عفونت ادراری بارداری: علائم، خطرات و بهترین روش درمان

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

عفونت ادراری بارداری یک عفونت در بخشی از دستگاه ادرار است که معمولا به‌دلیل تغییرات هورمونی و فیزیولوژیک، از هفته‌های ابتدایی بارداری خطر آن افزایش می‌یابد. کند شدن تخلیه ادرار، فشار رحم بر مثانه و تعدیل سیستم ایمنی بدن از عوامل بروز آن هستند. این عفونت می‌تواند با علائمی مانند سوزش، تکرر ادرار، تغییر رنگ یا بوی ادرار و درد زیر شکم یا پهلو همراه باشد. در صورت نبود درمان، خطر عفونت کلیه یا زایمان زودرس را افزایش می‌دهد اما با تشخیص به‌موقع و درمان مناسب قابل کنترل است.

عفونت ادراری بارداری موضوعی است که بسیاری از زنان با آن روبه‌رو می‌شوند و گاهی آن را دست‌کم می‌گیرند. اما واقعیت این است که بی‌توجهی به این مشکل ساده می‌تواند عوارض خطرناکی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد؛ از زایمان زودرس گرفته تا مشکلات رشدی نوزاد. در این مقاله همه چیز را درباره عفونت ادراری در دوران بارداری بررسی می‌کنیم. از علت‌ها و نشانه‌ها گرفته تا عوارض احتمالی، آزمایش‌های لازم، روش‌های درمان دارویی و خانگی و حتی راه‌های پیشگیری. اگر شما یا یکی از عزیزانتان باردار هستید، دانستن این نکات می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامتی و آرامش دوران بارداری داشته‌باشد.

عفونت ادراری بارداری چیست؟

عفونت دستگاه ادراری (UTI) یکی از انواع عفونت های بارداری در بخشی از دستگاه ادراری (مجرای ادرار، مثانه، حالب‌ها یا کلیه‌ها) است که معمولا منشأ باکتریایی دارد. زنان باردار از هفته ۶ تا ۲۴ بارداری معمولا به دلیل تغییرات در دستگاه ادراری خود در معرض افزایش خطر ابتلا به عفونت ادراری هستند. به علت عوارض احتمالی ناشی از تشدید عفونت که هم مادر و هم جنین را به خطر می‌اندازد، این بیماری باید به سرعت تشخیص داده شده و درمان شود.

جدول نشانه‌ها و علل عفونت ادرار در حاملگی

علت عفونت ادراری در بارداری

در دوران بارداری تغییرات هورمونی و فیزیولوژیک بدن شرایطی ایجاد می‌کنند که احتمال ابتلا به عفونت ادراری بیشتر می‌شود. افزایش سطح هورمون پروژسترون باعث شل شدن عضلات حالب و کند شدن حرکت ادرار می‌شود و این موضوع فرصت رشد باکتری‌ها را فراهم می‌کند. همچنین بزرگ شدن رحم به مثانه فشار وارد کرده و تخلیه کامل ادرار را دشوار می‌سازد؛ در نتیجه محیط مناسبی برای تجمع میکروب‌ها شکل می‌گیرد. مهم‌ترین دلیل عفونت ادراری در بارداری عبارتند از:

• تغییرات هورمونی و شل شدن عضلات دستگاه ادراری

• کاهش سرعت تخلیه ادرار و باقی ماندن حجم ادرار در مثانه

• فشار رحم در حال رشد بر مثانه و حالب‌ها

• تغییر ترکیب شیمیایی ادرار که رشد باکتری‌ها را تسهیل می‌کند

• تعدیل سیستم ایمنی در بارداری

عفونت ادراری در بارداری معمولا با سوزش ادرار، تکرر، تغییر رنگ ادرار و درد زیر شکم بروز می‌کند.

