معرفی 11 روش درمان اسکیزوفرنی | از درمان دارویی تا جراحی

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

درمان اسکیزوفرنی به طور کلی به دو شیوه انجام می شود، درمان دارویی و مداخلات روان شناختی که هر کدام اصول و قوانین خودشان را دارند.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

درمان اسکیزوفرنی رویکرد ترکیبی از درمان دارویی، روانشناختی و حمایتی است. درمان دارویی با استفاده از داروهای ضدروان‌پریشی و آنتی‌پسیکوتیک، افکار ناهنجار و اختلالات روانشناختی را کاهش می‌دهد. روش‌های روانشناختی با روان‌درمانی گروهی و آموزش مهارت‌های اجتماعی، مهارت‌های ارتباطی و مدیریت استرس را تقویت می‌کنند. حمایت اجتماعی و خانوادگی نیز نقش مهمی در درمان اسکیزوفرنی دارد.

اسکیزوفرنی بیماری روانی شایع و مزمنی است که تاثیرات قابل توجهی روی زندگی بیمار و خانواده‌اش می‌گذارد. پروسه درمان اسکیزوفرنی با هدف کنترل نشانه‌های بیماری، بهبود کیفیت زندگی و حمایت از بیمار انجام می‌شود. یادمان باشد که درمان اسکیزوفرنی یک رویکرد فردی و شخصی است و روش‌های درمان برای افراد مختلف متفاوت است. در ادامه با ما باشید تا بیشتر با روش های درمان اسکیزوفرنی آشنا شویم.

درمان اسکیزوفرنی چیست؟

اسکیزوفرنی چیست؟ تاین بیماری یک اختلال عمده در سیستم عصبی مرکزی است که در آن فرد تحرکات ناهنجار، تفکرات غیرواقعی و اعتقادات نادرستی را تجربه می‌کند. این بیماری ممکن است روی جنبه‌های مختلف زندگی فرد بیمار تاثیر بگذارد مانند روابط شخصی، کارایی و حتی عملکرد روزانه فرد.

درمان اسکیزوفرنی به طور کلی به دو شیوه انجام می‌شود: درمان دارویی و مداخلات روان‌شناختی. هدف از درمان این بیماری کاهش علائم و عوارض بیماری، بهبود کیفیت زندگی فرد و افزایش عملکرد اجتماعی و عمومی بیمار است. درمان‌های متعددی برای این بیماری وجود دارند و در مواردی ممکن است که نیاز باشد از ترکیب روش‌ها برای درمان اسکیزوفرنی استفاده شود.

درمان این بیماری عمدتا به صورت ترکیبی از روش‌های مختلف انجام می‌شود.

انواع راه های درمان اسکیزوفرنی

درمان این بیماری عمدتا به صورت ترکیبی از روش‌های مختلف انجام می‌شود که این روش‌ها عبارتند از درمان دارویی، مداخلات روان‌شناختی، مداخلات رفتاری و پشتیبانی اجتماعی. در ادامه به انواع‌ راه های درمان بیماری اسکیزوفرنی می‌پردازیم:

انواع روش درمان اسکیزوفرنی

۱. درمان اسکیزوفرنی با دارو –  داروهای درمان اسکیزوفرنی

اصلی‌ترین راه درمان این بیماری استفاده از دارو است. داروهای ضد روانپریشی (آنتی پسیکوتیک) معمولا برای کاهش علائم هالوسیناسیون (تجربه حواسی غیرواقعی مانند شنیدن صداها)، وهم (خیال اشتباه) و افکار نادرست تجویز می‌شوند. در برخی موارد و بسته به شرایط بیمار، روانپزشک ممکن است داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب هم تجویز کند.

درمان اسکیزوفرنی با دارو می‌تواند علائم اسکیزوفرنی را کاهش داده و به بیمار کمک کند تا رفتار و عملکرد بهتری داشته باشد. درمان دارویی صرفا توسط روانپزشک تجویز می‌شود. داروهای درمان اسکیزوفرنی عبارتند از:

• آنتی پسیکوتیک‌ها شامل هالوپریدول، کلوزاپین، داروی ریسپریدون، الانزاپین، کوئتیاپین و آریپیپرازول

• ضداضطراب‌ها برای کاهش اضطراب و تپش قلب از جمله بنزودیازپین‌ها مانند لورازپام و قرص کلونازپام

• ضدافسردگی‌ها هم گاهی برای کنترل نشانه های افسردگی ناشی از این بیماری تجویز می‌شوند، مانند سرترالین و فلوکستین.

• تثبیت کننده‌های خلق و خو برای کنترل تغییرات خلقی و طبیعتی مانند دست‌زدن بی‌هدف، تحریک و خشم، مانند لیتیوم کربنات و دیوالپرول.

