بزرگ شدن طحال چه علتی دارد؟ راه تشخیص و درمان آن چیست؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

علت بزرگ شدن طحال باید توسط پزشک تشخیص داده شود و شامل عفونت‌، التهابات، بیماری‌ های عروقی، بیماری‌ های ایمنی‌ و متابولیکی هستند.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

بزرگ شدن طحال، نشانه‌ وجود مشکلی در بدن است. این مشکل ممکن است به صورت موقت یا مزمن رخ دهد و نیاز به تشخیص دقیق و درمان مناسب دارد. علت بزرگ شدن طحال باید توسط پزشک تشخیص داده شود. برخی از علل مشترک شامل عفونت‌ها، التهابات، بیماری‌های عروقی، بیماری‌های ایمنی‌ و متابولیکی هستند.

بزرگ شدن طحال یا اسپلنومگالی (Splenomegaly) عارضه‌ای است که طحال را درگیر می‌کند. طحال کارکردهای متنوع و گسترده‌ای دارد و به‌همین دلیل ممکن است تحت تاثیر شرایط مختلف از جمله مشکلات سیستم لنفاوی یا خونی، عفونت، بدخیمی‌ها، بیماری کبدی و انگل‌ها قرار بگیرد. طحال از اندام‌های حیاتی سیستم لنفاوی بدن است که وظیفه‌اش مراقبت از بدن در مقابل عفونت‌ها و بیماری‌های ویروسی است. بنابراین، در صورت بزرگ شدن طحال، ممکن است کارکرد آن دچار اختلال شود و عوارض جدی برای فرد به‌دنبال داشته باشد. در ادامه این مطلب شما را با علل بزرگ شدن آن بیشتر آشنا می‌کنیم. اما اگر با علائم شکمی خاصی مواجه هستید حتما با متخصص گوارش یا دکتر داخلی مشورت کنید.

بزرگ شدن طحال چیست؟

بزرگ شدن طحال به معنای افزایش حجم و اندازه طحال است. طحال، عضویی به‌اندازه مشت دست در سیستم لنفاوی بدن است که در نزدیکی معده و قسمت فوقانی شکم قرار دارد. وظیفه این عضو، تولید سلول‌های سفید خون، تولید آنتی‌بادی‌ها (مهم برای سیستم ایمنی بدن) و تصفیه خون جهت مبارزه با عفونت‌ها است.

واکنش طبیعی بدن به عواملی مانند عفونت‌ها، التهابات، بیماری‌های ایمنی‌ و یا سایر عوامل، ممکن است باعث بزرگ شدن طحال شوند. طحال سالم، ۱۲ سانتی‌متر طول و ۷۰ گرم وزن دارد، اما وقتی بزرگ می‌شود تا ۲۰ سانتی‌متر رسیده و وزنش بیشتر از ۱۰۰۰ گرم می‌شود.

هیچ راه قطعی و مطمئنی برای پیشگیری از بزرگ شدن طحال وجود ندارد، چرا که معمولا نشانه یک بیماری زمینه‌ای است.

علائم بزرگ شدن طحال

برخی افرادی که از بزرگی طحال رنج می‌برند، ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند و بیماری طی معاینه و چکاپ‌های معمولی مشخص شود. افرادی که زیاد لاغر هستند، ممکن است بزرگ شدن طحال‌ از روی ظاهر‌شان معلوم باشد. از علائم بزرگ شدن طحال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احساس دل درد شدید یا ناراحتی در ناحیه چپ فوقانی شکم (محل قرار گرفتن طحال)

• احساس پری و سنگینی زیاد بعد از خوردن غذای کم یا بدون غذا خوردن

• کمبود گلبول‌های قرمز خون و کم خونی موسوم به آنمی (چه چیزهایی باعث کم خونی میشود؟)

• ابتلای مکرر به عفونت به‌خاطر کمبود گلبول سفید

متن انگلیسی:
If you experience the symptoms of an enlarged spleen, it’s important to make an appointment with your doctor. If you experience pain in the upper left side of your abdomen that is severe, or if the pain worsens when you breathe, see your doctor as soon as possible
ترجمه متن:
اگر علائم بزرگ شدن طحال را تجربه می‌کنید، مهم است که از پزشک نوبت بگیرید. اگر در سمت چپ بالای شکم خود درد شدید احساس می‌کنید، یا دردی که با نفس کشیدن بدتر می‌شود، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

healthline

علت بزرگ شدن طحال چیست؟ (چرا طحال بزرگ میشه؟)

بیماری‌ها و عوامل مختلفی می‌توانند علت بزرگ شدن طحال باشند. عفونت‌هایی مانند مونونوکلئوزها را می‌توان شایع‌ترین علت این عارضه دانست. مشکلات و علائم بیماری کبد مانند سیروز کبدی و فیبروز کیستیک، آرتروز روماتوئید جوانان هم می‌توانند علت بزرگ شدن طحال باشند. التهاب سیستم لنفاوی باعث التهاب طحال و در نتیجه متورم شدن آن می‌شود.

