دندان عقل و هر آنچه لازم است در مورد آن بدانید. از علت خرابی تا راه های درمان

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

دندان عقل نوعی دندان سوم است که معمولا در هر فک به تعداد دو عدد رویش می یابد و در برخی افراد با علائمی همچون درد، تورم همراه باشند.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

دندان عقل، یا به عبارت دیگر دندان‌های سوم مولار، آخرین دندان‌های طبیعی در هر فک انسان است. این دندان‌ها عموماً در دوران بزرگسالی رشد می‌کنند. اغلب در طول دوران رشد، فضای کافی برای رشد و خروج دندان عقل وجود ندارد که ممکن است منجر به مشکلاتی مانند دندان عقل عمودی یا افقی غیرقابل ارتودنسی، تراکم دندانی و یا انحراف دندان‌های مجاور شود.

ترتیب درآمدن دندان‌ها معمولاً بر اساس میزان کارایی آنهاست و شما به ترتیب سن، در هر دوره یک سری دندان خواهید داشت. اکثر دندان‌ها بعد از افتادن دندان‌های شیری تا سن نوجوانی کاملاً در می‌آیند. اما آخرین دسته دندانی در دهان یک فرد بالغ رشد می‌کند، دندان‌ عقل است. در این مقاله در خصوص دندان‌ های عقل و نقش آنها بیشتر صحبت می‌کنیم.

دندان عقل چیست؟

دندان عقل به انگلیسی Wisdom teeth و دندان عقل به آلمانی هم Weisheitszähne گفته می‌شود، آخرین دندان‌های آسیابی هستند که معمولاً در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه 20 زندگی در می‌آیند. همه افراد دندان عقل ندارند و همه دندان‌های عقل باعث ایجاد مشکل یا نیاز به کشیدن نمی‌شوند. در واقع گاهی اوقات دندان عقل به‌درستی رشد می‌کند و هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما اغلب، دندان عقل در لثه یا استخوان فک گیر کرده و رشد نمی‌کند (دندان عقل نهفته). هنگامی که این اتفاق می‌افتد، می‌تواند منجر به عفونت، حفره، بیماری لثه و سایر مشکلات سلامت دهان شود. به همین دلیل است که بسیاری از دندانپزشکان حذف آنها را توصیه می‌کنند.

دندان عقل کجاست؟

دندان‌های عقل در پشت دهان، درست پشت دندان آسیاب دوم بیرون می‌زند. افرادی که هر چهار دندان عقل را دارند در هر ربع یک دندان دارند – سمت چپ بالا، پایین چپ، راست بالا و پایین سمت راست.

متن انگلیسی:
Wisdom teeth are your last set of adult teeth to grow in. Another name for wisdom teeth is “third molars,” and they’re in the very back of your mouth
ترجمه متن:
دندان های عقل آخرین مجموعه دندان‌های بالغی است که می‌روید. نام دیگر دندان‌های عقل «آسیاب سوم» است و در پشت دهان قرار دارند.

my.clevelandclinic

دندان عقل کی در میاد؟ (دندان عقل چند سالگی در میاد؟)

دندان عقل در هر فرد معمولاً در سنین 17 تا 25 سالگی رشد می‌کند. البته این بازه زمانی ممکن است در افراد مختلف، متفاوت باشد.

دندان عقل چند تاست؟

یک مطالعه تحقیقاتی نشان داد که حدود 53 درصد از جمعیت عمومی حداقل یک دندان عقل دارند. اما برخی افراد اصلاً دندان عقل در نمی‌آورند. افرادی که دندان‌های عقل آنها به صورت کامل در می‌آید، حداکثر چهار دندان عقل دارند.

افراد معمولا بین 1 تا 4 دندان عقل در می‌آورند.

