افسردگی فصلی چیست و چگونه بفهمیم اختلال عاطفی فصلی داریم؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

اختلال عاطفی فصلی یا افسردگی فصلی (SAD) یکی از انواع اختلالات خلقی است که معمولا در پاییز و زمستان که نور خورشید کمتر است، رخ می‌ دهد.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (SAD) نوعی بیماری روحی است که در فصول خاصی از سال (معمولا پاییز و زمستان) اتفاق می‌افتد. پزشکان معتقدند کاهش میزان نور خورشید و کم‌شدن تولید ملاتونین در مغز از علل اصلی ایجاد افسردگی فصلی هستند. خوشبختانه نور درمانی و مصرف داروهای ضد افسردگی می‌تواند تاحد زیادی به درمان SAD کمک کند.

افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (SAD) نوعی از افسردگی و از انواع اختلالات خلقی است که معمولا در پاییز و زمستان که طول روز و میزان نور خورشید کمتر است، رخ می‌دهد. این اختلال روحی با دوره‌های مکرر از علائم افسردگی مانند احساس غم، خستگی و مشکل در تمرکز مشخص می‌شود که می‌تواند به شدت روی کیفیت زندگی روزمره تاثیر بگذارد. علت دقیق SAD به‌طور کامل مشخص نیست اما متخصصان معتقدند که تغییرات ریتم روزانه و کاهش نور خورشید باعث تغییر عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی تنظیم‌کننده خلق و خو (مانند سروتونین) می‌شود.

افسردگی فصلی (SAD) چیست؟

افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (به انگلیسی Seasonal affective disorder با نام اختصاری SAD) یکی از انواع افسردگی است که معمولا با فرا رسیدن سرمای فصل پاییز شروع می‌شود و تا آغاز گرما و رطوبت فصل بهار ادامه دارد. ماهیت و شدت غم و افسردگی در این اختلال از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برای برخی افراد ممکن است خفیف باشد در حالی که برای دیگران شدید بوده و تأثیر زیادی روی زندگی روزمره آنها می‌گذارد.

افسردگی فصلی با احساس غم و اندوه یا ناراحتی متفاوت است. این اختلال نشانه ضعف شخصی نیست و ناخواسته اتفاق می‌افتد. بهتر است با مشاهده علائمی مانند غم ناگهانی، خستگی، تغییر اشتها یا کاهش میل و علاقه به فعالیت‌هایی که قبلا از آنها لذت می‌بردید، از روانشناس کمک بگیرید. بیشتر افراد مبتلا به افسردگی که به‌دنبال درمان هستند معمولا بعد از چند هفته بهبود می‌یابند.

انواع افسردگی وابسته به فصل

افسردگی فصلی معمولا به ۲ دسته افسردگی فصل پاییز و زمستان و افسردگی فصل بهار و تابستان تقسیم می‌شود. نوع افسردگی زمستانی و پاییزی این اختلال شایع‌تر است:

• افسردگی فصل پاییز و زمستان: علائم افسردگی در اواخر پاییز شروع شده و تا اوایل فصل زمستان ادامه دارد. این اختلال در فصل بهار و تابستان وجود ندارد

• افسردگی فصل بهار و تابستان: علائم افسردگی از اواخر بهار تا اوایل تابستان ادامه دارد

نشانه‌ ها و علائم افسردگی فصلی

علائم و نشانه‌های اختلال عاطفی فصلی شامل احساس ناامیدی یا غم ناگهانی، کمبود انرژی، اختلال در الگوهای خواب و تغییر در اشتها یا وزن است. این علائم معمولا در فصول خاصی که بیشتر پاییز و زمستان هستند، ایجاد می‌شوند و در فصل بهار بهبود می‌یابند. سایر علائم افسردگی فصلی شامل موارد زیر است:

• احساس بدبختی و گناه

• کاهش عزت نفس

• نا امیدی

• اختلال در تمرکز

• کم‌شدن میزان علاقه به فعالیت‌ها

• بی‌تفاوتی

• تنش و ناتوانی در تحمل استرس

• تحریک‌پذیری

• خستگی و عدم توانایی در انجام کارهای عادی

• کاهش علاقه به فعالیت‌های اجتماعی و رابطه‌ی جنسی

احساس غم و اندوه و ناامیدی از علائم افسردگی فصلی هستند.

