سردرد خوشه ای چه علائمی دارد و چگونه درمان می شود؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

سردرد خوشه ای که معمولا به صورت دوره ای و در یک سمت سر بروز می کند و با علائمی مانند اشک ریزی و درد شدید در پشت چشم همراه است.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

سردرد خوشه ای یکی از شدیدترین و دردناک‌ترین انواع سردردهاست که اغلب به‌صورت دوره‌ای و در یک سمت سر بروز می‌کند. این نوع سردرد ممکن است با علائمی مانند اشک‌ریزی، قرمزی چشم و انسداد بینی همراه باشد. افراد مبتلا به سردرد خوشه‌ای بیشتر درد را در پشت چشم خود حس می‌کنند و این درد ممکن است به طور ناگهانی شروع شده و تا چند ساعت ادامه یابد. استفاده از داروهای تجویزی و اکسیژن درمانی می‌تواند به تسکین این نوع سردرد کمک کند.

سردرد یک تجربه ناخوشایند است که در اثر عوامل محیطی و روحی متعددی رخ می‌دهد. اگر چه برخی از انواع سردرد به‌خودی‌خود و بدون نیاز به درمان برطرف می‌شوند؛ اما برخی دیگر از سردردها جدی‌تر هستند. سردرد خوشه ای یکی از این سردردهای مزمن و بسیار آزاردهنده است. اگر شما هم تابه‌حال این سردرد را تجربه کرده‌اید، با ما همراه باشید تا با علائم، علل و نحوه درمان آن بیشتر آشنا شوید. اما اگر تجربه سردرد برایتان عادی شده بهتر است در این باره با متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید.

سردرد خوشه ای چیست؟ (سردرد کلاستر یعنی چه؟)

سردرد خوشه ای یا سردرد کلاستر (Cluster Headache) نوعی از سردرد است که در مردان رایج‌تر از زنان است. سردردهای خوشه‌ای معمولا بعد از 20 سالگی شروع می‌شوند و باعث درد شدید در یک چشم یا در یک طرف سر می‌شوند. این سردردها الگوی خوشه‌ای دارند. به این معنا که در عرض چند هفته یا چند ماه، فرد دچار حملات متعددی می‌شود و سپس تا رسیدن خوشه بعدی، سردردها مدتی تسکین پیدا می‌کنند.

متن انگلیسی:
Cluster headaches are not common, affecting about 1 in 1,000 people
ترجمه متن:
سردردهای خوشه ای رایج نیستند و از هر 1000 نفر 1 نفر را درگیر می‌کنند.

medicalnewstoday

سردرد خوشه ای به‌طور ناگهانی و شدید رخ می‌دهد.

علائم سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای معمولا ناگهانی شروع می‌شود و بعد از چند دقیقه به اوج خود می‌رسد. رایج‌ترین علائم سردرد کلاستر شامل این مواردند که باید به آنها توجه شود:

• شروع ناگهانی درد در اطراف یا پشت چشم

• دردی که در حدود 10 تا 15 دقیقه به اوج می‌رسد.

• بی‌قراری

• درد همراه با سوزش و تیر کشیدن

• آبریزش چشم و قرمز شدن چشم‌ها

• احتقان بینی

• عرق کردن پیشانی

• افتادگی یا ورم پلک

• تغییرات در مردمک چشم

1. سردرد خوشه ای سمت چپ

سردرد کلاستر می‌تواند هر بخشی از سر را درگیر کند.گاهی سردرد خوشه ای، سمت چپ سر را درگیر می‌کند و باعث قرمزی پلک چپ و درد شدیدی در سمت چپ سر می‌شود.

2. سردرد خوشه ای سمت راست

سردردهای خوشه ای در سمت راست هم رخ می‌دهند و باعث بروز علائم اذیت‌کننده‌ای در این ناحیه می‌شوند. پزشک به نوع سردرد و سایر علائم همراه آن توجه می‌کند تا سردرد کلاستر را تشخیص دهد.

3. سردرد خوشه ای پشت سر

به ندرت امکان دارد که سردرد خوشه ای در پشت سر اتفاق بیفتد. این وضعیت باعث دردی می‌شود که در قسمت عقب سر متمرکز است.

