کمای دیابتی چه دلایلی دارد و چه زمانی باید نگران شویم؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کمای دیابتی شرایط اورژانسی است که در اثر کاهش یا افزایش شدید قند خون ایجاد می‌شود. خستگی، ضعف، گیجی به صورت شدید از علائم افزایش یا کاهش زیاد قند خون است. کمای دیابتی می‌تواند منجر به آسیب مغزی دائمی و حتی مرگ بیمار شود. درمان کمای دیابتی باید فوری و در بیمارستان انجام شود. اگر فرد دچار کاهش سطح هوشیاری، تنفس غیرطبیعی، استفراغ مکرر یا قند خون بسیار بالا یا پایین همراه با گیجی شدید باشد، باید بدون اتلاف وقت با اورژانس تماس بگیرید و به نزدیک‌ترین مرکز درمانی منتقل شود.

کمای دیابتی به انگلیسی Diabetic Coma، شرایط اورژانسی خطرناک و مرگباری است که بیماران مبتلا به دیابت را تهدید می‌کند. در اغمای دیابتی فرد هوشیاری خود را از دست داده و قادر به پاسخگویی به محرک‌های محیطی نیست. به‌ علاوه اینکه از قند خون بالا (هیپرگلیسمی) یا قند خون پایین (هیپوگلیسمی) هم رنج می‌برد. در صورتی که فرد به کمای دیابتی رفت باید بلافاصله او را به بیمارستان برسانید. پیشنهاد ما این است که برای تشخیص و درمان این بیماری در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا بتوانید به موقع اقدام کنید.

کمای دیابتی چیست؟

اغمای دیابتی یا همان کمای دیابتی (Diabetic Coma) از عوارض جدی، خطرناک و مرگبار بیماری دیابت محسوب می‌شود. در این حالت فرد هوشیاری خود را از دست می‌دهد تا حدی که بدون کمک از اورژانس و خدمات پزشکی نمی‌توان او را به‌ هوش آورد. بیشتر موارد اغمای دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع یک مشاهده می‌شود هرچند که دیگر انواع دیابت از جمله دیابت نوع دو، دیابت بارداری و دیابت کودکان هم می‌تواند منجر به این عارضه شود.

بیماران دیابتی باید درباره کمای دیابتی آموزش ببینند و بدانند که علل و نشانه‌های این بیهوشی چیست. این آگاهی کمک می‌کند که از این عارضه جدی پیشگیری و بلافاصله درمان مورد نیاز دریافت شود.

متن انگلیسی:
A diabetic coma is a life-threatening disorder that causes unconsciousness. If you have diabetes, dangerously high blood sugar (hyperglycemia) or dangerously low blood sugar (hypoglycemia) can lead to a diabetic coma.
ترجمه فارسی:
کمای دیابتی یک وضعیت تهدیدکننده زندگی است که باعث از دست رفتن هوشیاری می‌شود. در افراد مبتلا به دیابت، بالا رفتن خطرناک قند خون (هیپرگلیسمی) یا پایین آمدن شدید قند خون (هیپوگلیسمی) می‌تواند منجر به بروز کمای دیابتی شود.

به نقل از سایت mayoclinic

کمای دیابتی در کودکان

کمای دیابتی به‌عنوان یک اورژانس تهدیدکننده زندگی تعریف می‌شود و محدود به سن خاصی نیست. اگر کودک دچار علائم قند بسیار بالا و کتواسیدوز شود (تشنگی و ادرار زیاد، درد شکم، تهوع یا استفراغ، تنفس عمیق‌تر از معمول، بوی میوه‌ای دهان، خواب‌آلودگی یا گیجی) و سطح هوشیاری رو به کاهش برود، باید فورا به اورژانس مراجعه شود.

کمای دیابتی یک اختلال متابولیک حاد است که با از دست رفتن هوشیاری همراه می‌شود.

