نکات مهم درباره دیابت نوع 5 که باید بدانید

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

دیابت نوع ۵ نوعی دیابت نادر و تازه‌تعریف‌شده است که بیشتر در نوجوانان و جوانان لاغر و دچار سوءتغذیه در کشورهای کم‌درآمد دیده می‌شود و به‌همین دلیل به آن دیابت مرتبط با سوءتغذیه هم می‌گویند. در این بیماری به‌دلیل کمبود طولانی‌مدت مواد مغذی، رشد و عملکرد پانکراس مختل می‌شود و انسولین کافی ساخته نمی‌شود. علائم آن معمولا شبیه دیابت نوع ۱ و ۲ است (تشنگی، ادرار زیاد، کاهش وزن) و گاهی با مشکلات گوارشی همراه است. تشخیص با آزمایش خون و درمان معمولا با انسولین و پیگیری منظم انجام می‌شود.

دیابت نوع ۵ یکی از نادرترین انواع دیابت است که معمولا در سنین کم خودش را نشان می‌دهد. تشخیص این بیماری از روی علائم معمول دیابت همیشه ساده نیست، زیرا گاهی با نوع ۱ یا ۲ اشتباه گرفته می‌شود. اگر قند خونتان بدون دلیل بالا می‌رود، سابقه خانوادگی دیابت دارید یا علائم دیابت از کودکی همراهتان بوده، باید بیشتر دقت کنید. در ادامه این مطلب توضیح می‌دهیم چطور این بیماری تشخیص داده می‌شود و چه مسیری برای درمان وجود دارد.

دیابت نوع 5 چیست؟

دیابت نوع 5 نوعی از بیماری دیابت است که بیشتر در نوجوانان لاغر اندام و دچار سوء تغذیه رایج است. این دیابت عمدتا در نوجوانان کشورهای کم درآمد شیوع دارد و علت اصلی آن ابتلا به سوء تغذیه است. در حالی که طی دهه‌ها تحقیق این بیماری با دیگر انواع دیابت اشتباه گرفته می‌شد اما بالاخره در تحقیقاتی که در سال‌های منتهی به سال ۲۰۲۵ انجام گرفت، دیابت نوع 5 به عنوان یک بیماری جداگانه شناخته شد.

متن انگلیسی:
Type 5 diabetes, which affects lean and undernourished young adults in low- and middle-income countries, has at last been officially recognised as a distinct form of the disease by the International Diabetes Federation.
ترجمه فارسی:
دیابت نوع 5 که جوانان لاغر و دچار سوء تغذیه را در کشورهایی با درآمد کم یا متوسط تحت تاثیر قرار می‌دهد، سرانجام توسط انجمن بین‌المللی دیابت، به عنوان یک نوع متمایز این بیماری شناخته شد.

به نقل از سایت indianexpress

تفاوت دیابت نوع ۵ با دیگر دیابت ها

بیماری دیابت نوع ۵ از برخی جهات با دیگر شکل‌های دیابت تفاوت دارد. دیابت نوع یک معمولا در کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شود و به دلیل تخریب خودایمنی سلول‌های تولیدکننده انسولین ایجاد می‌شود.

در دیابت نوع دو، بدن قادر به استفاده موثر از انسولین تولیدی خود نیست و بیشتر در بزرگسالان دیده می‌شود. اما دیابت نوع ۵ یک نوع جدیدتر است که بر اساس سوءتغذیه و کمبود مواد مغذی در دوران رشد و کودکی شکل می‌گیرد و برخلاف دو نوع دیگر، ارتباطی با چاقی ندارد. در ادامه، تفاوت‌های این ۳ نوع دیابت را در جدول زیر بررسی می‌کنیم.

مقایسه دیابت نوع ۵ و دیابت نوع یک و ۲

علائم دیابت نوع ۵

با وجودی که اساسا این نوع از دیابت با انواع دیگر دیابت تفاوت دارد اما معمولا علائمی که در اثر این بیماری ایجاد می‌شود با علائم دیابت، یعنی دیابت نوع یک و دو مشابه است. علائم اصلی دیابت نوع 5 عبارتند از:

• ادرار مکرر

• تشنگی زیاد

• کم آبی بدن

• درگیری کلیوی

• پانکراس هیپوپلاستیک

• ناهنجاری‌های تناسلی

علل دیابت نوع ۵

دلیل اصلی ابتلا به دیابت نوع 5 سوء تغذیه است اما الزاما نه سوء تغذیه‌ای که در دوران نوجوانی یا جوانی شروع شده است. تیم‌های تحقیقاتی و پزشکی نشان می‌دهند که چطور سوء تغذیه در دوران جنینی و در رحم مادر می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به این نوع از دیابت شود. نوزادانی که در دوران رشد در رحم مادر از تغذیه مناسبی بهره‌مند نشوند، با خطر بالای ابتلا به دیابت نوع 5 در مراحل بعدی زندگی مواجه هستند.

اگر نوزاد قبل و بعد از تولد دچار سوءتغذیه شود، این سوءتغذیه مزمن منجر به دیابت مرتبط با سوءتغذیه می‌شود. سوء تغذیه می‌تواند باعث اختلال در عملکرد پانکراس و تولید انسولین شود. در نهایت، کمبود شدید انسولین و کنترل ضعیف متابولیک بدن، مشکلات سلامتی را به وجود می‌آورد. به نوعی می‌توان گفت که این نوع دیابت، ناشی از اختلال در رشد پانکراس به دلیل کمبود طولانی مدت مواد مغذی است.

