علائم دیابت در زنان؛ نشانه‌ هایی که نباید نادیده بگیرید

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

علائم دیابت در زنان می‌تواند با تشنگی مداوم و تکرر ادرار، به‌خصوص شب‌ها، خستگی بی‌دلیل، تاری دید، گرسنگی زیاد، دیر خوب شدن زخم‌ها و عفونت‌های مکرر واژن یا ادراری شروع شود. نشانه‌های خطرناک زمانی مشخص می‌شود که قند خون تا حد زیادی بالا می‌رود و معمولا با تهوع یا استفراغ، درد شکم، تنفس تند، بوی میوه‌ای نفس، گیجی یا کاهش هوشیاری ظاهر می‌شوند که اورژانسی هستند. مدیریت علائم با تشخیص به موقع با تست قند ناشتا و HbA1c، اصلاح تغذیه و وزن، فعالیت منظم، خواب کافی، ترک سیگار و مصرف دارو یا انسولین طبق نظر پزشک انجام می‌شود.

علائم دیابت در زنان شامل افزایش تشنگی، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید، کاهش وزن بی‌دلیل و عفونت‌های مکرر مانند عفونت واژینال یا ادراری است. از علائم خطرناک می‌توان به تهوع یا استفراغ اشاره کرد. این نشانه‌ها ممکن است به‌تدریج ظاهر شوند اما در صورت بی‌توجهی می‌توانند باعث عوارضی مانند بیماری قلبی، نارسایی کلیه یا آسیب عصبی شوند. تشخیص زودهنگام و کنترل دیابت اهمیت بالایی دارد. در ادامه این مطلب، درباره نشانه‌های دیابت در خانم‌ها، علائم شایع و خطرناک و زمان مراجعه به دکتر با شما خواهیم بود.

علائم دیابت در زنان چیست؟

علائم دیابت در زنان باردار معمولا واضح نیست و بیشتر در غربالگری تشخیص داده می‌شود. اگر قند خون بالا برود، ممکن است تشنگی بیشتر و ادرار زیادتر دیده شود. خستگی، تاری دید، گرسنگی زیاد، کاهش وزن بی‌دلیل یا دیر خوب شدن زخم‌ها هم ممکن است بروز کنند. عفونت‌های مکرر واژن یا ادراری هم می‌تواند از علائم دیابت باشد.

موارد زیر از نشانه‌های شایع و اختصاصی دیابت در زنان هستند؛

• تکرر ادرار

• کاهش وزن

• تشنگی مداوم

• خستگی و ضعف

• دیر خوب شدن زخم

• عفونت‌ قارچی واژن (واژینیت)

• خارش و سوزش در ناحیه تناسلی

• عفونت‌ ادراری

• خشکی واژن

• نامنظمی قاعدگی

جدول نشانه‌های شایع و خطرناک دیابت در خانم‌ها

۱. تکرر ادرار و علائم قند خون در زنان

تکرر ادرار در زنان در دیابت به خصوص شب‌ها و گاهی با احساس فوریت یا تشنگی بعد از هر بار ادرار رخ می‌دهد. بعضی خانم‌ها هم از سوزش یا عفونت ادراری مکرر شکایت می‌کنند. اگر مصرف آب روزانه شما عادی است اما حجم ادرار بالا رفته است و تکرر ادرار دارید، بهتر است قند خون بررسی شود.

۲. کاهش وزن در زنان

کاهش وزن ناگهانی می‌تواند از علائم قند خون در زنان باشد، به‌ خصوص زمانی که با اشتهای زیاد همراه است. در دیابت بدن برای تامین انرژی به سراغ ذخایر چربی و حتی عضله می‌رود و وزن کم می‌شود. این حالت در دیابت نوع ۱ شایع‌تر و سریع‌تر است، اما در بعضی خانم‌ها در دیابت نوع ۲ هم دیده می‌شود.