علت کمای دیابتی چیست؟

علت کمای دیابتی این است که قند خون برای مدتی بسیار بالا یا بسیار پایین بماند و مغز دیگر نتواند طبیعی کار کند. قند بسیار بالا معمولا از مسیر کتواسیدوز دیابتی (DKA) یا وضعیت هایپراسمولار (HHS) به کم‌آبی شدید، به‌هم‌ریختگی شیمی خون و کاهش سطح هوشیاری می‌رسد. قند بسیار پایین هم زمانی که شدید و طولانی شود، سوخت اصلی مغز (گلوکز) کم می‌شود و می‌تواند به بیهوشی و کما ختم شود.

علل کمای دیابتی معمولا موارد زیر است؛

• افزایش شدید و طولانی قند خون

• افزایش شدید قند

• افت شدید و طولانی قند خون

• محرک‌های بحران‌های قند بالا مانند عفونت‌ها

• بیماری، آسیب یا جراحی

• علل رایج افت قند شدید مانند مصرف زیاد انسولین یا داروی دیابت

جدول علائم و علل کمای دیابتی را مشاهده می‌کنید.

عوامل خطر کما دیابتی چیست؟

هرچند تمام افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر کمای دیابتی هستند اما علل و ریسک فاکتورهای به اغما رفتن به نوع دیابت فرد بستگی دارد و باید در شرایط مختلف به علت افت قند خون ناگهانی یا بالارفتن آن پی برد:

• احتمال کمای دیابتی در افراد با دیابت نوع یک، به ‌خاطر کتواسیدوز یا هیپوگلیسمی دیابتی، بسیار بیشتر است. علتش هم این است که افراد دارای دیابت نوع یک همیشه باید انسولین بزنند و بازه میزان قند خونشان نسبت به افراد با دیابت نوع دو گسترده‌تر است.

• احتمال اغمای دیابتی ناشی از سندروم هایپراسمولار دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به‌ نسبت احتمال کمای ناشی از کتواسیدوز یا هیپوگلیسمی دیابتی بیشتر است.

سایر عوامل خطری که ممکن است فرد دیابتی را بیشتر به سمت کمای دیابتی سوق دهند شامل این موارد می‌شوند:

• تروما

• بیماری

• مشکلات دریافت انسولین

• مدیریت ضعیف دیابت

• مصرف الکل

• کاهلی در دریافت دوز انسولین

• استفاده از مواد مخدر

کمای دیابتی چقدر طول میکشد؟

مدت زمان کمای دیابتی عدد ثابتی ندارد و به علت زمینه‌ای (افت شدید قند، کتواسیدوز یا وضعیت هایپراسمولار)، سرعت شروع و زمان رسیدن درمان بستگی دارد. افت قند شدید می‌تواند سریع به بیهوشی برسد و با درمان فوری کما در دیابت در چند ساعت برطرف شود. بحران‌های قند بسیار بالا معمولا تدریجی‌تر شکل می‌گیرند و اگر دیر درمان شوند، کاهش هوشیاری می‌تواند طولانی‌تر شود و گاهی چند روز مراقبت و بررسی بیمارستانی لازم دارد. این وضعیت اورژانسی است و اقدام فوری لازم است.

کمای دیابتی چه زمانی رخ می دهد؟

کمای دیابتی زمانی رخ می‌دهد که قند خون برای مدتی بسیار بالا یا بسیار پایین باشد و باعث اختلال شدید عملکرد مغز شود. کتواسیدوز دیابتی (کمبود انسولین و بالا رفتن کتون‌ها) که می‌تواند طی چند ساعت تا چند روز بدتر شود، وضعیت هایپراسمولار که معمولا با قندهای خیلی بالا (معمولا بالاتر از ۶۰۰ mg/dL) و کم‌آبی شدید همراه است و ممکن است طی چند روز تا چند هفته شکل بگیرد و افت قند شدید (مانند زیر ۴۰ mg/dL) که اگر طول بکشد می‌تواند به بیهوشی و کما برسد، از دلایل مهم برای بروز کمای دیابتی هستند.

علائم کمای دیابتی چیست؟

اغمای دیابتی یا کمای دیابتی بیهوشی عمیق و بی‌پاسخ (مانند خواب خیلی عمیق) است که با باز نکردن چشم‌ها یا واکنش ندادن به تحریک و نداشتن حرکت ارادی همراه است. قبل از رسیدن به کما، باتوجه به علت آن، علائم فرق می‌کند. به عنوان مثال در کتواسیدوز ممکن است تهوع و استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق و سریع، بوی میوه‌ای دهان، خستگی شدید و گیجی دیده شود.

