درد سیاتیک در بارداری، علل شایع و راه‌ های تسکین آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

درد سیاتیک در بارداری معمولا به خاطر مشکلات ستون فقرات مانند فتق دیسک و تغییرات بیومکانیکی پیش می‌آید. این درد مانند تیر کشیدن از کمر به پا حس می‌شود و ممکن است با بی‌حسی یا ضعف در پا همراه باشد. دلایل اصلی‌ آن شل‌شدن رباط‌ها به دلیل تغییرات هورمونی و به‌هم‌خوردن تعادل بدن است و فیزیوتراپی، خوابیدن به پهلو و استراحت‌کردن برای آرام‌کردن درد توصیه شده است. درد سیاتیک در دوران حاملگی معمولا بی‌خطر است و بعد از زایمان برطرف می‌شود اما حتما با پزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید دلایل جدی وجود نداشته‌باشد.

در دوران بارداری بدن دچار تغییرات زیادی می‌شود و عوارضی را به همراه دارد. یکی از این عوارض برای برخی از خانم‌ها درد سیاتیک در بارداری است. عصب سیاتیک بزرگ‌ترین عصب در بدن است که تحریک آن باعث درد در لگن، باسن و ران می‌شود. اگر دچار درد سیاتیک در حاملگی شده‌اید، در این مطلب همراه ما باشید. در ادامه توضیح می‌دهیم که علت بروز این درد در دوران بارداری چیست؟ چه علائم دیگری ایجاد می‌کند و برای درمان آن باید چه اقداماتی انجام داد؟

درد سیاتیک در بارداری چیست؟

در دوران بارداری کمردرد کاملا طبیعی است. اضافه‌وزن و تحمل وزن نوزاد باعث بروز درد در کمر می‌شود. اما اگر این درد بسیار شدید است و به باسن یا ران منتقل می‌شود، ممکن است علت آن ابتلا به سیاتیک باشد. عصب سیاتیک از طناب نخاعی به سمت لگن و ران‌ها منشعب می‌شود. سیاتیک بزرگ‌ترین عصب بدن است. حس کردن فشار، سرما یا درد در ناحیه پاها به دلیل وجود عصب سیاتیک است.

زمانی که این عصب به هر دلیلی تحریک می‌شود، شخص درد سیاتیک را تجربه می‌کند. درد ناشی از سیاتیک ممکن است مبهم و عمیق باشد یا تیر بکشد. شدت درد از فردی به فرد دیگر متفاوت بوده و از خفیف تا شدید متغیر است.

جدول زیر خلاصه نکات مهم درباره درد سیاتیک در بارداری را نشان می‌دهد.

جدول علائم، علل و روش درمان درد سیاتیک در بارداری

درد سیاتیک پای راست در بارداری

درد سیاتیک در پای راست در دوران بارداری معمولا ناشی از فشار جنین روی سمت راست عصب سیاتیک است که با تغییر مرکز ثقل و شل‌شدن رباط‌های لگنی بیشتر می‌شود. این وضعیت با علائمی مانند تیرکشیدن از باسن راست به ساق پا همراه است.

متن انگلیسی:
Sciatica occurs when a large nerve in the lower back becomes compressed and sends intense pain radiating down the leg. Back pain is one of the most common symptoms of pregnancy, particularly in the second and third trimesters. Some discomfort is normal as the belly expands.
ترجمه فارسی:
سیاتیک زمانی رخ می‌دهد که عصب بزرگی در قسمت پایین کمر تحت فشار قرار گیرد و باعث درد شدیدی شود که از کمر به سمت پا انتشار می‌یابد. کمردرد از علائم شایع دوران بارداری (به‌ خصوص در سه‌ماهه دوم و سوم) است. با رشد و بزرگ‌تر شدن شکم، احساس کمی درد یا ناراحتی در ناحیه کمر طبیعی است.