۲. درمان اسکیزوفرنی بدون دارو – مشاوره درمانی

مداخلات روان‌شناختی به مدیریت علائم و مشکلات روانی اسکیزوفرنی کمک می‌کند. مداخلات مبتنی بر شناخت (CBT)، مداخلات خانوادگی و حمایتی بهترین مداخلات روان‌شناختی برای کمک به درمان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به‌شمار می‌آیند.

مشاوره درمانی یکی از راهکارهای اساسی برای درمان اسکیزوفرنی بدون دارو است که به بیمار کمک می‌کند با مشکلات عاطفی و روانی خود مبارزه کند و نحوه مقابله و مدیریت را یاد بگیرد. بیمار در طول جلسات مشاوره، می‌تواید درباره تجربیات و علائم خود صحبت کند و راه‌های بهبود زندگی را از مشاور بیاموزد. مشاوره درمانی بر اساس نوع و شدت علائم بیمار شامل موارد زیر می‌شود:

• مشاوره فردی

• مشاوره خانواده

• مشاوره گروهی

یادمان باشد که برای درمان اسکیزوفرونی بدون دارو و با مشاوره درمانی حتما با پزشک متخصص خود صحبت کنید و ترجیحا به توصیه او بهترین متخصص مشاوره درمانی را پیدا کنید.

۳. مداخلات رفتاری

هدف اصلی مداخلات رفتاری به‌عنوان یکی از راه های درمان اسکیزوفرنی بهبود عملکرد روزانه و مهارت‌های اجتماعی فرد است. آموزش مهارت‌های اجتماعی، آموزش مدیریت استرس و مداخلات محیطی ازجمله مداخلات رفتاری هستند که می‌تواند به فرد مبتلا کمک کند.

۴. پشتیبانی اجتماعی

حمایت اجتماعی و راهنمایی از طریق خانواده و افراد مهم در زندگی فرد، راهکار درمانی موثری برای بهبود وضعیت روانی و اجتماعی بیمار محسوب می‌شود. گروه‌های حمایتی، برنامه‌های تامین مسکن و اشتغال و نیروی کار مجازی از جمله راهکارهای پشتیبانی اجتماعی برای درمان اسکیزوفرنی هستند.

البته یادمان باشد که درمان این بیماری باید توسط تیم درمانی متخصص و با همکاری بیمار و خانواده انجام شود. هر فردی ممکن است به تناسب نیازهای ویژه فردی به ترکیب خاصی از این روش‌ها نیاز داشته باشد، به‌همین خاطر است که مشاوره و راهنمایی پزشک و متخصصان روان‌پزشکی در تعیین روش‌های مناسب درمان اسکیزوفرنی عمدتا شامل ترکیبی از روش‌های مختلف است.

۵. درمان اسکیزوفرنی با هیپنوتیزم

دارو درمانی در بسیار از مبتلایان ممکن است تاثیرگذار نباشد. اگر مغز فرد از لحاظ فیزیکی صدمه ندیده باشد می‌توان این بیماری را با هیپنوتیزم (درمان هیپنوتیک یا هیپنوتراپی) درمان کرد. روشی که در حالت ناخودآگاه (نیمه خودآگاه) بیمار انجام شده و روی رفتار، احساسات و فرایند تفکر فرد تاثیر می‌گذارد. اسکیزوفرنی روی ابعاد مختلف زندگی شخصی بیمار تاثیر می‌گذارد و همه این موارد در درمان اسکیزوفرنی با هیپنوتیزم قابل درمان هستند.

هیپنوتیزم یک فرآیند ذهنی است که در آن فرد به حالت هیپنوتیک ویژه‌ای وارد می‌شود. در این حالت، فرد ممکن است به تاثیرات پیشنهادی مثبت و تغییر در برنامه‌های ذهنی خود پاسخ دهد. اما درمان اسکیزوفرنی نیازمند روش‌های متعدد و تیم درمانی متخصص پزشک روانپزشک، مشاوره درمانی و استفاده از داروهای مناسب است.

قبل از استفاده از هر روش درمانی جدید، با پزشک خود مشورت کنید تا بر اساس وضعیت و نیازهای خاصتان، بهترین تصمیم را برای درمان اسکیزوفرنی اتخاذ کند.

۶. درمان اسکیزوفرنی با جراحی

درمان این بیماری بیشتر با استفاده از درمان دارویی، مداخلات روان‌شناختی و مداخلات رفتاری انجام می‌شود و جراحی هنوز روش درمانی اصلی برای اسکیزوفرنی محسوب نمی‌شود. جراحی درمانی اسکیزوفرنی تنها در موارد خاص و در صورتی که سایر روش‌های درمانی نتیجه مطلوبی نداشته باشند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع جراحی به عنوان روش آخر و در موارد نادر استفاده می‌شود و تصمیم گیری در این زمینه باید توسط تیم درمانی متخصص صورت گیرد. این روش، تحریک عمقی مغز نام دارد.

