آیا امکان تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی وجود دارد؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی معمولاً با اندازه‌گیری محیط سر جنین در دوران بارداری انجام می‌شود. اگر محیط سر از حد طبیعی کوچکتر باشد، ممکن است پزشک مشکوک به میکروسفالی شود. سونوگرافی می‌تواند ناهنجاری‌های دیگر مغزی مانند هیدروسفالی یا اختلالات ساختاری را نیز نشان دهد که ممکن است با میکروسفالی همراه باشند. در برخی موارد، پزشک ممکن است برای تأیید تشخیص از تصویربرداری‌های تکمیلی مانند MRI استفاده کند. تشخیص زودهنگام میکروسفالی از طریق سونوگرافی می‌تواند به مراقبت‌های دقیق‌تر و تصمیم‌گیری‌های درمانی کمک کند.

میکروسفالی یک اختلال عصبی بسیار مهم است که طبق تخمین‌ها حدود 3 نفر از هر 10 هزار تولد را تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری دو حالت دارد؛ برخی از کودکان قبل از تولد و در دوران بارداری به دلایلی همچون نقص‌های ژنتیکی به آن مبتلا می‌شوند که به آن میکروسفالی اولیه یا مادرزادی می‌گویند. گروه دوم، کودکانی هستند که بعد از تولد به دلایلی همچون آسیب‌های مغزی یا ابتلا به برخی از عفونت‌ها، دچار اختلال میکروسفالی می‌شوند. تشخیص زودهنگام و تدوین یک برنامه مراقبتی برای کودکان مبتلا به این بیماری اهمیت زیادی دارد. در این مقاله می‌خواهیم در خصوص تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی و قبل از تولد صحبت کنیم و ببینیم که آیا می‌توان میکروسفالی شدن جنین را در دوران بارداری شناسایی کرد.

تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی ممکن است؟

در مواردی که میکروسفالی زمینه مادرزادی دارد، گاهی اوقات می‌توان این اختلال رشدی را در دوران بارداری و قبل از تولد، از طریق تصویربرداری سونوگرافی (اولتراسوند) تشخیص داد. در تست‌های تصویربرداری که در دوران بارداری انجام می‌شود، پزشک و متخصص سونوگرافی، بر اساس شاخص‌های رشد مغز جنین و مشاهده برخی از فاکتورها، می‌توانند میکروسفالی را تشخیص دهند.  البته بررسی سایر فاکتورها از جمله برخی از نقص‌های کروموزومی یا مشکلات مرتبط با تاخیر رشد جنین هم می‌تواند به تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی کمک کند.

بهترین زمان برای تشخیص میکروسفالی در بارداری با سونوگرافی کی است؟

برای مشاهده و تشخیص میکروسفالی در بارداری با سونوگرافی، آزمایش سونوگرافی باید در اواخر سه ماهه دوم یا اوایل سه ماهه سوم انجام شود. در واقع این اختلال در ماه‌ها و هفته‌های اول بارداری در سونوگرافی قابل تشخیص نیست و بهترین زمان برای شناسایی نشانه‌های احتمالی میکروسفالی، از جمله کوچکی سر جنین در سونوگرافی، در اوایل سه ماهه سوم بارداری است.

متن انگلیسی:
Prenatal diagnosis of microcephaly can be done late in the second or early in the third trimester.
ترجمه فارسی:
تشخیص میکروسفالی در دوران بارداری از طریق سونوگرافی در اواخر سه ماهه دوم یا اوایل سه ماهه سوم امکان‌پذیر است.

به نقل از سایت cdc

1. تشخیص میکروسفالی با سونوگرافی در سه ماهه اول بارداری

در سه ماهه اول بارداری هنوز رشد مغز جنین کامل نیست و در نتیجه نمی‌توان با استناد به تصاویر به دست آمده از سونوگرافی، میکروسفالی را تشخیص داد؛ بنابراین امکان تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی در سه ماهه اول بارداری وجود ندارد.

2. تشخیص میکروسفالی با سونوگرافی در سه ماهه دوم بارداری

در سه ماهه دوم به تدریج رشد مغز و سر جنین کامل می‌شود و در اواخر سه ماهه دوم، می‌توان در تصاویر سونوگرافی، شرایط رشد مغز جنین را بررسی کرد. به همین دلیل هم بهترین زمان برای تشخیص میکروسفالی در بارداری با سونوگرافی، اواخر سه ماهه دوم یا اوایل سه ماهه سوم بارداری است. در هفته 28 بارداری، می‌توان کوچکی سر جنین در سونوگرافی را تشخیص داد.

