عفونت چشم نشانه چیست و چه درمانی دارد؟
منبع: https://rasanika.com
آنچه در این مقاله میخوانید
عفونت چشم بیماری شایعی است که به دلیل ورود باکتری، ویروس یا قارچ به چشم ایجاد میشود و میتواند هر دو چشم یا فقط یکی را درگیر کند. شایعترین نوع آن عفونت چشم صورتی یا التهاب ملتحمه است اما عفونتهای جدیتر مانند کراتیت، اندوفتالمیت و سلولیت اربیتال هم ممکن است بینایی را تهدید کنند. علائم عفونت چشمی شامل قرمزی، خارش، ترشح، تورم پلک و تاری دید هستند. درمان به موقع با قطره، پماد یا داروهای خوراکی اهمیت دارد و مراقبتهای خانگی، رعایت بهداشت و پیشگیری از تماس با میکروبها نقش مکمل دارند. اگر به عفونت مبتلا شدید، مراجعه به چشم پزشک ضروری است.
عفونت چشم التهاب یا عفونت باکتریایی، ویروسی یا قارچی در یکی از ساختارهای چشم مانند قرنیه، ملتحمه یا پلک است. این عارضه میتواند با قرمزی، ترشح غیرطبیعی، خارش، درد، سوزش و حتی تاری دید همراه باشد. تحقیقات نشان میدهد درمان زودهنگام عفونت چشم، به ویژه در موارد باکتریایی، میتواند از عوارض جدی مانند آسیب قرنیه و کاهش بینایی جلوگیری کند. درمانها شامل داروهای موضعی مانند قطره یا پماد، داروهای خوراکی و مراقبتهای خانگی مانند کمپرس سرد و رعایت بهداشت است. شناسایی سریع علائم و مراجعه به پزشک برای تعیین علت عفونت چشم ضروری است.
عفونت چشم چیست؟
عفونت چشم یک نوع بیماری چشمی است که به دلیل درگیر شدن با میکروارگانیسمی مانند باکتری، ویروس یا قارچ اتفاق میافتد. شایعترین عفونت چشم، با نام چشم صورتی (التهاب ملتحمه چشم) شناخته میشود. به صورت کلی عفونت چشم ممکن است در یک یا هر دو چشم اتفاق بیفتد. برخی از عفونتها جدی نیستند اما سایر موارد خطرناک بوده و میتوانند باعث کاهش بینایی شوند. عفونت چشمی تقریبا بر هر قسمتی از چشم شما روی پلک، قرنیه یا قسمتهای خارجی چشمها تاثیر میگذارد.
نکات مهم درباره عفونت چشم | توضیحات |
عفونت چشم چیست؟ | التهاب یا آلودگی در ساختار داخلی، خارجی یا هردوی چشم است. |
علائم | درد، قرمزی، تورم، ترشحات |
علت ابتلا | باکتری، ویروس یا عوامل خارجی |
انواع | گلمژه، التهاب پلک، اندوفتالمیت |
عوارض | از دست دادن بینایی، آسیب دائمی چشم |
روشهای درمان | مراقبت خانگی، دارو، درمان پزشکی فوری |
موارد مهم درباره عفونت چشم
انواع عفونت چشم کدام هستند؟
انواع عفونت چشم بر اساس محل و عامل ایجادکننده متفاوت است و شناخت دقیق آنها کمک میکند درمان مناسب و پیشگیری از عوارض جدی انتخاب شود. برخی عفونتها سطحی و محدود به ملتحمه یا پلک هستند، در حالی که برخی دیگر میتوانند داخلی یا خطرناک باشند و بینایی را تهدید کنند. آشنایی با هر نوع عفونت چشم به بیماران و مراقبان کمک میکند تا اقدامات بهداشتی مناسب و درمانی سریع را اجرا کنند:
عفونت ملتحمه (تراخم یا چشم صورتی)
عفونت قرنیه یا کراتیت
عفونت بلفاریت
عفونت داخلی کره چشم یا اندوفتالمیت
سلولیت اربیتال
عفونت ویروسی چشم

نشانه عفونت چشم معمولا قرمزی، تورم، ترشحات چرکی، درد و حساسیت به نور است.