عوارض عفونت ادراری در بارداری

عفونت ادراری در بارداری اگر نادیده گرفته شود، می‌تواند عوارض جدی برای مادر و جنین ایجاد کند. این عفونت علاوه بر ایجاد ناراحتی‌های روزمره مانند درد و سوزش، ممکن است باعث عفونت کلیه (پیلونفریت)، تب و لرز شدید شود. در بارداری، چنین عوارضی خطر زایمان زودرس، کاهش وزن نوزاد هنگام تولد و مشکلات رشدی را افزایش می‌دهد. همچنین در موارد شدید، کم‌آبی بدن، افزایش فشار خون بارداری و حتی خطر ابتلا به پره‌اکلامپسی نیز گزارش شده است. به همین دلیل درمان سریع و صحیح عفونت ادراری در دوران بارداری اهمیت بالایی دارد تا از بروز خطرات عفونت ادراری در بارداری جلوگیری شود.

عفونت ادراری در بارداری خطرناک است؟

عفونت ادراری در بارداری می‌تواند خطرناک باشد و اگر به‌موقع درمان نشود، پیامدهای جدی برای مادر و جنین به‌همراه دارد. این عارضه ممکن است ابتدا فقط با سوزش و تکرر ادرار شروع شود اما در صورت پیشرفت می‌تواند به کلیه‌ها سرایت کرده و باعث تب بالا، درد پهلو، کم‌آبی بدن و حتی زایمان زودرس شود.

همچنین عفونت درمان‌نشده احتمال کم‌وزنی نوزاد و عوارضی در رشد جنین را افزایش می‌دهد. خوشبختانه با تشخیص سریع و مصرف آنتی‌بیوتیک‌های ایمن در بارداری، عفونت به‌راحتی کنترل می‌شود و می‌توان از بروز مشکلات جدی جلوگیری کرد.

علائم عفونت ادراری در بارداری

عفونت ادراری در بارداری به دلیل تغییرات هورمونی و فشار رحم بر مثانه شایع‌تر از زمان‌های دیگر زندگی زنان است و در صورت بی‌توجهی می‌تواند خطراتی جدی برای مادر و جنین ایجاد کند. این وضعیت در مراحل اولیه معمولاً با درمان ساده قابل کنترل است اما اگر نادیده گرفته شود ممکن است به عفونت کلیه یا حتی زایمان زودرس منجر شود. به همین دلیل شناخت به‌موقع نشانه های عفونت ادراری در بارداری مانند احساس سوزش، درد یا تکرر ادرار در بارداری و مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی دارد. علایم عفونت ادراری در بارداری عبارتند از:

• احساس سوزش هنگام دفع ادرار

• تکرر ادرار با مقدار کم

• کدر شدن یا تغییر رنگ ادرار

• بوی نامطبوع ادرار

• عفونت ادراری و درد پهلو در بارداری

• عفونت ادراری و درد زیر شکم در بارداری

• وجود خون در ادرار

• احساس تخلیه نشدن کامل مثانه

تغییر رنگ ادرار در بارداری نشانه عفونت است؟

رنگ ادرار در بارداری معمولا به زرد تغییر می‌کند اما اگر تغییرات دیگری در رنگ ادرار ایجاد شود باید سریعا به پزشک اطلاع داده شود. برای مثال قرمز یا قهوه‌ای شدن ادرار می‌تواند نشانه عفونت باشد که نباید نادیده گرفته شود. اگر یبوست دارید و ادرار نارنجی در بارداری یا ادرار قرمز در بارداری مشاهده می‌کنید، نیاز به بررسی دارد.

عفونت ادراری شدید در بارداری

در بارداری، عفونت ادراری شدید وقتی مطرح می‌شود که علائم از یک سوزش ساده ادرار فراتر برود یا به سمت درگیری کلیه برود. نشانه‌های هشداردهنده می‌تواند شامل تب یا لرز و احساس سرما و شِک، درد پهلو یا درد پشت درست زیر دنده‌ها، تهوع یا استفراغ، ضعف و خستگی شدید، ادرار خونی یا ادرار کدر و بدبو و بدتر شدن سریع علائم باشد. تکرر و فوریت ادرار همراه با تب یا درد پهلو را جدی بگیرید و سریع به پزشک مراجعه کنید. گاهی درد پایین شکم هم دیده می‌شود.