در این جدول مراحل سونوگرافی بارداری و میزان صحت تشخیص میکروسفالی بیان شده است.

شاخص‌ های سونوگرافی برای شناسایی میکروسفالی

برای تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی، یک سری فاکتورها در بررسی رشد مغز و سایر اندام‌های جنینی در نظر گرفته می‌شوند. اولین شاخص سونوگرافی برای تشخیص میکروسفالی در بارداری، اندازه‌گیری نسبت دور سر جنین به دور شکم است. سایر فاکتورهایی که برای تشخیص میکروسفالی جنین در بارداری در نظر گرفته می‌شوند، شامل شاخص‌های زیر هستند:

• BDP؛ این فاکتور قطر بین دو استخوان آهیانه جنین را اندازه می‌گیرد. این اندازه بزرگ‌ترین قطر سر جنین را نشان می‌دهد که بر اساس آن می‌توان رشد نرمال مغز و جمجمه جنین را تعیین کرد

• HC؛ اندازه‌گیری دور سر جنین

• AC؛ دور شکم

علاوه بر این فاکتورها، در جنین‌هایی که احتمال میکروسفالی بودن آنها وجود دارد، به دلیل عدم تناسب لوب‌های پیشانی و صورت، پیشانی جنین شیب‌دار است.

دقت سونوگرافی در تشخیص میکروسفالی محدود و وابسته به آستانه و شرایط فنی است.

دقت سونوگرافی در تشخیص میکروسفالی چقدر است؟

هیچ آزمایش دقیقی برای تشخیص اینکه آیا یک نوزاد با میکروسفالی متولد می‌شود یا خیر، وجود ندارد. قابل‌اعتمادترین روش برای ارزیابی دقیق رشد سر نوزاد و تشخیص میکروسفالی، اندازه‌گیری محیط سر نوزاد تازه متولد شده، تا 24 ساعت بعد از تولد است و این اندازه‌گیری‌ها باید در طول دوران کودکی ادامه یابد.

با این حال تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی می‌تواند یک پیش‌آگهی در خصوص احتمال ابتلای جنین به این اختلال باشد تا بتوان اقدامات اولیه لازم برای مدیریت علائم بیماری را انجام داد. تشخیص میکروسفالی جنین در بارداری نسبی است و همیشه به صورت صددرصد این بیماری در آزمایشات سونوگرافی تشخیص داده نمی‌شود.

حتی در صورت تشخیص کوچکی سر جنین در سونوگرافی، پزشک بعد از تولد بررسی‌های مورد نیاز را انجام می‌دهد تا بتواند به صورت دقیق‌تر، میکروسفالی بودن نوزاد را تشخیص دهد. MRI و آزمایش ژنتیک می‌توانند میزان تشخیص میکروسفالی را بهبود ببخشند و بنابراین به عنوان بخشی از بررسی‌های اولیه تشخیصی، توصیه می‌شوند.

متن انگلیسی:
There are no specific tests that can show whether or not a baby will be born with microcephaly; however, during the last three months of pregnancy, it can sometimes be detected with an ultrasound test.
ترجمه فارسی:
هیچ آزمایش خاصی وجود ندارد که بتواند نشان دهد آیا نوزادی با میکروسفالی متولد خواهد شد یا خیر. با این حال، گاهی اوقات در سه ماه آخر بارداری می‌توان آن را با آزمایش سونوگرافی تشخیص داد.

به نقل از سایت moh

اهمیت تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی

دور سر جنین نشان دهنده حجم مغز است و آن را به یک شاخص ضروری برای تشخیص رشد مغز جنین تبدیل می‌کند. وجود میکروسفالی نشان دهنده رشد غیرطبیعی مغز است که می‌تواند منجر به عوارض عصبی مختلفی از جمله صرع، فلج مغزی و اختلال ذهنی شود؛ بنابراین با تشخیص احتمال میکروسفالی شدن جنین در دوران بارداری و قبل از تولد، می‌توان برای هر نوع عارضه جدی آماده بود.