۳. تشنگی مداوم در خانم ها

تشنگی مداوم معمولا نتیجه کم‌آبی ناشی از علایم قند خون بالا در زنان است. زمانی که گلوکز زیاد می‌شود، بدن برای دفع آن از راه ادرار آب بیشتری از دست می‌دهد و مغز پیام تشنگی می‌فرستد. ممکن است دهان خشک شود، آب بنوشید اما باز تشنه بمانید و شب‌ها هم برای نوشیدن یا دستشویی بیدار شوید.

نشانه‌های دیابت در زنان شامل تشنگی مفرط، تکرر ادرار، خستگی مزمن، تاری دید، عفونت‌های مکرر و کاهش وزن ناخواسته است.

۴. خستگی و ضعف از علائم دیابت در زنان

خستگی و ضعف از علائم قند بالا در زنان است زیرا بدن نمی‌تواند قند را به‌خوبی وارد سلول‌ها کند و انرژی در دسترس کمتر می‌شود. همچنین دفع مکرر ادرار، کم‌آبی و نوسان قند خون می‌تواند احساس بی‌حالی، خواب‌آلودگی یا کاهش تمرکز ایجاد کند. بعضی خانم‌ها می‌گویند حتی بعد از خواب کافی باز خسته‌اند. البته کم‌خونی، کم‌کاری تیروئید، افسردگی و کمبود ویتامین D هم خستگی می‌دهند و خستگی بی‌دلیل بهتر است بررسی شود.

۵. دیر خوب شدن زخم ها و علائم قند خون در زنان

قند خون بالا می‌تواند جریان خون و عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند، بنابراین بریدگی‌های کوچک، جوش‌ها یا زخم‌های پوستی دیرتر ترمیم می‌شوند و گاهی عفونت می‌کنند. این مشکل ممکن است در پاها واضح‌تر باشد اما هر جای بدن هم رخ می‌دهد. اگر زخم‌های معمولی بیش از حد انتظار طول می‌کشند یا عفونت‌های پوستی و قارچی تکرار می‌شوند، بهتر است برای بررسی علائم بیماری قند در زنان، قند خون و HbA1c بررسی شود.

۶. عفونت‌ های قارچی واژن (واژینیت)

یکی از علائم قند خون بالا در زنان که می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد، بروز مکرر عفونت قارچی واژن است. ارتباط نزدیکی بین سطح بالای قند خون و دیابت و عفونت قارچی واژن وجود دارد. زنانی که به دیابت نوع یک یا دو مبتلا هستند، بیشتر از افراد سالم مستعد ابتلا به عفونت‌های قارچی، به‌ویژه کاندیدیازیس واژینال، هستند. افزایش قند خون منجر به رشد بیش از حد مخمرها در ناحیه واژن می‌شود. این وضعیت نه تنها نشانه‌ای از کنترل نامناسب قند خون است، بلکه خود می‌تواند به عنوان یکی از علائم اولیه دیابت در زنان که شاید کمتر به آن توجه شود، عمل کند.

۷. دیابت و خارش واژن و سوزش در ناحیه تناسلی

خارش واژن و ناحیه تناسلی از دیگر مشکلات آزاردهنده‌ای است که زنان دیابتی ممکن است تجربه کنند. این مشکل می‌تواند ناشی از آلرژی، تحریکات پوستی یا بیماری‌هایی مانند دیابت باشد. عفونت‌ها و قارچ‌ها در این ناحیه باعث خارش واژن در زنان می‌شوند. علاوه بر این، سوزش و درد هنگام ادرار نیز می‌تواند از علائم دیابت در زنان باشد.

۸. عفونت‌ های ادراری

عفونت‌های دستگاه ادراری (UTIs) در بیماران دیابتی بسیار شایع است. فراوانی بالای UTIs در زنان دیابتی ممکن است به دلیل ترکیبی از عوامل باشد: وجود قند در ادرار (گلیکوزوری) که منبع غذایی برای باکتری‌ها فراهم می‌کند، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، و نوروپاتی دیابتی که بر تخلیه مثانه تاثیر می‌گذارد (منجر به سکون ادرار و رشد باکتری‌ها می‌شود).