در روش تحریک عمقی مغز (DBS) الکترودهایی به صورت زیر پوستی در مغز قرار می‌گیرند و جریان الکتریکی با سیستم تحریک عمقی مغز (DBS) به نقاط خاصی از مغز هدایت می‌شود. این روش قرار است علائمی مانند هالوسیناسیون‌ها و وهم‌ را در بیمار کاهش دهد اما میزان موفقیت و کارایی این روش هنوز به طور کامل مشخص نشده است و نیازمند بررسی‌های بیشتری است.

درمان این بیماری با جراحی با ریسک‌های جدی همراه است و ممکن است عوارض جانبی و تاثیرات ناخواسته داشته باشد. به‌علاوه اینکه، این روش به تنهایی کافی نیست و باید همزمان از دیگر روش‌های درمان مانند درمان دارویی و روش‌های روان‌شناختی هم برای درمان اسکیزوفرنی کمک گرفت. بنابراین، قبل از تصمیم گیری در مورد جراحی، توصیه می‌شود با تیم درمانی متخصص مشورت کنید و از طریق بحث و تبادل نظر با متخصصان بهترین راهکارها و گزینه‌های درمانی را بررسی کنید.

متن انگلیسی:
if you have schizophrenia and medicine doesn’t control your symptoms, deep brain stimulation (DBS) may be an option. It’s a new treatment that uses electric pulses to help parts of your brain communicate better
ترجمه متن:
اگر دچار اسکیزوفرنی هستید و با دارو علائم شما کنترل نمی‌شود، تحریک عمقی مغز (DBS) ممکن است یکی از گزینه‌ها باشد. تحریک عمقی مغز یک روش درمانی جدید است که در آن از پالس‌های الکتریکی برای کمک به بخش‌هایی از مغز و برقراری ارتباط بهتر استفاده می‌شود.

webmd

درمان این بیماری باید توسط تیم درمانی متخصص و با همکاری بیمار و خانواده انجام شود.

۷. درمان اسکیزوفرنی با الکترو شوک (ECT)

روشی است که در آن الکترودها به پوست سر انسان متصل می‌شوند و در حالی که فرد با بی‌هوشی عمومی به خواب می‌رود، شوک های الکتریکی کوچک به مغز تحویل داده‌می‌شود. دوره درمان ECT معمولا شامل ۲ تا ۳ بار در هفته و به مدت چند هفته است. هربار درمان شوک باعث تشنج کنترل‌شده‌ای در مغز می‌شود و پس از چند بار درمان در طول زمان، منجر به بهبود خلق‌و‌خو و تفکر می‌شود.

دانشمندان دقیقا نمی‌دانند که چگونه ECT و تشنج‌های کنترل‌شده باعث ایجاد یک اثر درمانی می‌شوند، اگرچه برخی محققان تصور می‌کنند که تشنج ناشی از ECT ممکن است باعث آزادشدن انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز شود. با این حال ECT در درمان اسکیزوفرنی نسبت به افسردگی یا اختلال دوقطبی کم‌تر مورد استفاده قرار‌می‌گیرد و به همین دلیل هنگامی که علائم خلقی وجود ندارد، اغلب مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. ECT معمولا هنگامی به کار می‌رود که داروها موثر نبوده یا افسردگی شدید و کاتاتونیا باعث مشکل‌شدن درمان بیماری شوند.

۸. تحریکات عمیق مغزی (DBS)

یک روش جراحی مغز و اعصاب است که برای درمان اسکیزوفرنیا مورد مطالعه قرار می‌گیرد. الکترودهای جراحی در بعضی مناطق مغزی که کنترل تفکر و ادراک را تحریک می‌کنند، کاشته می‌شوند. DBS درمان پایدار برای بیماری‌های شدید پارکینسون و لرزش است و برای درمان اختلالات روانپزشکی نیز آزمایش می‌شود.

روان درمانی ممکن است به طبیعی کردن الگوهای فکری فرد کمک کند.

۹. درمان گیاهی اسکیزوفرنی ممکن است؟

یکی از ترکیبات گیاهی کلاسیک چینی به نام عصاره وندان که به نظر ایمن، در دسترس و ارزان قیمت بوده برای بهبود علائم سایکوتیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. مصرف هم‌زمان خرفه (Portulaca Oleracea L) و رسپریدون نیز می‌تواند موجب بهبود علایم روان شناختی بیماران گردد.

گیاه سنبل الطیب (Valeriana L.) بر اختلالات خواب و علایم مثبت و منفی بیماری اسکیزوفرنی موثر بوده که احتمالا به سبب اثر بر سیستم گاباآدرنرژیک است. مصرف مزمن عصاره برگ گیاه به (Cydonia oblonga Miller) احتمالا به سبب خاصیت آنتی اکسیدانی موجب بهبود اختلال حرکتی و رفتارهای شبه اضطرابی القایی در مدل کتامینی اسکیزوفرنی می‌شود.

