مراحل زایمان طبیعی چگونه است؟
منبع: https://rasanika.com
آنچه در این مقاله میخوانید
زایمان طبیعی معمولا بین هفتههای ۳۷ تا ۴۲ بارداری آغاز شده و با انقباضات منظم رحم شروع میشود که دهانه رحم را نازک و باز میکند. این فرآیند ۳ مرحله اصلی دارد. در مرحله اول دهانه رحم نازکتر میشود و میتواند با قدم زدن یا استراحت همراه باشد. سپس زایمان فعال با انقباضات قویتر ادامه مییابد و انتقال با شدت بالا و علائمی مانند لرزش یا تهوع به پایان میرسد. مرحله دوم به فشار برای خروج نوزاد از کانال زایمان اختصاص دارد. در نهایت، مرحله سوم با انقباضات خفیف برای تحویل جفت به اتمام میرسد و رحم به حالت طبیعی برمیگردد. مراحل زایمان طبیعی منحصربهفرد است و اگر انقباضات منظم شد، به خصوص اگر فاصله تا بیمارستان زیاد باشد یا سابقه عوارض وجود داشتهباشد، باید سریع به مرکز درمانی مراجعه کنید.
زایمان طبیعی معمولا در ۳ مرحله اصلی رخ میدهد و مراحل زایمان طبیعی ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد. مرحله اول، طولانیترین بخش، با انقباضات رحمی منظم شروع میشود؛ دهانه رحم از ۰ تا ۱۰ سانتیمتر باز شده و همراه با درد، فشار کمر، ترشحات و گاهی پارهشدن کیسه آب همراه است. این مرحله به فاز نهفته (باز شدن تدریجی) و فعال (انقباضات شدیدتر) تقسیم میشود. در مرحله دوم، دفع، پس از باز شدن کامل دهانه رحم، مادر با فشار دادن نوزاد را از کانال زایمان خارج میکند. مرحله سوم، جداسازی جفت، با انقباضات رحم جفت را جدا و دفع میکند. برای اطلاع از جزئیات بیشتر درباره هر مرحله و نکات قبل از شروع زایمان، در ادامه این مقاله همراه ما باشید.
زایمان طبیعی چه مراحلی دارد؟
زایمان طبیعی فرآیندی برای تولد نوزاد از مجرای تناسلی است که شامل ۳ مرحله اصلی میشود. مرحله اول (باز شدن دهانه رحم با انقباضات منظم)، مرحله دوم (دفع نوزاد با فشار دادن) و مرحله سوم (خروج جفت). در این مراحل با نظارت پزشکی، درد مدیریت میشود و تولد نوزاد امنتر صورت میگیرد.
مراحل زایمان طبیعی به طور کلی به صورت زیر است:
فاز آغازین (مرحله اول): این فاز با انقباضات رحمی آغاز میشود و تا زمانی ادامه دارد که گردن رحم به طور کامل باز شود. در این مرحله، طولانیترین مرحله زایمان، مادر با دردهای مختلف زایمان روبرو میشود. این فاز به دو زیرمرحله تقسیم میشود:
فاز اول: در این فاز، بازشدن گردن رحم شروع و انقباضات رحمی قویتر میشوند. معمولا چند ساعت طول میکشد و مادر احساس درد و فشار دارد.
فاز دوم: گردن رحم به طور کامل باز میشود و مادر باید فشاری برای خروج نوزاد اعمال کند. معمولا تا ۲ ساعت طول میکشد اما در برخی موارد ممکن است بیشتر زمان ببرد.
فاز تولد و خروج نوزاد (مرحله دوم): در این مرحله، نوزاد به صورت کامل از رحم خارج میشود.
فاز مراقبتی (مرحله سوم): در این مرحله، پس از تولد نوزاد، مادر و نوزاد در حالت عادی قرار گرفته و منتظر خروج جفت هستند.
مرحله | مهمترین علائم | مدت تقریبی | نکات مهم |
مرحله اول (اتساع دهانه رحم) | انقباضات منظم رحمی، درد و فشار موجی در ناحیه کمر و شکم و ترشحات واژینال | چندین ساعت یا روز | طولانیترین مرحله؛ با تکنیکهای تنفس مدیریت شود |
مرحله دوم (دفع نوزاد) | فشار شدید برای دفع و نمایانشدن سر نوزاد در مجرای تناسلی | چند دقیقه تا چند ساعت | نیاز به فشار هماهنگ؛ هیجانانگیزترین بخش |
مرحله سوم (جداسازی جفت) | انقباضات خفیف رحم و خروج جفت از واژن | ۵ تا ۳۰ دقیقه | میتواند با خونریزی پس از زایمان همراه باشد؛ نظارت پزشکی ضروری است |
جدول مراحل زایمان طبیعی را مشاهده میکنید.
