چه ارتباطی بین کم خونی و ریزش مو وجود دارد؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کم‌خونی و ریزش مو گاهی همزمان دیده می‌شوند، چون فولیکول مو برای رشد طبیعی به اکسیژن و مواد مغذی کافی نیاز دارد. در فقر آهن یا پایین بودن ذخایر آهن مثل فریتین، ممکن است چرخه رشد مو کوتاه شود و ریزش منتشر یا نازک شدن موها اتفاق بیفتد. با این حال، ریزش مو علت‌های زیادی دارد و حتی اگر کم خونی وجود داشته باشد، باید دلیل اصلی ریزش هم مشخص شود. این شرایط با آزمایش‌هایی مثل شمارش کامل خون، فریتین و در صورت نیاز ویتامین B12 تشخیص داده شده و درمان هم بر اساس علت کمبود برنامه ریزی می‌شود.

ریزش مو، یکی از نگرانی‌های شایع است که می‌تواند تاثیر زیادی روی اعتماد به نفس فرد داشته باشد. دلایل متعددی برای ریزش مو وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به عوامل ژنتیکی، استرس، تغییرات هورمونی، بیماری‌ها یا استفاده از محصولات نامناسب مراقبت از مو اشاره کرد. با این حال یکی از علل مهم ریزش مو، کم خونی خصوصا کم خونی ناشی از فقر آهن است. در این مقاله می‌خواهیم به بررسی ارتباط بین کم خونی و ریزش مو بپردازیم و راهکارهایی را برای پیشگیری و درمان ارائه دهیم پس تا انتها ما را همراهی کنید.

کم خونی و ریزش مو چه ارتباطی به هم دارند؟

فولیکول مو برای اینکه در فاز رشد فعال بماند، به اکسیژن‌رسانی مناسب و مواد مغذی کافی نیاز دارد. وقتی هموگلوبین پایین است یا ذخایر آهن کم شده، بدن ممکن است چرخه مو را به سمت فاز استراحت و سپس ریزش سوق دهد و ریزش مو افزایش پیدا کند. این حالت در برخی افراد به شکل ریزش منتشر و کم‌شدن حجم مو یا پهن‌تر شدن خط فرق مو دیده می‌شود و معمولا با خستگی، رنگ پریدگی، تپش قلب یا کاهش تحمل فعالیت هم همراه است.

نکته مهم این است که همیشه خود کم‌خونی دلیل اصلی نیست و گاهی کمبود آهن بدون افت شدید هموگلوبین هم مطرح است، زیرا فریتین شاخص ذخایر آهن است و پایین‌بودن آن می‌تواند نشان‌دهنده ذخایر کم بدن باشد. بعضی منابع بالینی می‌گویند کمبود آهن می‌تواند باعث ریزش مو شود، هرچند این علامت به اندازه خستگی یا تنگی نفس شایع نیست. زمانی که ریزش مو ناشی از کم خونی باشد، فرد معمولا با برخی از عوارض کم خونی و نشانه‌های خاصی مواجه می‌شود که در این بخش به مهم‌ترین آن‌ها اشاره کرده‌ایم.

1. نازک شدن تار موها

با کاهش اکسیژن‌رسانی به موها، ممکن است تارهای مو به تدریج نازک‌تر از قبل شوند. نازک شدن تار مو وضعیتی است که در آن، موها در هر چرخه ریزش و رشد مجدد، با قطر کمتر و ساختار ضعیف‌تری نسبت به قبل رشد می‌کنند. این تارهای نازک معمولا شکننده‌تر هستند و بیشتر در معرض ریزش قرار دارند.

2. ریزش بیش از حد

ریزش روزانه مقدار کمی مو طبیعی است. اما یکی از نشانه‌های ریزش مو ناشی از کم خونی، افزایش شدت ریزش است. به طوری که ممکن است متوجه شوید مقدار بیشتری مو نسبت به حالت عادی در کف حمام یا برس مو جمع می‌شود یا هنگام لمس موهایتان حجم قابل توجهی از آن‌ها می‌ریزد. این حالت اغلب منتشر است و تکه‌های کاملا خالی روی سر ایجاد نمی‌کند، بلکه بیشتر به شکل کم شدن کلی تراکم مو دیده می‌شود.

