کلسیم برای چیست؟ انواع کلسیم و نحوه مصرف آنها

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

کلسیم به انگلیسی calcium یک ماده معدنی است که برای حفظ عملکردهای مختلف در بدن انسان از جمله رشد و نگهداری استخوان‌ و دندان بسیار مهم است.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کلسیم یک ماده معدنی مغذی است که برای سلامت استخوان، عملکرد صحیح عضلات و بهبود انتقال سیگنال‌های عصبی در بدن ضروری است. این ماده معدنی در انواع مواد غذایی مانند لبنیات و مکمل‌های دارویی به‌صورت قرص، کپسول و آمپول تزریقی برای کودکان و بزرگسالان وجود دارد. کمبود کلسیم می‌تواند باعث پوکی استخوان، گرفتگی عضلات و مشکلات قلبی شود.

کلسیم به انگلیسی calcium یک ماده معدنی است که برای عملکردهای مختلف در بدن انسان از جمله رشد و نگهداری استخوان‌ و دندان بسیار مهم است. این ماده نقش‌های زیادی مانند تسهیل انقباض عضلانی، عملکرد عصبی، لخته‌شدن خون و ترشح هورمونی را برعهده دارد. مصرف کلسیم از منابع غذایی یا انواع مکمل دارویی، برای سلامت کلی بدن مهم است و از بیماری‌هایی مانند پوکی استخوان جلوگیری می‌کند. قبل از مصرف دارو و مکمل حتما با متخصص تغذیه مشورت کنید.

کلسیم چیست؟

بیش از ۹۹ درصد از استخوان‌ و دندان‌ از کلسیم تشکیل شده است و در خون، عضلات و سایر بافت‌های بدن نیز یافت می‌شود. کلسیم موجود در استخوان‌ها می‌تواند به‌عنوان کلسیم ذخیره‌ای قرار بگیرد و در صورت لزوم آزاد شود.

غلظت این ماده معدنی در بدن با افزایش سن (به‌خصوص در زنانی که در دوران یائسگی و کاهش سطح استروژن در بدن قرار می‌گیرند) کاهش پیدا می‌کند و نیاز به افزایش مصرف کلسیم از طریق موادغذایی و داروها احساس می‌شود. مصرف میزان لازم از کلسیم به بازسازی و استحکام استخوان کمک می‌کند.

اطلاعات دارویی درباره کلسیم

انواع کلسیم

کلسیم در چندین شکل موجود است که معمولا شامل قرص، شربت و آمپول تزریقی می‌شود:

• قرص کلسیم: مانند قرص کلسیتریول رایج‌ترین شکل این ماده معدنی است که می‌تواند حاوی انواع مختلفی از کلسیم از جمله کربنات و سیترات باشد.  قرص جوشان کلسیم و ویتامین دی نیز در این دسته قرار دارد.

• شربت کلسیم: مکمل‌های مایع کلسیم برای افرادی مناسب است که در بلع قرص مشکل دارند، مانند کودکان یا افراد مسن.

• آمپول کلسیم: معمولا برای افراد با نیازهای پزشکی خاص از طریق تزریق وریدی تجویز می‌شود.

انواع مکمل‌های کلسیم شامل کربنات کلسیم، کلسیم سیترات، گلوکونات کلسیم و لاکتات کلسیم هستند.

انواع مکمل کلسیم

نحوه مصرف کلسیم

هنگام مصرف مکمل‌های کلسیم حتما به دستورالعمل روی بسته دارو دقت کنید. روش استفاده هر نوع مکملی متفاوت است. قرص‌های کلسیم معمولا همراه با غذا یا بلافاصله بعد از غذا مصرف می‌شوند. دوز معمول روزانه براساس سن فرد متفاوت است و معمولا بیشتر از ۵۰۰ میلی‌گرم کلسیم در یک دوز مصرف نمی‌شود.

