سرماخوردگی کودکان و تمام آنچه والدین باید بدانند

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

سرماخوردگی در کودکان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ویروسی است که اغلب توسط راینوویروس یا ویروس‌های تنفسی ایجاد می‌شود و سالانه چندین بار رخ می‌دهد. علائم شامل آبریزش بینی، گرفتگی بینی، سرفه، تب خفیف، گلودرد، خستگی و کاهش اشتها است که معمولاً ۷–۱۰ روز طول می‌کشد. در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال، علائم شدیدتر و خطر عوارض مانند عفونت گوش یا برونشیت بیشتر است. درمان حمایتی شامل استراحت، مایعات فراوان، شستشوی بینی با سرم، قطره‌های ضداحتقان (با احتیاط) و مسکن‌های مناسب سن (استامینوفن یا ایبوپروفن) است. آنتی‌بیوتیک بی‌اثر است مگر عفونت باکتریایی ثانویه رخ دهد. پیشگیری با شستشوی دست، واکسیناسیون آنفلوآنزا و دوری از افراد بیمار امکان‌پذیر است.

سرماخوردگی کودکان یکی از شایع‌ترین بیماری‌هایی است که تقریبا همه والدین چندین بار در سال با آن روبه‌رو می‌شوند. کافی است کودک به مهدکودک برود یا با چند کودک دیگر در تماس باشد تا ویروس‌ها خیلی راحت راهشان را به بدن او پیدا کنند. همین موضوع باعث می‌شود سرماخوردگی کودک به یک دغدغه همیشگی برای خانواده‌ها تبدیل شود. برخلاف ظاهر ساده این بیماری، سرماخوردگی در کودکان همیشه هم بی‌اهمیت نیست. گاهی علائم آن با بیماری‌های جدی‌تری مثل آنفلوآنزا یا حتی کرونا اشتباه گرفته می‌شود و همین موضوع نگرانی والدین را بیشتر می‌کند. دانستن تفاوت‌ها و نشانه‌ها، کمک می‌کند تصمیم درست‌تری بگیریم. در این مطلب با شما هستیم تا به طور مفصل به بررسی سرماخوردگی کودکان بپردازیم.

علائم سرماخوردگی در کودکان چیست؟

اولین نشانه سرماخوردگی کودک معمولا آبریزش یا گرفتگی بینی است. ترشحات بینی ممکن است در روزهای اول شفاف باشد و بعد از چند روز کمی غلیظ‌تر یا زرد و سبز شود. این تغییر رنگ همیشه به معنی عفونت نیست و اغلب روند طبیعی بهبود است.

سرفه، عطسه و گلودرد از علائم رایج دیگر هستند. بعضی کودکان صدایشان می‌گیرد یا از سوزش گلو شکایت می‌کنند. سرفه‌ها معمولا در شب شدیدتر می‌شوند و ممکن است خواب کودک و والدین را مختل کنند. تب خفیف، بی‌حالی، کاهش اشتها و بی‌قراری هم در بسیاری از کودکان دیده می‌شود. کودک ممکن است کمتر بازی کند یا زودتر خسته شود. این نشانه‌ها معمولا خفیف هستند، اما اگر شدید یا طولانی شوند باید جدی گرفته شوند.

بعضی کودکان صدایشان می‌گیرد یا از سوزش گلو شکایت می‌کنند.

سرماخوردگی کودکان چند روز طول میکشد؟

در اغلب موارد، سرماخوردگی کودکان بین ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشد. روزهای اول معمولا علائم شدیدتر هستند و بعد به تدریج کاهش پیدا می‌کنند. آبریزش بینی و عطسه معمولا زودتر شروع می‌شوند و سرفه در کودکان ممکن است دیرتر تمام شود. در بعضی کودکان، مخصوصا کودکانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، سرفه می‌تواند تا دو هفته هم ادامه داشته باشد.

