نوار عصب چشم چیست؟ همه چیز در مورد کاربرد و نکات مراقبتی قبل و بعد آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

نوار عصب چشم یا الکترومیوگرافی چشم، سیگنال الکتریکی ارسالی به قشر بینایی را محاسبه میکند که در واکنش به تحریک بصری تولید میشود.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

سیگنال‌های الکتریکی به واسطه واکنش سیستم بینایی به محرک‌های بصری ایجاد می‌شوند. این سیگنال‌ها درواقع فعالیت نورونی کورتکس بینایی در واکنش به محرک‌های بصری را توصیف می‌کنند. از آنجایی که نوار عصب چشم تکنیکی غیرتهاجمی برای مانیتور کارکرد سیستم بینایی است عمدتا در کلینیک‌ها و محیط‌های پژوهشی و آزمایشگاهی برای ارزیابی شدت بینایی، ناهنجاری‌های میدان دید و دیگر مشکلات بینایی به‌کار می‌رود. سلول‌های گانگلیونی شبکیه در واکنش به محرک نوری و ارتباط با قشر بینایی مغز از طریق عصب‌های نوری باعث تولید پتانسیل برانگیخته بینایی می‌شوند.

نوار عصب چشم (visual evoked potential (VEP)) آزمایش غیرتهاجمی است که پزشک با استفاده از آن می‌تواند بیماری‌ها و اختلالات تاثیرگذار بر بینایی و مغز، و بیماری‌های مرتبط با عصب چشم را تشخیص دهد از جمله ام اس، تروما سر یا مغز و گلوکوم. الکترودها به پشت سر وصل می‌شوند و پاسخ مسیر بینایی روی مانیتور الکتروانسفالوگرافی نشان داده می‌شود. در ادامه این مطلب با ما باشید تا با نوار عصب چشم، کاربردها و تفسیر نتیجه نوار چشم بیشتر آشنا شوید.

‏نوار عصب چشم چیست؟

نوار عصب چشم یا پتانسیل برانگیخته چشم، سیگنال الکتریکی ارسالی به قشر بینایی را محاسبه می‌کند که در واکنش به تحریک بصری تولید می‌شود. به این آزمایش، پاسخ برانگیخته بینایی (VER) نیز می‌گویند. به طورکلی، نوار عصب چشم، کارکرد مسیر بینایی را ارزیابی می‌کند که شامل موارد زیر می‌شود:

• چشم‌ها

• چلیپای بینایی

• دستگاه بینایی

• تشعشع بینایی

• کورتکس مغز

این آزمایش قابلیت نشان دادن تمام ناهنجاری‌های اثرگذار بر کورتکس بینایی یا مسیرهای بینایی را نیز دارد.

‏کاربرد نوار عصب چشم (نوار عصب چشم برای چیست؟)

از کاربردهای این آزمایش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تشخیص بیماری‌ها و اختلالات اثرگذار بر چشم و مغز

• شناسایی ام اس و بررسی علائم بیماری ام اس

• تشخیص تروما سر و چشم

• تشخیص گلوکوم در عصب بینایی و بررسی علائم آب سیاه چشم

• آسیب دیدگی رگ‌های خونی و عصب چشم ناشی از دیابت پیشرفته

• تومورهایی که به عصب‌های چشم فشار می‌آورند.

• فشار بالای چشم

‏نوار عصب چشم برای چه افرادی انجام میشود؟

در صورتی که مشکلات مسیر عصب‌های بینایی باعث ایجاد تغییرات بینایی شود پزشک دستور آزمایش نوار عصب چشم می‌دهد. افرادی که علائم زیر را دارند کاندیدای مناسبی برای این تست هستند:

• دوبینی

• تاری دید: تشخیص علت تاری دید ناگهانی

• از دست دادن بینایی (در برخی موارد همراه درد یا بدون درد خواهد بود.)

• تغییر دید رنگی

• جرقه‌های نورانی

• ضعیف شدن چشم

• احساس ضعف در دست و پاها

‏نوار عصب چشم برای چه افرادی مناسب نیست؟

خیلی از افراد به لحاظ شرایط جسمانی خود نمی‌توانند ‏نوار عصب چشم بگیرند. برخی بیماری‌های چشم مانند آسیب دیدگی شبکیه یا تومورهای چشم یا افراد دچار اختلال عملکرد کبد برای انجام این آزمایش مناسب نیستند.