شربت کلسیم معمولا قبل از غذا مصرف می‌شود. دوز معمول شربت کلسیم ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری در روز است که برای سنین مختلف متفاوت است. آمپول تزریقی کلسیم نیز به‌طور معمول به‌صورت وریدی تجویز می‌شود. این شکل دارویی در افرادی که کمبود شدید کلسیم خون دارند، کاربرد دارد.

قرص کلسیم را شب بخوریم یا روز؟

بهترین زمان مصرف قرص کلسیم برای به حداکثر رساندن جذب کلسیم، مصرف آن همراه با غذا است. اگر پزشک دوز روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم را برای شما تجویز کرده باشد می‌توانید یک دوز ۵۰۰ میلی‌گرمی را صبح و دیگری را در شب مصرف کنید. مصرف قرص کلسیم همراه با ویتامین دی به جذب بهتر آن در بدن کمک می‌کند.

آمپول کلسیم عضلانی است یا وریدی؟ (نحوه تزریق آمپول کلسیم)

آمپول کلسیم، به‌خصوص محلول تزریقی که حاوی گلوکونات کلسیم یا کلرید کلسیم است، معمولا به‌صورت وریدی تجویز می‌شود. هنگام تزریق دارو، این محلول‌ باید به‌آرامی تزریق شود تا اثرات نامطلوب و خطر عوارض جانبی کمتر شود.

دوز مصرف و میزان نرمال کلسیم در زنان و مردان چقدر است؟

میزان مورد نیاز کلسیم در بدن هر فرد به سن و جنسیت او بستگی دارد. به‌طور کلی دوز مورد نیاز روزانه در افراد سالم به‌صورت زیر است:

• ۰ تا ۶ ماه: ۲۰۰ میلی‌گرم

• ۷ تا ۱۲ ماه: ۲۶۰ میلی‌گرم

• ۱ تا ۳ سال: ۷۰۰ میلی‌گرم

• ۴ تا ۸ سال: ۱۰۰۰ میلی‌گرم

• ۹ تا ۱۸ سال: ۱۳۰۰ میلی‌گرم

• ۱۹ تا ۵۰ سال: ۱۰۰۰ میلی‌گرم

• ۵۱ تا ۷۰ سال: ۱۰۰۰ میلی‌گرم برای مردان و ۱۲۰۰ میلی‌گرم برای زنان

• ۷۱ سال به بالا: ۱۲۰۰ میلی‌گرم

• زنان باردار و شیرده باتوجه به سن: ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ میلی‌گرم

در صورت مصرف خوراکی، مصرف ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی‌گرم کلسیم در روز بی‌خطر است. 

برای جذب بهتر قرص کلسیم، بهتر است آن را همراه با ویتامین دی مصرف کنید.

کاربردهای کلسیم در بدن

کلسیم یک ماده معدنی ضروری است که بدن برای عملکردهای فیزیولوژیکی مختلف از جمله سلامت استخوان و عملکرد صحیح عضلات به آن نیاز دارد.​ انواع کلسیم به‌صورت خوراکی یا تزریقی برای درمان و پیشگیری از سطح پایین آن در بدن مصرف می‌شود:

• گرفتگی عضلات

• پوکی استخوان (ضعف استخوان به دلیل تراکم پایین استخوان) 

• راشیتیسم (نرم‌شدن استخوان)

• استئومالاسی

• کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS)

• ضد اسید برای سوزش معده

• کاهش میزان فسفات در افراد مبتلا به بیماری کلیوی

• دهان‌شویه برای جلوگیری و کاهش درد و تورم داخل دهان بعد از شیمی درمانی

•  به صورت وریدی( با تزریق IV) برای سطوح بسیار پایین calcium خون

• جهت کاهش مقادیر بالای پتاسیم در خون

آمپول کلسیم برای چیست؟

آمپول کلسیم یکی از اشکال دارویی کلسیم است که در افراد با کمبود شدید کلسیم در بدن تجویز می‌شود. ترکیبات آن معمولا حاوی گلوکونات کلسیم یا کلرید کلسیم است که اشکال محلول کلسیم هستند و می‌توانند به‌راحتی جذب بدن شوند. آمپول کلسیم را به‌صورت وریدی تجویز می‌کنند.