3. توقف رشد مو در برخی نواحی

ریزش موی مرتبط با کمبود آهن و کم‌خونی اغلب منتشر است و معمولاً نواحی کاملاً طاس تکه‌ای ایجاد نمی‌کند. ریزش تکه‌ای بیشتر به عللی مثل آلوپسی آره‌آتا، عفونت قارچی یا کشش مو مربوط است و نیاز به ارزیابی جداگانه دارد. باید توجه داشت که رشد مو به عوامل زیادی وابسته است و علت ریزش مو در یک ناحیه می تواند به التهاب پوست سر، عفونت قارچی، کشیدگی شدید مو یا زمینه ژنتیکی هم مربوط باشد. با این حال، کمبود مواد لازم برای خون‌سازی و ذخایر پایین آهن می‌تواند چرخه رشد را کوتاه کند و باعث شود مدت حضور مو در فاز رشد کاهش یابد.

علائم مرتبط کم خونی و ریزش مو

تصاویر ریزش مو کم خونی

تصاویر ریزش مو ناشی از کم‌خونی حاکی از کاهش تراکم مو، نازک شدن تارها و نمایان شدن پوست کف سر هستند. ریزش مو ناشی از کم خونی اغلب به صورت نازک شدن پراکنده و یکنواخت تارهای مو در سراسر پوست سر مشاهده می‌شود و شکل تمرکز یافته آن در نواحی خاص ممکن است ناشی از علل زمینه‌ای دگیر باشد. 

ریزش مو ناشی از کم‌خونی بیشتر با علائمی همچون نازک شدن تارهای مو، کاهش حجم کلی مو و خالی شدن تدریجی نواحی خاصی از سر همراه است.

علت ریزش مو ناشی از کم خونی چیست؟

وقتی ریزش مو ناشی از کم خونی باشد، معمولا پای یک یا چند عامل مشترک در میان است: اکسیژن رسانی کمتر، ذخایر پایین آهن و تغییر چرخه رشد مو. فولیکول مو در شرایط کمبود، ممکن است زودتر از فاز رشد به فاز استراحت برود و چند هفته تا چند ماه بعد، ریزش بیشتر خودش را نشان دهد. کم‌خونی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و باعث ریزش مو شود. اما برخی از انواع کم خونی تاثیر بیشتری روی ریزش مو دارند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره کرده‌ایم:

• فقر آهن به دلیل خونریزی‌های مزمن مثل قاعدگی شدید یا خونریزی گوارشی

• دریافت ناکافی آهن در رژیم غذایی یا افزایش نیاز بدن در بارداری و شیردهی

• مشکلات جذب آهن مانند بعضی بیماری‌های گوارشی یا مصرف طولانی برخی داروها

• کمبود ویتامین B12 یا فولات که می‌تواند با کم خونی و علائم عمومی همراه باشد

• بیماری‌های مزمن که باعث کم خونی مزمن می‌شوند و بدن را در حالت التهاب نگه می دارند

متن انگلیسی:
Severe iron deficiency anemia can cause hair loss. This includes androgenetic alopecia or pattern hair loss.
ترجمه فارسی:
کم‌خونی شدید ناشی از فقر آهن می‌تواند باعث ریزش مو شود. این شامل آلوپسی آندروژنتیک یا ریزش موی الگودار می‌شود.