مرحله اول زایمان طبیعی
در مرحله اول زایمان طبیعی، علائم زایمان طبیعی با انقباضات رحمی منظم و پیشرونده آغاز میشوند و دهانه رحم تا ۱۰ سانتیمتر گشاد شده که به ۲ فاز نهفته و فعال تقسیم میشود:
فاز نهفته با انقباضات خفیف تا متوسط هر ۵ تا ۳۰ دقیقه به مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه همراه است؛ علائم شامل درد کمر، فشار لگنی، ترشحات مخاطی یا پارگی کیسه آب میشود. مادر ممکن است خستگی یا بیقراری احساس کند اما امکان گفتگو و استراحت نسبی دارد.
در فاز فعال، انقباضات شدیدتر هر ۳ تا ۵ دقیقه به مدت ۴۵ تا ۶۰ ثانیه انجام میشود و درد موجی در لگن، شکم و کمر، فشار دفع، تعریق، لرز و گاه تهوع پدیدار میشود. مادر به تمرکز عمیق، تنفس سریع و حمایت عاطفی (مانند ماساژ یا تنفس عمیق) متکی است، در حالی که دهانه رحم سریعتر باز میشود.
مرحله اول زایمان طبیعی با شروع انقباضات منظم رحم آغاز میشود.
مرحله دوم زایمان طبیعی
مرحله دوم زایمان طبیعی، بعد از باز شدن کامل دهانه رحم آغاز میشود و با تلاش مادر برای خروج نوزاد از مجرای تناسلی همراه است. روند زایمان طبیعی در این مرحله معمولا چند دقیقه تا چند ساعت طول میکشد. انقباضات رحمی هر ۲ تا ۳ دقیقه به مدت حدود ۶۰ تا ۹۰ ثانیه رخ میدهند و درد شدید و فشار قوی لگنی ایجاد میکنند.
مادر احساس فشار غیرقابل کنترل برای زور زدن، سوزش در مجرا و نمایانشدن سر نوزاد را تجربه میکند. با هدایت ماما یا پزشک، نفسگیری و زور زدن هماهنگ انجام میشود. این فاز هیجانانگیز با تولد نوزاد پایان مییابد و انرژی مادر را به اوج میرساند.
متن انگلیسی:
The 1st stage begins with the onset of labor and ends with full cervical dilation and effacement. The 2nd stage begins with complete cervical dilation and concludes with fetal delivery. The 3rd stage begins immediately after fetal delivery and ends with placental delivery.
ترجمه فارسی:
مرحله اول زایمان با شروع انقباضات زایمانی آغاز میشود و با باز شدن کامل دهانه رحم و نازکشدن آن به پایان میرسد. مرحله دوم زمانی شروع میشود که دهانه رحم کاملا باز شده و با تولد نوزاد خاتمه مییابد. مرحله سوم بلافاصله پس از تولد نوزاد آغاز شده و تا زمان خروج کامل جفت ادامه دارد.به نقل از سایت ncbi
مرحله سوم زایمان طبیعی
مرحله سوم زایمان طبیعی، که از تولد نوزاد آغاز و با خروج جفت و غشاهای جنینی پایان مییابد، معمولا ۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و اغلب به طور طبیعی رخ میدهد. انقباضات رحمی پس از تولد، رحم و عروق را تنگ کرده و جفت را از دیواره رحم جدا میکنند که با فشار خفیف یا انقباضات خودبهخود دفع میشود. این فرآیند به تحویل جفت معروف است.
در مدیریت فعال، خارجنشدن جفت تا ۳۰ دقیقه و در مدیریت فیزیولوژیک تا ۶۰ دقیقه بهعنوان جفت باقیمانده در نظر گرفته میشود و با افزایش خطر PPH (خونریزی شدید واژینال بعد از زایمان) همراه است.
مراحل زایمان طبیعی در خانه
باید توجه داشت که روند زایمان طبیعی در خانه باید تحت نظر متخصصین پزشکی و مامایی با تجربه انجام شود. زایمان در خانه ممکن است برای برخی مناسب باشد اما ممکن است خطرات و عوارض جدی بهدنبال داشتهباشد. مراحل زایمان طبیعی در خانه عبارتند از:
آماده سازی و بهداشت محیط مانند تهویه مناسب، تجهیزات پزشکی ضروری، وسایل بهداشتی و تجهیزات اضافی مانند مواد ضدعفونی کننده
مراقبت و نظارت مستمر در طول فرایند زایمان در خانه زیر نظر تیم پزشکی و مامای با تجربه
مراحل زایمان طبیعی در خانه شبیه به مراحل زایمان در بیمارستان هستند و ماما و پزشک در طول این مراحل، توصیههای لازم را به مادر داده و اقدامات مربوط به تسهیل زایمان را انجام میدهند
ارزیابی وضعیت مادر و نوزاد و مراقبتهای پس از زایمان مانند شیردهی، تغذیه مناسب و تمیزکاری نوزاد
مدت زمان زایمان طبیعی متغیر است.
