تاثیر دیابت بر روی سلامت دهان و دندان چیست؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

از جمله تاثیر دیابت بر سلامت دهان و دندان می‌توان به افزایش خطر عفونت‌های لثه، پوسیدگی دندان و خشکی دهان اشاره کرد. بالا بودن قند خون محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند و ترمیم بافت‌های دهان را کندتر می‌کند. در صورت کنترل‌نشدن دیابت، خطر بیماری‌های پیشرفته لثه و حتی از دست دادن دندان افزایش می‌یابد. مراقبت از دندان‌ها با مسواک‌زدن منظم، استفاده از نخ دندان، معاینه دوره‌ای دندان‌پزشکی و کنترل قند خون می‌تواند از این عوارض پیشگیری کند.

اگر به دیابت مبتلا هستید احتمالا می‌دانید که این بیماری می‌تواند به چشم‌ها، اعصاب، کلیه‌ها، قلب و سایر سیستم‌های حیاتی بدن آسیب برساند. اما آیا از تاثیر دیابت بر روی سلامت دهان و دندان اطلاعی دارید؟ دیابت می‌تواند کل بدن، از جمله دهان، را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به دیابت بیشتر از دیگران در معرض مشکلات دهان و دندان هستند. با افزایش سطح گلوکز خون، افراد مبتلا ممکن است گلوکز بیشتری در بزاق خود داشته و دهانشان دچار خشکی شود. این شرایط باعث ایجاد پلاک دندانی روی دندان‌ها شده که در نتیجه منجر به پوسیدگی و حفره دندان‌ها خواهد شد. در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا دقیق‌تر با تاثیر این بیماری روی سلامت دندان و حفره دهانی اطلاع پیدا کنیم.

دیابت چگونه بر روی سلامت دهان و دندان تاثیر می گذارد؟

دیابت با افزایش سطح قند خون، محیط دهان را مستعد رشد بیشتر باکتری‌ها می‌کند و خطر التهاب و عفونت لثه را بالا می‌برد. کاهش ترشح بزاق در اثر هایپرگلیسمی باعث خشکی دهان می‌شود که خود زمینه‌ساز پوسیدگی دندان، بوی بد دهان و عفونت قارچی از انواع عوارض دیابت است. در نهایت، دیابت درمان‌های دندان‌پزشکی را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و در صورت التهاب فعال لثه یا قند خون بالا، موفقیت درمان کاهش می‌یابد.

دیابت می‌تواند تاثیرات منفی زیادی بر سلامت دهان و دندان بگذارد.

انواع بیماری دهان و دندان در دیابت

بیشترین مشکلات در افراد دیابتی شامل بیماری‌های لثه، خشکی دهان، پوسیدگی دندان و عفونت‌های قارچی است که در صورت کنترل‌نشدن، سرعت پیشرفت بیشتری دارند. این بیماری‌ها می‌توانند باعث خون‌ریزی لثه، لق‌شدن دندان‌ها، درد و افزایش خطر عفونت شوند. کنترل قند خون و مراقبت مناسب دهان نقش مهمی در پیشگیری از این مشکلات دارد.

انواع بیماری‌های دهان و دندان در دیابت معمولا شامل موارد زیر هستند:

• بوی بد دهان

• خشکی دهان

• تلخی دهان

• عفونت قارچی دهان (کاندیدیازیس)

• سوزش زبان

• پوسیدگی دندان

• بیماری‌های لثه

• کندی ترمیم زخم‌های دهان

• عفونت دندان و دیابت

۱. دیابت و بوی بد دهان

دیابت با ایجاد خشکی دهان، افزایش رشد باکتری‌ها و کاهش جریان بزاق می‌تواند به بوی بد دهان منجر شود. هایپرگلیسمی محیط دهان را اسیدی‌تر کرده و امکان تکثیر میکروارگانیسم‌های تولیدکننده ترکیبات بدبو را افزایش می‌دهد. در موارد کنترل‌نشده، کتواسیدوز دیابتی نیز می‌تواند باعث بوی میوه‌ای و ناخوشایند تنفس شود. التهاب لثه و عفونت‌های دهانی نیز در بیماران دیابتی بیشتر است.

۲. خشک شدن دهان در دیابت

خشکی دهان و دیابت معمولا به‌دلیل بالا بودن قند خون و دفع زیاد مایعات از بدن ایجاد می‌شود و عملکرد غدد بزاقی را مختل می‌کند. بزاق کمتر به معنای کاهش شست‌وشوی طبیعی دهان، افزایش اسید، دشواری در بلع و بالا رفتن خطر پوسیدگی و عفونت‌های قارچی است. دیابت کنترل‌نشده می‌تواند به کاهش پایدار ترشح بزاق منجر شود. این وضعیت نه‌تنها کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد بلکه امکان ابتلا به بیماری لثه را نیز افزایش می‌دهد.

