اسپرم کش، انواع، کاربرد و عوارض آن
منبع: https://rasanika.com
آنچه در این مقاله میخوانید
اسپرمکش روش شیمیایی برای پیشگیری از بارداری است که با جلوگیری از حرکت اسپرمها به سمت تخمک، احتمال بارداری را کاهش میدهد. این مواد بهصورت کرم، ژل، فوم، شیاف و دیگر اشکال موجود هستند و معمولاً باید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی در واژن قرار گیرند. استفاده بهتنهایی از اسپرمکشها مؤثر نبوده و بهتر است با روشهای دیگر مانند کاندوم ترکیب شوند. این مواد نمیتوانند از بیماریهای مقاربتی جلوگیری کنند و در برخی افراد ممکن است باعث تحریک یا حساسیت شوند.
اسپرم کش یکی از روشهای پیشگیری از بارداری است که در اشکال مختلف ژل، کرم، فوم، قرص، کاندوم و شیاف در بازار یافت میشود. این مواد حاوی یک ماده شیمیایی بهخصوصهستند که از رسیدن اسپرم به تخمک جلوگیری میکند. برای موثر بودن، اسپرم کشها باید حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی در واژن قرار گیرند. همچنین معمولا زوجها در کنار اسپرم کش از روشی دیگر جلوگیری مانند کاندوم استفاده میکنند.
اسپرم کش چیست؟
یکی از روش های پیشگیری از بارداری استفاده از اسپرم کشها (Spermicide) است. اسپرم کشها حاوی مواد شیمیایی هستند که قبل از رابطه جنسی در واژن قرار گرفته و اسپرمها را از بین میبرند. در نتیجه امکان لقاح میان اسپرم و تخمک تا حد زیادی کاهش پیدا میکند. شما میتوانید از اسپرم کش ها هم بهتنهایی و هم بهصورت ترکیبی استفاده کنید. اسپرم کش به تنهایی حدود ۷۰٪ در پیشگیری از بارداری مؤثر است. اگر از این روش به تنهایی استفاده شود، یکی از کماثرترین روشهای پیشگیری از بارداری است. برای بالابردن میزان موفقیت بهتر است با روش دیگری مانند اسفنج ضدبارداری، دیافراگم یا کاندوم ترکیب کنید.
اسپرمکشها بدون نسخه فروخته میشوند و در انواع مختلفی وجود دارند. برخی مستقیماً در واژن قرار میگیرند (مثل ژل، فوم، کرم یا شیاف اسپرمکش) و برخی دیگر در اسفنجهای پیشگیری از بارداری یا کاندومهای اسپرم کش وجود دارند. پیش از انتخاب هر نوع روش پیشگیری از بارداری مانند اسپرمکش، بهتر است از سلامت اسپرم و عملکرد دستگاه تناسلی اطمینان پیدا کنید.
انجام آزمایش اسپرم به شما و پزشکتان کمک میکند تا کیفیت، تحرک و تعداد اسپرمها را بررسی کرده و در صورت وجود مشکل، تصمیم مناسبتری برای روش جلوگیری از بارداری بگیرید. برای این منظور میتوانید به آزمایشگاه های تست اسپرم تهران مراجعه کنید و این آزمایش را در مراکز معتبر و تحت نظر پزشک انجام دهید. نتایج این آزمایش نقش مهمی در تشخیص ناباروری مردان و انتخاب راهکارهای مناسب برای حفظ سلامت جنسی دارند.
انواع اسپرم کش های ضد بارداری
اسپرمکشها به شکلهای مختلفی مثل کرم، ژل، فوم و شیاف عرضه میشوند. اسپرمکشها باید همراه با روشهای دیگر پیشگیری از بارداری مثل کاندوم یا دیافراگم استفاده شوند. استفاده از آنها بهتنهایی چندان مؤثر نیست.
در تمامی انواع این ماده شیمیایی حرکت اسپرم به سمت تخمک دچار اختلال شده و امکان لقاح از بین میرود.
