عمل آپاندیس چیست؟ + انواع روش ها، مراقبت های بعد از عمل آپاندیس و عوارض آن
منبع: https://rasanika.com
عمل آپاندیس به بیرون آوردن آپاندیس ملتهب یا عفونی از داخل شکم گفته می شود. آپاندکتومی به دو روش باز و بسته انجام می شود.
آنچه در این مقاله میخوانید
آپاندکتومی به عمل جراحی برداشتن آپاندیس گفته میشود که به دو روش عمل آپاندیس باز و بسته انجام میشود. این عمل بهطور معمول ساده بوده بیماران بعد از عمل بهبود مییابند. اما در برخی موارد نادر، ممکن است عوارض جدی مانند عفونت شدید، پریتونیت، عوارض جراحی، عوارض بیهوشی و سایر مشکلات مرتبط با عمل جراحی ظاهر شوند.
عمل آپاندیس یکی از روشهای جراحی درمان التهاب و عفونت آپاندیس است. آپاندیس، بافتی کوچک شبیه به لوله متصل به سیستم گوارشی است که هرگونه عفونت یا التهاب آن خطرات جدی و مرگباری بهدنبال دارد. با این جراحی، آپاندیس ملتهب شده بیرون آورده میشود و خطر ترکیدن آن و پخش شدن عفونت در شکم از بین میرود.
عمل آپاندیس چیست؟ (عمل جراحی آپاندیسیت)
عمل اپاندیس به جراحی برداشتن آپاندیس اطلاق میشود. آپاندیس ساختاری بیضوی و تخم مرغ شکل متصل به سیستم گوارشی است که در برخی از موارد به عنوان “سنگ بزرگ” نیز شناخته میشود، و نقش مشخصی در سیستم ایمنی بدن ندارد. زمانی که آپاندیس به دلیل التهاب یا عفونت تحت فشار قرار میگیرد، علائم اپاندیس شروع شده و ناراحتی و درد شکمی شدیدی ایجاد میکند. هدف اصلی از عمل اپاندیس، برداشتن آپاندیس آلوده و پیشگیری از شیوع عفونت و التهاب به سایر نقاط بدن است.
انواع عمل آپاندیس
عمل اپاندیس به دو روش اصلی انجام میشود: لاپاروسکوپی یا عمل بسته و عمل آپاندیسیت باز. در هر دو روش، هدف اصلی برداشتن آپاندیس آلوده و پیشگیری از شیوع عفونت و التهاب به سایر مناطق بدن است. عمل آپاندیس بسته جراحی کم تهاجمی با کمترین درد بعد از عمل است که زمان بازگشت به فعالیت روزمره را کاهش میدهد. اما در برخی موارد بهخاطر پیچیدگیهای فنی و نیاز به تجهیزات خاص ممکن است محدودیتهایی هم داشته باشد. در عمل آپاندیس باز به علت برش بزرگتر، مدت ریکاوری طولانیتر است.
عمل آپاندیس باز (لاپاراتومی آپاندکتومی)
در جراحی آپاندیس باز برش بزرگتر است و زمان ریکاوری و بهبود هم نسبت به روش لاپاروسکوپی بیشتر است. بهعلاوه اینکه ریسک عفونت هم در نوع بسته بالاتر است. این نوع عمل در شرایط زیر انجام میشود:
در صورتیکه مشکوک به عفونت شدید آپاندیس باشید و تشخیص قطعی از طریق روش لاپاروسکوپی امکانپذیر نباشد.
در صورتیکه شکم عفونت گسترده، آبسه یا ترشحات زایمانی داشته و باید بررسی و درمان شود.
در مواردی که آپاندیس ممکن است متلاشی شده یا ترشحات زایمانی در اطراف آن وجود داشته باشد.
متن انگلیسی:
A cut or incision will be made in the lower right part of your belly. Your abdominal muscles will be separated and the abdominal area will be opened. Your appendix will be tied off with stitches and removed
ترجمه متن:
عمل آپاندیس باز روشی است که برشی در ناحیه شکم پایین سمت راست زده میشود. جراح عضلات شکم را از هم جدا کرده و ناحیه شکمی باز میشود. آپاندیس خارج شده و با بخیه بسته میشود.