علت خراب شدن دندان عقل

یکی از اصلی‌ترین دلایل خرابی دندان عقل می‌تواند به نوع رویش آن ربط داشته باشد. علت پوسیدگی دندان رویش نهفته یا نامرتب دندان و مشکلاتی نظیر عفونت است. علت بعدی خرابی دندان عقل به نحوه مراقبت از آن مربوط می‌شود. معمولاً رسیدگی به دندان عقل کمتر از سایر دندان‌هاست و دسترسی به آن دشوار است. در نتیجه ممکن است افراد در نخ کشیدن یا مسواک زدن این دندان‌ها کم‌کاری کنند و همین می‌تواند عامل خرابی دندان عقل باشد.

مشکلات رایج دندان‌ های عقل شامل عفونت دندان، رشد نهفته دندان، لق شدن آن و آبسه کردن دندان عقل می‌شود. در نتیجه برخی از دندان‌ های عقل می‌توانند مشکلات دندانی از جمله شلوغی بیش از حد، نهفتگی (فشار دندان عقل به لثه یا دندان دیگری) ایجاد کنند و باعث پوسیدگی و عفونت شوند که منجر به درد، مشکل در جویدن و بوی بد دهان می‌شود.

1. دندان عقل نهفته (دندان عقل زیر لثه)

برخی از دندان‌های عقل بدون ایجاد مشکل از لثه بیرون می‌آیند، اما گاهی اوقات دندان‌های عقل با زاویه رشد می‌کنند و به داخل لثه یا دندان کنار خود فشار می‌آورند. به این حالت نهفتگی یا دندان عقل نهفته گفته می‌شود. این حالت می‌تواند موجب درد، عفونت و خرابی سایر دندان‌ها و از همه مهم‌تر به هم ریختگی دندان‌ها شود.

2. لق شدن دندان عقل

برخلاف سایر دندان‌ها، دندان‌های عقل به ندرت خود به خود لق می‌شوند و به طور طبیعی می‌افتند. اگر دندان عقل لق شود احتمالاً دلیل آن تحلیل رفتن استخوان فک و انواع بیماری‌های لثه است. خصوصاً در اثر عفونت دندان و لثه در این قسمت ممکن است دندان عقل لق شود.

3. آبسه دندان عقل

از آن جایی که مسواک زدن دندان‌های عقل معمولاً دشوار است، غذا و باکتری‌ها می‌تواند بین دندان عقل و دندان کناری آن گیر کند و منجر به پوسیدگی دندان و عفونت لثه یا همان آبسه دندان عقل شود. از طرفی دندان‌های شلوغ یا دندان‌هایی که رشدشان کج است معمولاً به پهلو خم می‌شوند و در نتیجه تماس و سایشی که با گونه و لثه‌ها دارند، موجب ایجاد زخم، آبسه و عفونت می‌شوند. در صورت وجود علائم ابسه دندان حتما به دندانپزشک مراجعه کنید.

مشکلات رایج دندان عقل

مراقبت از دندان عقل

مراقبت از دندان عقل سالم می‌تواند از بروز مشکلات متعدد این دندان‌ها جلوگیری کند. درست مانند سایر دندان‌ها، مراقبت‌ها و معاینات منظم دندانپزشکی برای اطمینان از سالم بودن دندان‌های عقل ضروری است. باید دندان‌ های عقل را روزی دو تا سه بار مسواک زدن و برای تمیز کردن آنها وقت بیشتری صرف کرد.

برای تمیز کردن بین دندان‌ها از نخ دندان استفاده کنید. برای مناطقی که دسترسی به آن‌ها سخت است، می‌توانید از پین‌های دندانی یا برس‌های اینتر پروگزیمال (مسواک‌های کوچکی که بین دندان‌های شما قرار می‌گیرند) نیز استفاده کنید. در نهایت برای تمیزی بیشتر و مراقبت کامل از دندان‌های عقل از دهان‌شویه‌های آنتی‌باکتریال و بدون الکل استفاده کنید.

درمان عفونت دندان عقل

معاینات منظم دندانپزشکی به شما این اطمینان را می‌دهد که دندان‌های عقل کاملاً سالم‌اند. درصورتی‌که هر نوع عفونت یا پوسیدگی وجود داشت می‌توان برای جلوگیری از گسترش آنها سریعاً عفونت و خونریزی لثه را درمان کرد. گاهی ممکن است با عصب‌کشی بتوان مشکلات عفونت دندان عقل را از بین برد.