از دیگر علل احتمالی بزرگ شدن طحال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بیماری مالاریا

• بیماری هوچکین

• لوسمی

• نارسایی قلبی (علایم نارسایی قلبی چیست؟)

• سیروز (ایا سیروز کبدی خوب میشه؟)

• تومور طحال یا تومورهای سرطانی در سایر اندام‌ها که به طحال متاستاز داده است

• عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا انگلی

• بیماری‌های التهابی مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید

• کم خونی داسی شکل (ایا کم خونی داسی شکل خطرناک است؟)

بزرگ شدن طحال و کمبود پلاکت

اسپلنومگالی به‌منزله فعالیت بیش از حد یا بیش فعالی طحال است که باعث می‌شود پلاکت‌های خون داخل طحال جمع شوند و تعداد پلاکت‌ها در خون کاهش پیدا می‌کند. به این حالت ترومبوسیتوپنی یا اختلال در پلاکت‌های خون می‌گویند که به‌منزله کاهش و کمبود پلاکت‌ در خون است.

راه های تشخیص بزرگ شدن طحال (از کجا بفهمیم طحال بزرگ شده؟)

بیمار با مشاهده علائم درد شکمی نامعلوم یا نشان‌های بیماری به پزشک مراجعه می‌کند. گاهی پزشک در طول معاینه معمولی یا وقتی دنبال بیماری دیگری است، متوجه این عارضه می‌شود. با لمس کردن در طول معاینه یا سی‌تی و عکسبرداری هم می‌توان فهمید که طحال بزرگ شده است. راه‌های تشخیص بزرگ شدن طحال عبارتند از:

• سی‌تی اسکن یا سونوگرافی شکمی

• ام‌آر‌آی

• آزمایش خون

• نمونه مغز استخوان

درمان بزرگ شدن طحال چیست؟

در بیشتر موارد، پس از درمان علت و بیماری عامل بزرگ شدن طحال، طحال به اندازه طبیعی خود برمی‌گردد. بیماری‌هایی مانند عفونت‌های گذرا ممکن است خودبه‌خود بهبود پیدا کنند یا پزشک با دارو و آنتی بیوتیک، روش‌های درمان خونی، شیمی درمانی یا رادیوتراپی و جراحی، سایر بیماری‌ها را درمان می‌کند. گاهی هم ممکن است هیچ درمانی وجود نداشته باشد، در چنین مواردی، پزشک با رادیوتراپی با دوز پایین، طحال را کوچک می‌کند یا با عمل جراحی لاپاراسکوپی یا جراحی باز، آن را برمی‌دارد.

مسکن برای بزرگ شدن طحال

بزرگ شدن طحال باعث ایجاد حس ناراحتی و درد می‌شود و به‌همین دلیل، پزشک برای کنترل درد، مسکن تجویز می‌کند ازجمله:

• آسپرین و ایبوپروفن

• ناپروکسن

• پاراستامول

• مسکن‌های قوی‌تری مثل اوکسیکودون یا هیدروکودون

درمان خانگی بزرگ شدن طحال

بزرگ شدن طحال یک عارضه پزشکی است و در بسیاری از موارد نیاز به تشخیص و درمان توسط پزشک دارد. درمان خانگی بزرگ شدن طحال می‌تواند علائم را کاهش داده و روند بهبودی را مدیریت کند. از جمله روش‌های درمان خانگی بزرگ شدن طحال عبارتند از:

• استراحت و پرهیز از فعالیت‌ شدید

• مصرف مسکن‌های غیر استروئیدی

• گرم نگه داشتن ناحیه شکم

• تغذیه سالم و متعادل

متن انگلیسی:
Avoid contact sports — such as football and hockey — and limit other activities as recommended to reduce the risk of a ruptured spleen. It’s also important to wear a seat belt. If you’re in a car accident, a seat belt can help protect your spleen
ترجمه متن:
از ورزش‌های تماسی – مانند فوتبال و هاکی – خودداری کنید و فعالیت‌های دیگر را به‌منظور کاهش خطر پارگی طحال همانطور که توصیه شده محدود کنید. بستن کمربند ایمنی نیز مهم است. اگر دچار تصادف رانندگی شدید، کمربند ایمنی می‌تواند به محافظت از طحال شما کمک کند.

mayoclinic

برای بزرگ شدن طحال چی خوبه؟

اگر بزرگ شدن طحال ناشی از بیماری اساسی مانند عفونت، بیماری خونی یا بیماری ایمنی‌ باشد، باید بیماری اساسی درمان شود. برای این منظور، ممکن است نیاز به آنتی‌بیوتیک‌ برای عفونت‌ها، شیمی درمانی یا رادیوتراپی برای بیماری‌های خونی و داروهای ایمنوساپرسانت برای بیماری‌های ایمنی‌ باشد.