عفونت ملتحمه تراخم یا چشم صورتی
عفونت ملتحمه چشم که به آن چشم صورتی یا تراخم هم گفته میشود، التهاب پوشش شفاف سطح داخلی پلک و سفیدی چشم است. این عفونت معمولا ناشی از باکتری یا ویروس است و بسیار مسری است. علائم شامل قرمزی چشم، ترشح آبکی یا چرکی، خارش و سوزش است. تراخم اگر درمان نشود میتواند منجر به آسیب قرنیه و کاهش بینایی شود.
عفونت قرنیه یا کراتیت
عفونت قرنیه یا کراتیت التهاب قرنیه است که ممکن است ناشی از باکتری، ویروس، قارچ یا آسیب فیزیکی باشد. این عفونت میتواند باعث درد شدید، تاری دید و حساسیت به نور شود. درمان سریع اهمیت بالایی دارد؛ زیرا عفونت طولانی میتواند باعث زخم قرنیه و کاهش دائمی بینایی شود.
عفونت بلفاریت
بلفاریت التهاب پلک است و معمولا ناشی از باکتریها یا اختلال غدد چربی پلک ایجاد میشود. علائم شامل قرمزی لبه پلکها، پوسته شدن، خارش و سوزش است. این عفونت معمولا مزمن است و نیازمند مراقبت مداوم مانند شستوشوی پلکها با محلولهای ضدباکتریایی و استفاده از پمادهای درمانی است.
عفونت داخلی کره چشم یا اندوفتالمیت
اندوفتالمیت عفونت داخلی کره چشم است و یکی از شدیدترین انواع عفونت چشم محسوب میشود. این عفونت میتواند بعد از جراحی چشم، تزریق داخل چشمی یا به دنبال عفونت سیستمیک ایجاد شود. علائم شامل درد شدید، کاهش بینایی، سوزش چشم، تورم و قرمزی است. درمان فوری با داروهای خوراکی یا تزریقی ضروری است تا از آسیب دائمی قرنیه و بینایی جلوگیری شود.
عفونت سلولیت اربیتال
سلولیت اربیتال عفونت باکتریایی بافتهای اطراف چشم است و معمولا با تورم پلک، قرمزی و درد همراه است. این عفونت میتواند به سرعت پیشرفت کند و حتی خطر گسترش به مغز داشتهباشد. درمان سریع با آنتیبیوتیکهای خوراکی یا تزریقی و مراقبت پزشکی دقیق لازم است تا از عوارض جدی جلوگیری شود.
عفونت ویروسی چشم
عفونت ویروسی چشم ناشی از ویروسهایی مانند آدنوویروس است و معمولا با قرمزی چشم، آبکی شدن چشم، خارش و حساسیت به نور همراه است. این نوع عفونت معمولا خودمحدود شونده است اما رعایت بهداشت و استفاده از قطرههای مرطوبکننده میتواند علائم را کاهش دهد. عفونت ویروسی چشم بسیار مسری است و جلوگیری از تماس با دیگران و شستوشوی دستها ضروری است.
عکس عفونت چشم
عفونت چشم معمولا با علائم قابل مشاهده مانند قرمزی، تورم، ترشح و لکههای روی قرنیه همراه است. تصویر نشان میدهند که شدت قرمزی یا ترشح میتواند در هر نوع عفونت متفاوت باشد و برخی عفونتهای داخلی ممکن است بدون نشانههای بیرونی آشکار باشند.

یک نوع عفونت چشمی را در تصویر مشاهده میکنید.
علائم عفونت چشم چیست؟
علائم عفونت چشم شامل نشانههای ظاهری و حسی است که در چشم یا اطراف آن احساس میشود. شایعترین نشانهها قرمزی، ترشح غیرطبیعی، خارش، سوزش، تورم پلک و حساسیت به نور هستند. برخی افراد ممکن است احساس جسم خارجی در چشم داشته باشند یا تاری دید را تجربه کنند. علائم شدیدتر مانند درد زیاد یا کاهش بینایی میتواند نشانه عفونت داخلی باشد که نیاز به درمان فوری دارد.
رایجترین علائم ابتلا به عفونت چشم عبارتاند از:
تاری دید ناگهانی
درد و ورم چشم
سوزش چشم
ترشحات زرد، سبز یا خونی از چشم
بسته شدن بلافاصله چشمها پس از بیدار شدن
قرمزی چشم
اشکآلود بودن چشم
پوسته پوسته شدن پلکها
تورم پلکها
متن انگلیسی:
Some eye infections, such as a stye or blepharitis, respond well to home care. However, other eye infections, such as endophthalmitis, are serious and can potentially lead to a permanent loss of vision.
