پوسیدگی دندان بعد از زایمان: چرا در شیردهی دندان‌ ها خراب می شوند؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

پوسیدگی دندان بعد از زایمان وضعیتی است که مینای دندان توسط اسیدهای باکتریایی تخریب می‌شود و حفره ایجاد می‌کند. علائم شامل درد دندان، حساسیت به موادغذایی سرد و گرم، ایجاد لکه‌های قهوه‌ای، بوی بد دهان و تورم لثه است. علل اصلی آن نیز تغییرات هورمونی، افزایش قند در رژیم غذایی و کمبود مواد مغذی و کاهش بهداشت دهان و دندان هستند. این مشکل رایج اما قابل کنترل است و روی سلامت مادر تأثیر می‌گذارد.

پوسیدگی دندان بعد از زایمان یکی از مشکلات شایع در خانم‌ها است که ارتباط زیادی با تغییرات دوران بارداری و شیردهی دارد. در این زمان، هورمون‌ها روی لثه و دندان اثر گذاشته و احتمال التهاب و آسیب را بیشتر می‌کنند. با وجود این، بسیاری از زنان مراقبت کافی از دندان‌هایشان ندارند. آمار نشان می‌دهد بیش از نیمی از خانم‌ها در دوران بارداری به سلامت دهان توجه نمی‌کنند و مشاوره دندانپزشکی قبل از بارداری هم کمتر انجام می‌شود. همین موضوع باعث پوسیدگی و درد دندان می‌شود. اما برای جلوگیری از خرابی دندان در دوران شیردهی و بعد از زایمان چه کنیم؟ در ادامه این مطلب همراه ما باشید.

علت پوسیدگی دندان بعد از زایمان چیست؟

پوسیدگی دندان بعد از زایمان یک مشکل رایج در میان مادران است که معمولا به دلیل تغییرات هورمونی، رژیم غذایی و سبک زندگی پس از تولد نوزاد رخ می‌دهد. در دوران بارداری و شیردهی، سطح هورمون‌هایی مانند پروژسترون و استروژن افزایش می‌یابد که می‌تواند باعث افزایش پلاک باکتریایی روی دندان‌ها شود. این پلاک‌ها اسید تولید می‌کنند که مینای دندان را تخریب کرده و باعث پوسیدگی می‌شود.

علاوه بر این، مادران پس از زایمان ممکن است بهداشت دهان خود را نادیده بگیرند، مانند مسواک زدن نامنظم یا عدم استفاده از نخ دندان. تغییرات رژیم غذایی هم نقش مهمی در پوسیدگی دندان دارد؛ بسیاری از مادران برای جبران انرژی از دست رفته، مصرف غذاهای شیرین و کربوهیدرات‌دار را افزایش می‌دهند که باکتری‌های دهان را تغذیه کرده و اسیدیته دهان را بالا می‌برد:

• تغییرات هورمونی

• افزایش مصرف قند و غذاهای شیرین

• افزایش اسیدیته دهان

• کمبود کلسیم و مواد مغذی

• کاهش بهداشت دهان

• استرس و خواب کم

۱. آیا تغییرات هورمونی در پوسیدگی دندان در شیردهی تاثیر دارد؟

معمولا مشکلات لثه ناشی از تغییرات هورمونی در دوران بارداری شدید بوده و بعد از زایمان برطرف می‌شوند. اما گاهی ممکن است بیماری لثه شدید باشد و بعد از زایمان هم برطرف نشود. بهتر است قبل از زایمان به دندانپزشک مراجعه کنید.

به طور کلی، تغییرات هورمونی در طول بارداری و بعد از زایمان می‌توانند باعث بروز مشکلات لثه شوند. از مهم‌ترین بیماری‌های لثه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ژنژیویت (عفونت لثه): معمولا عفونت و خونریزی لثه در سه‌ماهه دوم بارداری ایجاد می‌شود و در برخی مواقع بعد از زایمان هم ادامه دارد. از علائم آن می‌توان به تورم لثه و خونریزی به‌خصوص هنگام مسواک زدن و کشیدن نخ دندان اشاره کرد.

• بیماری پریودنتال: این بیماری باعث عفونت لثه، رباط و استخوان می‌شود. اگر التهاب لثه درمان نشود، شخص دچار بیماری پریودنتال خواهد شد. در نتیجه احتمال ازدست‌دادن دندان وجود دارد.

• اپولیس حاملگی: زائده قرمز و دایره‌ای شکل که روی لثه ایجاد می‌شود و خونریزی می‌کند.