مراقبت از بزرگ شدن طحال در خانه

برای مراقبت از بزرگ شدن طحال در خانه، حواستان به رژیم غذایی باشد و مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، محصولات لبنی کم چرب و منابع پروتئین سالم را در برنامه بگنجانید. از دستورات پزشک پیروی کنید و داروها را طبق مصرف پزشک مصرف کنید. در صورت بروز هرگونه علامت یا عارضه نگران‌کننده، باید به پزشک اطلاع دهید و از نصیحت‌ها و راهنمایی‌های او پیروی کنید.

غذاهای مفید برای طحال بزرگ

غذاهای سالم و متنوعی وجود دارند که ممکن است به بهبود وضعیت طحال کمک کنند. از غذاهای مفید برای طحال بزرگ عبارتند از:

مواد غذایی مفید برای طحال بزرگ شده

غذاهای مضر برای طحال بزرگ

در صورتی که با بزرگ شدن طحال مواجه هستید، برخی از غذاها و عوامل می‌توانند وضعیت را تشدید کنند یا تاثیر منفی بر آن داشته باشند. از غذاهای مضر برای طحال بزرگ که باید از مصرف آن‌ها اجتناب کنید، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مصرف زیاد چربی‌های اشباع شده و غذاهای حاوی کلسترول بالا

• نمک زیاد

• غذاهای آماده، نوشیدنی‌های گازدار، تنقلات و محصولات فراوری شده

• مصرف زیاد الکل

• غذاهای پرپروتئین

برای مراقبت از بزرگ شدن طحال در خانه، مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، محصولات لبنی کم چرب و منابع پروتئین سالم را در برنامه بگنجانید.

عوارض بزرگ شدن طحال

معمولا بزرگ شدن طحال هیچ نشانه و علائمی ندارد، اما گاهی باعث ایجاد درد یا حس پری در قسمت بالا سمت چپ شکم شده و به سمت شانه چپ کشیده می‌شود. از دیگر عوارضی که این عارضه ایجاد می‌کند، احساس پری زیاد در معده بعد از خوردن حجم غذای کم یا حتی بدون غذا خوردن است که به‌خاطر فشاری است که طحال بزرگ شده به معده می‌آورد. پارگی طحال، ترسناک‌ترین و جدی‌ترین عوارض بزرگ شدن طحال است.

برای اینکه ریسک پارگی طحال را به‌ حداقل برسانید، از تماس یا لمس شدید طحال بزرگ شده خودداری کنید. سیتوپنی (Cytopenias) ناشی از اسپلنومگالی نیز از دیگر عوارض احتمالی این بیماری است که در بیشتر موارد با برداشتن طحال (اسپلنکتومی)، می‌توان عوارض را به‌ حداقل رساند.

بزرگ شدن طحال و سرطان خون

سرطان خون و بزرگ شدن طحال دو مسئله مجزا هستند، اما در برخی موارد ممکن است همراه هم رخ دهند. بزرگ شدن طحال می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله عفونت‌، التهاب، بیماری‌های عروقی، بیماری‌های ایمنی‌، متابولیک و سایر علل باشد. اما گاهی ابتلای فرد به سرطان لنفوسیت یا لوکمی می‌تواند باعث بزرگ شدن طحال شود.

ایا بزرگ شدن طحال باعث مرگ میشود؟

بزرگ شدن طحال به تنهایی باعث مرگ نمی‌شود. در موارد خاصی مانند بیماری‌های خاص، ممکن است شرایط خطرناک شود اما این موارد نادر هستند و بسته به علت بزرگ شدن طحال و وضعیت کلی بیمار، احتمال مرگ ممکن است متفاوت باشد. طحال بزرگ در موارد نادر، خودبه‌خود یا در اثر ضربه مستقیم پاره می‌شود که پارگی طحال می‌تواند خطرناک و باعث مرگ شود. به این دلیل که حجم زیادی از خون داخل طحال گیر می‌کند و هموگلوبین خون به‌شدت و سریع پایین می‌آید و باعث شوک هیپوولمیک و مرگ می‌شود.

پیشگیری از بزرگ شدن طحال

هیچ راه قطعی و مطمئنی برای پیشگیری از بزرگ شدن طحال وجود ندارد، چرا که معمولا نشانه یک بیماری زمینه‌ای است. کنترل و درمان این بیماری‌ها، می‌تواند احتمال پیشروی اسپلنومگالی را کاهش دهد. رژیم غذایی سالم، یکی از راحت‌ترین راه‌های محافظت از سیستم ایمنی بدن است که با بهبود سلامت عمومی بدن می‌توان از بروز این عارضه پیشگیری کند. عفونت‌ها می‌توانند یکی از عوامل اصلی بزرگ شدن طحال باشند. برای جلوگیری از عفونت‌، اقدامات بهداشتی را رعایت کنید.