اگر کودک حال عمومی خوبی دارد و تب ندارد، این موضوع معمولا طبیعی است و جای نگرانی ندارد. اگر علائم بعد از ۱۰ روز بهتر نشوند یا بدتر شوند، احتمال عفونت ثانویه مثل عفونت گوش یا سینوس مطرح می‌شود. در این شرایط بهتر است حتما با پزشک مشورت شود.

تفاوت سرماخوردگی کودکان با آنفلوآنزا، کرونا و آلرژی

سرماخوردگی کودک معمولا با علائم خفیف و تدریجی شروع می‌شود. آبریزش بینی، عطسه و گلودرد از نشانه‌های اصلی هستند و تب اگر هم باشد معمولا خفیف است. کودک اغلب می‌تواند بازی کند، هرچند کمی بی‌حال‌تر از حالت عادی است.

در مورد تفاوت سرماخوردگی با آنفولانزا باید گفت که آنفلوآنزا به شکل ناگهانی شروع می‌شود و علائم شدیدتری دارد. تب بالا، بدن‌درد، سردرد و ضعف شدید از نشانه‌های مهم آن هستند. کودک مبتلا به آنفلوآنزا معمولا حال عمومی خوبی ندارد و نیاز به استراحت کامل دارد.

در مورد تفاوت آلرژی و سرماخوردگی هم باید گفت که آلرژی و کرونا هم گاهی با سرماخوردگی اشتباه گرفته می‌شوند. آلرژی معمولا تب ندارد و علائم آن مثل خارش چشم و عطسه طولانی‌مدت است. کرونا می‌تواند همراه با تب، سرفه خشک و گاهی از دست دادن بویایی باشد و تشخیص آن نیاز به بررسی دقیق‌تری دارد.

در این جدول وضعیت سرماخوردگی با سایر بیماری‌های مشابه مقایسه شده است.

درمان سرماخوردگی کودکان

درمان سرماخوردگی کودکان بیشتر حمایتی است، چون عامل آن ویروس است و با آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شود. مهم‌ترین اصل، کمک به بدن کودک برای عبور از دوره بیماری است، نه عجله برای قطع فوری علائم. استراحت کافی نقش مهمی در بهبود دارد.

کودکی که سرماخورده، اگر امکانش باشد بهتر است چند روز در خانه بماند و بدنش را تحت فشار قرار ندهد. خواب کافی به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند. در کنار استراحت، توجه به تغذیه و مایعات اهمیت زیادی دارد. کودک ممکن است اشتهای کمتری داشته باشد، اما نوشیدن مایعات به جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک می‌کند و علائم را سبک‌تر می‌کند.

متن انگلیسی:
Children under 6 should not have over-the-counter cough and cold remedies, including decongestants, unless advised to by a GP or pharmacist.
ترجمه فارسی:
کودکان زیر ۶ سال نباید به‌صورت خودسرانه از داروهای بدون نسخه سرماخوردگی و ضدسرفه، از جمله داروهای ضداحتقان، استفاده کنند؛ مگر اینکه پزشک یا داروساز آن را توصیه کرده باشد.

به نقل از سایت nhs

1. روش های مراقبت در خانه

یکی از ساده‌ترین و موثرترین روش‌ها، استفاده از بخور سرد ملایم یا مرطوب‌کننده هوا است. این کار به باز شدن راه‌های تنفسی کمک می‌کند و سرفه و گرفتگی بینی را کاهش می‌دهد، مخصوصا در شب. شستشوی بینی با سرم نمکی، به‌خصوص در کودکان کوچک، تاثیر زیادی دارد.

این کار ترشحات را رقیق می‌کند و نفس کشیدن را برای کودک راحت‌تر می‌کند. البته باید با آرامش و روش درست انجام شود. لباس راحت، محیط گرم اما با تهویه مناسب و دور نگه داشتن کودک از دود سیگار از نکات مهم مراقبتی هستند. همین کارهای ساده گاهی تاثیر بیشتری از دارو دارند.