متن انگلیسی:
99% of the calcium in your body
is stored in your teeth and bones. Calcium also helps the heart, brain, nerves, and muscles.
ترجمه فارسی:
۹۹ درصد کلسیم بدن در دندان و استخوان‌های شما ذخیره می‌شود. کلسیم همچنین به کارکرد قلب، مغز ، اعصاب و عضلات کمک می‌کند.

به نقل از سایت whittington.nhs

قرص کلسیم برای چیست؟

قرص کلسیم نقش مهمی در حفظ عملکرد بدن دارد. تقریبا ۹۹ درصد کلسیم بدن در استخوان‌ها و دندان‌ها ذخیره می‌شوند. به همین دلیل وجود مقدار کافی کلسیم در بدن به‌خصوص در زنانی که در دوران یائسگی قرار دارند، برای جلوگیری و درمان پوکی استخوان مهم است.

قرص کلسیم می‌تواند به شکل قرص خوراکی، کپسول یا قرص جوشان مصرف شود. قرص جوشان جذب سریع‌تری دارد و معمولا در سنین مختلف حتی کودکان هم می‌تواند به‌راحتی مصرف شود.

قرص کلسیم به کاهش پوکی استخوان کمک می‌کند.

بهترین قرص کلسیم برای بانوان و آقایان

انواع مختلفی از مکمل کلسیم وجود دارد. برخی از آنها همراه با ویتامین‌های دیگر مانند ویتامین دی تولید می‌شوند تا جذب بالاتری داشته‌باشند. برخی دیگر نیز به‌صورت تخصصی ساخته شدند. معمولا ۳ مورد از پرمصرف‌ترین قرص کلسیم برای بانوان و آقایان شامل سوپراکل نیچرز اونلی، کلسیم سیترات یوروویتال و قرص هلث اید مدل Calmagzinc هستند.

قرص کلسیم برای چاقی صورت

مکمل کلسیم یا داروی چاقی صورت به تقویت عضلات صورت و تراکم استخوان کمک می‌کند در نتیجه باعث پر شدن صورت می‌شود. پوست از دو لایه تشکیل شده است. مصرف ویتامین A و کلسیم به سلامت و نگهداری هر دو لایه پوستی کمک می‌کند.

قرص کلسیم برای پوکی استخوان

قرص‌های کلسیم برای افراد مبتلا به پوکی استخوان تجویز می‌شوند. پوکی استخوان در نتیجه کاهش تراکم استخوانی ایجاد می‌شود. از آنجایی که ۹۹ درصد استخوان از کلسیم تشکیل شده است، مصرف این ماده مغذی به سلامت بیشتر استخوان‌ها و کاهش خطر شکستگی آنها کمک می‌کند.

قرص کلسیم برای افزایش قد

اگرچه مهم‌ترین عامل در افزایش قد کودکان و نوجوانان ژنتیک است اما مصرف مکمل‌هایی مانند زینک و کلسیم هم به رشد سریع‌تر قد کمک می‌کنند. داشتن رژیم غذایی غنی از مواد مغذی همراه با فعالیت بدنی مناسب نیز مهم است.

مصرف کلسیم همراه با رژیم غذایی سالم، به افزایش قد کودکان کمک می‌کند.

قرص کلسیم برای کمر درد و زانو درد

قرص کلسیم معمولا برای بهبود کمردرد و زانو دردی که با پوکی استخوان یا سایر بیماری‌های استخوانی مرتبط هستند، مفید است. این ماده مغذی به سلامت و قدرت استخوان کمک می‌کند در نتیجه از شدت درد کمر و زانو کم می‌کند. البته انجام فیزیوتراپی و ورزش‌های اصلاحی هم باعث درمان سریع‌تر درد بدن می‌شوند.