تشخیص عفونت ادراری در آزمایش بارداری

تشخیص عفونت ادراری در بارداری با آزمایش ادرار انجام می‌شود. برای افراد باردار، گرفتن نمونه ادرار و ارسال برای کشت و تعیین حساسیت را قبل از شروع آنتی‌بیوتیک توصیه می‌کنند. همچنین در یکی از ویزیت‌های اولیه بارداری، کشت ادرار برای یافتن باکتریوری بدون علامت پیشنهاد می‌شود.

در تفسیر آزمایش عفونت ادراری در بارداری، رشد باکتری در کشت، همراه با گلبول سفید در ادرار یا مثبت شدن نیتریت به نفع عفونت ادراری است. اگر علائم شدید باشد، ارزیابی سریع‌تر ضروری است.

یک پزشک متخصص می‌تواند از دو آزمایش برای تشخیص عفونت ادراری در دوران حاملگی استفاده کند. برای هر دو آزمایش، بیمار در یک ظرف مخصوص ادرار می‌کند و نتیجه برای بررسی بیشتر به پزشک ارائه می‌شود:

• آزمایش ادرار

• کشت ادرار

درمان عفونت ادراری در بارداری

درمان عفونت ادراری در بارداری معمولا با تجویز آنتی‌بیوتیک‌های ایمن مانند آموکسی‌سیلین یا سفیکسیم توسط پزشک انجام می‌شود. انتخاب دارو برای عفونت ادراری در زنان به خصوص در دوران حاملگی باید کاملا زیر نظر متخصص زنان و زایمان باشد تا خطری برای جنین نداشته باشد.

همراه با درمان دارویی، نوشیدن آب کافی، تخلیه منظم مثانه، رعایت بهداشت فردی و استفاده از لباس‌های نخی می‌تواند روند بهبودی را سریع‌تر کند. درمان به موقع اهمیت زیادی دارد زیرا در صورت بی‌توجهی، عفونت ادراری ممکن است به کلیه‌ها سرایت کرده و باعث زایمان زودرس یا کم‌وزنی نوزاد شود.

تجربه درمان عفونت ادراری در بارداری نشان می‌دهد که بعضی از زنان سوزش و تکرر ادرار داشتند و فکر می‌کردند حالت طبیعی بارداری است. وقتی ادرارشان کدر شد و کمی تب کردند، آزمایش دادند و پزشک آنتی‌بیوتیک مناسب بارداری تجویز کرد. با نوشیدن آب کافی و مصرف کامل دارو، بعد از چند روز بیماران بهتر شدند و پیگیری نتیجه کشت هم انجام شد.

درمان عفونت ادراری بارداری شامل مصرف آنتی‌بیوتیک‌های ایمن تحت نظر پزشک و پیگیری آزمایش است.

دارو و آنتی بیوتیک برای عفونت ادراری در بارداری

اگر زنان باردار در دوران بارداری دچار عفونت کلیه شوند، نیاز به درمان در بیمارستان خواهند داشت. این درمان شامل مصرف آنتی بیوتیک و مایعات داخل وریدی خواهد بود. مزایای مصرف آنتی بیوتیک برای درمان عفونت ادراری در زنان بسیار بیشتر از خطرات نادیده گرفتن عفونت ادراری است. ممکن است یک دوره آنتی بیوتیک یا قرص عفونت ادراری در بارداری ضروری باشد. پزشک ممکن است یکی از آنتی بیوتیک‌های زیر را براساس شرایط مادر و جنین تجویز کند:

• آموکسی سیلین

• آمپی سیلین

• نیتروفورانتوئین (معمولاً بهتر است در سه‌ماهه سوم اجتناب شود)

• تری متوپریم سولفامتوکسازول (در ۱۲ هفته اول توصیه نمی‌شود)

متن انگلیسی:
When you take the medication as directed, your symptoms should start to clear up by day three. (But be sure to finish your whole prescription per the directions and your provider.)
ترجمه فارسی:
هنگامی که دارو را طبق دستور مصرف می‌کنید، علائم شما باید در روز سوم شروع به از بین رفتن کند (اما مطمئن شوید که نسخه کامل خود را طبق دستورالعمل‌ها و تجویز پزشک خود تمام کنید).