در حالت هایپراسمولار، خشکی دهان، تشنگی شدید، پرادراری، تاری دید، اختلالات ذهنی و حتی ضعف یک‌طرفه می‌تواند رخ دهد. در افت قند شدید هم تاری یا دوبینی، لکنت، عدم تعادل، گیجی و تشنج ممکن است دیده شود.

علائم پایین آمدن میزان گلوکز خون که فرد را در معرض افت شدید قند خون قرار داده شامل این موارد می‌شوند:

• خستگی شدید

• لرزش

• اضطراب یا تحریک‌پذیری

• گرسنگی ناگهانی و شدید

• حالت تهوع

• عرق کردن یا عرق کردن کف دست

• سرگیجه

• سردرگمی و گیجی

• کاهش هماهنگی حرکتی اندام‌ها

• دشواری در صحبت و کلام

از علائم بالا بودن میزان قند خون در بیماران مبتلا به دیابت که ممکن است به اغما ختم شود می‌تواند به تزلزل در راه رفتن، تشدید تشنگی، بالا رفتن ضربان قلب، خشکی دهان، بوی بد دهان و گرسنگی اشاره کرد. سایر موارد عبارتند از:

• خستگی

• درد شکمی

• تنگی نفس

• افزایش ادرار

• ضعیف شدن نبض

• خواب آلودگی

علائم کمای دیابتی در کتواسیدوز دیابتی (DKA)

زمانی که بدن به‌دلیل کمبود انسولین به‌جای گلوکز از چربی استفاده می‌کند و کتون‌ها بالا می‌روند، محیط داخلی بدن به سمت اسیدی شدن می‌رود. در این شرایط که اسیدی شدن خون در دیابت یا کتواسیدوز دیابتی رخ می‌دهد، معمولا علائم زیر پدیدار می‌شوند:

• تشنگی شدید و خشک شدن دهان

• افزایش ادرار

• بالا رفتن میزان قند خون

• وجود کتون‌ها در خون یا ادرار

• خارش پوست

• درد شکم همراه با استفراغ یا بدون استفراغ

• تنفس سریع

• بوی دهان

• سردرگمی و گیجی

علائم کمای دیابتی حاد یا هایپراسمولار

مشاهده علائم و نشانه‌های زیر در فرد درواقع هشدارهایی هستند که بدن بیمار به نشانه بالا یا پایین بودن بیش از حد میزان قند خون نشان می‌دهد. در صورت مشاهده این علائم حتما سطح قند خون خود را اندازه بگیرید:

• سردرگمی و گیجی

• بالا رفتن میزان قند خون

• تشنج

اگر میزان گلوکز خون زیاد از حد بالا یا زیاد از حد پایین باشد، برای جلوگیری از کمای دیابتی حتما باید طبق دستور پزشک عمل کنید. اگر سال‌های سال است که به این بیماری مبتلا هستید، ممکن است بدون هیچ گونه علامت و نشانه‌ای به اغمای دیابتی بروید.

کما در دیابت معمولا به‌دلیل هیپرگلیسمی، هیپوگلیسمی، کمبود انسولین و اختلالات شدید متابولیک رخ می‌دهد.

درمان کمای دیابتی چیست؟

در صورت مشاهده هر کدام از علائمی که در بالا اشاره کردیم باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. اغمای دیابتی شرایط اورژانس پزشکی محسوب می‌شود که ممکن است خطر مرگ هم داشته باشد. اگر احساس کردید که قند خونتان زیاد بالا یا بیش از حد پایین است و ممکن است از هوش بروید، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.