علائم افسردگی فصلی پاییز و زمستان

اختلال افسردگی فصلی بيشتر در مناطقی از كره زمين كه عرض جغرافيايی بالاتر و نور آفتاب كمتری دارند، وجود دارد. علائم افسردگی فصلی در زمستان معمولا شامل موارد زیر است:

• پایین بودن سطح انرژی

• مشکل در تمرکز و هوشیاری

• احساس کسالت، خستگی و کاهش کارایی در طول روز

• افزایش اشتها و میل به مصرف کربوهیدرات

• تمایل به‌ تنهایی

• کاهش علاقه و لذت‌ نبردن از انجام کارهای روزانه

علائم افسردگی فصلی بهار و تابستان

علاوه‌بر اختلال افسردگی فصلی در زمستان، نوع دیگر اختلال افسردگی فصلی وجود دارد که در تابستان رخ می دهد اما شیوع آن بسیار اندک است. علائم افسردگی فصلی در تابستان به شرح زیر است:

• اضطراب و بی‌قراری

• بی‌خوابی

• کاهش اشتها و کاهش وزن

• پرخاشگری و رفتار خشونت آمیز

علت افسردگی فصلی چیست؟

به طور کلی عدم تعادل در ترشح ملاتونین، سطح پایین سروتونین در مغز و پایین‌بودن سطح ویتامین D و منیزیم در خون عواملی هستند که در ایجاد افسردگی فصلی نقش دارند. ملاتونین هورمونی است که ساعت بدن و الگوهای خواب را تنظیم می‌کند و با افسردگی نیز ارتباط دارد. به علت کمبود نور خورشید که ناشی از کوتاه شدن روزهای زمستان است، تولید ملاتونین در مغز مختل می‌شود در نتیجه فرد علائم افشردگی را پیدا می‌کند.

افسردگی فصلی و شدت افسردگی در پاییز و زمستان تا حدود زیادی به وضعیت جغرافیایی محل زندگی، ژنتیک و وضعیت شیمیایی و هورمونی مغز هر فرد بستگی دارد. به همین دلیل هرچه از خط استوا دورتر شویم، خطر افسردگی در زمستان افزایش می‌یابد. سایر عوامل خطر افسردگی فصلی عبارت است از:

• جنسیت: زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به افسردگی فصلی هستند (در زنان، افسردگی فصلی بعد از یائسگی شایع‌تر است)

• سن: احتمال ابتلا به این بیماری در جوانان بیشتر از میانسالان است

• سابقه خانوادگی و فردی: وجود بیماری افسردگی اساسی یا اختلال دوقطبی در خود فرد یا خانواده او احتمال ابتلا به این نوع افسردگی را افزایش می‌دهد

• اگرچه افراد در هر سنی می‌توانند دچار افسردگی فصلی شوند اما میانگین سن افراد مبتلا به این بیماری ۲۳ سال است

تشخیص اختلال عاطفی فصلی

تشخیص اختلال عاطفی فصلی (SAD) معمولا با ارزیابی جامع توسط روانشناس انجام می‌شود. متخصصان با استفاده از معیارهای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (dsm-5) ارتباط دوره‌های افسردگی مکرر را با فصول پاییز و زمستان بررسی می‌کنند. این علائم غم و افسردگی حداقل باید برای ۲ سال متوالی وجود داشته‌باشند. انجام تست افسردگی و سایر اختلالات روانی نیز برای اطمینان از تشخیص دقیق و برنامه درمانی مناسب انجام می‌شود.

اختلال هاطفی فصلی را می‌توان با نوردرمانی یا دارو درمانی مدیریت کرد.

افسردگی فصلی چقدر طول میکشد؟

SAD نوعی افسردگی است که با یک الگوی فصلی مکرر مشخص می‌شود و علائم آن حدود ۴ تا ۵ ماه در سال طول می‌کشد. اگر زمستانی باشد از ابتدای پاییز تا اواسط زمستان و اگر بهاری باشد فرد را در ۲ فصل بهار و تابستان درگیر می‌کند. علائم و نشانه‌های اختلال افسردگی فصلی شامل علائم مرتبط با افسردگی است و علائم الگوی زمستانه و تابستانه آن با هم تفاوت دارند.