بسیاری از انواع اسپرمکشها فقط تا یک ساعت پس از استفاده مؤثر هستند. اگر بیش از یک ساعت از زمان استفاده گذشته باشد باید از اسپرمکش بیشتری استفاده کرد. تا حداقل 6 ساعت پس از رابطه جنسی با استفاده از اسپرمکش، نباید از دوش واژینال استفاده کرد. انواع اسپرم کش ها عبارت است از:
فوم اسپرم کش
کرم و ژل اسپرم کش
لایه اسپرم کش ضد بارداری
قرص اسپرم کش مردانه
شیاف اسپرم کش
اسفنج اسپرم کش
روان کننده اسپرم کش
کاندوم اسپرم کش
اسپرم کش طبیعی
فوم اسپرم کش
فومهای اسپرم کش درون قوطی بوده و همراه با یک اپلیکاتور عرضه میشوند. قوطی آنها شبیه به محصولات آرایش مو است. برای استفاده از آن باید حدود ۳۰ ثانیه قوطی را تکان داده و سپس اپلیکاتور را روی نازل قرار دهید. با فشار دادن نازل به سمت پایین، اپلیکاتور از فوم پر میشود. دراز بکشید و اپلیکاتور را وارد واژن کنید. پیستون آن را فشار داده تا فوم خارج شود و سپس اپلیکاتور را خارج کنید.
پس از خارجشدن فوم بلافاصله اسپرم کش فعال میشود. به همین دلیل نباید بیشتر از ۶۰ دقیقه قبل از رابطه جنسی آن را وارد واژن کنید. اپلیکاتور را با آب و صابون بشویید و در جای خشک و تمیز نگه دارید تا برای دفعه بعد دوباره از آن استفاده کنید.

ژل اسپرم کش بهعنوان روانکننده نیز عمل میکند.
کرم و ژل اسپرم کش
کرم و ژل نیز تا حدودی بهعنوان روانکننده عمل میکنند. برای استفاده از آنها باید اپلیکاتور را روی تیوپ کرم یا ژل قرار دهید. اپلیکاتور را روی ورودی کرم چرخانده و سپس آن را فشار دهید. زمانی که اپلیکاتور کامل پر شد، آن را وارد واژن کرده و تا نزدیکی دهانه رحم وارد کنید. پیستون را فشار داده و اپلیکاتور را خارج کنید. کرمها و ژلها بلافاصله عمل کرده و نباید بیشتر از ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی آن را استفاده کنید. زیرا ممکن است تاثیر خود را از دست بدهد.
لایه اسپرم کش ضد بارداری
این لایه یک ورقه نازک ۵×۵ سانتیمتری است که شبیه کاغذ مومی است. زمانی که میخواهید از آن استفاده کنید، باید دستهای شما کاملا خشک باشد. آن را دومرتبه تا کنید تا باریک شود. لایه را روی نوک انگشت قرار داده و وارد واژن کنید. سعی کنید تا نزدیکی دهانه رحم آن را فشار دهید.
لایه اسپرمکش باید ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی در واژن قرار بگیرد. زیرا بلافاصله عمل نکرده و نیاز به زمان دارد. این لایه بهآرامی ترشح واژن را جذب کرده و به شکل ژل ضخیم درمیآید. در این حالت بهعنوان یک مانع برای ورود اسپرم عمل میکند. در هر بار رابطه جنسی باید از یک لایه جدید استفاده کنید. دقت داشته باشید که تاثیر آن برای یک ساعت ماندگار است.
قرص اسپرم کش مردانه
هنوز هیچ قرص پیشگیری از بارداری برای مردان در دسترس عمومی قرار ندارد. در حال حاضر یک قرص پیشگیری از بارداری برای مردان به نام YCT-529 در مرحله آزمایشهای بالینی قرار دارد اما هیچ تاییدیهای برای استفاده عمومی ندارد. این قرص یک مهارکننده گیرنده رتینوئیک اسید آلفا (RAR-alpha) است که با مسدود کردن دسترسی به ویتامین A در بیضهها، از تولید و آزادسازی اسپرم جلوگیری میکند.

شیاف اسپرم کش را ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی در واژن قرار دهید تا تاثیر داشته باشد.