کدام علائم سرماخوردگی کودکان را باید جدی گرفت؟

سرماخوردگی کودکان معمولا یک عفونت ویروسی شایع در دستگاه تنفسی فوقانی است و در بیشتر موارد با آبریزش بینی، سرفه، گلودرد و تب خفیف همراه می‌شود. علائمی که مادران باید جدی بگیرند:

• تب کنترل‌نشده یا تب بیش از سه روز با وجود مصرف دارو

• تنگی نفس، کبودی انگشتان یا لب‌ها

• حرکت عضلات شکمی هنگام تنفس

• ناتوانی در شیر خوردن در نوزادان

• بی‌حالی یا گیجی شدید

• بروز تشنج همراه با تب

• درد گوش (مخصوصاً یک‌طرفه و همراه با تب)

• سرفه‌ی خروسکی

برای درمان خانگی، پیشنهاد می‌شود از منابع طبیعی زینک و ویتامین C استفاده کنید، مثل مرکبات، کیوی، گوشت قرمز و مرغ، عدس و زده تخم‌مرغ. اگرچه مصرف ویتامین C و زینک اثر ثابت‌شده‌ای در درمان و پیشگیری از سرماخوردگی ندارد اما در بعضی مطالعات نتایج مثبتی از مصرف آن‌ها نشان داده شده است.

2. داروهای مجاز برای سرماخوردگی کودکان

داروهای تب‌بر مثل استامینوفن یا ایبوپروفن، در صورت وجود تب یا درد، با دوز مناسب سن کودک قابل استفاده هستند. همیشه باید دوز دارو بر اساس وزن و سن کودک تنظیم شود. بیشتر داروهای ترکیبی سرماخوردگی برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی‌شوند.

شربت‌ سرماخوردگی کودکان هم همیشه ضروری نیستند، بسیاری از داروهای سرفه و سرماخوردگی اثربخشی محدودی دارند و ممکن است عارضه ایجاد کنند، پس مصرف باید با نظر پزشک یا داروساز باشد. مصرف هر دارویی، حتی شربت‌های گیاهی، بهتر است با نظر پزشک یا داروساز باشد. خوددرمانی در کودکان می‌تواند عوارض ناخواسته ایجاد کند.

سرما خوردگی در نوزاد و کودک زیر 2 سال

سرماخوردگی در نوزادان حساس‌تر از کودکان بزرگ‌تر است. نوزاد نمی‌تواند علائمش را بیان کند و گرفتگی بینی نوزاد ممکن است باعث اختلال در شیر خوردن یا خواب او شود. در این سن، شستشوی بینی با سرم نمکی بسیار کمک‌کننده است. استفاده از بخور سرد هم می‌تواند تنفس را راحت‌تر کند. اگر نوزاد تب بالا، بی‌حالی شدید، خس‌خس سینه یا کاهش واضح در شیر خوردن داشت، باید سریع‌تر به پزشک مراجعه شود. در کودکان زیر دو سال، احتیاط همیشه در اولویت است.

در بیشتر موارد، سرماخوردگی بدون عارضه خاصی بهبود پیدا می‌کند.

عوارض سرما خوردگی در کودکان

در بیشتر موارد، سرماخوردگی بدون عارضه خاصی بهبود پیدا می‌کند. اما گاهی می‌تواند زمینه‌ساز عفونت‌های ثانویه مثل عفونت گوش، سینوزیت یا برونشیت شود. علائمی مثل گوش‌درد، تب طولانی‌مدت، ترشحات چرکی بینی یا سرفه شدید و مداوم در صورت ادامه‌ار شدن می‌تواند نشانه بروز عارضه باشد. در این شرایط مراجعه به پزشک ضروری است. کودکانی که آسم یا مشکلات تنفسی دارند، ممکن است با هر سرماخوردگی دچار تشدید علائم شوند. این کودکان نیاز به مراقبت دقیق‌تری دارند.

پیشگیری از سرماخوردگی در کودکان

شستن مرتب دست‌ها ساده‌ترین و موثرترین راه پیشگیری از سرماخوردگی کودک است. آموزش این عادت از سن پایین تاثیر زیادی در کاهش ابتلا دارد. تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم، خواب کافی و فعالیت بدنی مناسب سن کودک نقش مهمی دارد.