به نقل از سایت utswmed

درد سیاتیک پای چپ در بارداری

درگیری عصب سیاتیک سمت چپ در بارداری معمولا به دلیل فشار رحم بر ریشه‌های عصبی سمت چپ رخ می‌دهد که با افزایش حجم جنین و تغییرات مدل ایستادن و نشستن ارتباط دارد. علائم آن شامل گزگز و ضعف در اندام چپ است و معمولا با فعالیت‌های روزانه مانند راه رفتن بیشتر می‌شود. بر خلاف سمت راست، این نوع درد ممکن است با درد لگنی همزمان باشد.

در بارداری، شایع‌ترین علت سیاتیک، مشکلات دیسک و تغییرات ستون فقرات است؛ گاهی وضعیت جنین هم نقش دارد.

درد سیاتیک در بارداری حالتی است که در آن عصب سیاتیک، بزرگ‌ترین عصب بدن، تحت فشار قرار می‌گیرد و باعث درد تیرکشنده از کمر تا پا می‌شود.

علائم درد سیاتیک در بارداری چیست؟

مهم‌ترین علامت درد سیاتیک در حاملگی، دردی تیرکشنده یا سوزشی است که از کمر یا باسن آغاز شده و به سمت ران، ساق پا و حتی کف پا می‌رود و معمولا در حرکات خاصی مانند نشستن یا راه‌رفتن طولانی بیشتر می‌شود. علائم رایج دیگر شامل بی‌حسی، گزگز (مانند سوزن‌سوزن شدن) یا ضعف عضلانی در اندام تحتانی، همراه با اسپاسم‌های گاه‌به‌گاه است که این نشانه‌ها معمولا یک‌طرفه بوده و با پیشرفت بارداری بیشتر می‌شوند.

علاوه بر این نشانه‌های مهم برخی دیگر از علائم درد سیاتیک بارداری عبارتند از:

• درد تیرکشنده و شدید از کمر به باسن و ران

• بی‌حسی یا گزگز در مسیر عصب سیاتیک

• ضعف عضلانی در پا به خصوص هنگام بلند کردن پنجه

• تشدید درد با نشستن طولانی

• احساس سوزش یا تیر در ساق پا

زمان شروع درد سیاتیک در بارداری کی است؟

درد سیاتیک در بارداری معمولا از سه‌ماهه دوم آغاز می‌شود اما اوج آن در سه‌ماهه سوم است. زمانی که وزن جنین و حجم رحم فشار بر عصب سیاتیک را افزایش می‌دهد. که البته دلیل شایع‌تر مشکلات ستون فقرات مانند فتق دیسک و تغییرات بیومکانیکی بدن است.

علت درد سیاتیک در بارداری

معمولا درد سیاتیک به دلیل ابتلا به مشکلات ستون فقرات مانند برآمدگی یا فتق دیسک ایجاد می‌شود. گاهی تغییرات استخوانی مانند استئوآرتریت یا بیماری دژنراتیو دیسک روی ستون فقرات تاثیر می‌گذارند. در نتیجه به عصب سیاتیک فشار وارد شده و درد ظاهر می‌شود.

در دوران بارداری فتق دیسک شایع نیست. کمردرد یکی از عوارض بارداری است و یکی از دلایل این عارضه افزایش هورمون‌ها در دوره بارداری است. به عنوان مثال افزایش تولید هورمون ریلکسین باعث شل‌شدن و کشیدگی رباط‌ها به‌ خصوص در ناحیه لگن می‌شود.

گاهی هم ممکن است به دلیل رشد و بزرگ‌شدن کودک روی عصب سیاتیک فشار وارد شود. فشار به عصب سیاتیک باعث تحریک، التهاب و درد می‌شود. به همین دلیل معمولا در اواخر بارداری که جنین به بزرگ‌ترین حالت خود رسیده است، این عارضه بیشتر دیده می‌شود. اگر درد کمر شما شدید است و به ناحیه پاها می‌رسد، احتمالا دچار درد سیاتیک در بارداری هستید. به طور کلی علل شایع درد سیاتیک در حاملگی عبارت است از:

• شل‌شدن رباط‌ها به دلیل هورمون رلاکسین

• تغییر مرکز ثقل

• فتق یا برجستگی دیسک بین‌مهره‌ای

• افزایش وزن و فشار بر ستون فقرات

این درد معمولا به‌دلیل تغییر در وضعیت بدن و فشرده‌شدن عصب سیاتیک توسط عضلات یا استخوان لگن ایجاد می‌شود.