ترجمه فارسی:
برخی عفونتهای چشمی مانند گلمژه یا التهاب پلک، با مراقبتهای خانگی بهبود مییابند. با این حال، برخی عفونتهای چشمی دیگر، مانند اندوفتالمیت، جدی هستند و میتوانند باعث از دست دادن دائمی بینایی شوند.به نقل از سایت medicalnewstoday
علت عفونت چشم چیست؟
علت عفونت چشم میتواند باکتریایی، ویروسی، قارچی یا ناشی از آلرژی باشد. عوامل محیطی و رفتاری نیز نقش مهمی دارند؛ استفاده از لنزهای تماسی کثیف، تماس با افراد مبتلا، عدم شستوشوی دستها و ضربه به چشم از عوامل رایج هستند. همچنین برخی بیماریهای سیستمیک مانند دیابت یا نقص سیستم ایمنی میتوانند خطر ابتلا به عفونت چشم را افزایش دهند.
رایجترین علل عفونت چشم عبارتاند از:
ویروسها
باکتریها
آلرژی
پاشیدن مواد شیمیایی در چشم
وجود یک جسم خارجی در چشم
مسدود شدن مجرای اشک به خصوص در نوزادان
۱. عفونت چشم در اثر سرماخوردگی
سرماخوردگی با ابتلا به عفونتهای باکتریایی چشم همراه است. در این شرایط بیمار به کمک درمان خانگی با قطرههای چشمی آنتی بیوتیک میتواند شرایط خود را تسکین دهد. این عفونت چشمی برای بینایی مضر نیست. اما درمان درست و به موقع برای کاهش علائم سرماخوردگی چشم و جلوگیری از گسترش بیشتر عفونت لازم است. پزشک شستوشوی چشم در آب گرم، استفاده از کمپرس گرم یا سرد و استفاده از اشک مصنوعی را در این شرایط توصیه میکند.
۲. عفونت چشم بعد از عمل آب مروارید
عفونت چشم بعد از جراحی آب مروارید نادر است اما اگر چشم دچار عفونت باشد کمی آنتیبیوتیک به چشم زده میشود. در برخی موارد، پزشک ژل شفاف در مرکز چشم را نیز برمی دارد تا از گسترش عفونت جلوگیری کند.
۳. عفونت چشم بعد از عمل بینی
عمل بینی ممکن است باعث عوارض جدی مانند خونریزی، انوفتالموس، اگزوفتالموس، آسیب به سلولیت اطراف چشم و نابینایی شود. باکتری یا قارچ در اثر جراحی، تزریق به کره چشم یا آسیب رسیدن به چشم وارد چشمهای بیمار میشوند. معمولا علائم عفونت چشمی در عرض چند روز پس از عمل یا آسیب چشم شروع و نمایان میشود.
۴. عفونت چشم بعد از تاتو خط چشم
از آنجایی که در تاتو خط چشم از سوزن استفاده میشود، در صورت استریل نبودن سوزنها احتمال ابتلا به عفونت چشمی زیاد خواهد بود. جوهر آلوده نیز میتواند باعث عفونت شود. علت دیگر واکنش آلرژیک است که در این شرایط چشمها به رنگدانههای استفاده شده در رنگ جوهر یا نوع جوهر تاتو حساسیت نشان خواهند داد.

عفونت چشم یک بیماری رایج چشمی به دلیل ورود میکروب، ویروس و قارچ به درون چشم است.
تشخیص دلیل عفونت چشم چگونه انجام میشود؟
تشخیص دلیل عفونت چشم با ترکیبی از بررسی علائم، معاینه بالینی و در صورت نیاز آزمایشهای تخصصی انجام میشود. چشمپزشک ابتدا ظاهر چشم، پلکها و ترشحات را بررسی میکند و تاریخچه پزشکی بیمار را میپرسد. بسته به نوع عفونت، آزمایشهایی مانند نمونهبرداری از ترشح چشم، تستهای میکروبیولوژی یا تصویربرداری از قرنیه و ساختار داخلی ممکن است لازم شود.