متن انگلیسی:
However, patients with hypophyseal tumors, frontal hematomas, retinal injuries, optic nerve pathologies, oxygen saturation less than 95%, liver dysfunction, uremia, severe acidosis, diseases affecting visual acuity are not suitable for VEPs
ترجمه متن:
بیماران مبتلا به تومورهای هیپوفیزیال، هماتوم فرونتال، آسیب‌های شبکیه، آسیب دیدگی عصب بینایی، اشباع اکسیژن کمتر از ۹۵ درصد، اختلال عملکرد کبد، اورمی، اسیدوز شدید و بیماری‌های اثرگذار بر شدت بینایی گزینه مناسبی برای نوار عصب چشم نیستند.

sciencedirect

‏نوار عصب چشم چگونه انجام میشود؟

احتمالا روز آزمایش، پزشک از قطره چشمی خاصی استفاده می‌کند. سپس بیمار روی صندلی نشسته و الکترودها به سر و صورتش چسبانده می‌شوند تا سیگنال‌های الکتریکی از عصب بینایی ضبط شوند. در طول آزمایش، محرک‌های بصری مانند چراغ روشن و خاموش یا الگو‌های مختلف به چشم داده می‌شود تا سیگنال‌های الکتریکی در عصب بینایی تحریک و واکنش آنها ثبت شود.

این سیگنال‌ها به یک دستگاه ضبط متصل هستند که آنها را تحلیل و نمایش می‌دهد. مدت زمان انجام آزمایش نوار عصب چشم حدود 30 تا 60 دقیقه است و بهتر است با پزشک در مورد جزئیات دقیق آزمایش و راهنمایی‌های قبل و بعد آن صحبت کنید.

تفسیر نتیجه نوار عصب چشم بستگی به نوع آزمایش و شرایط مربوطه دارد.

‏تفسیر نتیجه نوار عصب چشم

الکترومیوگرافی چشم برای بررسی و ارزیابی عصب بصری و عضلات چشم استفاده می‌شود. تفسیر نتیجه نوار عصب چشم بستگی به نوع آزمایش و شرایط مربوطه دارد. اما در کل، تفسیر نتیجه نوار عصب چشم به عهده پزشک متخصص است. نتیجه غیرطبیعی نوار عصب چشم نشانه وجود اختلالات عصبی در عصب بصری یا سیستم بینایی مانند التهاب عصب بصری، ام‌اس، تومورها یا سایر بیماری‌های عصبی است.

نتیجه این آزمایش می‌تواند نشان دهنده اختلالات عضلانی مرتبط با عضلات چشم مانند میوپاتی (ضعف عضلات)، پارالیز عضلات چشم و اسپاسم عضلانی نیز باشد. مشکلات سیستم بینایی مانند کور رنگی، خشکی چشم، گلوکوم و دیگر بیماری‌های چشمی نیز با این آزمایش مشخص می‌شوند.

‏آمادگی قبل از نوار عصب چشم

اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید یا شرایط ویژه‌، حساسیت یا بیماری مزمنی دارید که ممکن است روی نتیجه آزمایش تاثیر بگذارد حتما از قبل پزشک را در جریان بگذارید. پیش از آزمایش، چشم‌ها باید تمیز و بدون هیچ‌گونه آرایش و لنز باشند.

الکترومیوگرافی چشم نیازی به ناشتا بودن ندارد و رژیم غذایی خاصی هم نمی‌خواهد، اما بهتر است که نوشیدنی‌های کافئین‌دار و دخانیات قبل از آزمایش مصرف نکنید. قبل از آزمایش، همه دستورات و راهنمایی‌های مربوطه را از پزشک دریافت کنید تا آمادگی لازم را به دست بیاورید. اقدامات زیر کمک می‌کنند آمادگی قبل از نوار عصب چشم را بدست بیاورید:

آمادگی قبل از الکترومیوگرافی چشم

‏مراقبت های بعد از نوار عصب چشم

درست است که این آزمایش، روشی کم خطر بدون عارضه جانبی خاصی است اما باید مراقبت‌های بعد از نوار عصب چشم را رعیات کنید تا مشکلی پیش نیاید. مراقبت‌های بعد از نوار عصب چشم به شرح زیرند:

• استراحت کافی داشته باشید و از فعالیت‌های سنگین مانند مطالعه در مدت طولانی خودداری کنید.

• چشم‌ها را با دقت و با استفاده از روش‌های بهداشتی مناسب تمیز نگه دارید.

• از لمس زیاد چشم‌ها و آرایش چشم و لنز‌های تماسی خودداری کنید.

• در صورتی که پزشک داروهای خاصی تجویز کرده است، دستورات مربوط به مصرف آن‌ها را به دقت دنبال کنید و در صورت بروز هرگونه علائم ناخواسته یا عوارض جانبی، به پزشک اطلاع دهید.

‏عوارض نوار عصب چشم

این آزمایش، عوارض جدی و خطرناکی ندارد اما برخی بیماران ممکن است با مشکلات و عوارض زیر روبه‌رو شوند:

• سرگیجه

• حالت تهوع

• سردرد

• سرگیجه

• التهاب پوستی

‏قیمت آزمایش نوار عصب چشم

قیمت این آزمایش، بسته به مکان و موقعیت جغرافیایی، مرکز آزمایشگاهی و سیاست قیمت‌گذاری آنها متغیر است. به علاوه، هزینه آزمایش نوار عصب چشم تحت تاثیر عوامل دیگری مانند بیمه و تخصص پزشک نیز قرار می‌گیرد. بهترین راه برای دریافت اطلاعات دقیق در مورد قیمت آزمایش نوار عصب چشم، مراجعه به مرکز آزمایشگاهی یا مطب پزشکی مرتبط است تا اطلاعاتی درباره قیمت‌ها و هزینه‌های آزمایش دریافت کنید. همچنین، می‌توانید از بیمه استعلام بگیرید تا ببینید آیا هزینه آزمایش نوار عصب چشم تحت پوشش بیمه شما قرار می‌گیرد یا خیر.