• التهاب لثه: بالارفتن سطح هورمون پروژسترون در دوران بارداری باعث اسیدی شدن دهان شده و احتمال التهاب لثه را افزایش می‌دهد.

متن انگلیسی:
While pregnancy itself does not cause direct harm to teeth, the demands of pregnancy affect nearly every part of the body, including the mouth. Hormonal fluctuations, dietary changes, and a shift in routine all contribute to oral health changes, some of which may persist even after childbirth
ترجمه فارسی:
بارداری به خودی خود مستقیم به دندان‌ها آسیب نمی‌رساند اما نیازهای بارداری تقریبا روی تمام قسمت‌های بدن، از جمله دهان، تأثیر می‌گذارد. تغییرات هورمونی، تغییر در رژیم غذایی و تغییر در برنامه روزانه همگی به تغییر سلامت دهان و دندان کمک می‌کنند که برخی از این موارد حتی پس از زایمان هم ادامه می‌یابند.

به نقل از سایت hannadentalimplants

۲. تغییرات رژیم غذایی و دندان درد بعد از زایمان

افزایش مصرف قند و تغییرات رژیم غذایی یکی از علل اصلی پوسیدگی دندان بعد از زایمان است. پس از تولد نوزاد، مادران معمولا احساس خستگی و کمبود انرژی می‌کنند و برای جبران، به غذاهای شیرین و کربوهیدرات‌دار مانند شکلات، کیک یا نوشابه‌های شیرین روی می‌آورند. این قندها توسط باکتری‌های دهان (مانند استرپتوکوکوس موتانس) تجزیه شده و اسید لاکتیک تولید می‌کنند که مینای دندان را حل کرده و پوسیدگی ایجاد می‌کند.

در دوران شیردهی، نیاز به کالری بیشتر است (حدود ۵۰۰ کالری اضافی در روز)، اما اگر این کالری از منابع ناسالم تأمین شود، خطر خرابی دندان افزایش می‌یابد. برای جلوگیری، مادران باید قندهای افزوده را محدود کنند و به جای آن از میوه‌ها، سبزیجات و پروتئین‌ها استفاده کنند. نوشیدن آب زیاد و جویدن آدامس بدون قند پس از غذا می‌تواند بزاق را افزایش دهد و اسید را خنثی کند

مصرف قند بالا و تغییرات رژیم غذایی پس از زایمان باعث افزایش پلاک و پوسیدگی دندان می‌شود.

۳. خرابی دندان در شیردهی با افزایش اسیدیته دهان

افزایش اسیدیته دهان در شیردهی یک عامل مهم برای خرابی دندان در شیردهی است. در این دوره، تغییرات هورمونی باعث کاهش تولید بزاق می‌شود که بزاق نقش محافظتی در خنثی کردن اسیدها دارد. علاوه بر این، رژیم غذایی مادران شیرده معمولا شامل غذاهای اسیدی مانند میوه‌های ترش یا آبمیوه‌ است که pH دهان را پایین می‌آورد.

باکتری‌های دهان در محیط اسیدی رشد کرده و اسید بیشتری تولید می‌کنند که مینای دندان را فرسوده می‌کند. علائم اولیه شامل حساسیت به غذاهای سرد و گرم و لکه‌های سفید روی دندان‌ها است. استفاده از خمیر دندان فلورایددار می‌تواند مینا را تقویت کند. دندانپزشکان توصیه می‌کنند که حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و از دهان‌شویه‌های خنثی‌کننده اسید استفاده کنید.

۴. کمبود کلسیم و مواد مغذی در شیردهی

کمبود کلسیم و مواد مغذی در شیردهی می‌تواند به خرابی دندان بعد از زایمان کمک کند، هرچند مستقیما کلسیم از دندان‌ها گرفته نمی‌شود. در شیردهی، بدن مادر حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم روزانه برای شیر تولید می‌کند که اگر رژیم غذایی کافی نباشد، از ذخایر استخوانی برداشت می‌شود.

این کمبود می‌تواند استخوان‌های فک را ضعیف و دندان‌ها را آسیب‌پذیرتر کند. ویتامین D، منیزیم و فسفر هم برای سلامت دندان ضروری هستند؛ کمبود ویتامین D جذب کلسیم را کاهش می‌دهد و باعث ضعیف شدن مینای دندان می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که مادرانی با رژیم نامتعادل (کم لبنیات، سبزیجات برگ‌دار) خطر بالاتری برای پوسیدگی دارند. برای جلوگیری، مصرف روزانه ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم از منابع مانند شیر، ماست، پنیر یا مکمل‌ها توصیه شده است.