راه های درمان عفونت چشم
راههای درمان عفونت چشم بر اساس نوع و شدت عفونت متفاوت است. درمانهای موضعی مانند قطرهها و پمادها معمولا برای عفونتهای سطحی استفاده میشوند، در حالی که عفونتهای شدید یا داخلی نیاز به داروهای خوراکی یا تزریقی دارند. مراقبتهای خانگی شامل کمپرس سرد، رعایت بهداشت چشم و اجتناب از مالش چشم میتواند به بهبود سریعتر کمک کند:
داروهای موضعی: قطره و پماد
داروهای خوراکی: آنتیبیوتیک و ضدویروس
مراقبتهای حمایتی: کمپرس سرد، استراحت چشم
۱. درمان سریع عفونت چشم چیست؟
درمان سریع عفونت چشم شامل شناسایی علت و شروع فوری داروهای مناسب است. قطرههای آنتیبیوتیک یا ضدویروس، پمادهای محافظ و در موارد شدید داروهای خوراکی، میتوانند روند درمان را کوتاه کنند. علاوه بر دارو، رعایت بهداشت، شستوشوی منظم دستها و پرهیز از لمس یا مالش چشم اهمیت زیادی دارد. درمان سریع نه تنها باعث کاهش علائم میشود، بلکه از انتشار عفونت به سایر نقاط چشم و جلوگیری از آسیب دائمی قرنیه هم محافظت میکند.

قطرههای آنتیبیوتیکی برای عفونت چشم بزرگسالان باید طبق تشخیص پزشک و دوز مناسب مصرف شوند.
۲. بهترین قطره برای عفونت چشم
بهترین قطره برای عفونت چشم بستگی به عامل ایجادکننده عفونت دارد. برای عفونتهای باکتریایی، قطرههای آنتیبیوتیک معمولا موثر هستند و برای عفونتهای ویروسی قطرههای ضدویروس یا مرطوبکننده تجویز میشوند. استفاده صحیح از قطرهها شامل رعایت دوز، زمانبندی و نحوه ریختن قطره در چشم است تا اثر درمانی حداکثری داشته باشد. پزشک با معاینه دقیق نوع قطره مناسب را تعیین میکند و از بروز عوارض جانبی مانند سوزش یا التهاب بیشتر جلوگیری میکند.
بهترین قطره ها برای عفونت چشم عبارتاند از:
جنتامایسین
کلرامفنیکل
سیپروفلوکساسین
سولفاستامید
آزیترومایسین
۲. بهترین قرص آنتی بیوتیک برای عفونت چشم – برای عفونت چشم چه قرصی بخوریم؟
برای عفونت چشم باکتریایی، بهترین قرص آنتیبیوتیک معمولا پس از تشخیص دقیق توسط پزشک تجویز میشود. این داروها به مقابله با باکتریهای عامل عفونت کمک میکنند و در عفونتهای شدید یا عمیق موثرتر از قطرههای موضعی هستند. استفاده خودسرانه از آنتیبیوتیک میتواند مقاومت دارویی ایجاد کند و درمان را دشوارتر کند.
انواع بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت چشم عبارتاند از:
جنتامایسین
ماکسی فلوکساسین
گاتیوکسیوسین
سیپروفلوکساسین
توبرامایسین
باسیتراسین
۳. پماد برای عفونت چشم
پمادهای درمانی برای عفونت چشم نقش محافظتی و درمانی دارند و معمولا در عفونتهای شدید یا شبانه استفاده میشوند. این پمادها باعث افزایش ماندگاری دارو روی چشم و کاهش تحریک میشوند:
پماد آنتیبیوتیک
پماد ضدویروس
پماد ضدقارچ
پماد مرطوبکننده
۴. تخلیه عفونت چشم
اگر بینایی بسیار ضعیف شده باشد باید بیمار تحت یک عمل جراحی اورژانسی به نام ویترکتومی قرار بگیرد تا بقایای عفونی را از چشم او خارج کنند. پس از آن هم آنتی بیوتیکها یا عوامل ضد قارچی را مستقیم به داخل چشم تزریق میکنند.