دندان عقل حتما نیازی به کشیده شدن ندارد و تنها در صورتی باید آن را کشید که بقیه دندان‌ها را نامرتب می‌کند یا خراب است.

کشیدن دندان عقل

درصورتی‌ که دندان عقل مشکل خاصی ندارد؛ برای مثال موجب به هم ریختگی دندان‌ها نمی‌شود یا اینکه هیچ نوع پوسیدگی و عفونتی ندارد، لازم نیست در خصوص آن اقدام پزشکی خاصی انجام شود. اما اگر دندان دچار پوسیدگی و عفونت شود یا این که به دندان‌های کناری فشار وارد کند و موجب کج‌شدنشان شود، دندانپزشک با کشیدن دندان عقل مشکل را برطرف می‌کند. باز هم اگر دندان به صورت کامل بیرون‌آمده باشد، با زدن یک بی‌حسی مشابه سایر دندان‌ها، دندان عقل هم کشیده می‌شود.

متن انگلیسی:
A wisdom tooth that is fully erupted through the gum can be extracted as easily as any other tooth
ترجمه متن:
دندان عقلی که به طور کامل از طریق لثه بیرون می‌زند، می‌توان به راحتی مانند هر دندان دیگری کشید.

webmed

جراحی دندان عقل

در برخی موارد دندان عقل به شکلی است که کشیدن آن با روش‌های معمول دندانپزشکی مقدور نیست. در این شرایط به جراحی دندان عقل نیاز است. بسته به شرایط و مدت زمانی که طول می‌کشد تا دندان عقل جراحی شود، پزشک از بی‌حسی‌های قوی یا حتی مواد بیهوشی استفاده می‌کند. دندان عقلی که در زیر لثه قرار دارد و در استخوان فک فرو می‌رود، نیاز به برش در لثه و سپس برداشتن بخشی از استخوانی که روی دندان قرار گرفته، دارد.

اغلب برای دندانی با این وضعیت به‌جای برداشتن کامل دندان، در بخش‌های کوچک کشیده می‌شود تا میزان استخوانی که برای بیرون آوردن دندان باید برداشته شود به حداقل برسد.

جراحی دندان عقل چقدر طول می‌ کشد؟

مدت زمانی که طول می‌کشد تا جراحی دندان عقل انجام شود بسته به شرایط هر فرد ممکن است متفاوت باشد. مواردی مانند میزان عمیق بودن ریشه دندان عقل، شدت عفونت و پوسیدگی دندان، میزان فرورفتگی یا نهفتگی آن در لثه و مواردی مشابه همگی روی مدت‌زمان جراحی دندان عقل موثر است. به طور متوسط بین یک ساعت تا یک ساعت و نیم و گاهی هم بیشتر، جراحی دندان عقل طول می‌کشد.

آیا جراحی دندان عقل درد دارد؟ بله این جراحی کمی درد داشته و با تزریق بی‌حسی موضعی مقدار درد کاهش پیدا می‌کند.

بخیه دندان عقل

در برخی موارد که دندان عقل از طریق جراحی برداشته می‌شود، جای زخم‌ها با بخیه بسته می‌شود. اگر بخیه‌ها جذبی باشد، نیازی به کشیدن ندارند. اما در غیر این صورت معمولاً بین یک هفته تا ده روز بعد از جراحی دندان عقل به کشیدن بخیه‌ها نیاز است.

بعد از کشیدن دندان عقل چه باید کرد؟ (مراقبت‌ های بعد از کشیدن دندان عقل)

بعد از کشیدن دندان چه کنیم؟ خونریزی بعد از کشیدن یا جراحی دندان عقل طبیعی است. برای کنترل آن، یک تکه گاز مرطوب تمیز را روی حفره خالی دندان قرار دهید و محکم گاز بگیرید. حدود 45 دقیقه فشار ثابت وارد کنید. چای کیسه‌ای مرطوب شده یک جایگزین موثر است. اگر خونریزی شدید ادامه داشت، با دندانپزشک یا جراح خود تماس بگیرید.