عمل لاپاراسکوپی آپاندیس یا عمل بسته (آپاندکتومی لاپاراسکوپی)
عمل آپاندیس بسته یا لاپاروسکوپی یک روش جراحی است که با استفاده از ابزارهای کوچک و لولههای نوری و دوربین، آپاندیس را برمیدارند. در این روش، پزشک از چند برش کوچک (حدود چند میلیمتر) در ناحیه شکم استفاده میکند. ابزارهای لاپاروسکوپی از طریق برشهای کوچک وارد شکم میشوند و دوربین به یکی از برشها متصل شده تا پزشک تصاویر داخل شکم را ببیند. بعد با استفاده از ابزار دیگری، آپاندیس را برمیدارد.
مزایای آپاندکتومی لاپاراسکوپی شامل موارد زیر است:
برشهای کوچکتر و نداشتن برش بزرگ در ناحیه شکم
کاهش خطر عفونت بعد عمل
اقتصادیتر بودن و بستری کوتاهتر در بیمارستان
برگشت سریعتر به تغذیه معمولی
عمل آپاندیس با لیزر
عمل آپاندیس با لیزر به علت مزایایی مانند کاهش خونریزی، کاهش درد و بهبود زمان بازیابی مورد توجه قرار گرفته است. با استفاده از لیزر، جراح میتواند با برش دقیق و کوچکتر و استفاده از نور لیزر، آپاندیس را بردارد و همچنین همزمان با کاوش و پاکسازی آن ناحیه، عفونت را کاهش دهد.
هرچند برخی متخصصان معتقدند که عمل آپاندیس با لیزر ممکن است مشکلاتی مانند ریسک بالاتر آسیب به بافتهای اطراف، افزایش زمان عمل و هزینههای بیشتر ایجاد کند. بهعلاوه اینکه استفاده از لیزر نیاز به مهار عروق بیشتری دارد.
در صورتی که شکم عفونت گسترده، آبسه یا ترشحات زایمانی داشته و باید بررسی و درمان شود.
عمل آپاندیس چگونه است؟
عمل آپاندیس بسته به شرایط هر فرد و تصمیم پزشک متخصص متفاوت خواهد بود. آپاندکتومی مراحلی دارد که با توضیح کامل در جدول زیر آروده شدهاند:
مراحل جراحی | شرح مراحل |
مرحله اول- بیهوشی | قبل از شروع عمل، بیمار به طور کامل بیهوش میشود تا در طول جراحی هیچ درد یا آگاهی نداشته باشد. نوع بیهوشی (بیهوشی کلی یا موضعی) بستگی به وضعیت بیمار و تجویز پزشک دارد. |
مرحله دوم-دسترسی به آپاندیس | پزشک جراح برای دسترسی به آپاندیس، یک برش کوچک در ناحیه شکم سمت راست پایین ایجاد میکند. |
مرحله سوم-برداشتن آپاندیس | پس از دسترسی به آپاندیس، پزشک آن را بریده و برمیدارد. در برخی موارد، در صورت وجود التهاب شدید و تشکیل توده، عملیات پاکسازی همزمان انجام میشود تا عفونت از ناحیه اطراف تخلیه شود. |
مرحله چهارم-بستن زخم | پس از برداشتن آپاندیس، پزشک زخم را بسته و بخیه میزند. |
مرحله پنجم-ریکاوری | پس از اتمام کار بیمار به اتاق ریکاوری منتقل میشود تا اثر بیهوشی از بین برود. مدت ریکاوری و بهبود در افراد مختلف فرق میکند، اما به طور معمول، بیشتر افراد بعد از چند روز به خانه برمیگردند و طی چند هفته به طور کامل فعالیتهای روزمره را از سر میگیرند. |
مراحل عمل اپاندیس
عمل آپاندیس چند روز بستری دارد؟
در عمل آپاندیس باز، دو تا 3 روز بستری در بیمارستان لازم است. اما اگر این جراحی باز انجام نشود، نیازی به بستری طولانی مدت ندارد.
عمل آپاندیس چقدر طول میکشد؟
عمل آپاندیس به طور کلی حدود 30 تا 60 دقیقه طول میکشد. مدت زمان دقیق عمل بسته به عوامل مختلفی از جمله شدت التهاب آپاندیس، پیچیدگی عمل جراحی، روشهای استفاده شده توسط جراح، زمان آمادهسازی بیمار برای عمل، بیهوشی و ریکاوری پس از عمل متفاوت است.