علت سردرد خوشه ای (دلایل سردرد خوشه ای)

پزشکان هنوز علت دقیق سردردهای خوشه ای را نمی‌دانند. با این حال تحقیقات نشان داده‌اند که سردردهای خوشه ای می‌توانند به خاطر آزادشدن موادی همچون هیستامین و سروتونین در نزدیکی عصب سه‌ قلو (که حس را بین صورت و مغز ارسال می‌کند) رخ دهند. برخی از محرک‌های سردرد خوشه ای نیز شامل این مواردند:

• مصرف الکل

• مصرف کوکائین

• سیگار کشیدن

• قرار گرفتن در ارتفاعات بالا (کوهنوردی و مسافرت هوایی)

• قرار گرفتن در معرض نور روشن

• ورزش زیاد و افراطی

• گرما (هوای گرم یا حمام گرم)

• مصرف غذاهای سرشار از نیتریت (بیکن و گوشت‌های کنسرو شده) ‌

• مصرف برخی از داروها

متن انگلیسی:
Research also found that cluster headaches can be genetic in up to 5% of people
ترجمه متن:
تحقیقات همچنین نشان داده‌اند که سردردهای خوشه ای می‌توانند در 5 درصد از افراد ژنتیکی باشند.

my.clevelandclinic

سردرد خوشه ای در کودکان

اگر چه به ندرت، اما سردردهای خوشه ای می‌توانند کودکان را هم تحت تاثیر قرار دهند. در این شرایط کودک به خاطر درد شدید و تیر کشیدن یک طرف سر، بی‌قراری می‌کند.

سردرد خوشه ای در بارداری

زنان باردار هم در معرض سردردهای خوشه ای قرار دارند. از آنجایی که بارداری دوران حساسی است و هر عمل شما تاثیر مستقیمی روی جنین دارد، نباید برای درمان سردرد خوشه ای به صورت خودسرانه دارو مصرف کنید.

سردرد خوشه‌ای اغلب در یک سمت سر متمرکز می‌شود.

راه های تشخیص سردرد خوشه ای

پزشک پس از معاینه فیزیکی و پرسیدن سوالاتی در مورد سابقه سردرد و علائمتان، می‌تواند سردرد خوشه ای را تشخیص دهد. البته در صورتی که پزشک به وجود بیماری‌های دیگری مشکوک باشد که علائم مشابهی با سردرد خوشه ای دارند، ممکن است آزمایش‌هایی همچون MRI و CT اسکن را تجویز کند.

راه های درمان سردرد خوشه ای

بسته به این که علت سردرد خوشه ای چیست و علائمتان تا چه حد شدید هستند، پزشک ممکن است یک یا چند روش درمانی زیر را تجویز کند. گزینه‌های درمان سردرد از نوع خوشه ای در ادامه ذکر شده است:

1. موثرترین دارو برای درمان سردرد خوشه ای (مسكن برای سردرد خوشه اي)

داروهای مسکن بدون نسخه مانند آسپرین، ایبوپروفن و استامینوفن می‌توانند برای کاهش درد ناشی از این سردردها بسیار موثر باشند. البته باید بدانید که مصرف مسكن برای سردرد خوشه ای یک روش درمانی نیست. بلکه این مسکن‌ها تنها برای مدتی علائمتان را برطرف می‌کنند و کیفیت زندگی‌تان را افزایش می‌دهند.

قرص سردرد خوشه ای

امروزه داروهای مسکن زیادی برای تسکین سردرد وارد بازار شده‌اند. این داروها برای برطرف کردن حملات سردرد خوشه ای و جلوگیری از بروز مجدد آن‌ها استفاده می‌شوند:

• وراپامیل: این دارو نوعی مسدودکننده کانال کلسیم است که با آرام کردن رگ‌های خونی، می‌تواند سردردهای خوشه ای را درمان کند.

• پردنیزون: این دارو نوعی استروئید است که التهاب و ورم را کاهش می‌دهد.

• لیتیوم کربنات: این دارو تعادل برخی از مواد شیمیایی مغز را بازیابی می‌کند.

• داروهای ضدتشنج: داروهای ضدتشنج در حقیقت می‌توانند به کاهش تعداد سردردهای خوشه ای کمک کنند.

• گالکانزوماب: گالکانزوماب یک داروی جدید است که یک پروتئین خاص مرتبط با میگرن و سردردهای خوشه ای را هدف قرار می‌دهد.

امپول سردرد خوشه ای

تریپتان‌ها دسته‌ای از داروها هستند که می‌توانند میگرن را درمان کنند. سوماتریپتان یکی از این انواع دارو است که به طور اختصاصی برای درمان میگرن و سردردهای خوشه‌ای کاربرد دارد. دوز تزریقی آمپول سوماتریپتان برای بزرگسالان 6 میلی‌گرم است که در مدت کوتاهی می‌تواند علائم سردرد خوشه ای را برطرف کند. البته نکته مهم در خصوص آمپول سوماتریپتان این است که افراد مبتلا به فشار خون بالا یا بیماری قلبی باید از مصرف این دارو اجتناب کنند.