۳. آیا دیابت باعث تلخی دهان می شود؟

تاثیر دیابت روی سلامت دهان و دندان در بعضی بیماران با طعم تلخی دهان ظاهر می‌شود. علاوه بر این، دیابت می‌تواند بر حس چشایی تأثیر بگذارد و تشخیص دقیق طعم‌های مختلف را برای بیمار دشوار کند. 

۴. عفونت دندان و دیابت

دیابت خطر ابتلا به عفونت‌های دندانی، به خصوص بیماری لثه (بیماری پریودنتال) را به دلیل عواملی مانند سطح قند خون بالا، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و کاهش تولید بزاق افزایش می‌دهد و این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز رشد باکتری‌ها شود.  مدیریت نادرست بیماری می‌تواند عفونت‌ها را شدیدتر کند و باعث شود که آن‌ها دیرتر بهبود پیدا کنند.

۵. سوزش زبان و دیابت

سندرم سوزش زبان یک درد مزمن دهانی با علت‌های گوناگون است؛ در برخی موارد ثانویه، بیماری‌های غدد درون‌ریز مانند دیابت می‌توانند نقش داشته‌باشند. افرادی که دچار سوزش زبان می‌شوند معمولاً احساس می‌کنند که زبانشان خشک و سوزان است و ممکن است طعم‌ها را به صورت غیرعادی احساس کنند.

متن انگلیسی:
People with diabetes who smoke are at an even higher risk — up to 20 times more likely than non-smokers to develop thrush and periodontal disease.
ترجمه فارسی:
افراد مبتلا به دیابت که سیگار می‌کشند در معرض خطر بسیار بیشتری قرار دارند؛ احتمال ابتلا به برفک دهان و بیماری‌های پریودنتال در آن‌ها تا ۲۰ برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری است.

به نقل از سایت my.clevelandclinic

۶. پوسیدگی و لقی دندان

دیابت می‌تواند به طور غیرمستقیم به پوسیدگی دندان‌ها و لقی آن‌ها منجر شود. افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض ایجاد پلاک دندانی هستند، زیرا کنترل ضعیف قند خون می‌تواند موجب رشد باکتری‌ها در دهان و تولید اسیدهای مضر برای دندان‌ها شود. این اسیدها مینای دندان را فرسایش داده و باعث پوسیدگی دندان می‌شوند. در نتیجه، افراد دیابتی به پوسیدگی دندان‌ها و مشکلات جدی‌تری مانند لقی دندان دچار می‌شوند.

لقی دندان‌ها در افراد دیابتی به دلیل پیشرفت بیماری لثه یا پریودنتیت است که در آن بافت‌های پشتیبان دندان‌ها آسیب می‌بینند. این وضعیت می‌تواند منجر به شل شدن و در نهایت از دست دادن دندان‌ها شود.

تأثیرات دیابت بر سلامت دهان و دندان

۷. بیماری‌ های لثه در دیابت

بیماری‌های پریودنتال که به بیماری‌های لثه نیز شناخته می‌شوند، شامل التهاب لثه و پریودنتیت هستند. در این شرایط التهابی، باکتری‌ها به بافت‌ها و استخوان‌هایی که از دندان‌ها حمایت می‌کنند، حمله می‌کنند. التهاب می‌تواند بر متابولیسم تأثیر گذاشته و قند خون شما را افزایش دهد، که این امر ممکن است علائم دیابت را تشدید کند.

دیابت می‌تواند منجر به بیماری‌های پریودنتال شود اما این شرایط می‌تواند مشکلات بیشتری برای افراد مبتلا به دیابت ایجاد کند. بیماری قلبی و سکته مغزی، که از عوارض دیابت به شمار می‌آیند نیز با بیماری پریودنتال ارتباط دارند. اگر فردی مبتلا به دیابت به بیماری پریودنتال مبتلا شود، ممکن است این بیماری شدت بیشتری پیدا کرده و بهبود آن طولانی‌تر از فرد بدون دیابت باشد.

بیماری پریودنتال یکی از عوارض ابتلا به بیماری دیابت است.

۸. مشکل در ترمیم زخم

دیابت می‌تواند باعث شود که بدن نتواند به سرعت زخم‌ها را ترمیم کند. این مشکل در دهان و دندان نیز مشاهده می‌شود. برای افرادی که دیابت دارند، ترمیم و بهبود زخم‌ها بعد از جراحی‌های دندانی یا آسیب‌های دهانی معمولا کندتر از سایر افراد است. دلیل این مشکل، افزایش قند خون و تأثیر آن بر فرآیندهای التهابی و ایمنی بدن است.