درمان درد سیاتیک در بارداری

اگر دچار درد سیاتیک در بارداری هستید، نیاز به استراحت خواهید داشت. اگر درد خیلی شدید است، باید با مشورت پزشک از داروهای ضد درد استفاده کنید. دقت داشته‌باشید که استفاده خودسرانه از داروهای مسکن در دوران بارداری می‌تواند به شما و جنین آسیب وارد کند. ممکن است پزشک برای شما یک یا چند دوره فیزیوتراپی در دوران بارداری نیز تجویز کند. موارد زیر از مهمترین روش‌های درمان درد سیاتیک بارداری هستند:

• فیزیوتراپی

• ماساژ درمانی

• کمپرس گرم یا سرد

• ورزش‌های کششی ایمن

درمان خانگی درد سیاتیک در حاملگی

برخی از درمان‌های خانگی درد سیاتیک می‌توانند در تسکین درد موثر باشند. از جمله این موارد می‌توان به دوش آب گرم، حرکات ورزشی سبک با مشورت متخصص فیزیوتراپی یا ارتوپدی و خوابیدن به پهلو اشاره کرد:

• دوش آب گرم بگیرید و از پد حرارتی استفاده کنید. به دلیل حمل وزن اضافی ممکن است عضلات شما سفت شده باشد. گرما باعث شل‌شدن عضلات شده و درد کاهش پیدا می‌کند.

• تحرک داشته‌باشید. درست است که استراحت برای تسکین درد سیاتیک در بارداری مهم است. اما گاهی باید تحرک داشته‌باشید. گاهی کمی پیاده‌روی کنید. شرکت در کلاس یوگا مخصوص خانم‌های باردار هم می‌تواند مفید باشد. فعالیت‌هایی مانند شنا هم گزینه خوبی است. در هنگام ورزش نباید زیاد خم شوید یا کمر خود را بیش‌ازحد پیچ بدهید.

• به شدت درد، توجه داشته‌باشید. به فعالیت‌های خود دقت کنید تا متوجه شوید چه اقداماتی درد شما را تشدید می‌کنند. بلندکردن اجسام می‌تواند درد را افزایش دهد.

• ماساژ را امتحان کنید. تحقیقات نشان می‌دهند در دوران بارداری ماساژ می‌تواند گردش خون را افزایش دهد.

• به پهلو بخوابید. هنگام خواب سعی کنید به سمتی بخوابید که درد کمتر می‌شود. خوابیدن به پهلو فشار را از روی عصب سیاتیک برمی‌دارد.

ورزش برای درد سیاتیک در بارداری

انجام حرکات کششی در تسکین درد سیاتیک در حاملگی تاثیر خوبی دارد. دقت داشته‌باشید که برای انجام حرکات کششی به پشت نخوابید. زیرا در این صورت رحم به ورید مربوط به قلب فشار وارد کرده و باعث احساس سبکی سر و ضعف می‌شود. برخی از حرکات ورزشی مناسب برای این عارضه که بهتر است با نظارت متخصص فیزیوتراپی باشد عبارت است از:

• کشش نشسته: روی صندلی نشسته و هر دو پا را روی زمین بگذارید. پای چپ را بلند کنید. به‌آرامی مچ پای چپ را روی زانوی پای راست قرار دهید. کمر خود را صاف نگه دارید. کمی به جلو خم شوید. در این شرایط ناحیه کمر و باسن دچار کشش می‌شود. برای 30 ثانیه در این حالت بمانید. سپس با پای راست حرکت را تکرار کنید.