۵. کاهش بهداشت دهان و دندان بعد از زایمان

کاهش بهداشت دهان و دندان بعد از زایمان یکی از شایع‌ترین علل پوسیدگی دندان در شیردهی است. بی‌توجهی به بهداشت دهان و دندان، باعث تجمع پلاک باکتریایی می‌شود که اسید تولید کرده و مینای دندان را تخریب می‌کند.

مطالعات نشان می‌دهد که در ۶ ماه اول پس از زایمان، بهداشت دهان تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد و خطر پوسیدگی و دندان درد بعد از زایمان ۲ برابر می‌شود. بهتر است مادران دو بار در روز مسواک بزنند (با خمیر فلورایددار)، روزانه نخ دندان بکشند و دهان‌شویه استفاده کنند. بازدید منظم دندانپزشک هم حداقل هر ۶ ماه ضروری است.

علل و نشانه‌های خرابی دندان بعد از زایمان

روش های درمان پوسیدگی دندان بعد از زایمان

اگر بعد از زایمان دچار پوسیدگی دندان شده‌اید، باید در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کنید تا دندان‌ها بررسی شوند. حتما به روال روزانه بهداشت دهان و دندان توجه داشته‌باشید. در طول بارداری و بعد از زایمان باید حداقل روزی دو بار دندان‌ها را مسواک زده و روزی یک بار از نخ دندان استفاده کنید. دهان‌شویه کشنده باکتری نیز می‌تواند گزینه خوبی باشد.

مشکلات دهان و دندان بعد از زایمان باعث خشکی دهان هم می‌شود. حتما در طول روز آب زیاد بنوشید و رژیم غذایی با قند و نشاسته کم داشته‌باشید. بعد از خوردن غذاهای شیرین مسواک بزنید.

برخی افراد تصور می‌کنند اقدامات دندانپزشکی و درمان پوسیدگی دندان مانند پرکردن دندان یا عکس با اشعه ایکس در طول بارداری خطرناک است. در نتیجه به پزشک مراجعه نکرده و بعد از زایمان وضعیت پوسیدگی دندان‌ها شدیدتر می‌شود. سعی کنید اگر در طول بارداری دچار مشکلات دندان و لثه شدید، در سه‌ماهه دوم به دندانپزشک مراجعه کنید. زیرا انجام خدمات دندانپزشکی در سه‌ماهه سوم می‌تواند برای شما کمی مشکل باشد:

• پر کردن دندان

• روت کانال: اگر پوسیدگی به عصب رسیده، عفونت را پاک کرده و کانال را پر می‌کنند

• کشیدن دندان

• فلوراید درمانی

• درمان لثه

• داروهای تسکین درد

• مسواک منظم و رژیم غذایی کم‌قند

بهترین روش‌ های پیشگیری از پوسیدگی دندان بعد از زایمان چیست؟

در دوران شیردهی مادران حدود ۵ درصد از توده استخوانی خود را از دست می‌دهند. زیرا نوزاد درحال‌رشد به کلسیم بیشتری نیاز دارد. کاهش کلسیم بدن در دوران شیردهی احتمال بیماری پریودنتال و التهاب لثه را بیشتر می‌کند. برای پیشگیری از این مشکل باید به رژیم غذایی خود در طول بارداری و بعد از زایمان توجه داشته‌باشید. مقدار کلسیم و ویتامین D در برنامه غذایی شما باید افزایش پیدا کند:

• دو بار مسواک با خمیر فلورایددار و نخ دندان روزانه

• کاهش قندها، افزایش کلسیم و ویتامین D از لبنیات و سبزیجات

• نوشیدن آب زیاد برای کاهش اسیدیته و افزایش بزاق

• بازدید دندانپزشک هر ۶ ماه برای بررسی و جرم‌گیری

• جویدن آدامس بدون قند پس از غذا برای خنثی کردن اسیدها

مسواک زدن دوبار روزانه با خمیر فلورایددار و نخ دندان کشیدن از پوسیدگی دندان جلوگیری می‌کند.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

پوسیدگی دندان بعد از زایمان از عوارض شایع بارداری است. برخی خانم‌ها در طول بارداری یا در زمان شیردهی دچار این مشکل می‌شوند. تغییرات هورمونی در طول بارداری و بعد از آن یکی از دلایل اصلی خرابی دندان است. در دوران شیردهی مقدار کلسیم بدن کاهش پیدا کرده و برای جبران آن باید در رژیم غذایی مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D را افزایش داد.