درمان خانگی عفونت چشم
درمان خانگی عفونت چشم میتواند به کاهش علائم و سرعت بهبود کمک کند اما جایگزین درمان پزشکی نیست. شستوشوی منظم دستها، استفاده از کمپرس سرد یا گرم بسته به نوع عفونت، پرهیز از مالش چشم و تمیز نگه داشتن پلکها از اقدامات مهم هستند.
همچنین استفاده از قطرههای مرطوبکننده بدون نسخه برای کاهش خشکی و سوزش توصیه میشود. رعایت بهداشت فردی و عدم اشتراک حوله، بالش یا لوازم آرایشی از انتشار عفونت جلوگیری میکند و همراه با داروهای تجویز شده توسط پزشک، روند درمان را تسریع میکند.
انواع روش درمان خانگی عفونت چشم عبارتاند از:
استفاده از اشک مصنوعی
چای کیسهای
کمپرس گرم
کمپرس سرد
شستن و تمیز نگه داشتن مداوم ملحفه و حوله
عسل
درمان عفونت چشم با چای
خواص ضدالتهابی چای به کاهش تورم یا التهاب همراه با تحریک چشم کمک میکند. چای سبز به دلیل محتوای بالای کاتچین در برابر التهاب موثرتر از چای سیاه است. کاهش التهاب برای تسکین برخی علائم عفونت چشم، کاهش سیاهی زیر چشم، کوچک شدن کیسههای چشم و تسکین درد یا قرمزی چشم ضروری است.
درمان عفونت چشم با گلاب
گلاب به دلیل خواص خنککنندگی طبیعی و ضد التهابی آن شناخته شده است. استفاده از گلاب به عنوان قطره چشم میتواند به کاهش علائم آنفولانزای چشم و ورم ملتحمه کمک کند. قبل از مصرف مطمئن شوید که گلاب خالص و عاری از هرگونه افزودنی یا مواد شیمیایی باشد. چند قطره گلاب را در هر چشم، دو تا سه بار در روز، برای تسکین و کمک به مبارزه با عفونت چشم بریزید.

درمان عفونت چشم شامل آنتیبیوتیک موضعی یا سیستمیک و رعایت بهداشت دقیق پلک است.
عوارض عفونت چشم چیست؟
عوارض عفونت چشم بسته به نوع و شدت آن میتواند خفیف تا جدی باشد. عفونتهای درمان نشده ممکن است منجر به زخم قرنیه، کاهش بینایی، التهاب داخلی چشم و حتی از دست دادن چشم شوند:
زخم یا اسکار قرنیه
کاهش یا تاری دید
انتشار عفونت به ساختارهای داخلی چشم
عفونت مزمن پلکها یا بلفاریت
اندوفتالمیت و سلولیت اربیتال در موارد شدید
راه پیشگیری از عفونت چشم چیست؟
پیشگیری از عفونت چشم با رعایت بهداشت و رفتارهای محافظتی امکانپذیر است. شستوشوی مرتب دستها، پرهیز از لمس مستقیم چشم، استفاده از عینک محافظ در محیطهای آلوده و عدم اشتراک لوازم شخصی از مهمترین راهها هستند. رعایت بهداشت در استفاده از لنزهای تماسی و پاکسازی منظم حوله، بالش و ملحفه نیز موثر است.
برای پیشگیری از ابتلا به عفونت چشم موارد زیر را رعایت کنید:
دستهایتان را مرتبا بشویید.
مراقب بهداشت لنزهای چشمی خود باشید.
لوازم آرایشی خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
از دست زدن به چشمان خود خودداری کنید.
ملحفه و حوله خود را مرتبا بشویید.
عینک و عینک آفتابی خود را به طور مرتب تمیز کنید.
حوله شخصی خود را با هیچکس به اشتراک نگذارید.
یک رژیم غذایی متعادل داشتهباشید.
به صورت دورهای برای معاینه چشمان خود به چشم پزشک مراجعه کنید.
چشم و نواحی اطراف آن را به شکل اصولی تمیز کنید.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
عفونت چشم یک مشکل شایع است که میتواند علائم خفیف مانند قرمزی و خارش تا عوارض جدی مانند کاهش بینایی ایجاد کند. شناسایی علت، رعایت بهداشت و شروع سریع درمان با قطره، پماد یا داروهای خوراکی، اهمیت بالایی دارد. مراقبتهای خانگی و پیشگیری صحیح نقش مکمل دارند. مراجعه به چشمپزشک در صورت بروز علائم شدید یا تداوم آن، بهترین راه برای جلوگیری از عوارض طولانیمدت و حفظ بینایی است.