• کشش ژست کودک: این حرکت جز تمرینات یوگا محسوب می‌شود. برای انجام تمرین باید روی یک سطح نرم یا تشک یوگا زانو بزنید. انگشتان شست را به هم چسبانده و زانوها را از هم باز کنید. پیشانی را روی زمین گذاشته و کمر خود را صاف نگه دارید. بازوها را کنار سر قرار دهید و نفس را داخل ریه حبس کنید. سپس روی پا نشسته و بازدم انجام دهید.

• کشش میز: برای کشش عضلات کمر، باسن و ران این حرکت مناسب است. کنار یک میز بایستید و پاهای خود را کمی باز کنید. دستان خود را روی میز قرار دهید و به جلو خم شوید. باسن را از میز دور کنید. در این حالت کششی در پایین کمر و باسن احساس خواهید کرد. اگر باسن را به پهلوها حرکت دهید، کشش بیشتر می‌شود. برای 30 ثانیه تا یک دقیقه در این وضعیت بمانید.

متن انگلیسی:
If the pregnant woman is experiencing severe sciatic back pain and labor is near, the doctor may consider a termination by cesarean section. Natural childbirth in this case would be too much strain on the spine.
ترجمه فارسی:
اگر زن باردار دچار درد شدید سیاتیکی در ناحیه کمر باشد و زمان زایمان نزدیک شود، پزشک ممکن است زایمان به روش سزارین را در نظر بگیرد زیرا زایمان طبیعی می‌تواند فشار زیادی بر ستون فقرات وارد کند.

به نقل از سایت pbkm

ماساژ سیاتیک در بارداری

ماساژ درمانی برای سیاتیک بارداری بیشتر برای کاهش التهاب عصب انجام می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که ماساژ بافت نرم می‌تواند جریان خون را بهتر کند و تنش عضلانی را تسکین دهد. تکنیک‌های ایمن شامل مالش دایره‌ای و کشش ملایم پاها بدون فشار مستقیم روی شکم هستند که باید توسط متخصص آموزش‌دیده انجام شود.

علائم سیاتیک پس از زایمان

ممکن است تصور کنید که سیاتیک بعد از زایمان برطرف می‌شود، اما همیشه این اتفاق نمی‌افتد. در حقیقت گاهی تغییرات هورمونی، فشار عضلانی هنگام زایمان و وضعیت نادرست بدن هنگام بلند کردن یا شیر دادن به نوزاد می‌توانند باعث بروز یا تشدید درد سیاتیک پس از زایمان شوند. در این شرایط ممکن است زنان این علائم را تجربه کنند:

• گزگز و بی‌حسی پاها

• پادرد شدید و منتشر شونده و درد در اندام‌های تحتانی

• دردی که با شیر دادن یا خم شدن تشدید می‌شود.

• سنگینی پا و ناتوانی در راه رفتن

درمان درد سیاتیک در بارداری معمولا شامل استراحت نسبی، تمرینات کششی ملایم، استفاده از کمپرس گرم یا سرد و در صورت نیاز فیزیوتراپی زیر نظر پزشک است.

آیا درد سیاتیک در بارداری خطرناک است؟

درد سیاتیک در بارداری معمولا بی‌خطر است و بعد از زایمان رفع می‌شود اما در موارد شدید ممکن است نشان‌دهنده فتق دیسک یا سندرم دم اسبی باشد که نیاز به بررسی پزشکی فوری دارد. ریسک‌های مهم شامل کاهش تحرک مادر و استرس روانی است هرچند تأثیر مستقیم بر جنین نادر است. نظارت پزشکی منظم برای بررسی علل جدی ضروری است.

پیشگیری از تشدید درد سیاتیک در بارداری

برای پیشگیری از تشدید درد سیاتیک حاملگی می‌توانید در کلاس‌های یوگا مخصوص خانم‌های باردار شرکت کنید. حرکات یوگا به کاهش فشار روی سیاتیک کمک می‌کنند. همچنین ورزش شنا به دلیل عدم تحمل وزن می‌تواند گزینه خوبی باشد.