به نقل از medicalnewstoday

چه کسانی بیشتر در خطر ریزش موی ناشی از کم خونی هستند؟

بعضی افراد آهن مصرف می‌کنند اما جذب آن برایشان خوب انجام نمی‌شود، یا یک علت زمینه‌ای باعث کم‌خونی می‌شود و این روند را ادامه‌دار می‌کند. اگر هم‌زمان با ریزش‌مو، خستگی، رنگ‌پریدگی یا ناخن‌های شکننده دارید، بهتر است بررسی آزمایشگاهی را عقب نیندازید تا علت دقیق مشخص شود. مواردی که بیشتر در خطر ریزش‌موی ناشی از کم‌خونی هستند عبارتند از:

• خانم‌ها در سنین باروری، به‌ویژه با قاعدگی‌های سنگین، بارداری یا پس از زایمان

• نوجوانان در سن رشد، به‌دلیل افزایش نیاز بدن به آهن و مواد مغذی

• ورزشکاران استقامتی، به‌خصوص اگر دریافت انرژی و آهن کافی نباشد

• افرادی با رژیم‌های محدود یا کم‌پروتئین، یا کسانی که دریافت آهنشان ناکافی است

• افراد مبتلا به بیماری‌های گوارشی یا کسانی که سابقه جراحی‌های گوارشی دارند و احتمال سوءجذب در آن‌ها بالاتر است

• افرادی با خون‌ریزی پنهان گوارشی یا خون‌ریزی‌های مزمن که ممکن است دیر تشخیص داده شوند

• گیاه‌خواران و وگان‌ها در صورت برنامه‌ی غذایی نامتعادل، به‌ویژه از نظر ویتامین B12 و آهن

راه ‌های تشخیص ریزش مو ناشی از کم خونی

زمانی که فرد به خاطر ریزش موی شدید به پزشک مراجعه می‌کند، او ابتدا باید علت زمینه‌ای ریزش مو را مشخص کند. بنابراین درباره علائم کم خونی، سابقه خانوادگی و تاریخچه پزشکی از شما سوال می‌پرسد. اگر همزمان علائمی همچون خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی پوست، سردرد، سرگیجه و سردی دست‌ها و پاها را نیز داشته باشید، ممکن است پزشک به وجود کم خونی در آزمایش مشکوک شود و آزمایش‌ کم خونی را تجویز کند.

ریزش موی ناشی از کم‌خونی با آزمایش خون، بررسی سطح آهن، فریتین و ویتامین B12 تشخیص داده می‌شود.

درمان ریزش مو ناشی از کم خونی

ریزش مو در اثر کم خونی قابل درمان است. کافیست ابتدا کم خونی درمان شود تا ریزش مو نیز به تدریج بهبود پیدا کند‌. اگر ریزش مو ناشی از کم‌خونی به فقر آهن مربوط باشد، باید هم کمبود جبران شود و هم دلیل آن پیدا شود، چون اگر خونریزی یا مشکل جذب حل نشود، ریزش مو و کم‌خونی دوباره برمی‌گردند. بسیاری از افراد بعد از شروع درمان درست، ابتدا کاهش ریزش مو را تجربه می‌کنند و بعد به مرور، ضخامت و حجم مو بهتر می‌شود، اما این روند زمان‌بر است چون چرخه رشد مو چند ماه طول می‌کشد. برای درمان کم خونی و ریزش مو راهکارهای متعددی وجود دارد که در اینجا به برخی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره کرده‌ایم.

۱. افزایش مصرف آهن

می‌توانید در کنار درمان دارویی با پزشک درباره گزینه‌هایی مانند هزینه کاشت مو مشورت کنید تا در صورت لزوم، راهکارهای ترمیمی برای نواحی کم‌پشت در نظر گرفته شود. دنبال کردن رژیم غذایی برای افراد مبتلا به کم خونی که سرشار از آهن است، می‌تواند به مقابله با ریزش موی ناشی از کمبود آهن کمک کند. مواد غذایی که حاوی محتوای آهن مناسبی هستند شامل این مواردند

• غذاهای دریایی، ماهی و گوشت قرمز کم چرب

• سبزیجات برگ‌دار تیره مانند اسفناج

• عدس، لوبیا، نخود و سیب‌زمینی

• مغزیجات، دانه‌ها و برخی میوه‌های خشک

• غلات کامل و غلات صبحانه غنی شده با آهن

• توفو

• تخم‌مرغ

کم‌خونی می‌تواند با کاهش تغذیه‌رسانی به فولیکول‌ها، ریزش مو را تشدید کند.