2. درمان سردرد خوشه ای در خانه (درمان خانگی سردرد خوشه ای)

اگر دسترسی به دارو برای تسکین سردرد خود ندارید می‌توانید از گزینه‌های طبیعی استفاده کنید. اگرچه میزان تاثیرگذاری هر یک از این روش‌ها متفاوت است اما می‌توانید برای درمان خانگی سردرد خوشه ای، روش‌های زیر را امتحان کنید:

• یک کمپرس سرد یا گرم را روی قسمتی از سر که درد می‌کند قرار دهید.

• کم‌آبی بدن می‌تواند باعث تشدید سردردهای خوشه‌ای شود، به همین خاطر برای تسکین این سردردها نباید از مصرف مایعات غافل شوید.

• بهتر است مواد غذایی یا مکمل‌های حاوی منیزیم را در برنامه غذایی‌تان قرار دهید؛ زیرا کمبود منیزیم می‌تواند باعث بروز انواع گوناگونی از سردرد شود. اسفناج، بادام‌ها، لوبیا سیاه، عدس و انجیر منابع خوبی از منیزیم هستند.

3. درمان گیاهی سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای نیز همانند سایر دردها دارای برخی راه حل‌های طبیعی است که از آن جمله می‌توان به درمان‌های گیاهی و دم نوش‌ها اشاره کرد. برخی از پرکاربردترین درمان‌های گیاهی سردرد خوشه ای شامل این مواردند:

• روغن نعناع: این روغن خاصیت آرامش‌بخش و تسکین دهنده دارد و برای انواع دردها از جمله سردرد استفاده می‌شود. برای بهره‌مندی از خواص روغن نعناع، مقداری از آن را روی بخشی از شقیقه که دچار درد شده استعمال کنید و ماساژ دهید.

• دم‌نوش رزماری: به یک لیوان آب جوش یک قاشق غذاخوری رزماری بیفزایید و اجازه دهید ۱۰ دقیقه دم بکشد. سپس این مخلوط را از صافی رد کنید و بنوشید. رزماری یک ماده ضدالتهاب و ضددرد قوی است.

• چای سبز: چای سبز یک درمان اثرگذار و کاربردی برای سردرد خوشه ای و دیگر انواع سردرد محسوب می‌شود. کافی‌ست روزانه چند لیوان از این چای را بنوشید تا اثرات شگفت‌انگیز آن را مشاهده کنید.

• سرکه سیب: ریختن مقداری سرکه سیب در آب گرم و نوشیدن این ترکیب، می‌تواند به شما کمک کند که هنگام مواجهه با سردردهای خوشه‌ای درد کمتری را تجربه کنید.

• چای بابونه: در صورتی که سردرد خوشه ای شما به خاطر استرس، اضطراب و کم‌خوابی اتفاق افتاده باشد می‌توانید با مصرف چای بابونه، از این محرک‌ها در امان باشید و سردردتان را درمان کنید.

خوردن دمنوش رزماری و چای سبز می‌تواند به کاهش سردرد خوشه ای کمک کند.

4. ماساژ سردرد خوشه ای

ماساژ می‌تواند برای بسیاری از افرادی که سردردهای خوشه‌ای را تجربه می‌کنند مفید باشد. با کمک ماساژ، عضلات اطراف سر و صورت در وضعیت آرام و ریلکس قرار می‌گیرند که این حالت می‌تواند درد را کاهش دهد.

می‌توانید حتی خودتان در خانه با حرکات دورانی محل دچار درد را ماساژ دهید. همچنین در بین ماساژ سر خود را به سمت چپ و راست بچرخانید و قسمتی که درد در آن شدیدتر است را آرام فشار دهید.

5. حجامت برای سردرد خوشه ای

متخصصان طب سنتی بر این باورند که حجامت اگر به طور درست و منظمی انجام شود می‌تواند سردردهای خوشه‌ای را درمان کند. به گفته این متخصصان، حجامت با افزایش جریان خون، شدت و تعداد حملات سردرد خوشه ای را کاهش می‌دهد. با این حال اثرگذاری این درمان به صورت علمی به اثبات نرسیده است.

6. درمان قطعی سردرد خوشه ای

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای سردردهای خوشه ای وجود ندارد، اما داروها و روش‌های درمانی همچون این موارد می‌توانند تکرر و شدت حملات را کاهش دهند:

• جراحی: در موارد شدید، پزشک جراحی را برای سردردهای مزمن خوشه‌ای تجویز می‌کند. جراحی به مسیرهای عصبی که باعث ایجاد درد می‌شوند آسیب می‌زند و درد را کم می‌کند.