شیاف اسپرم کش
اسپرم کش به شکل شیاف، مادهای جامد است که به فوم تبدیل میشود. طول شیاف اسرپ کش حدود ۱.۵ سانتیمتر و عرض آن حدود ۰.۶ سانتیمتر است. برای استفاده از شیاف اسپرم کش باید تا حد امکان آن را نزدیک دهانه رحم در واژن قرار دهید. سپس ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید تا به شیاف در بدن شما تغییر شکل دهد. برای هر رابطه جنسی، شیاف جدیدی استفاده کنید. قرصهای فومشونده هم به همین شکل عمل میکنند که ممکن است باعث حس گرما در واژن شود.
اسفنج اسپرم کش
اسفنج ضد بارداری یک وسیله گرد و انعطافپذیر از جنس فوم پلیاورتان است. این اسفنج حاوی اسپرم کش بوده و از دو طریق جلوی لقاح اسپرم و تخمک را میگیرد. اسفنج را باید با آب مرطوب کرده و قبل از رابطه جنسی داخل واژن قرار داد. این مانع فیزیکی جلوی ورود مایع منی به رحم را میگیرد. از طرفی ماده شیمیایی اسپرمکش حرکت اسپرمها را دچار مشکل میکند.
روان کننده اسپرم کش
این نوع از اسپرمکشها غلیظ بوده و شکل لولهای دارند. ژل لوبریکانت اسپرم کش را در اپلیکاتور میریزید و وارد واژن کنید. معمولا این ماده همراه با دیافراگم استفاده میشود. اگر رابطه جنسی شما بیشتر از یک ساعت طول کشید یا خواستید دوباره سکس داشته باشید، باید دوز دوم آن را وارد کنید. اگر همراه با دیافراگم از آن استفاده کردهاید، تا ۶ ساعت بعد از رابطه جنسی نباید دیافراگم را خارج کنید. ژله اسپرم کش بر خلاف فوم، قرص، شیاف و لایه بهعنوان روانکننده هم عمل میکند.

کاندوم اسپرم کش چیست؟
این کاندومها به ماده اسپرمکش آغشته شدهاند. به همین دلیل بهعنوان روانکننده هم عمل میکنند. کاندوم اسپرم کش علاوه بر اینکه بهعنوان یک سد فیزیکی عمل میکند و از ورود اسپرم به رحم جلوگیری میکند، مواد اسپرمکش موجود در آن به نابودی اسپرمها کمک میکند و خطر بارداری کاهش مییابد. کاندوم اسپرم کش بر خلاف کاندوم معمولی مقاومتی در برابر بیماریهای مقاربتی ندارد.
همچنین کاندوم اسپرمکش معمولاً گرانتر از کاندومهای روانکننده معمولی بوده و ممکن است خطرات خاصی مانند افزایش احتمال انتقال HIV را همراه داشته باشد. همچنین، مدت زمان انقضا و میزان تأثیرگذاری آنها نسبت به سایر روشهای پیشگیری از بارداری متفاوت است.
اسپرم کش طبیعی
اسپرمکش طبیعی روشها و مواد طبیعیای است که بدون استفاده از مواد شیمیایی مصنوعی از حرکت اسپرمها جلوگیری میکند. اثرگذاری این روشها معمولا از نظر علمی ثابت نشده است و حتی اگر از بارداری پیشگیری کنند به اندازه اسپرم کش های شیمیایی موثر نیستند. برخی از اسپرمکشهای طبیعی به شرح زیر است:
روغن کنجد
آب لیمو یا سرکه
روغن نارگیل
برخی از عصارههای گیاهی.
اسپرم کش ها چگونه از بارداری جلوگیری می کنند؟
اسپرم کشها ممکن است حاوی نونوکسینول-۹ (N-9) یا سایر مواد شیمیایی باشند. این ماده اسپرمها را نمیکشد، اما از رسیدن آنها به تخمک جلوگیری میکند. اسپرم کشها با مسدود کردن ورودی دهانه رحم و جلوگیری از حرکت اسپرم به سمت تخمک عمل میکنند. برای اینکه اسپرم کش مؤثر باشد، باید دستورالعملهای بستهبندی آن را رعایت کنید. اسپرم کش اگر به درستی استفاده نشود، اثرگذار نخواهد بود.