۲. افزایش مصرف ویتامین C

ویتامین C می‌تواند جذب آهن غیرهِم (non-heme) از منابع گیاهی را افزایش دهد. آهن هِم (heme) موجود در منابع حیوانی معمولاً بهتر جذب می‌شود. پس بهتر است خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های غنی از ویتامین C را همراه با منابع آهن مصرف کنید. اضافه کردن میوه هایی مثل پرتقال، کیوی، توت فرنگی یا لیمو به وعده های حاوی آهن گیاهی می تواند جذب را بهتر کند و این موضوع در افرادی که گوشت کمی مصرف می‌کنند مفیدتر است.

همچنین ویتامین C برای سلامت پوست و ساخت کلاژن هم مهم است و می تواند در کنار درمان علت، به بهبود کیفیت پوست و مو کمک کند. البته ویتامین C به تنهایی کم خونی را درمان نمی‌کند و اگر ذخایر این مواد در بدن بسیار پایین باشد یا کم خونی شکل گرفته باشد، معمولا به درمان آهن نیاز است. بنابراین این راهکار بیشتر یک تقویت کننده مسیر درمان است، نه جایگزین آن.

۳. مکمل های آهن

گاهی پزشک برای افزایش دریافت آهن و درمان سریع‌تر کم خونی، به شما توصیه می‌کند که علاوه بر یک رژیم غذایی حاوی آهن، مکمل آهن را نیز مصرف کنید. دوز دریافتی آهن نیز بسته به شدت کم خونی، سن و جنسیت فرد متفاوت خواهد بود.

۴. مکمل های ویتامین B12

از آنجایی که ویتامین B12 نیز نقش مهمی در خون‌سازی دارد، طبق برخی تحقیقات کمبود آن می‌تواند منجر به کم خونی و در نتیجه ریزش مو شود. بنابراین در صورت تشخیص کمبود این ویتامین، پزشک ممکن است مصرف مکمل‌های آن را برای شما تجویز کند.

۵. بهترین قرص برای کم خونی و ریزش مو

در برخی موارد، پس از درمان کم خونی، پزشک برای تسریع در روند بازگشت رشد موها، ماینوکسیدیل را تجویز می‌کند. این دارو معمولا در درمان ریزش موی آندروژنیک در زنان و مردان به کار می‌رود. با این‌ حال، در مواردی که ریزش مو ناشی از کم خونی باشد، قرص کم خونی، به عنوان درمان مکمل و تحت نظر پزشک مطرح می‌شود، اما شواهد علمی قطعی برای کاربرد آن در این نوع ریزش مو وجود ندارد. البته، ممکن است مدت زیادی طول بکشد تا ماینوکسیدیل نتایج قابل توجهی نشان دهد. برای ارزیابی گزینه‌های مناسب درمانی و ترمیمی می‌توانید به یک کلینیک کاشت مو معتبر مراجعه کنید.

عوارض ریزش مو ناشی از کم خونی

اگر کم‌خونی درمان نشود، ریزش مو ممکن است طولانی شود و به تدریج روی اعتماد به نفس و کیفیت زندگی اثر بگذارد. برخی افراد برای پوشاندن کم پشتی، از روش‌های آرایشی یا حرارتی بیشتر استفاده می‌کنند و همین کار می تواند شکنندگی ساقه مو را افزایش دهد و ظاهر ریزش را بدتر نشان دهد. بنابراین رسیدگی به علت اصلی، هم به سلامت عمومی کمک می کند و هم مسیر برگشت مو را هموارتر می‌کند.برخی از عوارض کم خونی تاثیرگذار بر روی موها عبارتند از:

• ریزش موی مداوم و کم پشت شدن موها می‌تواند تاثیرات روانی جدی به همراه داشته باشد‌. از جمله این پیامدها می‌توان به کاهش اعتماد به نفس، احساس نارضایتی از ظاهر، اضطراب هنگام حضور در جمع و حتی افسردگی اشاره کرد

• عدم درمان کم خونی و ریزش مو، به مرور زمان باعث می‌شود که موها کیفیت، براق بودن و زیبایی سابق خود را از دست بدهند و ظاهر کدر، شکننده و ناسالم پیدا کنند

• این وضعیت گاهی باعث می‌شود که روند بازسازی سلول‌ها در فولیکول‌ها دچار اختلال شود و در نتیجه رشد و ترمیم موها نسبت به حالت عادی زمان بیشتری ببرد

کم خونی به مرور زمان باعث می‌شود که موها کیفیت، براق بودن و زیبایی سابق خود را از دست بدهند.

پیشگیری از ریزش مو ناشی از کم خونی

برای پیشگیری، فقط مصرف مواد غذایی مفید کافی نیست و باید علت‌های زمینه‌ای هم مدیریت شوند. خونریزی‌های مزمن گوارشی، مشکلات جذب، یا مصرف داروهایی که روی معده و روده اثر می گذارند می‌توانند ذخایر آهن را پایین بیاورند و بدون علامت واضح پیش بروند. پایش دوره‌ای آزمایش در افراد پرخطر، کمک می‌کند قبل از اینکه کم‌خونی و ریزش مو به مرحله آزاردهنده برسد، مشکل شناسایی شود. در کل کم خونی و ریزش مو قابل پیشگیری هستند. کافیست علاوه بر دنبال کردن یک رژیم غذایی سالم و سرشار از آهن، ویتامین C و سایر مواد مغذی، نکات زیر را هم رعایت کنید:

• موها را با ملایمت شانه بزنید

• از رنگ مو و استفاده از مواد شیمیایی روی موها خودداری کنید

• از استفاده از ابزارهای حرارتی مانند سشوار و فرکننده‌ها بپرهیزید

• ورزش منظم باعث بهبود جریان خون می‌شود و رشد سالم موها را تقویت می‌کند

• خواب کافی نیز برای سلامت عمومی بدن، از جمله سلامت موها، ضروری است زیرا بدن در هنگام خواب خود را ترمیم و بازسازی می‌کند

نتیجه گیری

اگر با ریزش موی شدید مواجه هستید و همزمان علائمی مانند رنگ‌پریدگی، خستگی مفرط یا سردی دست‌ها و پاها را نیز تجربه می‌کنید، احتمال دارد کم خونی عامل اصلی آن باشد. برای تشخیص دقیق‌تر کم خونی و ریزش مو، بهتر است ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کنید تا با بررسی علائم و انجام آزمایش‌های لازم، در صورت نیاز شما را به متخصص داخلی یا متخصص پوست و مو ارجاع دهد. تشخیص و درمان به موقع کم‌خونی نه تنها از ریزش بیشتر مو جلوگیری می‌کند، بلکه به حفظ سلامت و اعتماد به نفس شما نیز کمک خواهد کرد.

پرسش‌های متداول

ایا کم خونی باعث ریزش مو میشه؟

بله، کم خونی خصوصا زمانی که ناشی از فقر آهن باشد، می‌تواند یکی از دلایل اصلی ریزش مو باشد. کمبود آهن و کاهش سطح هموگلوبین باعث اختلال در خون‌رسانی مناسب به اندام‌های مختلف از جمله پوست سر می‌شوند. در نتیجه، فولیکول‌های مو ضعیف شده و ریزش مو اتفاق می‌افتد.