پرسشهای متداول
طول درمان عفونت چشم چقدر است؟
درمان عفونت خفیف باکتریایی چشم معمولا حدود یک هفته طول میکشد. بدون درمان، ممکن است دو هفته طول بکشد تا عفونت به طور کامل از بین برود. با درمان دارویی اصولا بعد از 3 تا 4 روز از شروع مصرف آنتی بیوتیک، شرایط فرد شروع به بهبود میکند. بیمار باید کل دوره درمان آنتی بیوتیک را مصرف کند، چرا که در غیر این صورت ممکن است بیماری مجددا عود کند.
آیا عفونت چشم خطرناک است؟
بله، عفونت چشم اگر درمان نشود میتواند جدی و خطرناک باشد. عفونتهای باکتریایی شدید، اندوفتالمیت و سلولیت اربیتال ممکن است باعث کاهش دائمی بینایی یا حتی از دست دادن چشم شوند. تشخیص به موقع و درمان مناسب بهترین راه برای جلوگیری از عوارض خطرناک است.
آیا عفونت چشم باعث تاری دید میشود؟
بله، عفونت چشم میتواند باعث تاری یا کاهش دید موقت شود. این امر بیشتر در عفونتهای قرنیه، اندوفتالمیت یا سلولیت اربیتال دیده میشود. درمان سریع با داروهای مناسب و رعایت مراقبتهای پزشکی معمولا تاری دید را کاهش داده و از آسیب دائمی جلوگیری میکند.
برای عفونت چشم چی خوب است؟
برای عفونت چشم، رعایت بهداشت، شستوشوی چشم با محلولهای پاککننده، استفاده از کمپرس و داروهای تجویز شده توسط پزشک موثر است. قطرهها و پمادهای آنتیبیوتیک، ضدویروس یا مرطوبکننده بسته به نوع عفونت استفاده میشوند. استراحت چشم و پرهیز از مالش، سرعت بهبود را افزایش میدهد.
بهترین قطره برای عفونت چشم گربه چیست؟
برای عفونت چشم گربه، معمولا قطرههای آنتیبیوتیک مانند تتراسایکلین یا اریترومایسین تحت نظر دامپزشک تجویز میشوند. استفاده دقیق از قطره و رعایت دوز تجویز شده اهمیت دارد، زیرا عفونت چشم در گربهها میتواند سریع گسترش یابد و منجر به زخم قرنیه شود.
برای عفونت چشم چه کنیم؟
برای درمان و جلوگیری از عفونت چشمی موارد زیر را رعایت کنید:
شستوشوی مرتب دستها و چشمها
جلوگیری از مالش یا تماس مستقیم با چشم
استفاده از کمپرس سرد یا گرم طبق توصیه پزشک
مصرف داروهای تجویز شده (قطره، پماد، قرص)
پیگیری معاینات چشمپزشکی برای کنترل عفونت
عفونت چشم چند روزه خوب میشود؟
عفونتهای سطحی معمولا طی ۳ تا ۷ روز بهبود پیدا میکنند در حالی که عفونتهای شدیدتر قرنیه یا داخلی ممکن است چند هفته طول بکشد. شروع سریع درمان و رعایت مراقبتهای پزشکی و بهداشتی، طول دوره درمان را کوتاه میکند.
عفونت چشم چگونه است؟
عفونت چشم معمولا با قرمزی، تورم، ترشح آبکی یا چرکی، خارش و سوزش همراه است. بسته به نوع عفونت، ممکن است درد، حساسیت به نور یا تاری دید نیز دیده شود. رعایت بهداشت و تشخیص سریع عامل عفونت، اهمیت زیادی دارد.
چه دارویی برای عفونت چشم خوب است؟
داروی مناسب عفونت داخل یا خارج چشمی به نوع عفونت بستگی دارد:
باكتریایی: قطره یا پماد آنتیبیوتیک
ویروسی: قطره مرطوبکننده و گاهی پماد ضدویروس
قارچی: قطره یا پماد ضدقارچ
در موارد شدید، داروی خوراکی یا تزریقی نیز ممکن است لازم باشد