برای پیشگیری از UTIs، نوشیدن آب فراوان، پوشیدن لباس زیر نخی و نگه‌نداشتن ادرار برای مدت طولانی توصیه می‌شود. در زنانی که مبتلا به دیابت هستند و به طور مکرر دچار عفونت ادراری می‌شوند، بررسی‌های فراتر از آزمایش ساده ادرار، مانند ارزیابی تخلیه مثانه، ممکن است ضروری باشد.

۹. خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی

قند خون بالا با کم‌آبی بدن، تغییرات عروقی و گاهی آسیب عصبی، رطوبت واژن را کمتر می‌کند و سوزش یا درد ایجاد می‌شود. از طرف دیگر، دیابت احتمال عفونت قارچی واژن را بالا می‌برد؛ عفونتی که با خارش، ترشح غیرعادی و درد رابطه بدتر می‌شود. با این حال، یائسگی، شیردهی، استرس و بعضی داروها هم همین علائم را می‌دهند. اگر خشکی یا عفونت‌های تکراری دارید، بررسی قند خون لازم است.

متن انگلیسی:
Although diabetes affects men and women equally, women are more severely impacted by its consequences.
ترجمه فارسی:
با وجود اینکه دیابت به یک میزان مردان و زنان را درگیر می‌کند، پیامدهای آن در زنان شدیدتر است.

به نقل از سایت pmc.ncbi

۱۰. نامنظمی قاعدگی یا تشدید مشکلات مرتبط با تخمدان

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یکی از شایع‌ترین علل ناباروری در زنان است. زنان مبتلا به PCOS به انسولین مقاوم هستند، به این معنی که بدنشان انسولین تولید می‌کند اما نمی‌تواند به طور مؤثر از آن استفاده کند. این مشکل خطر ابتلا به دیابت نوع دو در زنان را افزایش می‌دهد. این زنان همچنین سطح بالاتری از آندروژن‌ها (هورمون‌های مردانه) دارند. علائم PCOS شامل پریودهای نامنظم، آکنه، افسردگی، افزایش وزن و ناباروری است.

نامنظمی قاعدگی همیشه به معنی دیابت نیست اما می‌تواند در برخی خانم‌ها با قند خون بالا یا مقاومت به انسولین همراه شود. نوسان قند و اختلال در کارکرد انسولین می‌تواند روی عملکرد هورمونی مغز و تخمدان اثر بگذارد و باعث تاخیر در پریود، طولانی شدن سیکل یا لکه‌بینی شود.

۱۱. علائم دیابت نوع یک در زنان

علائم دیابت نوع یک در زنان معمولا ناگهانی‌تر و طی چند روز تا چند هفته ظاهر می‌شود. تکرر ادرار، تشنگی شدید، گرسنگی زیاد، کاهش وزن سریع و خستگی از نشانه‌های اصلی‌ دیابت نوع یک هستند. ممکن است تاری دید هم اضافه شود. اگر قند خیلی بالا برود، علائم خطرناک کتواسیدوز دیابتی می‌تواند رخ دهد.

۱۲. علائم دیابت نوع دو در زنان

نشانه‌های دیابت نوع دو در زنان معمولا آهسته و تدریجی شروع می‌شود و ممکن است تا مدت‌ها واضح نباشد. نشانه‌های رایج دیابت نوع دو شامل تشنگی و ادرار زیاد، خستگی، تاری دید، گرسنگی بیشتر و دیر خوب شدن زخم‌ها است. بسیاری از خانم‌ها با عفونت‌های مکرر ادراری یا قارچ واژن متوجه مشکل می‌شوند.