در برخی موارد، بزرگ شدن طحال ممکن است ناشی از بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های قلبی، بیماری‌های کبدی و بیماری‌های خونی باشد. در صورت مبتلا بودن به چنین بیماری‌هایی، مدیریت مناسب و درمان صحیح آنها می‌تواند به جلوگیری از بزرگ شدن طحال کمک کند.

نتیجه‌ گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

بزرگ شدن طحال، نشانه‌ وجود مشکلی در بدن است و ممکن است ناشی از عوامل مختلف و بیماری‌های زمینه‌ای باشد. این مشکل ممکن است به صورت موقت یا مزمن رخ دهد و نیاز به تشخیص دقیق و درمان مناسب دارد. علت بزرگ شدن طحال باید توسط پزشک تشخیص داده شود. برخی از علل مشترک شامل عفونت‌ها، التهابات، بیماری‌های عروقی، بیماری‌های ایمنی‌ و متابولیکی هستند.

پرسش‌های متداول

اگر طحال بزرگ شود چه میشود؟

طحال بزرگ باعث کاهش تعداد گلبول‌های قرمز خون، پلاکت‌ها و گلبول‌های سفید خون و ابتلا به عفونت مکرر می‌شود. احتمال افزایش خونریزی و آنمی، پارگی طحال و آسیب دیدگی سریع طحال از عوارض بزرگ شدن طحال هستند.

آیا بزرگ شدن طحال خطرناک است؟

بزرگ شدن طحال نشانه‌ای از خطرناک بودن نیست، اما علت بزرگ شدن طحال و شدت علائم ممکن است نشان دهنده وجود مشکلات جدی باشد. در برخی موارد، بزرگ شدن طحال ممکن است به دلیل عوامل خطرناکی از جمله عفونت‌های شدید، بیماری‌های خونی مزمن، بیماری‌های عروقی، کبدی و سرطان رخ دهد.

برای بزرگ شدن طحال به چه دکتری مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده علایم اولیه ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کنید و بعد از آن برای درمان باید به پزشک داخلی، هماتولوژیست، گاسترونترولوژیست و متخصص عفونت مراجعه کنید.

آیا بزرگ شدن طحال درمان دارد؟

در بیشتر موارد، بعد از درمان بیماری زمینه‌ای، طحال دوباره به اندازه معمول برمی‌گردد. با دارو، درمان خونی یا جراحی می‌توان بزرگ شدن طحال را درمان کرد و در برخی افراد هم راه درمانی نیست و باید طحال خارج شود.

سریعترین راه درمان بزرگ شدن طحال چیست؟

درصورتی که پزشک، علت بزرگ شدن طحال را متوجه نشود، یا بیماری عامل این عارضه قابل درمان نباشد، چاره‌ای به‌جز اسپلنکتومی و برداشتن طحال نخواهد ماند. روش دیگر هم رادیوتراپی با دوز پایین است. درصورتی‌که بزرگ شدن طحال باعث ایجاد عوارض جدی شود یا علت آن نامعلوم باشد یا درمان نشود، سریع‌ترین راه درمان، عمل جراحی برداشتن طحال است، به‌خصوص در موارد مزمن یا بحرانی.

طول درمان بزرگ شدن طحال چقدر است؟

در بیشتر موارد، بزرگی طحال طی ۴ تا ۶ هفته بهبود پیدا می‌کند. فاز حاد بیماری به سرعت طی ۷ روز برطرف می‌شود اما از شروع علایم، بین ۲ تا ۳ هفته طول درمان بزرگ شدن طحال خواهد بود. معمولا طحال بزرگ شده، خودبه‌خود طی چند هفته به اندازه طبیعی خودش برمی‌گردد. در موارد نادر ممکن است چاره‌ای به‌جز برداشتن طحال باقی نماند. در صورتی که علت بزرگ شدن طحال، یک عامل باشد، طول درمان تا زمان از بین رفتن علایم آن بیماری طول می‌کشد.

برداشتن طحال چه عوارضی دارد؟

در صورت برداشتن طحال، وظایف آن برعهده اندام‌های دیگری مانند کبد خواهد بود. یعنی بدن همچنان باید با عفونت‌ها مقابله کند. اما ریسک عفونت جدی وجود دارد.

چه غذاهایی برای طحال خوبه؟

سبزیجات تازه مانند بروکلی، فلفل، اسفناج و کلم، میوه‌هایی مانند موز، مرکبات، توت‌ها و سیب، غلات مانند کینوا، جو، جو دوسرپرک و برنج قهوه‌ای و سبزیجات نشاسته‌ای برای طحال خوب هستند.