قرص کلسیم در وزن گیری جنین

بخش مهمی از وزن جنین را وزن استخوان‌ها تشکیل داده است. در دوران بارداری، معمولا به زنان باردار توصیه می‌شود که به مقدار کافی موادغذایی یا مکمل حاوی کلسیم مصرف کنند. اگر کلسیم در خون مادر به اندازه کافی باشد، به رشد و سلامت استخوان جنین و در نتیجه افزایش وزن او کمک می‌کند.

عکس قرص کلسیم

کلسیم یکی از انواع ریزمغذی‌ها و یک ماده معدنی است که در محصولات لبنی یافت می‌شود و به درخشش پوست کمک می‌کند. این ماده مغذی در اپیدرم، بیرونی‌ترین لایه پوست ذخیره می‌شود و تولید سبوم را تنظیم می‌کند تا پوست را هیدراته و بدون اگزما نگه دارد.

کلسیم در انواع مکمل‌های دارویی به شکل کپسول یا قرص خوراکی یافت می‌شود.

شربت کلسیم برای کودکان و بزرگسالان

شربت کلسیم برای کودکان و بزرگسالان در دسترس است. این شکل دارویی برای کسانی که ممکن است در بلع قرص مشکل داشته باشند، بهترین گزینه است. مصرف شربت کلسیم می‌تواند از پوکی استخوان در کودکان و بزرگسالان جلوگیری کند. دوزهای توصیه شده بر اساس سن و نیازهای غذایی متفاوت است.

کلسیم در چه مواد غذایی وجود دارد؟

با توجه به اهمیت کلسیم در بدن، این سوال پیش می‌آید که برای جذب کلسیم چه بخوریم؟ مواد غذایی سرشار از کلسیم در درجه اول شیر، پنیر و انواع لبنیات هستند. برخی از سبزیجات به رنگ سبز تیره مانند اسفناج نیز حاوی کلسیم هستند. با این حال مقادیر زیادی اسید اگزالیک هم دارند. براساس مطالعات، اسید‌ اگزالیک توانایی بدن در جذب کلسیم را کاهش می‌دهد.

سایر مواد غذایی حاوی کلسیم عبارت است از:

• فرآورده‌های لبنی غنی‌شده مانند شیر سویا

• ساردین

• کلم بروکلی

• بسیاری از غلات صبحانه غنی‌شده

• آب‌میوه‌های غنی‌شده

• آجیل و دانه‌ها به‌خصوص بادام، کنجد و دانه چیا

• حبوبات و غلات

• آرد ذرت 

• لوبیای سفید

عوارض داروی کلسیم چیست؟

سازمان غذا و دارو، مقدار مجاز مصرف روزانه کلسیم برای بزرگسالان را حداکثر ۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز تعیین کرده است. مصرف بیشتر از این مقدار می‌تواند باعث ایجاد عوارضی مانند ایجاد سنگ کلیه و افزایش احتمال حمله قلبی شود. سایر عوارض جانبی مصرف زیاد کلسیم یا کمبود کلسیم در بدن عبارت است از:

• تهوع یا استفراغ

• اشتهای کم

• یبوست

• تشنگی

• تکرر ادرار

• گرفتگی عضلات

• آریتمی قلب

• ناخن‌های شکننده

• افسردگی

• خشکی پوست

• خستگی

• تشنج

مصرف کلسیم برای بیشتر افرادی که کلسیم را به‌صورت تزریق داخل وریدی (به روش IV) دریافت می‌کنند، بی‌خطر است.