نتیجه گیری

درد سیاتیک در بارداری یکی از عوارضی است که برخی خانم‌های باردار با آن روبرو می‌شوند. کمردرد در بارداری طبیعی است اما اگر درد آن شدید است و شبیه به تیر کشیدن است یا درد به پاها منتقل می‌شود، احتمال بروز درد سیاتیک در حاملگی وجود دارد. برای تسکین این درد استراحت لازم است. همچنین باید گاهی در روز پیاده‌روی داشته‌باشید. برخی حرکات کششی و ورزش‌هایی مانند شنا نیز مفید هستند. در برخی مواقع ممکن است درد بعد از زایمان هم ادامه داشته‌باشد. در صورت بروز چنین دردی باید به متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپی مراجعه کنید.

پرسش‌های متداول

آیا درد سیاتیک در حاملگی بعد از زایمان هم ادامه دارد؟

در بسیاری از افراد این درد بعد از زایمان از بین می‌رود اما در برخی دیگر ممکن است درد ادامه داشته‌باشد. اگر بعد از زایمان هنوز درد شما ادامه دارد، درمان‌های خانگی را ادامه داده و ورزش‌های کششی انجام دهید. اما اگر درد خیلی شدید شد، حتما به پزشک مراجعه کنید.

اگر درد سیاتیک در بارداری کم نشود باید رادیولوژی انجام دهم؟

خیر رادیولوژی و برخی تست‌های تصویربرداری در دوران بارداری ممنوع است. این آزمایش‌ها می‌توانند به جنین آسیب وارد کنند. اگر درد شما با درمان‌های خانگی بهبود پیدا نکرد، باید به دکتر زنان یا متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

آیا درد سیاتیک در بارداری روی سلامت جنین تاثیر دارد؟

گاهی ممکن است موقعیت جنین باعث فشار روی عصب سیاتیک شود. در این شرایط کمردرد و پادرد را شخص تجربه می‌کند. درست است که درد شدید است اما خوشبختانه این عارضه جز خطرات بارداری نبوده و روی سلامت جنین تاثیری ندارد.

درد سیاتیک بیشتر در اوایل بارداری رخ می دهد یا اواخر بارداری؟

معمولا درد سیاتیک در اواخر حاملگی ظاهر می‌شود. اصلی‌ترین علت بروز این عارضه بزرگ‌شدن جنین و ایجاد فشار روی عصب سیاتیک است. به همین دلیل در اواخر بارداری بیشتر این عارضه بروز می‌کند.

راه های تسکین درد سیاتیک در بارداری چیست؟

برای تسکین درد بارداری معمولا از روش‌هایی مانند فیزیوتراپی و کمپرس گرم استفاده می‌شود که التهاب را کاهش دهند. ورزش‌های آبی یا یوگای بارداری، پیاده‌روی سبک و خودداری از نشستن یا ایستادن طولانی هم کمک‌کننده هستند.

چگونه با درد سیاتیک در بارداری بخوابیم؟

بهتر است در زمان درد عصب سیاتیک در بارداری به پهلو بخوابید و بالش بین زانوها برای حفظ تراز ستون فقرات قرار دهید. این وضعیت فشار روی عصب را کاهش می‌دهد.

درد سیاتیک در بارداری و جنسیت جنین به هم ارتباط دارند؟

ارتباط درد سیاتیک بارداری با جنسیت جنین قطعی نیست و عواملی مانند تغییرات هورمونی مهم هستند.

با درد عصب سیاتیک در بارداری چه باید کرد؟

زمانی که درد عصب سیاتیک بارداری داشتید، استراحت کنید و فعالیت‌های شدید انجام ندهید. مشاوره با متخصص زنان یا ارتوپد برای ارزیابی بالینی ضروری است.