مصرف میوه و سبزی تازه به بدن کودک کمک می‌کند بهتر با ویروس‌ها مقابله کند. دور نگه داشتن کودک از افراد بیمار، تهویه مناسب فضاهای بسته و آموزش رعایت بهداشت سرفه و عطسه هم از نکات مهم پیشگیری هستند.

متن انگلیسی:
One of the most important is to wash hands and keep hands clean. Wash hands with soap and water and scrub for at least 20 seconds. If soap and water aren’t available, use an alcohol-based hand sanitizer with at least 60% alcohol.
ترجمه فارسی:
یکی از مهم‌ترین کارها شستن دست‌ها و تمیز نگه داشتن آن‌ها است. دست‌ها را با آب و صابون بشویید و حداقل ۲۰ ثانیه به‌خوبی مالش دهید. اگر آب و صابون در دسترس نیست، از محلول ضدعفونی‌کننده دست با حداقل ۶۰ درصد الکل استفاده کنید.

به نقل از سایت mayoclinic

نتیجه گیری

سرماخوردگی کودکان بیماری شایعی است که اغلب بدون درمان خاصی بهبود پیدا می‌کند. آگاهی والدین از علائم، روند بیماری و روش‌های مراقبت، نقش مهمی در آرامش کودک و خانواده دارد. با رعایت اصول ساده مراقبتی و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو، می‌توان دوره بیماری را کوتاه‌تر و علائم را قابل تحمل‌تر کرد. همیشه توجه به حال عمومی کودک از تب یا سرفه مهم‌تر است. اگر علائم شدید، غیرعادی یا طولانی شدند، مراجعه به پزشک بهترین تصمیم است. ترکیب آگاهی، صبر و مراقبت، کلید عبور سالم از سرماخوردگی کودک است.

پرسش‌های متداول

طول مدت معمول سرماخوردگی کودکان چقدر است؟

طول مدت معمول سرماخوردگی در کودکان حدود ۷ تا ۱۰ روز است. معمولاً آبریزش و عطسه در چند روز اول شدیدتر است، سرفه ممکن است تا ۲ هفته هم طول بکشد. اگر علائم بیشتر از این زمان ادامه داشت یا بدتر شد (تب بالا، بی‌حالی شدید)، بهتر است به پزشک مراجعه شود

آیا داروی آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی کودک مفید است؟

خیر، آنتی‌بیوتیک‌ها برای سرماخوردگی کودکان مفید نیستند، چون سرماخوردگی ویروسی است نه باکتریایی. مصرف آنتی‌بیوتیک در این موارد نه تنها اثر ندارد، بلکه می‌تواند باعث مقاومت باکتری، عوارض گوارشی و آلرژی شود. فقط وقتی پزشک تشخیص دهد کودک عفونت باکتریایی واقعی دارد (مثل گوش‌درد شدید با ترشح چرکی، عفونت گلو با تست مثبت یا عفونت ادراری)، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود.

کودک با تب میتواند به مهدکودک برود؟

خیر، کودک با تب نباید به مهدکودک برود. تب نشانه عفونت فعال یا بیماری قابل انتقال است و حضور کودک می‌تواند هم برای خودش خطرناک باشد و هم دیگران را بیمار کند. معمولاً تا ۲۴ ساعت بعد از برطرف شدن تب بدون دارو، کودک نباید به مهدکودک بازگردد.

بهترین نوشیدنی برای سرماخوردگی کودکان چیست؟

بهترین نوشیدنی‌ها برای کودکان مبتلا به سرماخوردگی مایعات ساده و طبیعی هستند که بدن را هیدراته نگه دارند و گلو را نرم کنند. آب، سوپ رقیق، آبمیوه طبیعی رقیق‌شده و شیر گرم برای کودکان بالای یک سال گزینه‌های مناسبی هستند.