱۴ روز، انجام تست بارداری و مراجعه به پزشک کمک کننده است.

عوارض آمپول پروژسترون در بارداری

عوارض آمپول پروژسترون در بارداری معمولاً خفیف و گذرا هستند و بیشتر مربوط به اثرات هورمونی یا تزریق دارو می‌شوند. شایع‌ترین موارد عبارتند از:

• حساسیت یا درد در محل تزریق

• سردرد یا خستگی

• تهوع خفیف یا ناراحتی معده

• تغییرات خلق و خو یا خواب‌آلودگی

• نفخ یا احتباس مایعات

عوارض نادر و مهم شامل واکنش‌های آلرژیک شدید یا مشکلات کبدی است که نیاز به مراجعه فوری پزشک دارد. با رعایت دوز تجویزی، اغلب زنان بدون مشکل بارداری طبیعی ادامه می‌دهند.

موارد احتیاط و منع مصرف داروی پروژسترون چیست؟

پروژسترون ممکن است برای زنان مبتلا به لوپوس اریتماتوی سیستمیک، بیماری متابولیک استخوان، فشار خون بالا، سابقه‌ی افسردگی یا سابقه آندومتریوز مناسب نباشد. موارد زیر نیز از مهمترین نکاتی هستند که باید قبل از مصرف قرص، شیاف یا آمپول پروژسترون رعایت کنید:

• این دارو در دوران بارداری باید تحت نظر متخصص استفاده شود.

• تزریق عضلانی آمپول پروژسترون ممکن است باعث تحریک موضعی منطقه‌ی تزریق شود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد این دارو با متخصص زنان مشورت کنید. موارد ممنوعیت مصرف پروژسترون هم شامل موارد زیر است:

• استفاده از قرص پروژسترون برای بارداری تأییدشده یا مشکوک، مگر با تجویز پزشک

• سابقه یا ابتلای فعلی به لخته شدن خون (ترومبوز، آمبولی ریه، سکته مغزی)

• بیماری‌های فعال یا شدید کبدی

• خون‌ریزی غیرطبیعی رحمی با علت نامشخص

• سرطان‌های وابسته به هورمون‌ها (مانند سرطان پستان یا آندومتر)

• حساسیت یا واکنش آلرژیک به پروژسترون یا ترکیبات دارو

• سابقه افسردگی شدید کنترل‌نشده

• اختلالات شدید قلبی عروقی

متن انگلیسی:
There isn’t enough reliable information to know if non-prescription progesterone products or supplements are safe.
ترجمه فارسی:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه مصرف محصولات یا مکمل‌های پروژسترون بدون نسخه بی‌خطر است، وجود ندارد.

به نقل از سایت webmd

آمپول پروژسترون در بارداری

آمپول پروژسترون در دوران بارداری معمولاً خطرناک نیست و در واقع در بسیاری موارد برای حمایت از بارداری و کاهش ریسک سقط در اوایل بارداری تجویز می‌شود. با این حال، مصرف آن باید تحت نظر پزشک باشد تا دوز و زمان تزریق به‌درستی تنظیم شود. عوارض جدی نادر هستند و بیشتر شامل خستگی، سردرد یا حساسیت محل تزریق می‌شوند اما استفاده درست و کنترل شده معمولا خطر جدی برای جنین ندارد.

تداخلات دارویی آمپول، شیاف و قرص پروژسترون

داروی پروژسترون در همه اشکال دارویی (خوراکی، تزریقی، واژینال و شیاف) می‌تواند دچار تداخل دارویی شود. داروهایی که بر آنزیم‌های کبدی اثر می‌گذارند، مانند برخی داروهای ضدتشنج، ریفامپین و فرآورده‌های گیاهی حاوی علف چای، می‌توانند اثربخشی پروژسترون را کاهش دهند. همچنین مصرف هم‌زمان با برخی داروهای آرام‌بخش یا خواب‌آور ممکن است خواب‌آلودگی را تشدید کند. به‌طور کلی، نوع و شدت تداخل به شکل دارو، دوز مصرف و شرایط فردی بیمار بستگی دارد و بررسی پزشکی قبل از مصرف ضروری است.

داروهای رایج که ممکن است با پروژسترون تداخل داشته باشند عبارت‌اند از:

• قرص‌های ضد انعقاد خون مانند آپیکسابان، ادوکسابان یا وارفارین

• داروهای ضد تشنج مانند کاربامازپین، فسفنیتوئین یا لاموتریژین

• محصولات ضد دیابت، مانند متفورمین، انسولین و گلیپیزاید

• داروهای ضد قارچ مانند گریزئوفولوین یا کتوکونازول

• سیکلوسپورین

• محصولات گریپ فروت

• داروهای HIV، مانند دارووناویر

• داروهایی که برای درمان سرطان استفاده می‌شوند

• میتوتان

• ریفامپین

• برخی از داروهای قلبی، مانند دیلتیاز

جدول مشخصات دارویی پروژسترون

نتیجه گیری

داروی پروژسترون در اشکال مختلف مانند قرص، آمپول و شیاف برای درمان مشکلات باروری، حمایت از بارداری، کاهش علائم یائسگی و بهبود سندروم قاعدگی استفاده می‌شود. این دارو تنها با تجویز پزشک در دسترس است و رعایت دوز، زمان مصرف و فرم مناسب برای هر فرد، اثر درمانی بهتر و کاهش عوارض جانبی را تضمین می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا همزمان با مصرف آمپول پروژسترون پریود می شویم؟