• تحریک عصب واگ (VNS): این درمان غیرتهاجمی از یک کنترل‌کننده دستی استفاده می‌کند و از طریق پوست، تحریکات الکتریکی را به عصب واگ ارسال می‌کند. اگر چه به تحقیقات بیشتری در مورد اثربخشی این درمان نیاز است؛ اما برخی از مطالعات نشان داده‌اند که VNS به کاهش تکرر سردردهای خوشه‌ای کمک می‌کند.

عوارض سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای اختلال مهلکی نیست و باعث وارد شدن آسیب دائمی به مغز نمی‌شود. اما اگر به طور مکرر رخ دهد می‌تواند در سبک زندگی یا کار شما اختلال ایجاد کند. حتی برخی از افراد مبتلا به این عارضه، دچار افسردگی و اضطراب می‌شوند.

راه های پیشگیری از سردرد خوشه ای

نمی‌توان به طور کامل از سردردهای خوشه ای جلوگیری کرد. با این حال می‌توان محرک‌هایی که باعث بروز علائم این نوع سردرد می‌شوند را شناسایی و از آن‌ها اجتناب کرد. سیگار کشیدن، نوشیدن الکل و مصرف برخی از مواد غذایی، خطر حملات سردرد را افزایش می‌دهند. البته از آنجایی که محرک‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند، آنچه شما باید از آن اجتناب کنید ممکن است برای شخص دیگری متفاوت باشد.

علاوه بر این، گاهی اختلالات خواب خصوصا آپنه خواب باعث بروز سردردهای خوشه‌ای می‌شوند. در این شرایط برای جلوگیری از بروز این نوع سردرد، باید با پزشکتان در خصوص نحوه مدیریت و درمان آپنه خواب صحبت کنید.

تفاوت سردرد خوشه ای و میگرن

به دلیل شباهت علائم بین این نوع از سردرد با میگرن برخی از افراد به اشتباه گمان می‌کنند که دچار میگرن شده‌اند اما تفاوت‌هایی در برخی از خصوصیات این دو نوع از سردرد وجود دارد که در جدول آورده شده است:

تفاوت سردرد خوشه ای و میگرن

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

همه افراد هر از گاهی به دلایل مختلف دچار سردرد می‌شوند. اما سردرد خوشه ای جزو سردردهای معمولی نیستند و اغلب با درد شدیدی همراهند. این سردردها زندگی روزمره را دشوار می‌کنند و به پیگیری فوری نیاز دارند. به همین خاطر توصیه می‌کنیم که اگر شما هم دچار سردردهای کلاستر شده‌اید حتما با یک متخصص مغزواعصاب مشورت کنید تا از بهترین رویکرد درمانی برای شما استفاده کند.

پرسش‌های متداول

سردرد خوشه ای نشانه چیست؟

سردرد خوشه ای اغلب نشان دهنده پیش‌زمینه ژنتیکی، عادات غذایی یا سبک زندگی اشتباه و اختلالات خواب است.

ارتباط سردرد خوشه ای و سردرد پیشانی چیست؟

سردرد خوشه ای و سردرد پیشانی دو نوع متفاوت از سردرد هستند که روی نواحی مختلفی از سر تاثیر می‌گذارند و علائم متفاوتی دارند.

سردرد خوشه ای و حالت تهوع خطرناکه؟

اگر چه سردردهای خوشه ای اغلب با حالت تهوع همراه نیستند؛ اما تعداد کمی از بیماران ممکن است حالت تهوع را تجربه کنند. البته جای نگرانی نیست؛ زیرا این سردردها و علائم مرتبط با آن‌ها، خطری برای شما ایجاد نمی‌کنند.

سردرد خوشه ای اول صبح از چیست؟

تعدادی از اختلالات خواب، دیر خوابیدن و یا عادات شخصی اشتباه می‌توانند باعث سردرد خوشه ای در اول صبح شوند.

ایا سردرد خوشه ای خطرناک است؟

سردردهای خوشه ای روی طول عمر شما تاثیر نمی‌گذارند و اختلال مهلک یا خطرناکی نیستند. با این حال می‌توانند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی روزانه‌تان را کاهش دهند.

سردرد خوشه ای چقدر طول میکشه؟

این سردردها معمولا حدود 30 دقیقه طول می‌کشند و چندین بار در روز اتفاق می‌افتند. از آنجایی که سردردهای خوشه ای تمایل به پیروی از یک الگو دارند، هر روز در زمان مشخصی ظاهر می‌شوند.

سردرد خوشه ای و چشم درد به خاطر چیه؟

سردرد خوشه ای و چشم درد اغلب به خاطر محرک‌های محیطی و مصرف الکل و سیگار، قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف غذاهای سرشار از نیتریت اتفاق می‌افتند.

سردرد خوشه ای کجای سر است؟

سردرد خوشه ای اغلب یک سمت سر و یک چشم را تحت تاثیر قرار می‌دهد.