به مدت 24 ساعت پس از کشیدن دندان از آبکشی یا تف کردن خودداری کنید. علاوه بر این از مکیدن یا مصرف مایعات داغ پرهیز کنید. برای از بین بردن تورم احتمالی صورت بعد از کشیدن دندان عقل، از کمپرس یخ استفاده کنید. داروهای ضددرد و مسکن می‌تواند درد را کم کند. آنتی‌بیوتیک‌ها هم توسط پزشک برای جلوگیری از عفونت تجویز می‌شوند که باید به صورت منظم آنها را مصرف کرد.

درمان خانگی آبسه دندان عقل

اگر دندان عقل آبسه کند می‌توان با کمک چند دستورالعمل خانگی هم درد ناشی از آبسه را تسکین داد. یکی از این گزینه‌ها ترکیب آب گرم، جوش شیرین و نمک است که باید به صورت دهان‌شویه استفاده شود. این کار به کاهش التهاب ناشی از آبسه کمک می‌کند. ترکیبات گیاهی مانند روغن پونه کوهی، میخک یا دم‌نوش شنبلیله که خاصیت ضدباکتریایی دارد هم می‌تواند برای درمان آبسه دندان عقل موثر باشد.

مسکن برای درد دندان عقل

مسکن‌های مختلفی می‌تواند درد ناشی از عفونت و درد دندان عقل را تسکین دهد. این مسکن‌ها می‌توانند درد بعد از کشیدن دندان عقل را هم کم کنند. ایبوپروفن و استامینوفن می‌توانند کمک‌کننده باشند. در صورت لزوم، دندانپزشک یا جراح ممکن است مسکن‌های قوی‌تری تجویز کند.

مهم‌ترین عارضه دندان عقل خراب، آسیب به دندان‌های مجاور و التهاب لثه است.

عوارض خرابی دندان عقل

برخی از افراد به دلیل دندان عقل نهفته یا دندان عقل که به‌درستی رشد نکرده است، دچار عوارض می‌شوند. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد دندان عقل

• عفونت

• حفره‌ها

• بیماری لثه

• آسیب به دندان‌های مجاور

• کیست‌ها

• تومورها

یکی از عوارض احتمالی کشیدن دندان عقل، خشکی حفره (استئیت آلوئولی) است. این وضعیت زمانی ایجاد می‌شود که ناحیه‌ای که دندان از آن بیرون آمده به‌خوبی بهبود نیابد و باعث درد شدید و بوی بد از ناحیه شود.

دندان عقل و ورم صورت

درصورتی‌که دندان عقل آبسه کند یا عفونت آن شدید شود، احتمال ورم صورت وجود دارد. درد شدید به همراه متورم شدن گونه و صورت یکی از عوارض خرابی دندان عقل است.

دندان عقل و بی‌ حسی صورت

بی‌حسی صورت معمولاً بعد از جراحی و کشیدن دندان عقل ایجاد می‌شود. بی‌حسی یا سوزن‌سوزن‌شدن صورت از جمله عوارض آسیب عصبی ناشی از کشیدن دندان عقل است. در این شرایط ممکن است به اعصاب صورت و دندان آسیب وارد شده باشد که نتیجه آن بی‌حسی صورت است. این شرایط جدی است و باید سریعاً به جراح مراجعه کرد.

دندان عقل و قفل شدن فک

یکی از عوارض جدی و آزاردهنده‌ خرابی و عفونت دندان عقل، قفل شدن فک است. دندان عقل می‌تواند به شدت به فک آسیب برساند و موجب سفتی و درد شدید آن شود. در نتیجه حرکت نرمال فک تحت تاثیر قرار می‌گیرد و ممکن است برخی از افراد قفل شدن فک یا محدودیت در حرکت دادن فکشان را تجربه کنند. دندان عقل نهفته بیشتر موجب قفل شدن فک می‌شود.