کمبود کدام ویتامین باعث ریزش مو و کم خونی می شود؟

چندین نوع ویتامین وجود دارند که به طور مستقیم و غیرمستقیم روی ریزش مو تاثیر می‌گذارند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها ویتامین B12 است که در تولید گلبول‌های قرمز نقش مهمی دارد و کمبود آن باعث کم‌خونی مگالوبلاستیک و اختلال در خون‌رسانی به ریشه مو می‌شود.

کدام ویتامین برای کم خونی و ریزش مو مفید است؟

ویتامین B12 به دلیل نقش اساسی در تولید گلبول‌های قرمز، برای درمان کم خونی و ریزش مو مفید است و در منابعی مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی و لبنیات یافت می‌شود. ویتامین C نیز به جذب بهتر آهن و درمان کم خونی کمک می‌کند و در پرتقال، توت‌فرنگی، کلم، گوجه‌فرنگی و فلفل دلمه‌ای وجود دارد.

کدام ویتامین در پیشگیری از کم خونی و ریزش مو نقش دارد؟

برای پیشگیری، ترکیبی از دریافت کافی آهن و ویتامین های کمک کننده به خون سازی اهمیت دارد، از جمله فولات و ویتامین B12 در صورت کمبود غذایی یا مشکل جذب. ویتامین C هم با بهتر کردن جذب آهن می تواند به پیشگیری کمک کند، به ویژه در رژیم های گیاهی. با این حال، پیشگیری فقط با ویتامین نیست و باید علت‌های از دست دادن خون یا سوء جذب هم مدیریت شوند. اگر در گروه پرخطر هستید، پایش دوره ای آزمایش می تواند از کم خونی و ریزش مو پیشگیری کند.

بهترین قرص آهن برای کم خونی و ریزش مو چیست؟

بهترین قرص آهن به شرایط شما بستگی دارد، چون نوع نمک آهن، دوز و تحمل گوارشی افراد متفاوت است و باید با نظر پزشک انتخاب شود. هدف درمان فقط بالا رفتن هموگلوبین نیست و باید ذخایر آهن هم پر شود، به همین دلیل مدت درمان معمولا چند ماه است و نیاز به پیگیری دارد. اگر علت کم خونی مشخص نباشد، انتخاب خودسرانه مکمل می تواند هم عارضه بدهد و هم تشخیص را عقب بیندازد. برای ریزش مو ناشی از کم خونی، مهم تر از برند مکمل این است که علت کمبود آهن پیدا و درمان کامل انجام شود.

تاثیر کم خونی بر پوست و مو چیست؟

کم خونی می تواند باعث رنگ پریدگی پوست، خستگی و در برخی افراد شکنندگی ناخن ها و گاهی ریزش مو شود. در فقر آهن، علاوه بر علائم عمومی، شکنندگی ناخن و گاهی ریزش مو گزارش می شود و بدن ممکن است به دلیل اولویت بندی اکسیژن رسانی، به پوست و مو کمتر برسد. در کمبود B12 هم ممکن است علائم عمومی و در بعضی افراد مشکلات عصبی همراه شود که نشان می دهد موضوع فراتر از زیبایی است. اگر تغییرات پوست و مو همراه علائم کم خونی است، بررسی آزمایشگاهی کمک می کند علت دقیق مشخص شود.

ریزش موی ناشی از کم خونی به چه شکلی است؟

ریزش موی ناشی از کم خونی معمولا به شکل ریزش منتشر است، یعنی در کل سر تراکم کمتر می شود و ممکن است خط فرق پهن تر به نظر برسد. خیلی وقت ها فرد بیشتر کم شدن حجم و نازک شدن تار مو را حس می کند تا ایجاد لکه های کاملا خالی. این الگو می تواند شبیه تلوژن افلوویوم باشد که بعد از استرس های متابولیک یا تغذیه ای رخ می دهد و چند ماه بعد با ریزش بیشتر خودش را نشان می دهد. چون تشخیص تنها با ظاهر قطعی نیست، بهتر است الگوی ریزش با معاینه و آزمایش هایی مثل شمارش کامل خون و فریتین بررسی شود.