شروع زخم پای دیابتی با چه نشانه هایی همراه است؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

زخم پای دیابتی یکی از عوارض شایع دیابت است که معمولاً در اثر آسیب عصبی (نوروپاتی) و اختلال در جریان خون محیطی ایجاد می‌شود. شروع این زخم‌ها اغلب با قرمزی، تورم، درد خفیف یا بی‌حسی در پا، ترک‌های کوچک در پوست یا تاول‌های سطحی همراه است و ممکن است در ابتدا به راحتی نادیده گرفته شوند. در بیماران دیابتی، به دلیل کاهش حس درد و کندی روند ترمیم، این زخم‌ها می‌توانند به سرعت پیشرفت کرده و عفونت کنند. علل شایع شروع زخم پای دیابتی شامل فشار طولانی روی نقاط خاص پا، کفش نامناسب، صدمات کوچک و خشکی پوست است. تشخیص زودهنگام و مراقبت مناسب از پا، از جمله شست‌وشوی روزانه، بررسی روزانه پا، استفاده از کفش مناسب و کنترل دقیق قند خون، نقش حیاتی در پیشگیری از پیشرفت زخم و عفونت دارد.

شروع زخم پای دیابتی معمولاً تدریجی و خاموش است. این زخم اغلب از یک آسیب کوچک پوستی آغاز می‌شود که به دلیل اختلال در حس پا یا کاهش خون‌رسانی، به‌درستی ترمیم نمی‌شود. تشخیص زودهنگام این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص و درمان به‌موقع تا حد زیادی از پیشرفت زخم و عفونت، احتمال بستری شدن و حتی قطع عضو جلوگیری می‌کند. به همین دلیل، بررسی روزانه پاها در افراد مبتلا به دیابت یکی از مهم‌ترین اقدامات محسوب می‌شود که در این مقاله به آن پرداخته خواهد شد.

اولین نشانه های شروع زخم پای دیابتی

تشخیص زخم پای دیابتی در مراحل اولیه بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت آن به یک وضعیت جدی و غیرقابل‌کنترل است. متخصصان توصیه می‌کنند افراد دیابتی پاهای خود را به صورت روزانه بررسی و در صورت مشاهده هر تغییر غیرطبیعی به پزشک مراجعه کنند.

علائم هشداردهنده شروع زخم پای دیابتی شامل قرمزی و تورم موضعی، احساس داغی، ترشح مایع یا چرک، تغییرات پوستی مانند تاول، بریدگی یا پینه، درد هنگام راه رفتن (در افراد بدون نوروپاتی)، بوی نامطبوع، ترک‌های پوستی ناشی از عفونت‌های قارچی (مانند پای ورزشکاران) و در موارد عفونی پیشرفته‌تر، تب و لرز است. در ادامه هر یک را به صورت مجزا توضیح داده‌ایم.

• تاول یا ساییدگی

• ترک پاشنه یا شکاف پوستی عمیق

• پینه یا میخچه ضخیم با نقطه تیره در مرکز

• قرمزی، گرمی یا تورم موضعی

• ترشح کم یا بوی غیرعادی

شروع زخم پای دیابتی معمولاً با یک خراش یا تاول کوچک اتفاق می‌افتد.

1. تاول یا ساییدگی که خوب نمیشود

بسیاری از زخم‌های پای دیابتی با یک آسیب کوچک مانند تاول پوستی یا ساییدگی آغاز می‌شوند. به دلیل کاهش جریان خون یا نوروپاتی محیطی، این ضایعات به‌طور طبیعی ترمیم نمی‌شوند و به‌تدریج به زخم تبدیل می‌گردند. در بسیاری از بیماران، نبود درد باعث می‌شود زخم تا مراحل پیشرفته شناسایی نشود.

2. ترک پاشنه یا شکاف پوستی عمیق

ترک‌های عمیق پاشنه می‌توانند به‌عنوان عامل خطر یا مسیر ورود عفونت عمل کنند، اما به‌تنهایی معیار قطعی شروع زخم پای دیابتی محسوب نمی‌شوند. این ضایعات اغلب به علت خشکی پوست و کاهش حس ظاهر و نادیده گرفته می‌شوند. این علائم در صورت عدم درمان به زخم‌های عمیق و عفونی تبدیل می‌شوند.

3. پینه یا میخچه ضخیم با نقطه تیره در مرکز

پینه‌های ضخیم یا میخچه در نواحی تحت فشار پا یکی از نشانه‌های مهم شروع زخم پای دیابتی هستند. گاهی یک نقطه تیره در مرکز پینه دیده می‌شود که نشان‌دهنده خونریزی یا زخم زیرین خواهد بود. این پینه‌ها زخم را پنهان کرده و بدون برداشتن اصولی، خطر پیشرفت زخم را افزایش می‌دهند.

متن انگلیسی:
People with diabetes often develop damage to their peripheral nerves (neuropathy). Sensory neuropathy leads to decreased sensation of pain and pressure, which may cause people with diabetes not to feel a sharp object in their shoe that can puncture the skin and cause a foot ulcer.
ترجمه فارسی:
افراد مبتلا به دیابت اغلب آسیب به اعصاب محیطی (نوروپاتی) را تجربه می‌کنند. نوروپاتی حسی منجر به کاهش احساس درد و فشار می‌شود که احتمالا باعث بی‌حسی افراد مبتلا شده و وجود جسم تیز در کفش که پوست را سوراخ کرده و باعث زخم پا شده احساس نمی‌کنند.