عمل آپاندیس در کودکان
جراحی آپاندیس در کودکان هم همانند آپاندکتومی در بزرگسالان به صورت جراحی باز (لاپاراتومی) یا بسته (لاپاراسکوپی) انجام میشود. هنگامی که آپاندیس دچار التهاب شده باشد و کودک درد داشته باشد، برای آپاندکتومی اقدام میشود.
جراحی آپاندیس جراحی نسبتا ساده با حداقل عوارض است.
مراقبت های بعد از عمل آپاندیس
جراحی آپاندیس ممکن است منجر به درد و تورم در ناحیه شکمی شود. جهت جلوگیری از عوارض احتمالی رعایت مراقبتهای بعد از عمل آپاندیس توصیه میشود:
مصرف داروهای مسکن، آرامبخش یا ضد التهابی مانند پاراستامول یا ناپروکسن به تجویز پزشک
تمیز و ضدعفونی کردن زخم
تغذیه و مصرف داروهای تجویزی ضد التهاب، ضد بیخوابی یا ضد اسهال
جای بخیه عمل آپاندیس
یکی از مشکلاتی که عمل جراحی آپاندکتومی باز دارد، باقیماندن جای بخیههاست. برای از بین بردن جای بخیه، باید به دکتر پوست مراجعه کنید. معمولا از برخی از کرمها که برای از بین بردن اسکار بخیه روی پوست استفاده میشوند، کمک گرفته میشود. اگر عمل لاپاراسکوپی آپاندیس انجام شود، احتمال باقیماندن جای بخیه کمتر میشود.
رابطه بعد از عمل آپاندیس
رابطه جنسی بعد از عمل تا زمانی که مشکلی برای بیمار ایجاد نکند مانعی ندارد. بهتر است تا چند روز اول بعد از جراحی از رابطه جنسی خودداری شود تا درد بعد از عمل به طور کامل برطرف شود.
تغذیه مناسب بعد از عمل اپاندیس (بعد عمل آپاندیس چی بخوریم)
تغذیه مناسب بعد از عمل اپاندیس به بهبود سریعتر و بازگشت به وضعیت عادی کمک میکند. همچنین درد بعد از جراحی با داشتن تغذیهی آبکی و حاوی فیبر، کاهش پیدا میکند. نکات زیر را در نظر داشته باشید:
مصرف مایعاتی مانند آب، آبمیوه، سوپ یا ژله
پرهیز از قهوه، چای، مواد نسکافهای و آبمیوههای اسیدی جهت جلوگیری از نفخ و ناراحتی شکمی
مصرف خوراکیهای نرم و آرام مثل سوپ، تخممرغ نیمرو، ماهی نیمپز، مربا و میوهها
مصرف مولتی ویتامینها جهت تسریع بهبودی
مصرف مواد غذایی خنک و نرم مانند ماست، دوغ، میوهها و سبزیجات
پرهیز از مواد غذایی چرب و سنگین
مصرف مایعات کافی
پرهیز از الکل و نوشیدنیهای گازدار
بعد از عمل آپاندیس چه میوه ای بخوریم: بهتر است آب میوهها را بگیرید و رقیق کنید. آب کرفس، آب سیب، آب هویج، آب پرتقال یا نارنگی، آب هندوانه برای عمل آپاندیس مفید هستند.
دفع مدفوع بعد از عمل آپاندیس
بیشتر بیماران تا 3 روز بعد از جراحی دفع مدفوع ندارند. برخی هم بهخاطر مصرف آرامبخش و مسکن دچار یبوست میشوند. برای دفع مدفوع بعد از عمل آب و مایعات بیشتر، غذاهای حاوی فیبر و پروبیوتیک بخورید و از غذاهای چرب و نفاخ اجتناب کنید.
درمان نفخ شکم بعد از عمل آپاندیس
در حین این عمل ممکن است مقداری گاز دیاکسیدکربن در شکم ایجاد شود. نفخ شکم گاهی باعث درد شده و ناخوشایند است. این حالت ممکن است تا چند ماه طول بکشد و بهمرور بهتر میشود. در این شرایط پیادهروی و تحرک میتواند برای درمان نفخ مفید باشد. البته نباید فعالیت زیادی داشته باشید. چای نعناع نیز به حرکت دستگاه گوارش و تسکین نفخ کمک میکند.