به نقل از سایت my.clevelandclinic

درمان خانگی عفونت ادراری در بارداری

درمان عفونت ادراری در بارداری در خانه فقط می‌تواند حمایتی باشد، نه جایگزین درمان پزشکی. پزشکان روی نوشیدن آب کافی، استراحت، تخلیه کامل و مکرر مثانه و کنترل درد و تب با داروی مجاز در بارداری تحت نظر پزشک تأکید می‌کنند. زیرا بارداری خطر گسترش عفونت به کلیه را بالا می‌برد، با هر نشانه UTI یا عفونت ادرار باید نمونه ادرار و درمان آنتی‌بیوتیکی انجام شود. درمان سنتی عفونت ادراری در بارداری هم پشتوانه کافی ندارد و نباید تأخیر ایجاد کند.

موارد زیر از روش‌های درمان عفونت ادراری در بارداری در خانه هستند:

• بعد از رابطه جنسی ادرار کنید تا مثانه کاملا خالی شود.

• تنها از لباس زیرهای نخی استفاده کنید.

• از زدن عطر یا اسپری به ناحیه تناسلی خود خودداری کنید.

• مقدار کاافی آب برای هیدراته ماندن بدن خود بنوشید.

• از صابون معطر یا شست‌وشوی ناحیه تناسلی با صابون‌های این چنینی خودداری کنید.

• از نوشیدنی‌هایی که مثانه را تحریک می‌کنند خودداری کنید.

• از مصرف اسپرم کش‌ها خودداری کنید.

• لباس‌های گشاد و آزاد بپوشید.

برای درمان عفونت ادراری در بارداری چه بخوریم؟

در پاسخ به اینکه برای عفونت ادراری چی بخوریم باید گفت برای درمان و رفع عفونت ادراری در بارداری، علاوه بر مصرف آنتی‌بیوتیک تجویز شده توسط پزشک، رعایت رژیم غذایی مناسب بسیار کمک‌کننده است. نوشیدن آب فراوان یکی از مهم‌ترین اقدامات است زیرا به شست‌وشوی باکتری‌ها از مجاری ادراری کمک می‌کند.

مصرف مایعات سالم مانند آب نارگیل و دمنوش‌های ایمن در بارداری نیز مفید است. خوردن میوه‌ها و سبزیجات تازه، به‌ویژه منابع سرشار از ویتامین C مانند پرتقال، کیوی، توت‌فرنگی و فلفل دلمه‌ای، می‌تواند با تقویت سیستم ایمنی به کاهش رشد باکتری‌ها کمک کند.

در عین حال بهتر است از غذاهای پرادویه، نوشیدنی‌های کافئین‌دار و شیرینی‌جات مصنوعی پرهیز شود زیرا می‌توانند علائم را تشدید کنند.

دمنوش برای عفونت ادراری در بارداری

در دوران بارداری درمان اصلی عفونت ادراری با آنتی‌بیوتیک‌های ایمن و زیر نظر پزشک انجام می‌شود اما برخی دمنوش‌های گیاهی هم به عنوان مکمل و با نظارت دکتر، می‌توانند به کاهش التهاب، افزایش دفع ادرار و تسکین علائم کمک کنند. مصرف دمنوش در بارداری باید حتما با مشورت پزشک باشد:

• دمنوش بابونه (ضدالتهاب و آرام‌بخش)

• دمنوش زنجبیل (کمک به کاهش التهاب و تهوع بارداری)

• دمنوش دارچین (با احتیاط و در مقادیر کم)

انواع عفونت ادراری دوران بارداری

انواع مختلفی از عفونت‌های دستگاه ادراری وجود دارد که می‌تواند بر سیستم ادراری مادر باردار تاثیر بگذارد. هر یک از این عفونت‌ها در صورت نبود درمان به موقع، عوارض جدی مختلفی ایجاد خواهند‌ کرد:

• باکتریوری بدون علامت یا وجود باکتری در ادرار بدون علامت

• التهاب یا عفونت مجرای ادرار

• عفونت (التهاب) مثانه

• پیلونفریت یا عفونت کلیه

متن انگلیسی:
If your doctor treats a urinary tract infection early and properly, the UTI will not cause harm to your baby.
ترجمه فارسی:
اگر پزشک عفونت ادراری را به موقع و به درستی درمان کند، عفونت ادراری آسیبی به جنین شما وارد نخواهد کرد.