هرگونه تاخیر و وقفه در امدادرسانی برای افرادی که به اغمای دیابتی می‌روند، آن‌ها را در معرض خطر آسیب یا مرگ مغزی قرار می‌دهد. اگر سطح قند خون بیش از حد بالا برود، راه درمان کمای دیابتی اقدامات زیر است:

• دریافت مایعات درون وریدی

• تزریق انسولین

اگر فرد به‌ خاطر افت شدید سطح قند خون به کما رفته باشد برای درمان باید سراغ اقدامات زیر رفت:

• دریافت هورمون گلوکاگون برای بالا بردن قند خون

• تزریق مایعات وریدی

• تزریق محلول دکستروز ۵۰ درصد

۱. آیا بهبودی کامل پس از کمای دیابتی حاصل می‌ شود؟

کمای دیابتی درمان‌نشده نیز ممکن است منجر به مرگ شود. افرادی که درمان اورژانسی برای کمای دیابتی دریافت می‌کنند، معمولا به طور کامل بهبود پیدا می‌کنند. برخی از افرادی که درمان به موقع دریافت نمی‌کنند متاسفانه ممکن است به آسیب مغزی دائمی دچار شوند.

۲. ملاحظات بیهوشی در بیماران دیابتی

در هر بیمار دیابتی که کاهش سطح هوشیاری دارد یا در معرض کما است، روش درمان اصلی درمان اورژانسی و بررسی در بیمارستان است. در ارزیابی اولیه معمولا قند خون، کتون‌ها و الکترولیت‌ها یا کارکرد کلیه بررسی می‌شود و سپس بر اساس قند بالا یا پایین، درمان مناسب شروع می‌شود:

• قند خون فوری اندازه‌گیری می‌شود

• کتون خون یا ادرار بررسی می‌شود

• سدیم یا پتاسیم و سایر الکترولیت‌ها بررسی می‌شود

۳. درمان کمای دیابتی با قند خون بالا

اگر کما به‌دلیل قند خون بالا باشد، درمان در بیمارستان و به‌صورت اورژانسی انجام می‌شود. اصول کلی درمان شامل سرم وریدی برای جبران کم‌آبی، اصلاح اختلالات الکترولیتی (مانند پتاسیم، سدیم یا فسفات) و شروع انسولین است. هم‌زمان باید عامل محرک مانند عفونت هم بررسی و درمان شود.

۴. درمان کمای دیابتی با قند خون پایین

اگر کما در دیابت به‌دلیل افت قند شدید باشد، درمان باید فورا انجام شود. در بیمارستان معمولا دکستروز وریدی برای بالا بردن سریع قند خون داده می‌شود. همچنین ممکن است گلوکاگون تزریقی استفاده شود تا کبد گلوکز ذخیره‌شده را آزاد کند و قند خون بالا بیاید. نکته مهم این است که حتی اگر گلوکاگون توسط همراه تزریق شود، باز هم مراجعه فوری به اورژانس لازم است زیرا افت قند شدید می‌تواند دوباره تکرار شود یا عوارض ایجاد کند.

۵. درمان قند خون بالای 600 در بیماران کمای دیابتی

قند خون بالای ۶۰۰ یک اورژانس پزشکی است و درمان آن باید در بیمارستان انجام شود. اقدامات اصلی درمان قند خون بالای 600 شامل تجویز انسولین وریدی، جایگزینی مایعات برای اصلاح کم‌آبی، تنظیم الکترولیت‌ها و بررسی مداوم وضعیت قلب و کلیه است. شناسایی عامل زمینه‌ای مانند عفونت یا قطع دارو هم بخش مهم درمان محسوب می‌شود.

عوارض کمای دیابتی چیست؟

کمای دیابتی یک وضعیت تهدیدکننده زندگی است. حتی با درمان مناسب هم امکان آسیب مغزی دائمی وجود دارد و اگر درمان به‌موقع انجام نشود، می‌تواند به مرگ منجر شود. در حالت‌های شدید، ممکن است عوارضی مانند نارسایی اندام‌ها هم رخ دهد. عوارض کما در دیابت معمولا شامل موارد زیر هستند:

• آسیب مغزی دائمی

• مرگ در صورت تاخیر درمان

• نارسایی اندام‌ها در موارد شدید

قند خون بالا و بسیار پایین ممکن است خطرناک باشد. به عنوان مثال عوارض قند خون بالای ۸۰۰ می‌تواند با شوک، نارسایی چنداندامی، کمای عمیق و مرگ همراه باشد.

میزان قند خون را طبق دستور پزشک چک و ثبت کنید.