درمان افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی

گزینه‌های درمان افسردگی فصلی (SAD) می‌تواند شامل رویکردهای مختلفی مانند نوردرمانی، روان درمانی یا مصرف مکمل ویتامینی باشد. درمان‌های رایج برای مبارزه با افسردگی فصلی عبارت‌اند از:

• نور درمانی: قرار گرفتن در معرض نور لامپ برای جبران کمبود نور طبیعی خورشید

• روان درمانی: درمان شناختی-رفتاری (CBT)

• دارو درمانی: داروهای ضد افسردگی به‌خصوص مهار کننده انتخابی جذب مجدد سروتونین (Ssri)

• تغییر سبک زندگی: ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل و حفظ یک برنامه خواب ثابت

• مصرف مکمل ویتامین D: به‌خصوص در مناطقی که نور خورشید کمتر است

درمان افسردگی فصلی با نور درمانی

راه اصلی نوردرمانی (فوتوتراپی) برای مقابله با افسردگی فصلی، قرارگیری در معرض نور خورشید است. قبل از شروع روز خود، حدود نیم ساعت در مقابل نور خورشید قرار بگیرید. ایستادن جلوی نور خورشید از پشت پنجره تاثیری در بهبود افسردگی فصلی ندارد زیرا شیشه‌ی پنجره‌ها پرتوهای مفید خورشید را فیلتر می‌کنند.

نورپردازی منظم در داخل خانه، بدون توجه به میزان روشن بودن آن، هیچ تاثیری در درمان افسردگی فصلی ندارد. برای جبران کاهش نور، چراغ‌های مخصوصی که دارای لوله‌های تولید کننده‌ی پرتوهای فلورسنتی هستند و پرتوهای مفید خورشید را تقلید می‌کنند، در دسترس هستند که درمان مناسبی برای افراد دارای افسردگی فصلی محسوب می‌شوند. نور درمانی شامل استفاده از ۱۰ هزار لوکس نور در منزل به مدت روزانه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است.

متن انگلیسی:
Depression is most often treated with light therapy, psychotherapy, and in some cases antidepressants.
ترجمه فارسی:
افسردگی معمولا با نور درمانی، روان درمانی و در برخی موارد با مصرف داروهای ضد افسردگی درمان می‌شود.

به نقل از سایت hopkinsmedicine

دارو و قرص برای افسردگی فصلی

از داروهای ضد افسردگی می‌توان به گروه داروهای مهار کننده بازجذب سروتونین (SSRI) اشاره کرد. نمونه‌های این گروه دارویی برای درمان اختلال عاطفی فصلی عبارت است از:

• فلوکستین (Prozac)

• قرص سرترالین (Zoloft)

• پاروکستین (Paxil

• سیتالوپرام (Celexa)

• اس سیتالوپرام (Lexapro)

• ورتیوکستین (Trintellix)

مصرف مکمل ویتامین D نیز ممکن است به کاهش برخی علائم افسردگی در زمستان کمک کند. شروع اثر داروهای ضد افسردگی به تنهایی حدود ۸ هفته طول می‌کشد.

درمان خانگی افسردگی فصلی

درمان خانگی برای مدیریت اختلال عاطفی فصلی (SAD) می‌تواند شامل ایجاد الگوی خواب ثابت و تمرینات ذهن آگاهی مانند مدیتیشن یا یوگا باشد که سلامت روانی کلی را بهبود می‌بخشد. علاوه‌بر این ارتباط اجتماعی با دوستان و خانواده و درگیر شدن در فعالیت‌های لذت‌بخش مانند گوش دادن به موسیقی یا تماشای فیلم و سریال کمدی می‌تواند به مبارزه با احساس انزوا و غم و اندوه در اختلال عاطفی فصلی کمک کند.