اسپرم کش باید در عمق واژن نزدیک دهانه رحم قرار بگیرد
نحوه استفاده از اسپرم کش ها
همانطور که گفتیم Spermicide انواع مختلفی داشته و بهصورت کرم، ژل، فوم یا شیاف عرضه میشود که نحوه مصرف هر کدام متفاوت است اما شباهتهایی نیز دارند. در تمامی اشکال اسپرمکش، ماده باید در عمق واژن نزدیک دهانه رحم قرار بگیرد. اثربخشی بعضی از آنها ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان میخواهد و برخی بلافاصله عمل میکنند. حتما زمان استفاده توضیحات روی بستهبندی را بهدقت بخوانید تا بهدرستی از آن استفاده کنید.
بیشتر آنها تنها برای ۶۰ دقیقه موثر بوده و در صورت طولانی شدن سکس یا چندین بار رابطه جنسی باید دوباره از این دارو استفاده کنید. دقت داشته باشید که بعد از رابطه جنسی واژن را نشویید. تا ۶ ساعت نباید چیزی وارد واژن شود تا این ماده شیمیایی بتواند به کار خود ادامه دهد.
متن انگلیسی:
Different types of spermicide have different instructions for usage. Some last longer than others or need to be inserted at different times before sex. Be sure to read the instructions before using.
ترجمهی فارسی:
انواع مختلف اسپرمکش دستورالعملهای متفاوتی برای استفاده دارند. برخی از آنها مدت زمان بیشتری مؤثر هستند یا باید در زمانهای مختلف قبل از رابطه جنسی وارد واژن شوند. بنابراین، حتماً قبل از استفاده، دستورالعملها را به دقت مطالعه کنید.به نقل از verywellhealth
چه زمانی باید از اسپرم کش استفاده کرد؟
حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی باید از اسپرمکشها استفاده کنید. بیشتر آنها حدود ۶۰ دقیقه تاثیر داشته و بعد از این مدتزمان نمیتوانند خوب عمل کنند. در برخی از اشکال آن مانند کرم، ژل، قرص و شیاف باید حدود ۱۵ دقیقه صبر کنید تا ماده فعال شود. اسپرمکش برای زوجهایی که میتوانند قبل از رابطه جنسی برای پیشگیری از بارداری برنامهریزی کنند و میخواهند در کنار استفاده از کاندومها یا سایر روشهای پیشگیری از بارداری، حفاظت اضافی داشته باشند مفید خواهد بود.
آیا اسپرم کش ها روش خوبی برای جلوگیری از بارداری هستند؟
اسپرمکشها بهتنهایی روش خوبی برای جلوگیری از بارداری نیستند زیرا فقط 70% در جلوگیری از بارداری موثرند و به همین دلیل یکی از کماثرترین روشهای پیشگیری از بارداری محسوب میشوند. بنابراین، اگر هدف شما جلوگیری از بارداری است، بهتر است اسپرمکشها را با روشهای دیگری مانند کاندوم یا دیافراگم ترکیب کنید تا اثر بخشی آنها در پیشگیری از بارداری افزایش یابد.
مزایا اسپرم کش ها
به دلیل مزایای اسپرم کش ها از آن به عنوان روش ترکیبی همراه با روشهای دیگر استفاده میشود. از مهمترین مزایای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
استفاده از آن آسان است.
نسبت به بعضی از روشها ارزانتر است.
حاوی هورمون نیست.
نیازی به نسخه پزشک ندارد.
خاصیت روانکنندگی نیز دارد.

اسپرمکشها از بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمیکند.