به نقل از سایت americanpregnancy

راه های پیشگیری از عفونت ادراری بارداری

راه‌های مختلفی برای جلوگیری از عفونت ادراری در دوران حاملگی وجود دارد و پیشگیری از این مشکل اهمیت زیادی دارد، زیرا عفونت ادراری درمان‌نشده می‌تواند به عفونت کلیه‌ها منجر شود و خطراتی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد. رعایت بهداشت فردی، توجه به عادات صحیح ادراری از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند نقش مؤثری در پیشگیری داشته باشند.

آگاهی از این نکات و پایبندی به آن‌ها نه‌تنها از بروز عفونت جلوگیری می‌کند، بلکه سلامت کلی مادر و جنین را نیز تضمین خواهد کرد. این روش‌ها عبارتند از:

• نوشیدن آب کافی

• شستن اطراف اندام تناسلی و مقعد با دقت 

• دفع ادرار حداقل هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار

نوشیدن آب کافی، تخلیه منظم مثانه و رعایت بهداشت فردی خطر عفونت ادراری بارداری را کاهش می‌دهد.

نتیجه گیری

عفونت ادراری بارداری یکی از مشکلات رایج اما قابل‌پیشگیری و درمان است که در صورت بی‌توجهی می‌تواند پیامدهای جدی برای مادر و جنین ایجاد کند. شناخت سریع علائم، انجام آزمایش‌های لازم و شروع درمان دارویی ایمن تحت نظر پزشک، کلید جلوگیری از عوارض خطرناکی مانند عفونت کلیه، زایمان زودرس یا کم‌وزنی نوزاد است. در کنار درمان، رعایت نکات ساده‌ای مانند نوشیدن آب کافی، تخلیه منظم مثانه و رعایت بهداشت فردی به کاهش احتمال ابتلا کمک می‌کند. بنابراین، اگر در دوران بارداری با نشانه‌های مشکوک مواجه شدید، مشاوره با پزشک متخصص بهترین راه برای حفظ سلامت شما و جنین خواهد بود.

پرسش‌های متداول

آیا عفونت ادراری در دوران بارداری باعث آسیب به جنین می‌ شود؟

عفونت ادراری در بارداری برای جنین خطرناک است زیرا در صورت درمان‌نشدن می‌تواند باعث زایمان زودرس، وزن پایین نوزاد هنگام تولد و حتی عفونت کلیه در مادر شود. وجود باکتری در مجاری ادراری علاوه بر ایجاد التهاب و درد، ممکن است جریان خون و اکسیژن‌رسانی به جنین را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل تشخیص سریع و درمان دارویی ایمن زیر نظر پزشک، بهترین راه برای پیشگیری از عوارض احتمالی بر سلامت جنین است.

چرا عفونت ادراری در بارداری بیشتر اتفاق می افتد؟

عفونت ادراری در بارداری بیشتر اتفاق می‌افتد چون تغییرات هورمونی باعث شل شدن عضلات مجاری ادراری و کندتر شدن تخلیه ادرار می‌شود. همچنین بزرگ شدن رحم روی مثانه و حالب‌ها فشار وارد می‌کند و همین موضوع احتمال باقی‌ماندن ادرار و رشد باکتری‌ها را افزایش می‌دهد.