کمبود کلسیم در بدن: از کجا بدانیم کمبود کلسیم داریم؟

گاهی اوقات اولین علامت کمبود کلسیم در بدن شکستگی غیر منتظره استخوان یا از دست‌دادن دندان است. اگر کمبود کلسیم بسیار شدید یا حاد باشد، ممکن است اسپاسم عضلانی یا گرفتگی بدن، خارش یا احساس سوزش در اطراف دهان و انگشتان، اسپاسم صورت و تیک، تشنج و لرزش ایجاد شود. برای تشخیص مقدار کلسیم در بدن بهتر است از آزمایش خون استفاده کرد.

موارد احتیاط و هشدار در مصرف کلسیم

مطمئن شوید که کلسیم را از منابع غذایی و مکمل کلسیم تائید شده وزارت بهداشت تهیه می‌کنید و بیشتر از مقدار مجاز روزانه کلسیم را مصرف نکنید.

مصرف دوز بالای کلسیم خوراکی برای زنان باردار خطرناک است. حداکثر مقدار مجاز مصرف کلسیم در زنان ۱۸ تا ۱۹ سال ۳۰۰۰ میلی‌گرم و برای زنان ۱۹ تا ۵۰ سال ۲۵۰۰ میلی‌گرم است. برای برخی از خانم‌ها ممکن است برای جلوگیری از فشار خون در دوران بارداری و مسمومیت حاملگی مکمل کلسیم تجویز شود. اگر داروی دیگری می‌خورید، حتما تداخل دارویی را در نظر بگیرید. سایر موارد احتیاط مصرف کلسیم عبارت است از؛

• مصرف کلسیم با معده خالی، باعث کاهش مقدار جذب آن در بدن می‌شود. به همین دلیل به افراد مبتلا به آکلرهیدریا یا سطح اسید کم در معده توصیه می‌شود که همراه با وعده‌های غذایی از مکمل کلسیم استفاده کنند.

• مقدار کلسیم و فسفات باید در بدن متعادل باشند. مصرف بیش‌ازحد calcium می‌تواند این تعادل را از بین ببرد و آسیب برساند.

• افرادی که عملکرد ضعیف کلیه دارند باید با نظارت پزشک از مکمل کلسیم استفاده کنند.

• افرادی که سیگار می‌کشند، calcium کمتری جذب می‌کنند.

تداخلات دارویی کلسیم (calcium)

استفاده از کلسیم با هر یک از داروهای زیر معمولا توصیه نمی‌شود. اگر هر دو دارو با هم تجویز شوند، پزشک ممکن است دوز دارو یا تعداد دفعات استفاده از یک یا هر دو دارو را تغییر دهد:

• سفتریاکسون (روسفین)

• سیپروفلوکساسین 

• انوکساسین 

• نورفلوکساسین

• اسپارفلوکساسین

• دمکلوسیکلین (دکلومایسین) 

• مینوسایکلین (مینوسین) 

• تتراسایکلین (آکرومیسین)

• آلندرونات (Fosamax) 

• اتیدرونات (Didronel)

• ریزدرونات (Actonel)

• تیلودرونات (Skelid)

• کلسی‌پوترین (دوونکس)

• دیگوکسین (لانوکسین)

• دیلتیازم

• لووتیروکسین

• لیتیم

• سوتالول

•  کلروتیازید (دیوریل)

• هیدروکلروتیازید

• اینداپامید (لوزول)

• متولازون (زاروکسولین)

• کلورتالیدون (هیگروتون)

مشخصات دارویی انواع مکمل کلسیم

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

کلسیم یکی از مواد معدنی ضروری برای بدن است که توسط ویتامین دی در روده کوچک جذب می‌شود. برای تامین کلسیم لازم می‌توان از انواع مواد غذایی و مکمل‌های دارویی استفاده کرد. قرص جوشان، کپسول و شربت کلسیم انواع اشکال دارویی کلسیم هستند که در دوزهای مختلف برای کودکان و بزرگسالان تجویز می‌شوند.