معایب و عوارض اسپرم کش ها
اسپرم کش ها بیخطر بوده و معمولا عوارض جانبی ایجاد نمیکنند. اما ممکن است برخی افراد به این ماده شیمیایی حساسیت داشته باشند و باعث تحریک واژن یا آلت تناسلی شود. در این شرایط احتمال عفونت هم افزایش پیدا میکند. به همین دلیل اگر بعد از مصرف آن متوجه علائمی مانند قرمزی، خارش یا تحریک شدید، دیگر از این ماده استفاده نکرده و روش دیگری را جایگزین کنید. از مهمترین معایب آن نیز میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
باید کاملا مطابق با دستورالعمل روی بستهبندی استفاده شود؛ در غیر این صورت تاثیری ندارد.
هر بار برای رابطه جنسی باید از آن استفاده کنید.
از بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمیکند.
در برخی افراد باعث تحریک و درد میشود.
خطر ابتلا به عفونت HIV را افزایش میدهد.
باعث افزایش عفونت دستگاه ادراری میشود.
اگر از این روش پیشگیری از بارداری به هر شکل آن استفاده میکنید و دچار علائم زیر شدید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
ترشحات واژن بدبو
تغییر رنگ ترشح واژن
بثورات یا زخم در واژن
ادرار دردناک
تب و لرز
درد لگن یا شکم
رابطه جنسی دردناک.
عوارض کاندوم اسپرم کش
در کاندومهای اسپرمکش از نونوکسینال-9 استفاده میشود که میتواند باعث واکنشهای آلرژیک در برخی افراد شود. علائم این واکنشها شامل خارش موقتی، قرمزی و تورم است. همچنین ممکن است در برخی افراد با واژن باعث عفونتهای دستگاه ادراری شود. چون اسپرمکش میتواند باعث تحریک آلت تناسلی و واژن شود، استفاده مکرر از کاندومهای اسپرمکش ممکن است خطر انتقال HIV را افزایش دهد، بهویژه اگر در یک روز یا چند روز متوالی استفاده شود.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
اسپرم کش ها یکی از روشهای پیشگیری از بارداری هستند که در اشکال مختلف تولید میشوند. این مواد شیمیایی را میتوانید بهصورت فوم، ژل، کرم، لایه، قرص، شیاف یا کاندوم خریداری کنید. البته در این روش احتمال شکست بالا بوده و بهتر است با روش دیگری مانند دیافراگم یا کاندوم ترکیب شوند. در این صورت تاثیر بهتری خواهند داشت. اسپرم کش عوارض جدی نداشته و در برخی افراد باعث حساسیت میشود. این ماده ارزان بوده و استفاده از آن آسان است. حدود ۱۵ دقیقه قبل از رابطه جنسی از آن استفاده کنید. دقت داشته باشید که معمولا حدود ۶۰ دقیقه تاثیر داشته و پس از آن عملکرد خود را از دست میدهد.
پرسشهای متداول
اسپرم کش ها تا چه حد موثر هستند؟
اسپرم کش ها حدود ۷۰٪ از بارداری جلوگیری میکنند. در میان انواع روش پیشگیری این روش احتمال شکست بسیار بالایی دارد. به همین دلیل بهتر است آن را با روش دیگری مانند کاندوم یا دیافراگم ترکیب کنید. در غیر این صورت احتمال بارداری زیاد است.
آیا اسپرم کش ها از بیماری های مقاربتی جلوگیری می کنند؟
برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های مقاربتی نمیتوان از اسپرم کش ها استفاده کرد. بهترین راه برای کنترل این دسته از بیماریها استفاده از کاندوم است. اسپرمکش حتی میتواند احتمال ابتلا به این عفونتها را افزایش دهد. زیرا سلولهای محافظ در برابر عفونت را تحریک کرده و آنها را ضعیف میکند.
آیا پماد کلوتریمازول اسپرم کش است؟
خیر، پماد کلوتریمازول یک داروی ضدقارچ است که برای درمان عفونتهای قارچی واژن یا پوست استفاده میشود و خاصیت اسپرمکشی ندارد. استفاده از این دارو در رابطه جنسی هیچ نقشی در جلوگیری از بارداری ندارد و نباید بهعنوان روش پیشگیری استفاده شود.