علائم اولیه دیابت در زنان

علائم اولیه دیابت در زنان معمولا آرام و کم‌سر‌و‌صدا شروع می‌شود. تشنگی غیرمعمول، ادرار زیاد (خصوصا شب‌ها)، خشکی دهان و پوست، گرسنگی بیشتر از قبل، تاری دید گذرا و خستگی که با استراحت بهتر نمی‌شود معمولا از نشانه‌های اولیه دیابت در زنان هستند. بعضی خانم‌ها زودتر با عفونت‌های تکرارشونده واژن و ادرار یا دیر خوب شدن بریدگی‌های کوچک متوجه می‌شوند.

این نشانه‌ها می‌تواند علت‌های دیگری هم داشته‌باشد بنابراین تشخیص دیابت می‌تواند با HbA1c، قند ناشتا، تست تحمل گلوکز (OGTT) و در برخی شرایط با قند خون تصادفی همراه علائم انجام شود. انتخاب تست به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.

علائم هشداردهنده قند خون بالا در زنان

نشانه های دیابت در زنان زمانی خطرناک می‌شود که قند خون بسیار بالا رفته یا بدن در آستانه کم‌آبی و کتواسیدوز است. اگر این نشانه‌ها را دارید، بهتر است همان روز با پزشک تماس بگیرید و در صورت شدت علائم، به اورژانس مراجعه کنید. به‌خصوص اگر دیابت دارید یا داروهای دیابت مصرف می‌کنید. استفراغ، بوی میوه‌ای نفس و گیجی علامت جدی است و نیاز به اقدام دارد.

علائم هشداردهنده قند خون بالا در زنان شامل موارد زیر است:

• تهوع یا استفراغ مکرر

• درد شکم

• تنفس تند و عمیق یا تنگی نفس

• بوی میوه‌ای نفس

• گیجی، کاهش هوشیاری، خواب‌آلودگی غیرعادی

• خشکی شدید دهان و تشنگی غیرقابل‌کنترل

• ضعف شدید

• قند بسیار بالا همراه با حال عمومی بد (به‌ خصوص اگر تست کتون ادرار مثبت شود)

پیشگیری و مدیریت علائم قند خون بالا در زنان

خوشبختانه، با انتخاب راهکارهای مناسب می‌توان از نشانه دیابت در بسیاری از موارد پیشگیری کرد یا آن را به طور مؤثر مدیریت نمود. ورزش و رژیم غذایی سالم برای پیشگیری از دیابت توصیه می‌شود. معاینات منظم، از جمله آزمایش قند خون ناشتا، می‌تواند به تشخیص زودهنگام دیابت کمک کند. برای مدیریت دیابت، تغذیه سالم، پیاده‌روی و ورزش منظم برای کاهش عوارض و کمک به بهبود علائم دیابت در زنان و خصوصا علائم دیابت بارداری توصیه می‌شود. برای زنانی که اضافه وزن دارند و مستعد ابتلا به عوارض هستند، کاهش وزن اولین گام در مبارزه با دیابت است.

چه زمانی برای علائم دیابت در زنان باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده علائم اولیه و پیش دیابت، بهتر است به متخصص غدد یا دکتر داخلی مراجعه کنید. گاهی برخی از علائم بیماری‌های مختلف یکسان است و تنها با انجام آزمایش قابل شناسایی هستند. بهتر است قبل از این‌که علائم قند بالا در زنان پیشرفت کند، آن را کنترل کرد. علائم شدید مانند استفراغ، درد شکم، تنفس غیرعادی، بوی میوه‌ای نفس، گیجی یا کاهش هوشیاری می‌تواند نشانه وضعیت حاد باشد و باید فورا به اورژانس مراجعه کرد.