کاهش سرعت بهبود زخم‌ها می‌تواند منجر به عفونت‌های طولانی‌مدت یا مشکلات دیگر در درمان‌های دندانی شود. بنابراین، افراد دیابتی باید از مراقبت‌های ویژه‌ای برای جلوگیری از بروز عفونت‌ها استفاده کنند و به دقت از دستورالعمل‌های بهداشتی دندانپزشک پیروی کنند. این افراد باید همچنین به کنترل دقیق قند خون خود توجه کنند تا فرآیند بهبود سریع‌تر انجام شود.

۹. عفونت دندان و دیابت

دیابت احتمال عفونت دندان و بافت‌های اطراف آن را بیشتر می‌کند، زیرا قند خون بالا عملکرد ایمنی را کاهش داده و روند ترمیم بافت‌ها را کند می‌کند. التهاب لثه، آبسه دندان و عفونت‌های پریودنتال در بیماران دیابتی شدیدتر و مقاوم‌تر به درمان هستند. جریان خون ضعیف‌تر در لثه نیز باعث می‌شود باکتری‌ها سریع‌تر رشد کنند. اگر دیابت کنترل نشود، این عفونت‌ها می‌توانند به تخریب استخوان و از دست رفتن دندان منجر شوند.

متن انگلیسی:
The ability to taste foods and drinks can be affected in people with diabetes. The underlying cause for this is not clear. It may be related to the taste receptors in the mouth renewing at a slower rate or is suggested to be associated with the presence of diabetic neuropathies.
ترجمه فارسی:
توانایی چشیدن غذاها و نوشیدنی‌ها می‌تواند در افراد دیابتی تحت تأثیر قرار گیرد. علت اصلی این امر مشخص نیست. ممکن است مربوط به گیرنده‌های چشایی در دهان باشد که با سرعت کمتری تجدید می‌شوند یا با وجود نوروپاتی‌های دیابتی مرتبط باشد.

به نقل از سایت betterhealth.vic.gov

درمان بیماری های دهان و دندان ناشی از دیابت

دیابت با تضعیف سیستم ایمنی، کاهش ترمیم بافت‌ها و ایجاد خشکی دهان می‌تواند بسیاری از بیماری‌های دهان و دندان را تشدید کند. کنترل‌نشدن قند خون باعث بدتر شدن التهاب لثه، افزایش خطر عفونت، پوسیدگی شدیدتر و تاخیر در بهبود زخم‌ها می‌شود. بنابراین درمان در دیابت فقط محدود به رفع مشکل دندانی نیست و باید هم‌زمان سطح قند خون، وضعیت بزاق و سلامت لثه مدیریت شود تا نتایج درمان پایدار بماند.

درمان مشکلات دهان و دندان در دیابت معمولا با موارد زیر انجام می‌شود:

• کنترل دقیق قند خون

• جرم‌گیری و درمان التهاب لثه

• استفاده از دهان‌شویه آنتی‌باکتریال

• پیگیری دندان‌پزشکی (هر ۳ تا ۶ ماه)

• ترمیم پوسیدگی و استفاده از فلوراید

• درمان عفونت قارچی دهان با داروی مناسب

• تخلیه آبسه یا درمان ریشه در عفونت دندانی

• مسواک و نخ‌دندان زدن و بهداشت زبان

درمان زخم دهان دیابتی

زخم‌های دهان در بیماران دیابتی می‌توانند با ترکیبی از اقدامات خودمراقبتی، مانند اجتناب از عوامل تحریک‌کننده و استفاده از مسواک نرم، به علاوه درمان‌های پزشکی مانند دهان‌شویه‌ها و در برخی موارد داروهای تجویزی درمان شوند. کنترل دقیق قند خون نیز برای تسریع فرآیند التیام و بهبود سلامت دهان بسیار اهمیت دارد.