چه عواملی باعث خطا در تشخیص میکروسفالی با سونوگرافی می شوند؟

همان‌طور که گفته شد، تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی همیشه دقت کافی را ندارد و یک سری عوامل ممکن است باعث بروز خطا در تشخیص میکروسفالی شوند. محدودیت‌های تشخیص میکروسفالی با سونوگرافی عبارت‌اند از:

• تنوع فنوتیپی میکروسفالی

• وجود دلایل و علت‌های ناهمگن برای میکروسفالی شدن جنین

• نبودن یک تعریف دقیق و مشخص برای میکروسفالی مادرزادی

• عدم وجود منحنی‌های استاندارد رشد جنینی وابسته به جنسیت و نژاد جنین

عواملی مانند موقعیت نامناسب جنین، کیفیت پایین دستگاه سونوگرافی، مهارت اپراتور و خطاهای در اندازه‌گیری می‌توانند باعث خطا در تشخیص میکروسفالی با سونوگرافی شوند.

نتیجه گیری

میکروسفالی را می‌توان در رحم با استفاده از اسکن اولتراسوند تشخیص داد، تکنیکی که امواج صوتی با فرکانس بالا و فناوری رایانه را برای تولید تصاویر تشخیصی از رگ‌های خونی، اندام‌ها و بافت‌های در حال رشد نوزاد ترکیب می‌کند. با این حال، میکروسفالی معمولاً با این تکنیک تا سه ماهه سوم قابل مشاهده نیست و برای تشخیص میکروسفالی در سونوگرافی، حداقل باید تا اواخر سه ماهه دوم بارداری صبر کرد. پزشک معمولاً در تصاویر اولتراسوند به دنبال شواهدی از سر غیرطبیعی کوچک می‌گردد. حتی در صورتی که مشاهدات پزشک در تصاویر سونوگرافی، کوچک بودن سر نوزاد را نشان دهد، هنوز هم نمی‌توان تا زمان تولد و انجام معاینات دقیق فیزیکی، میکروسفالی بودن جنین را تشخیص داد.

پرسش‌های متداول

آیا سونوگرافی می تواند میکروسفالی را در مراحل اولیه بارداری تشخیص دهد؟

خیر امکان تشخیص میکروسفالی در اوایل دوران بارداری وجود ندارد و از طریق تصاویر سونوگرافی، تنها می‌توان در اواخر سه ماهه دوم یا سه ماهه سوم، میکروسفالی بودن جنین را تشخیص داد.

آیا تشخیص میکروسفالی در بارداری تنها با سونوگرافی قابل اطمینان است؟

خیر، نتایج به دست آمده از سونوگرافی برای تشخیص میکروسفالی در دوران بارداری به صورت کامل قابل اطمینان نیست و نتایج به دست آمده از آن قطعی نیست. با این حال سونوگرافی می‌تواند به تشخیص به موقع بیماری در زمان تولد کمک کند.

کوچک بودن دور سر جنین در سونوگرافی مشخص می شود؟

در بررسی‌های سونوگرافی در ماه‌های آخر بارداری، پزشک می‌تواند کوچک بودن دور سر جنین را بر اساس شاخص HC تشخیص دهد. در سه ماهه اول بارداری به دلیل ناقص بودن رشد مغز، نمی‌توان میکروسفالی را تشخیص داد.

نقش سونوگرافی در تشخیص میکروسفالی چیست؟

سونوگرافی می‌تواند تاخیرهای رشدی یا کوچک بودن اندازه سر جنین را در دوران بارداری و قبل از تولد نشان دهد. علاوه بر این، با کمک سونوگرافی می‌توان سایر اختلالات رشدی مرتبط با میکروسفالی را شناسایی کرد.

آیا نتایج سونوگرافی برای تشخیص میکروسفالی همیشه قطعی است؟

خیر نتایج به دست آمده از سونوگرافی برای تشخیص میکروسفالی در بارداری همیشه قطعی نیست و همچنان باید بعد از تولد نوزاد، تست‌های تشخیصی مورد نیاز برای تشخیص میکروسفالی انجام شود.

اگر در سونوگرافی احتمال میکروسفالی داده شد قدم بعدی چیست؟

در صورتی که در بررسی‌های سونوگرافی قبل از تولد، احتمال میکروسفالی بودن جنین وجود داشته باشد، در قدم بعدی پزشک بعد از تولد نوزاد بررسی‌های تکمیلی را انجام می‌دهد و با انجام اقدامات پزشکی مورد نیاز، در همان مراحل اولیه بیماری را کنترل می‌کند.