نتیجه گیری

علائم دیابت در زنان معمولا با تشنگی و ادرار زیاد، خستگی، تاری دید، کاهش وزن بی‌دلیل، دیر خوب شدن زخم‌ها و عفونت‌های مکرر واژن یا ادراری مشخص می‌شود. البته این نشانه‌ها ممکن است دلایل دیگری هم داشته‌باشند و بهترین کار این است که با دیدن چند علامت هم‌زمان، آزمایش قند ناشتا و HbA1c انجام دهید. اگر علائم شدید داشتید، منتظر نمانید و فورا به اورژانس بروید. تشخیص زودهنگام، کنترل را آسان‌تر و خطرات را کمتر می‌کند. برای پیگیری بهتر، حتما با پزشک مشورت کنید.

پرسش‌های متداول

کدام نوع دیابت برای زنان شایعتر است؟

در بیشتر کشورها، دیابت نوع ۲ شایع‌ترین نوع دیابت در زنان و مردان است و بخش بیشتر موارد دیابت را تشکیل می‌دهد. دیابت نوع ۱ کمتر شایع است اما می‌تواند در هر سنی رخ دهد. دیابت بارداری فقط در بارداری دیده می‌شود و بعد از زایمان معمولا برطرف می‌شود اما خطر دیابت نوع ۲ را در آینده هم بالا می‌برد.

چرا علایم دیابت در زنان و مردان متفاوت است؟

بخشی از تفاوت علایم دیابت در مردان و زنان به تفاوت‌های هورمونی، توزیع چربی بدن و بافت‌های هدف انسولین برمی‌گردد. در زنان، مشکلاتی مانند عفونت قارچی واژن، عفونت ادراری، خشکی واژن و تغییرات قاعدگی ممکن است زودتر دیده شود.

علائم دیابت در زنان جوان با علائم دیابت در زنان بالای ۴۵ سال چه تفاوتی دارد؟

علائم دیابت در زنان جوان ممکن است با تغییرات سبک زندگی، استرس یا اختلالات هورمونی مانند PCOS اشتباه شود و بیشتر به شکل تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و عفونت‌های واژینال تکرارشونده دیده شود. در زنان بالای ۴۵ سال، دیابت نوع ۲ شایع‌تر است و علاوه بر علائم کلاسیک، کندی ترمیم زخم‌ها هم معمولا بیشتر دیده می‌شود.

آیا علائم دیابت در دوران یائسگی زنان فرق می‌ کند؟

در یائسگی بعضی نشانه‌های دیابت ممکن است پنهان بماند، زیرا گرگرفتگی، تعریق شبانه و بدخوابی می‌تواند شبیه خستگی ناشی از قند بالا باشد. افت استروژن هم خشکی واژن و عفونت ادراری را بیشتر می‌کند و اگر قند خون بالا باشد، عفونت‌های قارچی واژن و درد رابطه ممکن است تکرار شود. بنابراین در این سن، تست قند و HbA1c مهم است.

علائم قند خون بالا در زنان باردار چیست؟

علائم قند خون بالا در زنان باردار ممکن است خفیف باشد اما می‌تواند شامل تشنگی و ادرار زیاد، خستگی، تاری دید و عفونت‌های ادراری یا قارچی تکرارشونده باشد. گاهی قند دفع‌شده در ادرار و ترشحات می‌تواند لباس زیر را شیرین کند و به علت جمع شدن مورچه دور ترشحات واژن نسبت داده شود؛ این علامت قطعی نیست، اما باید با آزمایش‌های بارداری پیگیری شود.

علائم دیابت پنهان در زنان چیست؟

دیابت پنهان در زنان یعنی قند خون مدت‌ها بالاتر از حد طبیعی است اما علائم واضح و کلاسیک ندارد یا آن‌قدر خفیف است که به استرس، کم‌خوابی یا تغییرات هورمونی نسبت داده می‌شود. پیش‌دیابت معمولا بدون علامت است و اگر علائم کلاسیک افزایش قند خون وجود دارد، باید برای رد یا تایید دیابت آزمایش داد.