مراحل قبل از زایمان طبیعی و آمادگی برای آن
مراحل قبل از روند زایمان طبیعی و آمادگی برای آن شامل تهیه اطلاعات، القای زایمان در صورت نیاز، مراقبتهای پزشکی، آموزش و آمادگی روحی و جسمی مادر میشود. برخی از مراحل مهم قبل از زایمان عبارت است از:
مراقبتهای پزشکی، مراجعه به پزشک یا ماما و بررسیهای معمول سلامت، آزمایش خون، سونوگرافی و سایر آزمایشهای مورد نیاز
تغذیه مناسب و سالم در طول بارداری، رژیم غذایی غنی از مواد مغذی، ویتامین و مواد معدنی
ورزش منظم و فعالیتهای بدنی ملایم و مناسب مانند پیادهروی، شنا، یوگا و تمرینات تنفسی
شرکت در کلاسهای آموزشی زایمان و پیشزایمان
آمادهسازی روحی مادر در طول بارداری و قبل از زایمان مانند مدیریت استرس، مشاوره روانشناختی و تمرینات آرامش و مدیتیشن
آمادگی برای بستریشدن
نتیجه گیری
مراحل زایمان طبیعی شامل آغاز، تولد نوزاد، پسازایمان و خاتمه میشود. در فاز اولیه، انقباضات رحمی آغاز شده و گردن رحم باز میشود. در فاز تولد، نوزاد نزدیک شده به مجرای زایمان به دنیا آمده و خارج میشود. پس از زایمان، مراقبتهای پسازایمانی برای مادر و نوزاد انجام میشود. هماهنگی و همکاری با تیم پزشکی مهم است و در صورت بروز مشکلات، حضور در بیمارستان ضروری است. اگر باردار هستید و در مورد مراحل زایمان طبیعی سوالی دارید، حتما با متخصص زنان و زایمان یا دکتر مامایی مشورت کنید.
پرسشهای متداول
برای شروع مراحل زایمان طبیعی کی به بیمارستان برویم؟
برای مشاوره یا مراجعه به بیمارستان، زمانی که انقباضات منظم شده و حدود هر ۵ دقیقه یا نزدیکتر رخ دهند به اورژانس مراجعه کنید. در صورت پارگی کیسه آب، خونریزی، کاهش حرکات جنین، یا انقباضات بسیار مکرر یا طولانی، فورا اقدام کنید.
چطور در مراحل زایمان طبیعی باید انقباضات واقعی را از کاذب تشخیص دهیم؟
انقباضات واقعی منظم، قویتر و نزدیکتر میشوند، با تغییر موقعیت متوقف نمیشوند و دهانه رحم را باز میکنند. انقباضات کاذب (براکستون هیکس) نامنظم و ضعیف هستند و با استراحت یا راه رفتن قطع میشوند.
مراحل درد زایمان طبیعی چگونه است؟
درد در مرحله اول (باز شدن) موجی است و در کمر یا لگن است و با فاز فعال شدیدتر میشود. مرحله دوم از روند زایمان طبیعی با فشار در دفع و سوزش مجرا همراه است. مرحله سوم ،درد خفیف انقباضات برای خروج جفت دارد. شدت کلی درد با پیشرفت زایمان افزایش مییابد.
فاز نهفته زایمان طبیعی چقدر طول میکشد؟
فاز نهفته، ابتدای مرحله اول، با انقباضات ملایم و نامنظم شروع میشود و دهانه رحم را چند سانتیمتر باز میکند؛. این مرحله معمولا ۶ تا ۲۰ ساعت در بارداری اول و ۴ تا ۱۴ ساعت در بارداریهای بعدی طول میکشد.
چطور باید تنفس و تمرکز را در مرحله های زایمان طبیعی کنترل کرد؟
در انقباضات، نفس عمیق از بینی بکشید و آهسته از دهان بیرون دهید تا اکسیژنرسانی افزایش یابد؛ برای تمرکز، به نقطهای ثابت خیره شوید. تکنیکهای الگویی مانند تنفس آهسته (ابتدا) سریع در انتهای روند زایمان طبیعی درد را کاهش داده و آرامش را حفظ میکنند.