با توجه به اینکه این آمپول هورمونی است معمولا کمی زمان می‌برد تا تاثیر کند. احتمالا حداقل بعد از ۲ روز و حداکثر تا یک هفته بعد از تزریق علائم قاعدگی را مشاهده می‌کنید.

آمپول پروژسترون در بارداری تا کی باید استفاده شود؟

در بارداری، آمپول پروژسترون معمولاً تا پایان هفته ۱۲ بارداری (سه ماهه اول) برای حمایت از بارداری استفاده می‌شود، زیرا بعد از این مدت، جسم زرد تخمدان به تدریج کاهش نقش می‌دهد و جفت پروژسترون کافی تولید می‌کند. در موارد خاص و با نظر پزشک، ممکن است طول مدت مصرف کمی بیشتر شود اما همیشه تجویز و قطع دارو باید تحت نظر پزشک انجام شود تا خطر عوارض و مشکلات برای مادر یا جنین کاهش یابد.

مقدار خونریزی بعد از آمپول پروژسترون چقدر است؟

مقدار خون‌ریزی بعد از آمپول پروژسترون معمولاً سبک تا متوسط است و شبیه یک قاعدگی طبیعی یا کمی سبک‌تر رخ می‌دهد. خون‌ریزی شدید یا غیرعادی نادر است و در صورت مشاهده، لازم است با پزشک مشورت شود تا علت بررسی شود. شدت و مدت خون‌ریزی به دوز آمپول، وضعیت هورمونی و پاسخ فردی بدن بستگی دارد.

آمپول پروژسترون یخچالی است؟

خیر، آمپول پروژسترون را در دمای اتاق، دور از نور و رطوبت نگهداری کنید.

قرص پروژسترون باعث سقط میشود؟

خیر، قرص پروژسترون به‌تنهایی باعث سقط نمی‌شود. بالعکس، این هورمون معمولاً برای حفظ بارداری در مراحل اولیه و پیشگیری از سقط در زنانی که کمبود پروژسترون دارند، تجویز می‌شود. با این حال، مصرف خودسرانه دارو یا تغییر دوز بدون نظر پزشک می‌تواند اثر درمانی را کاهش دهد اما باعث سقط مستقیم نمی‌شود.

آیا داروی پروژسترون باعث چاقی می شود؟

داروی پروژسترون در برخی افراد باعث افزایش وزن می‌شود. اما در حال حاضر هیچ مدرکی قطعی وجود ندارد که نشان دهد پروژسترون همیشه با افزایش وزن همراه است.

قرص پروژسترون برای قطع خونریزی خوب است؟

بله، دوره‌های سنگین قاعدگی را می‌توان با قرص‌هایی که حاوی هورمون پروژسترون هستند درمان کرد. پروژسترون رشد پوشش رحم را قبل از قاعدگی مهار می‌کند که باعث کاهش خونریزی در دوران قاعدگی می‌شود.

آمپول پروژسترون بهتره یا شیاف؟

آمپول و شیاف پروژسترون هیچ‌کدام به‌طور مطلق بهتر نیستند و انتخاب بین آن‌ها به هدف درمان بستگی دارد؛ آمپول اثر قوی‌تر و سریع‌تری در کل بدن دارد و معمولاً برای کمبود شدید پروژسترون استفاده می‌شود، در حالی‌ که شیاف واژینال با اثر مستقیم روی رحم و عوارض کمتر، بیشتر برای تنظیم قاعدگی یا حمایت از بارداری ترجیح داده می‌شود.

هورمون پروژسترون (progesterone) چیست؟

هورمون پروژسترون (Progesterone) یکی از هورمون‌های اصلی زنانه است که به‌طور طبیعی بعد از تخمک‌گذاری در بدن ترشح می‌شود و وظیفه آن تنظیم پریود، آماده‌سازی رحم برای بارداری و کمک به حفظ بارداری در مراحل اولیه است؛ این هورمون همچنین باعث تعادل با استروژن می‌شود و از خون‌ریزی‌های نامنظم رحم جلوگیری می‌کند.

عوارض دوتا آمپول پروژسترون چیست؟

مصرف دو آمپول پروژسترون معمولاً باعث درد یا قرمزی محل تزریق، سردرد، خستگی، تهوع خفیف، تغییر خلق و نفخ می‌شود. عوارض دوتا آمپول پروژسترون جدی مثل واکنش آلرژیک شدید یا مشکلات کبدی و لخته خون نادر هستند اما در صورت بروز، نیاز به مراجعه فوری پزشک دارند.