هزینه کشیدن دندان عقل در دکترتو کلینیک

قیمت کشیدن دندان عقل بستگی به این دارد که دندان تا چه حد دچار پوسیدگی شده است و فرایند کشیدن آن چقدر زمان می‌برد. هزینه جراحی دندان عقل از کشیدن آن بیشتر است. همچنین دستمزد پزشک، پوشش بیمه‌ای و هزینه‌های کلینیک هم روی هزینه کشیدن دندان عقل تاثیر دارد.

نتیجه‌ گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

دندان‌ های عقل، دندان‌های آسیاب (دندان‌های پشتی) هستند که معمولاً در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه 20 زندگیتان از آخرین و دورترین قسمت از دهان شما بیرون می‌آیند. این فرآیند یک بخش طبیعی از رشد دهان است. به طور معمول چهار دندان عقل وجود دارد – دو دندان در فک بالا و دو دندان در فک پایین – اما برخی افراد بیشتر، کمتر یا حتی هیچ دندانی ندارند. معمولاً دندان‌ های عقل بیشتر از هر دندان دیگری درگیر عفونت و پوسیدگی می‌شوند. در این شرایط اکثر دندانپزشکان گزینه جراحی یا کشیدن دندان عقل را پیشنهاد می‌دهند.

پرسش‌های متداول

دندان عقل چندمین دندان است؟

دندان عقل آخرین دندانی است که در دهان رشد می‌کند.

درد دندان عقل چند روز طول میکشد؟

بستگی به میزان عفونت و شدت پوسیدگی دندان دارد.

درد دندان عقل به کجا میزند؟

این درد معمولاً به گوش، فک، سایر دندان‌ها و لثه می‌زند. گاهی نیز درد شدید دندان عقل موجب سردرد شدید می‌شود.

دندان عقل ریشه دارد؟

بله مانند سایر دندان‌ها، دندان عقل هم ریشه دارد.

دندان عقل عصب دارد؟

بله دندان عقل هم دارای عصب است.

آیا دندان عقل باید کشیده شود؟

اکثر دندانپزشکان توصیه می‌کنند که برای جلوگیری از مشکلات بعدی بهتر است دندان عقل را کشید.

دندان عقل از کجا در میاد؟

دندان عقل در انتهای دهان و پشت دندان‌های آسیاب در می‌آید.

دندان عقل از چه سنی در میاد؟

بین سن 17 تا 25 سالگی دندان‌های عقل رویش می‌کنند.

دندان عقل افقی باید کشیده شود؟

بله این دندان‌ها باید از طریق جراحی کشیده شوند تا به دندان‌های کناری فشار وارد نکنند.

دندان عقل به چه درد می خوره؟

دندان عقل کاربرد زیادی ندارد و کشیدن آنها مشکلی ایجاد نمی‌کند.

دندان عقل بالاست یا پایین؟

دندان عقل هم در فک بالا و هم در فک پایین رشد می‌کند.

دندان عقل شماره چند است؟

دندان‌های عقل بالا شماره یک و 16 و دندان‌های عقل پایین شماره 17 و 32 هستند.

آیا نکشیدن دندان عقل ضرر دارد؟

در برخی موارد ممکن است موجب عفونت، فشار به دیگر دندان‌ها یا سایر مشکلات دهان و دندان شود.

آیا دندان عقل قابل ترمیم است؟

گاهی با درمان عفونت یا آبسه می‌توان آن را ترمیم کرد.

دندان عقل کجا قرار دارد؟

در انتهای دهان و پشت دندان‌های آسیاب دوم.

دندان عقل چه فایده ای دارد؟

می‌توان از دندان عقل برای جویدن بهتر برخی از غذاها استفاده کرد.

دندان عقل عصب کشی میشه؟

در صورت نیاز می‌توان برای درمان مشکلات دندان عقل، آن را عصب‌کشی کرد.

دندان عقل چند تاس؟

دندان عقل می‌تواند از یک دندان تا چهار دندان متغیر باشد.