آیا کمای دیابتی خطرناک است؟

کمای دیابتی یک وضعیت اورژانسی است و بدون درمان فوری متاسفانه می‌تواند به مرگ ختم شود. حتی با درمان هم ممکن است آسیب مغزی دائمی ایجاد شود. اگر فرد دیابتی بیهوش یا بی‌پاسخ است باید فورا با اورژانس تماس گرفت و تا رسیدن کمک، موادغذایی برای خوردن یا نوشیدن به بیمار نداد.

متن انگلیسی:
Diabetic coma is a serious, potentially life-threatening complication associated with diabetes.
ترجمه فارسی:
کمای دیابتی یک عارضه جدی و بالقوه تهدید کننده زندگی مرتبط با دیابت است.

به نقل از سایت healthline

آیا قند خون ۳۰۰ خطرناک است؟

قند خون بالای 300 نشانه کنترل‌نشدن دیابت است و می‌تواند به کم‌آبی، اختلال الکترولیتی و افزایش خطر کمای دیابتی منجر شود. ادامه این وضعیت احتمال کتواسیدوز یا هایپراسمولار را بالا می‌برد. عوارض قند خون بالای 300 شامل آسیب کلیه، اعصاب و عروق است. در صورت تداوم یا وجود علائم، اقدام درمانی فوری لازم است.

راهی برای پیشگیری از کمای دیابتی وجود دارد؟

افراد دیابتی می‌توانند با حفظ میزان قند خون در محدوده نرمال از این اغما پیشگیری کنند. مهم‌ترین مرحله در پیشگیری از کمای دیابتی، مشاوره دیابت و گفتگو با متخصص مشاور دیابت است تا فرد بداند که چطور از خود در مقابل بیماری دیابت مراقبت کند.

مشاور دیابت، فرد را از علائم سطح قند خون بالا و قند خون پایین و کنترل و مدیریت بیماری آگاه می‌کند. همچنین انجام روتین آزمایشات چکاپ دیابتی‌ها برای پیگیری وضعیت بیماری و درمان به موقع عوارض دیابت ضروری است.

قدم بعدی در پیشگیری از این اغما این است که خانواده، دوستان و همکاران بدانند که چطور در مواقع لزوم به بیمار کمک کنند. بهتر است آنها با علائم و نشانه‌های قند خون بالا و افت شدید قند خون آشنا باشند.

نکات مهمی که باید در پیشگیری از کمای دیابتی رعایت کنید عبارت است از:

• غذاهای تاثیرگذار بر قند خون و بهترین غذای مناسب خود را بشناسید

• هیچ وعده غذایی در مبتلایان به دیابت نباید حذف شود

• زیاده‌روی در مصرف الکل ممنوع است

• میزان قند خون را طبق دستور پزشک چک و ثبت کنید

• دوز و زمان مصرف داروها و انسولین باید طبق تجویز پزشک باشد

• ورزش‌های تاثیرگذار بر میزان قند خون را بشناسید

• در مواقعی که قند خون بالا می‌رود باید میزان کتون ادرار چک شود

• در صورت مشاهده علائم کتواسیدوز دیابتی حتما میزان کتون ادرارتان را چک کنید

نتیجه گیری

کمای دیابتی از عوارض جدی و خطرناک بیماری دیابت است که اگر به‌ موقع درمان نشود، خطر مرگ هم دارد. در واقع نکته مهم مراقبت و محافظت از خود در مقابل اغمای دیابتی در دست خود فرد دیابتی است. فرد مبتلا به دیابت اعم از دیابت نوع یک، نوع دو، دیابت کودکان یا دیابت بارداری باید علائم و نشانه‌هایی که منجر به اغما می‌شوند را بشناسد و آمادگی مواجهه با مشکل را داشته‌باشد پیش از اینکه به معضل حاد تبدیل شود.

پرسش‌های متداول

تفاوت شوک انسولین و کمای دیابتی چیست؟

اصطلاح شوک هیپوگلیسمی یا شوک انسولین به افت قند شدید گفته می‌شود که می‌تواند باعث بیهوشی شود. افت قند خفیف معمولا با مصرف کربوهیدرات برطرف می‌شود و به بیهوشی منجر نمی‌شود.