پیشگیری از تاثیر دیابت بر سلامت دهان و دندان

پیشگیری از دیابت در زمینه تاثیر بر سلامت دهان و دندان بسیار مهم است، زیرا افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض مشکلات دهان و دندان مانند التهاب لثه، عفونت‌ها و کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونت‌ها هستند. در اینجا چند راهکار برای پیشگیری از تاثیرات منفی دیابت بر سلامت دهان و دندان آمده است:

• کنترل قند خون

• مسواک زدن منظم

• استفاده از نخ دندان

• مشاوره منظم با دندان‌پزشک

• نوشیدن آب

• پرهیز از سیگار و دخانیات

• رژیم غذایی مناسب

مشاوره تخصصی دیابت و سلامت دهان و دندان

اگر دیابت دارید و با مشکلاتی مثل خشکی دهان، بوی بد، خونریزی لثه یا پوسیدگی‌های مکرر درگیر هستید، این فقط یک مشکل دندانی ساده نیست و می‌تواند نشانه کنترل ناکافی قند خون باشد. برای جلوگیری از عفونت‌های جدی لثه و از دست رفتن دندان‌ها، بهتر است هم‌زمان زیر نظر بهترین دکتر غدد ایران و دندانپزشک معتمد باشید تا علت اصلی کنترل و درمان شود.

نتیجه گیری

افراد مبتلا به دیابت شانس بیشتری برای ابتلا به بیماری پریودنتال (لثه) دارند که شامل عفونت لثه و استخوان‌هایی می‌شود که دندان‌ها را در جای خود نگه می‌دارند. این بیماری می‌تواند منجر به درد، بوی بد دهان مداوم، مشکلات در جویدن و حتی از دست دادن دندان‌ها شود. تاثیر دیابت بر روی سلامت دهان و دندان همچنین می‌تواند روند بهبودی را کاهش دهد، بنابراین درمان بیماری پریودنتال را دشوارتر می‌کند. مشکلات دیگری که دیابت می‌تواند ایجاد کند شامل خشکی دهان و عفونت قارچی به نام برفک است که باعث ایجاد لکه‌های سفید و دردناک در دهان می‌شود.

اگر به دیابت مبتلا هستید، حتماً زمانی را برای بررسی منظم دهان خود اختصاص دهید و به هرگونه مشکل و تغییری در وضعیت دهان و دندان خود توجه کنید. افراد در چنین شرایطی باید به یک دندانپزشک مراجعه کنند تا از درمان‌های مناسب بهره‌مند شوند و به زندگی عادی خود ادامه دهند.

پرسش‌های متداول

چگونه می ‌توان از بیماری لثه در افراد مبتلا به دیابت جلوگیری کرد؟

پیشگیری از بیماری لثه در افراد مبتلا به دیابت نیازمند رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان در کنار کنترل مؤثر قند خون است. مسواک زدن منظم (حداقل دو بار در روز) با استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید، استفاده روزانه از نخ دندان یا مسواک‌های بین‌دندانی و مراجعه منظم به دندان‌پزشک جهت انجام معاینات و جرم‌گیری دوره‌ای از اقدامات کلیدی محسوب می‌شوند. کنترل قند خون نیز نقش بسیار مهمی دارد؛ چرا که سطح بالای قند خون می‌تواند موجب کاهش توان سیستم ایمنی و افزایش رشد باکتری‌ها در دهان شود.

آیا عفونت‌ های دهانی در افراد دیابتی شایع ‌تر است؟

بله، عفونت‌های دهانی در افراد مبتلا به دیابت شایع‌تر هستند. دلیل اصلی آن کاهش توان سیستم ایمنی و گردش خون ضعیف‌تر در این بیماران است که موجب می‌شود بدن در برابر باکتری‌ها و قارچ‌ها آسیب‌پذیرتر شود.

رنگ زبان افراد دیابتی چگونه است؟

در افراد دیابتی، به‌ویژه در صورت کنترل‌نشدن قند خون، زبان ممکن است پوشش سفید یا زرد داشته باشد که معمولا ناشی از عفونت قارچی (کاندیدیازیس) و خشکی دهان است. ترک‌خوردگی سطح زبان، قرمزی حاشیه‌ها و گاهی ظاهر براق و صاف به‌دلیل کمبود بزاق و تغییرات تغذیه‌ای هم دیده می‌شود. این تغییر رنگ نشانه مستقیم دیابت نیست اما می‌تواند علامت کنترل ضعیف آن باشد.

کشیدن دندان در افراد دیابتی چه شرایطی دارد؟

کشیدن دندان در فرد دیابتی زمانی امن‌تر است که قند خون کنترل شده باشد؛ یعنی قند ناشتا و HbA1c تا حد ممکن نزدیک عددهای مطلوب باشند. قبل از کشیدن دندان، بهتر است پزشک معالج در جریان باشد و عمل در ساعت‌های اول روز انجام شود. در بعضی افراد پرخطر ممکن است دندان‌پزشک آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه بدهد. به این دلیل که زخم در دیابت دیرتر خوب می‌شود، مراقبت بعد از کشیدن (مسواک ملایم، شست‌وشو، داروها) و کنترل دقیق قند خون مهم است.