عوارض اختلال عاطفی فصلی

افسردگی فصلی یک عامل خطر برای ابتلا به سایر اختلالات سلامت روان و رفتارهای مختل‌کننده‌ی زندگی شخصی است. افرادی که از این بیماری رنج می‌برند، عملکرد پایینی در مدرسه یا محل کار دارند و مستعد ابتلا به سوء مصرف مواد هستند.به طور کلی، مهم‌ترین عوارض افسردگی فصلی معمولا شامل موارد زیر است:

• کناره‌گیری اجتماعی

• بروز مشکلات رفتاری در مدرسه یا محل کار

• سوء مصرف مواد مخدر

• ابتلا به سایر اختلالات روانی مانند اضطراب یا اختلالات خوردن

• ظاهر شدن افکار یا رفتارهای خودکشی

علائم و روش درمان افسردگی فصلی

نتیجه گیری

افسردگی فصلی یا SAD نوعی از افسردگی است که در فصول خاصی از سال (بیشتر در پاییز و زمستان) اتفاق می‌افتد. علائم این اختلال که در زنان بیشتر از مردان رخ می‌دهد معمولا شامل افزایش خواب‌آلودگی در طول روز، انزواری اجتماعی، خستگی و کاهش میل جنسی هستند. اگرچه هنوز هیچ دلیل قطعی و مشخصی برای علت اختلال عاطفی فصلی مشخص نشده اما قرار گرفتن در معرض نور خورشید کم و روزهای کوتاه‌تر در فصول سرد ممکن است در ایجاد آن موثر باشد.

پرسش‌های متداول

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی فصلی قرار دارند؟

افرادی که در معرض خطر بیشتری برای افسردگی فصلی هستند معمولا شامل افراد با سابقه شخصی یا خانوادگی افسردگی یا اختلالات سلامت روانی می‌شوند. موقعیت جغرافیایی، میزان استرس روزانه و بیماری زمینه‌ای مانند اختلالات تیروئید یا بیماری‌های خود ایمنی هم می‌توانند آسیب‌پذیری فردی را افزایش دهند.

چگونه با افسردگی فصلی مقابله کنیم؟

برای مقابله با افسردگی فصلی بهتر است تغییر سبک زندگی و مداخلات درمانی مانند نور درمانی را امتحان کنید. فعالیت بدنی منظم نیز میزان اندورفین را افزایش می‌دهد و به تنظیم خلق و خو کمک می‌کند. در کنار این موارد، حفظ یک رژیم غذایی متعادل و غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ نیز مهم است.

علت افسردگی فصلی فعالیت کدام غده است؟

افسردگی فصلی یا اختلال عاطفی فصلی (SAD) معمولا به دلیل تغییرات فصلی و قرار گرفتن در معرض نور کم خورشید ایجاد می‌شود. کاهش نور خورشید در فصل زمستان و پاییز می‌تواند ریتم روزانه بدن و تولید ملاتونین را مختل کند و روی خلق و خو و رفتار تأثیر بگذارد. عدم تعادل انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین نیز در ایجاد این اختلال دخیل است.

آیا افسردگی فصلی ناشی از کمبود ویتامین D است؟

بین افسردگی فصلی و کمبود ویتامین D ارتباط قوی و موثری وجود دارد. کاهش نور خورشید در فصول سرد سال می‌تواند باعث کاهش سطح ویتامین d شود که برای تنظیم خلق و خو و سلامت عاطفی ضروری است. برخی مطالعات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به SAD معمولا سطح ویتامین d کمتری دارند. البته باز هم مهم است که توجه داشته‌باشید افسردگی فصلی یک اختلال چند عاملی است و عناصر مختلف محیطی، روانی و بیولوژیکی هم فراتر از کمبود ویتامین d روی ایجاد آن تاثیرگذار هستند.

چرا بروز افسردگی فصلی در خانم‌ ها بیشتر از آقایان است؟

زنان به دلیل ترکیبی از عوامل بیولوژیکی، روانی و اجتماعی بیشتر دچار افسردگی فصلی می‌شوند. نوسانات هورمونی مربوط به چرخه قاعدگی، بارداری و یائسگی هم می‌تواند روی تنظیم خلق و خو تأثیر بگذارد. علاوه‌بر این زنان به طور کلی به دلیل استرس مرتبط با نقش‌ها و انتظارات اجتماعی، بیشتر مستعد اختلالات خلقی هستند.