ایا تزریق زیاد انسولین باعث مرگ میشود؟

تزریق بیش‌ازحد انسولین می‌تواند باعث افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) شود که در صورت درمان نشدن، به تشنج، کما و مرگ می‌انجامد. در مقابل، نزدن انسولین نیز خطرناک است. عوارض نزدن انسولین ممکن است با افزایش قند خون، کم‌آبی شدید، کتواسیدوز دیابتی و آسیب اندام‌ها همراه شود. بنابراین تنظیم دقیق دوز انسولین مهم است.

برای درمان علائم اغمای دیابتی، چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مواجهه با شرایط زیر باید به پزشک مراجعه کنید:

-اگر میزان قند خون پایین باشد (کمتر از ۷۰ mg/dL) و بعد از سه بار درمان بالا نیاید باید به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید.

-اگر دیابت دارید و میزان قند خون‌ در دو بار متوالی به‌ دلیل نامعلومی ۳۰۰ mg/dL یا بیشتر شود.

-اگر فرد دیابتی هیچ واکنشی به محرک‌های محیطی نشان ندهد بلافاصله با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.

آیا افت قند خون باعث مرگ میشود؟

هیپوگلیسمی طولانی مدت می‌تواند منجر به انسفالوپاتی، آسیب ساقه مغز، ایست قلبی- تنفسی و مرگ شود. همچنین علائم افت قند خون در افراد دیابتی ممکن است شامل آریتمی شدید و حملات ایسکمیک قلبی عروقی شود.

آیا کمای دیابتی برگشت پذیر است؟

بالا رفتن بیش از حد قند خون یا افت شدید قند خون از علل اصلی کمای دیابتی هستند. عارضه خطرناک و جدی که باعث شده فرد هوشیاری خود را از دست بدهد و بیهوش شود. اگر کمای دیابتی سریع درمان نشود، می‌تواند به عوارض شدید و حتی مرگ منجر شود.

کمای دیابتی کشنده است یا ایا کما دیابتی باعث مرگ میشود؟

بله، عدم درمان به‌ موقع و درست کمای دیابتی باعث آسیب مغزی دائمی و مرگ می‌شود. این وضعیت به‌دلیل اختلال شدید متابولیک، کم‌آبی و نوسانات خطرناک قند و الکترولیت‌ها رخ می‌دهد. تشخیص سریع، درمان بیمارستانی و مراقبت‌های ویژه شانس بقا را افزایش می‌دهد.

آیا قند خون ۵۰۰ خطرناک است؟

قند خون ۵۰۰ بسیار خطرناک است و می‌تواند به کتواسیدوز دیابتی یا کمای هایپراسمولار منجر شود. علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، تهوع و کاهش سطح هوشیاری هم ممکن است رخ دهد. درمان قند خون۵۰۰ معمولا شامل تزریق انسولین، مصرف مایعات و بررسی دقیق قند خون در مراکز درمانی است.

افت قند خون و کما به هم ارتباط دارند؟

افت قند شدید می‌تواند باعث تغییرات شدید جسمی و ذهنی شود و اگر طول بکشد، مغز ممکن است به‌دلیل کمبود گلوکز از کار بیفتد و فرد ممکن است بیهوش شود یا وارد کما شود.

کمای قندی چیست؟

کمای قندی معمولا همان کمای مرتبط با دیابت است. کمای قندی یک بیهوشی عمیق و طولانی است که فرد به محرک‌ها پاسخ نمی‌دهد اما زنده است. علت این اتفاق می‌تواند قند بسیار بالا یا قند بسیار پایین شدید باشد. این وضعیت اورژانسی است و نیاز به درمان فوری بیمارستانی دارد.

افت شدید قند خون چه عوارضی دارد؟

علت افت قند خون در افراد دیابتی معمولا مصرف بیش‌ازحد انسولین، حذف وعده غذایی یا فعالیت بدنی شدید است. افت شدید قند خون می‌تواند باعث تشنج، کما، آسیب مغزی و اختلالات قلبی شود. در موارد پیشرفته، برخی بیماران دیابتی مشرف به مرگ دچار افت قند کنترل‌نشده و تهدیدکننده زندگی می‌شوند.