دیابت نوع ۵ برخلاف انواع رایج دیابت، معمولا در افراد جوان و لاغر با سابقه سوءتغذیه دیده می‌شود.

راه های تشخیص دیابت نوع ۵

تشخیص دیابت نوع ۵ پس از مشاهده علائم و گرفتن شرح حال، از جمله سابقه خانوادگی، انجام می‌شود. اگر علائم نشان‌دهنده دیابت باشد، آزمایش خون برای اندازه‌گیری موارد زیر انجام می‌شود:

• سطح گلوکز A1C یا قند خون

• آزمایش آنتی‌بادی‌ها

• آزمایش ژنتیک

• تست C-peptide

متن انگلیسی:
Unlike type 2 diabetes, type 5 diabetes, also known as malnutrition-related diabetes, is primarily caused by chronic undernutrition, especially during childhood or adolescence.
ترجمه متن:
برخلاف دیابت نوع ۲، دیابت نوع ۵ که به عنوان دیابت مرتبط با سوءتغذیه نیز شناخته می‌شود، در درجه اول ناشی از سوءتغذیه مزمن، به ویژه در دوران کودکی یا نوجوانی است.

به نقل از سایت idf

راه های درمان دیابت نوع ۵

درمان دیابت نوع ۵ (MODY نوع ۵) بر پایه کنترل قند خون و مدیریت مشکلات همراه انجام می‌شود. در بسیاری از بیماران، پاسخ به داروهای خوراکی پایین است و به همین دلیل انسولین معمولا درمان اصلی محسوب می‌شود. اصلاح سبک زندگی با رژیم غذایی سالم، کاهش وزن اضافه و فعالیت بدنی منظم هم ممکن است به کنترل بهتر آن کمک کند.

عوارض دیابت نوع ۵

دیابت نوع ۵ برخلاف انواع دیگر، علاوه‌بر افزایش قند خون می‌تواند چندین عضو بدن را درگیر کند. مهم‌ترین عوارض شناخته‌شده شامل موارد زیر است:

• مشکلات کلیوی

• اختلالات الکترولیتی

• مشکلات کبدی

• مشکلات تناسلی و ادراری

• عوارض چشمی

دیابت نوع ۵ بیشتر به‌دلیل درگیری کلیه و مشکلات همراه اهمیت دارد، نه فقط قند خون؛ به همین دلیل پیگیری منظم برای جلوگیری از ابتلا به عوارض دیابت در این بیماران ضروری است.

تحقیقات در مورد دیابت نوع 5

تحقیقات در خصوص دیابت نوع 5 ادامه دارد و پزشکان در سراسر دنیا برنامه‌های مختلفی را تدوین کرده‌اند تا روش‌های دقیق‌تری برای تشخیص و درمان این بیماری را پیدا کنند. چالش جدید، تدوین دستورالعمل‌های تشخیصی و درمانی برای دیابت نوع ۵ در سال‌های آینده است.

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که دیابت نوع ۵، که به دیابت مرتبط با سوءتغذیه نیز معروف است، نوعی نادر از دیابت است که در نوجوانان و جوانان لاغر در کشورهای کم‌درآمد شایع است.

مشاوره تخصصی برای دیابت نوع ۵

دیابت نوع ۵ یک نوع نادر و تازه‌تعریف‌شده از دیابت است و به‌هیچ‌وجه نباید با دیابت نوع ۱ و ۲ اشتباه گرفته شود؛ تشخیص و مدیریت آن حتما باید توسط متخصص غدد باتجربه انجام شود. اگر در خود یا یکی از اعضای خانواده‌تان علائمی مثل لاغری شدید، سوءتغذیه، علائم دیابت و مشکلات گوارشی مزمن می‌بینید، بهتر است هرچه زودتر برای ارزیابی دقیق به فوق تخصص غدد مراجعه کنید.

نتیجه گیری

برخلاف دیابت نوع ۱ و نوع ۲ که به‌طور معمول به ژنتیک یا سبک زندگی مربوط هستند، دیابت نوع ۵ بیشتر به عدم دسترسی به منابع غذایی کافی و کمبود مواد مغذی در مراحل حیاتی رشد و تکامل ارتباط دارد. پزشکان می‌توانند این بیماری را با در نظر گرفتن علائم خاص، از جمله مشکلات متابولیک و عملکرد ضعیف پانکراس، شناسایی کنند. انجام تست‌های دقیق و ارزیابی شرایط تغذیه‌ای فرد به شناسایی این نوع از دیابت کمک می‌کند.

تشخیص سریع سوءتغذیه و درمان آن، مانند اصلاح رژیم غذایی و تامین مواد مغذی، می‌تواند از عوارض احتمالی این بیماری بکاهد. به همین دلیل، آگاهی از این بیماری و پیشگیری از آن از طریق تغذیه مناسب در دوران کودکی و نوجوانی، اهمیت زیادی دارد.

پرسش‌های متداول

آیا دیابت نوع ۵ کشنده است؟

دیابت نوع ۵ می‌تواند همراه با مشکلات کلیوی، اختلالات الکترولیتی و ناهنجاری‌های ساختاری اعضا باشد اما به‌تنهایی یک بیماری کشنده محسوب نمی‌شود.

دیابت نوع ۵ با دیابت نوع یک چه تفاوتی دارد؟

دیابت نوع یک ناشی از حمله سیستم ایمنی بدن به سلول‌های تولیدکننده انسولین است، درحالی‌که در دیابت نوع 5، اختلال سلول‌های بتای پانکراس باعث کاهش شدید سطح انسولین می‌شود.