به نقل از سایت jamanetwork

4. قرمزی، گرمی یا تورم موضعی

قرمزی، تورم و افزایش دمای موضعی پوست پا از اولین علائم التهاب و شروع زخم هستند. این نشانه‌ها به‌ویژه در اطراف نواحی پرفشار پا دیده می‌شوند و هشداری اولیه برای مراجعه سریع به پزشک هستند.

5. ترشح کم یا بوی غیرعادی (علامت هشدار)

خروج مقدار کمی مایع از پوست یا ایجاد بوی غیرعادی، حتی بدون زخم می‌تواند نشانه شروع زخم پای دیابتی یا عفونت اولیه باشد. لکه‌دار شدن جوراب یا کفش هم از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شود.

شایع ترین محل های شروع زخم پای دیابتی

قسمت جلویی پا شایع‌ترین محل شروع زخم پای دیابتی است. بر اساس داده‌های ناشی از تحقیقات معتبر، حدود نیمی از زخم های پای دیابتی در ناحیه جلوی پا، به‌ویژه زیر سر متاتارس‌ها و انگشت شست، ایجاد می‌شوند. این موضوع با الگوی توزیع فشار در پا ارتباط مستقیم دارد.

علت های اصلی شروع زخم پای دیابتی

عوامل خطر بسیاری در بیماران دیابتی وجود دارد که می‌تواند آغازگر ایجاد زخم پای دیابتیک باشد. علل اصلی شروع زخم پای دیابتی عبارتند از:

• کنترل نامناسب قند خون (که باعث آسیب عروق و اعصاب می‌شود.)

• گردش خون ضعیف (بیماری عروق محیطی)

• نوروپاتی دیابتی و کاهش حس محافظتی پا

• اختلال عملکرد سیستم ایمنی

• عفونت‌های پوستی یا قارچی درمان‌نشده

این عوارض دیابت اغلب به‌صورت همزمان عمل کرده و خطر ایجاد زخم را افزایش می‌دهند.

در این جدول علائم آغاز کننده زخم پای دیابتی بررسی شده است.

آموزش بیماران برای تشخیص شروع زخم پای دیابتی مهم است.

اقدامات لازم در زمان تشخیص شروع زخم پای دیابتی

در صورت مشاهده علائم اولیه زخم پای دیابتی اقدامات زیر توصیه می‌شود. این اقدامات برای پیشگیری از خطرات احتمالی اهمیت بسیار زیادی دارند.

• مراجعه سریع به پزشک یا کلینیک زخم

• کاهش فشار از روی ناحیه درگیر

• استفاده از کفش مناسب و طبی

• کنترل دقیق قند خون

• شروع مراقبت اصولی از زخم و پوست پا

روال‌ روزانه مراقبت از زخم پای دیابتی در‌ چنین شرایطی هم عبارتند از:

• بررسی روزانه پاها از نظر زخم، ترک یا تغییر رنگ

• شست‌وشوی منظم و مرطوب‌سازی مناسب (بدون مرطوب کردن بین انگشتان)

• کوتاه کردن صحیح ناخن‌ها

• اجتناب از راه رفتن با پای برهنه

متن انگلیسی:
Ulcers form due to a combination of factors, such as lack of feeling in the foot, poor circulation, foot deformities, irritation (such as friction or pressure), and trauma, as well as duration of diabetes.
ترجمه فارسی:
زخم‌ها به دلیل عواملی مانند فقدان حس در پا، گردش خون ضعیف، بدشکلی‌های پا، تحریک (مانند اصطکاک یا فشار)، ضربه و همچنین مدت زمان ابتلا به دیابت، تشکیل می‌شوند.

به نقل از سایت uofmhealth

نتیجه گیری

شروع زخم پای دیابتی یکی از جدی‌ترین و شایع‌ترین عوارض دیابت است که اغلب از آسیب‌های کوچک و ظاهراً بی‌اهمیت مانند بریدگی، تاول، فشار کفش نامناسب یا پینه ضخیم آغاز می‌شود. به‌دلیل نوروپاتی (آسیب عصبی) و کاهش گردش خون ناشی از قند خون بالا، این آسیب‌ها بهبود نمی‌یابند و به‌تدریج به زخم عمیق تبدیل می‌شوند. علائم اولیه شامل قرمزی، تورم خفیف، گرمی موضعی، ترک پوست، بی‌حسی یا گزگز، و گاهی ترشح یا بوی غیرطبیعی است؛ اما به‌دلیل کاهش حس درد، بسیاری از بیماران متوجه پیشرفت آن نمی‌شوند تا زمانی که عفونت یا نکروز رخ دهد.

پرسش‌های متداول

بهترین پماد برای درمان زخم پای دیابتی اولیه چیست؟

هیچ پماد مشخصی به‌عنوان بهترین درمان زخم پای دیابتی شناخته نمی‌شود. انتخاب درمان به علت زخم، وجود عفونت و شرایط بیمار بستگی دارد. پمادهایی مانند کلوتریمازول فقط در صورت وجود عفونت قارچی کاربرد دارند و برای درمان زخم دیابتی به‌تنهایی مناسب نیستند. درمان باید تحت نظر پزشک انجام شود.

شروع زخم پای دیابتی چه شکلی است؟

شروع زخم پای دیابتی معمولاً به‌صورت قرمزی، تاول، ترک پوستی، پینه غیرطبیعی یا زخم سطحی ظاهر می‌شود. این ضایعات بدون درد بوده و پوست اطراف آن‌ها تغییر رنگ می‌دهد.

زخم دیابتی چند روزه شروع میشود؟

زخم پای دیابتی معمولاً به‌صورت تدریجی و در طی چند روز تا چند هفته از یک آسیب کوچک پوستی ایجاد می‌شود. سرعت پیشرفت آن به کنترل قند خون، خون‌رسانی و مراقبت از پا بستگی دارد.