اگر دچار علائمی مانند دندان‌درد، تورم لثه، بوی بد دهان و لکه‌های قهوه‌ای روی دندان شدید، حتما به دندانپزشک مراجعه کنید. این علائم از اولین نشانه‌های پوسیدگی دندان است. پرکردن دندان و انجام عکس‌برداری با اشعه ایکس در طول بارداری و بعد از زایمان برای شما خطری نداشته و می‌توانید بدون هیچ نگرانی اقدامات لازم را برای سلامت دهان و دندان انجام دهید.

پرسش‌های متداول

در صورت پوسیدگی دندان بعد از زایمان چه باید کرد؟

اگر بعد از زایمان دچار پوسیدگی دندان و دندان درد شدید، حتما به دندانپزشک مراجعه کنید. پزشک باتوجه‌به شدت پوسیدگی و میزان آسیب به لثه بهترین درمان را انتخاب می‌کند. حتما بعد از زایمان به بهداشت دهان و دندان توجه داشته‌باشید. روزی دو بار دندان‌ها را مسواک زده و از نخ دندان استفاده کنید. استفاده از دهان‌شویه حاوی فلوراید نیز می‌تواند به سلامت دهان و دندان کمک کند.

آیا پوسیدگی دندان مادر روی نوزاد تاثیری دارد؟

پوسیدگی دندان در مادران نه‌تنها سلامت فردی آن‌ها را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند مستقیم روی سلامت نوزاد تاثیر بگذارد. باکتری‌های ایجادکننده پوسیدگی، به‌ خصوص استرپتوکوک موتانس، قادر هستند از طریق تماس‌های روزمره مانند بوسیدن نوزاد، استفاده از قاشق یا لیوان مشترک و حتی انتقال غذای جویده شده، به دهان کودک منتقل شوند. در صورتی که مادر دچار پوسیدگی‌های درمان‌نشده یا عفونت‌های گسترده دهانی باشد، احتمال انتقال این باکتری‌ها و افزایش خطر پوسیدگی زودرس دندان‌های شیری نوزاد بیشتر می‌شود. بنابراین، معاینات منظم دندانپزشکی و درمان به‌موقع پوسیدگی‌ها در دوران بارداری و شیردهی، نقشی مهمی در پیشگیری از مشکلات دهان و دندان کودک دارند.

برای جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی چه غذاهایی باید مصرف کرد؟

برای استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها در طول بارداری و بعد از زایمان باید غذاهای غنی از کلسیم را در رژیم غذایی خود قرار دهید. انواع لبنیات از جمله شیر و ماست باید در رژیم غذایی شما قرار بگیرند. سویای غنی شده با کلسیم و آجیل و مغز هم برای شما مفید است.

علائم پوسیدگی دندان بعد از زایمان چیست؟

علائم پوسیدگی دندان بعد از زایمان معمولا تدریجی ظاهر می‌شوند و شامل درد خفیف تا شدید دندان هنگام جویدن، حساسیت به غذاهای سرد، گرم یا شیرین است. لکه‌های سفید یا قهوه‌ای روی سطح دندان نشانه اولیه فرسایش مینای دندان است. بوی بد دهان مداوم، حتی پس از مسواک، می‌تواند از عفونت باکتریایی خبر دهد. تورم یا خونریزی لثه اطراف دندان آسیب‌دیده شایع است و ممکن است به التهاب لثه منجر شود. در موارد پیشرفته، حفره‌های قابل دید روی دندان تشکیل می‌شود و درد شبانه افزایش می‌یابد.

آیا دندان درد بعد از زایمان طبیعی است؟

خرابی و دندان درد بعد از زایمان طبیعی نیست اما رایج است. بسیاری افراد فکر می‌کنند این مشکل بخشی از فرآیند زایمان است اما مواردی مانند تغییرات هورمونی، رژیم غذایی ناسالم و کاهش بهداشت دهان و دندان علت ایجاد این اتفاق هستند نه خود زایمان.

آیا شیر دادن باعث از بین رفتن کلسیم و خرابی دندان می‌ شود؟

خیر، شیر دادن به طور مستقیم باعث از بین رفتن کلسیم دندان نمی‌شود. دندان‌ها ساختار بسته‌ای دارند و کلسیم مینای آن‌ها ثابت است و از بدن برداشت نمی‌شود. در شیردهی، بدن کلسیم مورد نیاز شیر (حدود ۳۰۰ میلی‌گرم روزانه) را از رژیم غذایی یا ذخایر استخوانی تأمین می‌کند. اگر کمبود کلسیم وجود داشته‌باشد، استخوان‌ها ضعیف می‌شوند.