پرسش‌های متداول

آمپول کلسیم با چه سرمی تزریق میشود؟

آمپول‌های کلسیم مانند آمپول کلسیم گلوکونات یا کلرید کلسیم معمولا با یک رقیق‌کننده استریل مانند نمک طبیعی یا دکستروز تزریق می‌شوند.

علت دفع کلسیم در ادرار چیست؟

افزایش سطح کلسیم در ادرار که به‌عنوان هیپرکالسیوری شناخته می‌شود ، ممکن است ناشی از مصرف زیاد کلسیم یا مکمل آن، اختلالات هورمونی مانند هیپرپاراتیروئید و مصرف برخی داروهای ادرار آور باشد.

روزی چند عدد قرص کلسیم بخوریم؟

به‌طور معمول توصیه می‌شود که در روز ۱ یا ۲ قرص کلسیم با دوزهای ۵۰۰ میلی‌گرمی مصرف کنید.

برای جلوگیری از رسوب کلسیم در بدن چه باید کرد؟

برای کاهش رسوبات کلسیم در بدن که به دلیل مصرف زیاد کلسیم ایجاد می‌شود، بهتر است رژیم غذایی غنی از پتاسیم و فعالیت بدنی منظم را امتحان کنید.

قرص کلسیم برای چه سنی مناسب است؟

انواع قرص کلسیم را می‌توان از نوزادی تا سالمندی استفاده کرد. البته دوز مصرفی آن متفاوت خواهد بود.

قرص کلسیم چاق کننده است؟

خیر، مصرف کلسیم باعث افزایش وزن نمی‌شود. بالعکس، کمبود کلسیم در بدن می‌تواند با کاهش وزن همراه باشد.

آیا قرص کلسیم خواب آور است؟

مکمل کلسیم به‌عنوان آرامبخش عمل نمی‌کند و به‌طور مستقیم باعث خواب‌آلودگی نمی‌شود.

کمبود کلسیم در بدن انسان باعث چه بیماری میشود؟

کمبود کلسیم روی طیف وسیعی از عملکرد اندام‌ها تاثیر می‌گذارد. مهم‌ترین آنها پوکی استخوان و مشکلات عضلانی است.

چرا بعد از ۳۰ سالگی باید از کلسیم بیشتری استفاده کنیم؟

پس از سن ۳۰ سالگی، تراکم توده استخوانی به‌تدریج کاهش می‌یابد. بنابراین مصرف کلسیم بیشتر برای حفظ سلامت استخوان و به حداقل رساندن خطر پوکی استخوان توصیه می‌شود.

چه افرادی بیشتر در معرض کمبود کلسیم قرار دارند؟

زنان پس از یائسگی، افرادی که لبنیات مصرف نمی‌کنند و کسانی که در طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها استفاده می‌کنند در معرض خطر کمبود کلسیم قرار دارند.

چرا برای جذب کلسیم به ویتامین D نیاز داریم؟

وجود ویتامین D برای جذب کلسیم در روده بسیار مهم است. این ماده جذب فعال کلسیم را با ترویج سنتز پروتئین‌های اتصال‌ کلسیم در پوشش روده افزایش می‌دهد و در نتیجه باعث افزایش جذب کلسیم می‌شود. بدون ویتامین d کافی، بدن نمی‌تواند به‌طور موثر از کلسیم منابع غذایی استفاده کند.

بدن ما چقدر کلسیم نیاز دارد؟

مصرف روزانه کلسیم به سن و جنسیت فرد بستگی دارد. به‌طور کلی بزرگسالان ۱۹ تا ۵۰ ساله باید حدود ۱۰۰۰ میلی‌گرم در روز کلسیم مصرف کنند. در حالی که به زنان بالای ۵۰ سال و مردان بالای ۷۰ سال توصیه می‌شود که مصرف خود را به ۱۲۰۰ میلی‌گرم کلسیم در روز افزایش دهند. کودکان و نوجوانان نیز به ۱۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم در روز برای حمایت از سلامت استخوان نیاز دارند.