‏مراکز نوار چشم در تهران

تعداد زیادی مرکز نوار چشم در تهران فعالیت دارند که معروف‌ترین مراکز این آزمایش در تهران را اینجا آورده‌ایم:

• بیمارستان مسیح دانشوری

• بیمارستان رازی

• بیمارستان رسول اکرم

• بیمارستان امام خمینی

• بیمارستان شهید رجایی

• مرکز چشم پزشکی فردوسی

• مرکز چشم پزشکی تهران

• مرکز چشم پزشکی ریحانه

• مرکز چشم پزشکی آتیه

• آزمایشگاه‌های تخصصی پزشکی مانند آزمایشگاه‌های لابراتوار و رازی

قیمت این آزمایش، بسته به مکان و موقعیت جغرافیایی، مرکز آزمایشگاهی و سیاست قیمت‌گذاری آنها متغیر است.

‏نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

نوار عصب چشم یک روش تشخیصی برای ارزیابی عملکرد عصب بصری و شناسایی مشکلات عصبی چشم است. در این آزمایش، سیگنال‌های الکتریکی تولید شده توسط نورهای محرک به صورت الکترودها در اطراف چشم ثبت می‌شود. این سیگنال‌ها سپس تحلیل و بررسی می‌شوند تا اطلاعاتی درباره عملکرد نورون‌های بصری و مسیرهای عصبی چشم به دست آید.

این آزمایش می‌تواند به تشخیص و مانیتورینگ برخی از اختلالات و بیماری‌های عصبی و چشمی از جمله اختلالات عصب بصری، گلوکوم، اختلالات تشدید نور، و برخی اختلالات عصبی سیستمیک کمک کند. در صورت نیاز به الکترومیوگرافی چشم با دکتر چشم پزشک مشورت کنید تا از نیازها و مراقبت‌های قبل و بعد آزمایش مطلع شوید. پزشک می‌تواند بر اساس شرایط خاص بیمار، نحوه آماده‌سازی و مراقبت‌های بعد از آزمایش را توصیه می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا نوار عصب چشم درد دارد؟

خیر، این آزمایش دردناک نیست چرا که تزریق و سوزنی در آن استفاده نمی‌شود. تنها ممکن است به خاطر استفاده از الکترودها و نورهای فلاش، بیمار کمی احساس ناراحتی داشته باشد اما خبری از درد نخواهد بود.

نوار عصب چشم چقدر طول میکشد؟

کل فرایند این آزمایش بسته به نوع تست متفاوت است. به طورکلی، الکترومیوگرافی چشم حدود یک ساعت تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد. بهتر است از قبل با پزشک درباره جزئیات روند آزمایش و مدت زمان انجام آن صحبت کنید.

چقدر طول میکشد تا نتیجه تست اماده شود؟

میانگین مدت زمانی که طول می‌کشد نتیجه آزمایش VEP مشخص شود از چند روز تا چند هفته متغیر است. در شرایط اورژانسی، برخی کلینیک‌ها و مراکز پزشکی می‌توانند همان روز یا نهایت روز بعد نتیجه آزمایش را تحویل بدهند که همیشگی نیست و در مورد تمام مراکز صدق نمی‌کند.

نوار عصب چشم چه بیماری هایی را نشان میدهد؟

این آزمایش برای تشخیص و ارزیابی مشکلات و بیماری‌های مختلفی به کار می‌رود که از طریق سیستم عصبی و بصری تاثیر می‌گذارند. برخی از بیماری‌ها و اختلالاتی که با استفاده از نوار عصب چشم تشخیص داده می‌شوند، عبارتند از:

اختلالات عصب بصری و تشخیص و پیگیری بیماری‌هایی مانند نوروپاتی بصری، عصبوپاتی بصری و دیگر اختلالات عصبی بصری

بررسی و تشخیص گلوکوم که بیماری قابل توجه در نیمکره عقب چشم است و به تدریج باعث کاهش دید و آسیب به عصب بصری می‌شود

اختلالات تشدید نور که با حساسیت بیش از حد به نور همراه است

برخی اختلالات عصبی سیستمیک از جمله اختلالات عصبی مرتبط با دیابت، مولتیپل اسکلروزیس، بیماری هاشیموتو و دیگر بیماری‌های مرتبط

آیا با نوار عصب چشم میتوان ام اس را تشخیص داد؟

از آنجایی که علائم و نشانه‌های بیماری ام‌اس در اثر مشکلات و اختلالات عصبی چشم به‌وجود می‌آیند با نوار عصب چشم می‌توان بیماری ام‌اس را تشخیص داد.