راه رفتن بعد از عمل آپاندیس
راه رفتن بعد از عمل آپاندیس مانعی ندارد و برای درمان نفخ شکم توصیه میشود. ورزشهای سنگین تا سپری شدن کامل دوران نقاهت توصیه نمیشوند. چند روزی استراحت کنید و سپس فعالیتهای سنگین را از سر بگیرید، اما پیادهروی و راه رفتن معمول را از خود دریغ نکنید.
قبل از شروع عمل، بیمار به طور کامل بیهوش میشود.
عوارض بعد از عمل آپاندیس
معمولا عمل آپاندیس عوارض جدی ندارد. اگر جراحی آپاندیس به موقع انجام شود با عارضهی غیرمعمولی مواجه نمیشوید. در موارد نادر شاهد این مشکلات هستیم:
خونریزی
عفونت زخم
انسداد رودهها
آسیب اندامهای مجاور
علائم عفونت بعد از عمل آپاندیس
یکی از عوارض نادری که بعد از عمل آپاندیس با آن مواجه میشویم، عفونت است. عفونت بعد از عمل آپاندیس علائم واضحی دارد که با دیدن آنها باید سریعا به دکتر مراجعه کنید. علائم عفونت بعد از عمل اپاندیس عبارتند از:
تب و لرز
قرمزی، ورم، خونریزی یا ترشح از ناحیه جراحی
تشدید درد در ناحیه عمل
استفراغ
کاهش اشتها یا عدم توانایی در خوردن یا آشامیدن
سرفه مکرر، تنگی نفس
درد و کرامپ شکم همراه با ورم و عدم دفع مدفوع بیشتر از دو روز
اسهال آبکی بیشتر از 3 روز
تب بعد از عمل آپاندیس
درصورتیکه پس از عمل آپاندیسیت دچار تب یا لرز شدید، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید. این عارضه میتواند نشانه عفونت بدن باشد و باید بررسیهای لازم برای آن انجام شود.
اگر آپاندیس ترکیده باشد، جراح باید برای جلوگیری از عفونت بدن، داخل شکم را تمیز کند و هرگونه چرک را از بدن خارج کند.
مرگ عمل آپاندیس
بهطورکلی مرگ و میر در این روش نادر است اما در صورت بروز عوارض جدی مانند عفونت شدید، پریتونیت، خونریزی شدید، آسیب به اندامهای داخلی یا عوارض بیهوشی احتمال مرگ دارد.
علت درد بعد از عمل آپاندیس
یکی از شایعترین عوارض هر جراحی (چه باز و بسته و چه ساده و پیچیده) درد است. درد بعد از عمل آپاندیس تا چند روز طبیعی است. اگر این درد ادامه پیدا کرد و با خونریزی، تب و لرز و ترشحات از زخم همراه شد، باید به دکتر مراجعه کنید.
علت ورم شکم بعد از عمل آپاندیس
بعد از جراحی آپاندیس، وجود ورم و التهاب در شکم برای چند روز طبیعی است، مخصوصا اگر عمل آپاندیس باز کرده باشید. اگر جراحی لاپاراتومی انجام داده باشید، احتمال احساس درد در ناحیه شانهها هم وجود دارد. اما اگر این ورم بیش از چند روز طول کشید، باید به دکتر مراجعه کنید.
عمل جراحی بعد از پارگی و عوارض بعد از عمل ترکیدن آپاندیس
در صورت پارگی آپاندیس، لازم است که در اتاق عمل، شکم باز شود و جراح عمومی تمام عفونتی که در حفرهی شکمی پخش شده است را بشوید و پاک کند. این عمل چندین ساعت طول میکشد و حتی در مواردی میتواند باعث مرگ بیماران شود. پاره شدن آپاندیس اغلب به زمان بهبودی بیشتری نیاز دارد و لازم است که آنتی بیوتیک مصرف کنید. جای زخم عمل نیز ممکن است از بالای شکم (زیر جناغ) تا پایین شکم ادامه داشته باشد.