چه قرصی برای عفونت ادراری در بارداری خوبه؟

قرص عفونت ادراری در بارداری باید حتماً توسط پزشک متخصص تجویز شود زیرا مصرف خودسرانه دارو می‌تواند برای جنین خطرناک باشد. معمولاً داروهایی مانند آموکسی‌سیلین، سفیکسیم و نیتروفورانتوئین جزو گزینه‌های ایمن در بارداری هستند اما انتخاب دقیق دارو و دوز آن به شرایط مادر و نتایج آزمایش ادرار بستگی دارد. در کنار مصرف قرص، نوشیدن آب کافی، رعایت بهداشت فردی و تخلیه منظم مثانه به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند. درمان به موقع با دارو بسیار مهم است، زیرا عفونت ادراری درمان‌نشده می‌تواند منجر به عفونت کلیه یا زایمان زودرس شود.

سفیکسیم در بارداری برای عفونت ادراری خوب است؟

در بارداری باید نمونه ادرار برای کشت و حساسیت ارسال شود و آنتی‌بیوتیک بر همان اساس انتخاب شود؛ گزینه‌هایی مانند نیتروفورانتوئین، آموکسی‌سیلین و سفالکسین معمولا مطرح می‌شوند. تصمیم نهایی با پزشک است.

آیا عفونت ادراری مانع بارداری میشود؟

اگر علائم ادراری دارید، توصیه اصلی انجام آزمایش ادرار و درمان مناسب است. برای نگرانی‌های باروری، باید ارزیابی جداگانه توسط پزشک انجام شود. به‌ویژه اگر عفونت‌ها عود کنند.

آیا عفونت ادراری باعث انقباض رحم میشود؟

اگر UTI یا عفونت در ادرار به کلیه برسد و به پیلونفریت تبدیل شود، می‌تواند با شروع زودرس دردهای زایمانی یا زایمان زودرس همراه باشد. بنابراین، در بارداری تکرر یا سوزش ادرار همراه با تب یا درد پهلو را باید جدی گرفت و سریع برای ارزیابی و درمان مراجعه کرد.

عفونت ادراری در دوران بارداری چقدر شایع است؟

طبق گزارشات Cleveland Clinic، عفونت ادرار در بارداری شایع است و تا حدود ۸٪ از افراد باردار ممکن است آن را تجربه کنند. IDSA هم می‌گوید باکتریوری بدون علامت در بارداری حدود ۲ تا ۷٪ دیده می‌شود و به همین دلیل غربالگری با کشت ادرار توصیه می‌شود.

چرا عفونت ادراری در بارداری رخ می‌ دهد؟

بارداری خطر UTI را بالا می‌برد زیرا با بزرگ شدن رحم، فشار روی مثانه می‌تواند جریان ادرار را کمتر کند و محیط مناسب‌تری برای رشد باکتری‌ها بسازد. همچنین بارداری تا حدی سیستم ایمنی را تعدیل می‌کند. این تغییرات به‌ویژه در هفته‌های ۶ تا ۲۴ برجسته‌تر است.

آیا عفونت ادراری باعث سقط جنین می‌ شود؟

UTI به‌طور مستقیم باعث سقط نمی‌شود اما عوارض عفونت درمان‌نشده می‌تواند مشکل‌ساز شود؛ برای همین درمان به‌موقع مهم است. از طرف دیگر، اگر عفونت به کلیه برسد، احتمال عوارضی مانند زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد بیشتر می‌شود. پس هر علامت را پیگیری کنید.

درمان عفونت ادراری در بارداری بدون دارو ممکن است؟

درمان اصلی UTI در بارداری آنتی‌بیوتیک تجویزی است و تأکید می‌شود که به نسخه پزشک نیاز دارید. درمان طبیعی عفونت ادراری در بارداری فقط به اقدامات کمکی مانند نوشیدن آب کافی، تخلیه مکرر مثانه و کنترل درد یا تب با گزینه‌های مجاز محدود می‌شود و نباید جای درمان را بگیرد.

عفونت ادراری در ماه آخر بارداری خطرناک است؟

UTI در بارداری باید جدی گرفته شود زیرا احتمال گسترش به کلیه بیشتر است و درگیری کلیه می‌تواند با زایمان زودرس همراه شود. این موضوع برای عفونت ادراری در سه ماه اول بارداری هم صدق می‌کند. هر زمان تب، لرز یا درد پهلو دارید، فورا ارزیابی شوید و پیگیری کنید.