آیا ژل لوبریکانت اسپرم کش است؟
خیر، اغلب ژلهای لوبریکانت (روانکنندهها) خاصیت اسپرمکشی ندارند، مگر اینکه صراحتاً روی بستهبندی آنها ذکر شده باشد. در واقع، برخی از لوبریکانتها حتی میتوانند به اسپرم آسیبی نرسانند و برای باروری مناسب باشند. اگر قصد دارید از ژل اسپرمکش استفاده کنید، حتما نوع مخصوص آن را تهیه نمایید.
آیا روغن زیتون اسپرم کش است؟
خیر، روغن زیتون خاصیت اسپرمکشی ندارد. استفاده از آن به عنوان روانکننده طبیعی رایج است اما ممکن است باعث آسیب به کاندومهای لاتکس شود و حتی ریسک بارداری ناخواسته یا انتقال بیماریهای مقاربتی را افزایش دهد. استفاده از روشهای سنتی و خانگی برای پیشگیری از بارداری به هیچ وجه توصیه نمیشود.
آیا پماد تریپل سولفا اسپرم کش است؟
پماد تریپل سولفا (Triple Sulfa) یک داروی آنتیبیوتیک موضعی است که معمولاً برای درمان عفونتهای باکتریایی پوستی و برخی عفونتهای موضعی دیگر تجویز میشود. این پماد ترکیبی از سه نوع سولفامید است: سولفادیازین، سولفاتریدین و سولفامیتوکسازول. این دارو با توقف رشد و تکثیر باکتریها در محل عفونت عمل میکند. اما پماد تریپل سولفا هیچ خاصیت اسپرمکشی ندارد. در واقع، این دارو به طور کامل برای جلوگیری از بارداری طراحی نشده است. اسپرمکشها به طور خاص برای آسیب رساندن به اسپرم و جلوگیری از بارداری در حین رابطه جنسی استفاده میشوند، در حالی که پماد تریپل سولفا هیچ تاثیری روی اسپرم نداشته و هیچ عملکردی در زمینه پیشگیری از بارداری ندارد.
آیا وازلین اسپرمکش است؟
خیر، وازلین نه تنها اسپرمکش نیست، بلکه استفاده از آن همراه با کاندومهای لاتکس میتواند باعث پارگی کاندوم شود. استفاده از وازلین به عنوان روانکننده در رابطه جنسی توصیه نمیشود مگر اینکه هدفی غیرپیشگیرانه داشته باشید.
آیا کاندوم اسپرم کش دارد؟
برخی از انواع کاندومها بهطور اختصاصی با اسپرمکش (معمولاً nonoxynol-9) آغشته شدهاند، اما همه کاندومها این ویژگی را ندارند. اگر به دنبال محافظت مضاعف هستید، باید به برچسب محصول دقت کرده و نوع اسپرمکشدار را انتخاب کنید. همچنین میتوانید انواع پماد، ژل و یا کرم اسپرم کش را به روی کاندوم معمولی بمالید تا تاثیرش بیشتر شود.
آیا خوردن اسپرم کش ها خطرناک است؟
اسپرمکشها بهطور خاص برای استفاده موضعی در نواحی تناسلی طراحی شدهاند و بلعیدن آنها میتواند خطراتی برای سلامت فرد ایجاد کند. بیشتر اسپرمکشها حاوی مواد شیمیایی مانند nonoxynol-9 هستند که عملکرد آنها جلوگیری از حرکت اسپرم و آسیب به آنها در ناحیه واژن است. این مواد در صورت بلعیدن میتوانند باعث تحریکات گوارشی و سیستمیک شوند.
آیا اسپری تأخیری اسپرمکش است؟
خیر، اسپریهای تأخیری خاصیت اسپرمکشی ندارند. اسپریهای تأخیری معمولاً حاوی موادی مانند لیدوکائین یا دیگر بیحسکنندهها هستند که به منظور کاهش حساسیت در نواحی تناسلی مردانه طراحی شدهاند تا از انزال زودرس جلوگیری کنند. این اسپریها با ایجاد بیحسی موقت در ناحیه آلت تناسلی، زمان انجام رابطه جنسی را افزایش میدهند و به مردان کمک میکنند که از انزال زودرس جلوگیری کنند.