گاهی ممکن است بعد از عمل باز آپاندیسیت، لازم باشد بیمار تا ۱ هفته در بیمارستان بستری شود تا آنتی بیوتیکهای لازم را از طریق ورید دریافت کند. بازگشت به فعالیتهای عادی معمولا حدود ۲ هفته طول میکشد، اما ممکن است فرد برای انجام فعالیتهای شدیدتر ۴ تا ۶ هفته صبر کند.
متن انگلیسی:
Mortality after appendicitis and appendectomy is related to appendicitis
ترجمه متن:
مرگ و میر بعد از عمل آپاندیس بهخاطر عفونت شدید (آپاندیسیت) روی میدهد.
هزینه عمل آپاندیس
هزینه عمل آپاندیسکتومی بسته به عوامل مختلفی از جمله مکان جغرافیایی، نوع مرکز درمانی، سطح تخصص پزشک و بیمارستان، نوع بیمه و نوع عمل باز یا بسته متفاوت است. مثلا هزینه عمل جراحی آپاندیس در بیمارستان خصوصی بیشتر از بیمارستانهای دولتی است. در این بیمارستانها هزینه عمل اپاندیس بدون بیمه محاسبه میشود.
هزینه عمل آپاندیسکتومی بسته به عوامل مختلفی از جمله مکان جغرافیایی، نوع مرکز درمانی، سطح تخصص پزشک و بیمارستان، نوع بیمه و نوع عمل باز یا بسته متفاوت است.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
برداشتن آپاندیس نوعی عمل جراحی برای درمان آپاندیسیت است که به دو روش عمل آپاندیس باز و بسته انجام میشود. این عمل بهطور معمول ساده بوده و بیماران بعد از عمل بهبود مییابند. اما در برخی موارد نادر، ممکن است عوارض جدی مانند عفونت شدید، پریتونیت، عوارض جراحی، عوارض بیهوشی و سایر مشکلات مرتبط با عمل جراحی ظاهر شوند.
پرسشهای متداول
عمل آپاندیس خطرناک است؟
خیر، جراحی نسبتا ساده با حداقل عوارض است اما گاهی در افراد با سیستم ایمنی ضعیف بهخصوص کودکان احتمال عفونت وجود دارد.
عمل اپاندیس چند تا بخیه میخوره؟
تعداد بخیه به عواملی مانند روش جراحی، میزان التهاب و تغییرات موجود در آپاندیس، و تصمیم پزشک جراح بستگی دارد.
بعد از عمل اپاندیس چند روز استراحت کنیم؟
بسته به نوع عمل، میزان التهاب، و سلامت عمومی فرد 1 تا 3 روز بستری در بیمارستان و 1 تا 2 هفته استراحت در منزل توصیه میشود.
ایا بعد از عمل اپاندیس چاق میشویم؟
هیچ منبع علمی تایید نمیکند که این جراحی باعث چاقی شما میشود.
عمل آپاندیس برای چه کسانی مناسب است؟
عمل اپاندیس معمولا برای افرادی مناسب است که تشخیص التهاب آپاندیسیت دریافت کردهاند و نیاز به درمان جراحی دارند. در اصل، هر فردی که به علت التهاب آپاندیس علائمی نظیر دل درد شدید در پایین سمت راست، تهوع، استفراغ، تب و افت شدید خون را تجربه میکند، احتمالا کاندیدای جراحی آپاندیس باشد البته منوط به تشخیص صحیح پزشک، شرایط بالینی و سن بیمار.
عمل آپاندیس برای چه کسانی مناسب نیست؟
انجام این جراحی برای افراد با شرایط زیر مناسب نیست:
وضعیت عمومی نامناسب: افرادی که وضعیت عمومی ضعیف یا بیماری مزمن دارند مانند افراد مبتلا به نارسایی قلبی-عروقی، تنفسی شدید، دیابت بسیار بالا یا سایر وضعیتهای پزشکی خطرناک
عفونت شدید: در صورتی که التهاب آپاندیسیت به مرحله عفونت شدید رسیده باشد و درمان قبل از عمل به طور کافی انجام نشود.
بارداری: در برخی موارد، عمل آپاندیس در زنان باردار ممکن است مشکلاتی را به همراه داشته باشد. در این موارد، تصمیم نهایی بر اساس ارزیابی دقیق و تشخیص پزشک است.
سن بسیار بالا: افراد سالمند و ضعیف کاندیدای مناسب این عمل نیستند.