گیاهان و ترکیبات گیاهی ازران و در دسترس بوده و دارای عوارض کمتری نسبت به فرآورده‌های صنعتی و شیمیایی هستند. اغلب گیاهان داروئی حاوی ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی که خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند می‌توانند در بهبود علائم اسکیزوفرنی موثر باشند. اگر چه رجوع به طب سنتی می‌تواند مفید باشد. اما بهتر است استفاده از داروها و نیز محصولات گیاهی، با آگاهی و استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان این حوزه ها انجام و این مهم در دستور کار قرارگیرد.

۱۰. درمان اسکیزوفرنی با طب سوزنی

طب سوزنی همراه با دارودرمانی به طور قابل توجهی توهمات شنوایی، علائم مثبت و میزان پاسخ فرد را در مقایسه با داروهای ضد روان پریشی که به تنهایی مصرف می‌شوند، بهبود می‌دهد.

۱۱. ژن درمانی اسکیزوفرنی

برای بهبود و تاثیرگذاری این روش در بیماران روان گسیخته، گروهی از محققان روی موش‌هایی با بیماری اسکیزوفرنیا تحقیق کردند و از تکنیک‌های ژن درمانی برای افزایش نورون‌های بازدارنده در هیپوکامپ استفاده کردند. این روش نه تنها هذیان و توهمات را کاهش داد، بلکه عملکرد شناختی را در جوندگان بهبود بخشید.

درمان اسکیزوفرنی در آمریکا

درمان این بیماری در آمریکا توسط تیمی از متخصصان بهداشت روانی شامل روانپزشکان، روانشناسان، مشاوران درمانی و سایر تخصص‌های مرتبط با درمان اسکیزوفرنی آمریکا بر اساس استانداردها و روش‌های تشخیص و درمان بین‌المللی انجام می‌شود. روال درمان اسکیزوفرنی در آمریکا همان شیوه‌های متداول درمان اسکیزوفرنی است که شامل درمان دارویی، مشاوره روانشناختی، حمایت اجتماعی، و برنامه‌های تربیتی و مهارت‌های زندگی مانند مهارت‌های ارتباطی، مدیریت استرس، مدیریت زمان و مهارت‌های شغلی می‌شود.

درمان اسکیزوفرنی در چین

نقطه عطف درمان سرپایی این بیماری در چین مانند سایر نقاط دنیا داروهای ضدروانپریشی است و براساس استانداردها و روش‌های بین‌المللی جلو می‌رود. در چین، مراکز بهداشت روانی و بیمارستان‌ها مجهز به تجهیزات پزشکی پیشرفته و تخصصی برای تشخیص و درمان این بیماری قرار دارند که از مدیریت دارویی، روانشناسی، مشاوره، حمایت اجتماعی و برنامه‌های تربیتی برای درمان کمک می‌گیرند.

متن انگلیسی:
The treatment rate of schizophrenia was relatively high in China, but most treatments were delivered in non-psychiatric medical institutions
ترجمه متن:
نرخ درمان اسکیزوفرنی در چین نسبتا بالا است اما بیشتر درمان‌ها در موسسات درمانی غیر روانپزشکی انجام می‌شوند.

pubmed.ncbi.nlm.nih

بهترین درمان اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی بیماری است که تا آخر عمر باید تحت درمان باشید حتی زمانی که نشانه‌های بیماری برطرف شدند. دارودرمانی و درمان روانشناختی به کنترل و مدیریت شرایط کمک می‌کنند. در مواردی هم ممکن است نیاز به بستری شدن باشد. معمولا روانپزشک مجربی مسئول تیم درمان متشکل از روانشناس، مددکار اجتماعی، و پرستار می‌شود.

بهترین درمان این بیماری روش دارو درمانی است که به‌نوعی نقطه عطف درمان اسکیزوفرنی به شمار می‌آید. در این میان هم پرکاربردترین داروی تجویزی داروهای ضدروانپریشی هستند که با تاثیر روی دوپامین انتقال دهنده‌های عصبی مغز، نشانه‌های بیماری را کنترل می‌کنند.

جدیدترین درمان اسکیزوفرنی

درحال حاضر هنوز درمان قطعی برای اسکیزوفرنی وجود ندارد، و هرچقدر که مطالعات بیشتری انجام شوند، راه‌های جدیدتری کشف می‌شوند. جدیدترین درمان اسکیزوفرنی مصرف قرص ویتامین ب (ویتامین B) است که اختلالات ذهنی بیمار را کاهش می‌دهد اما نمی‌توان آن را درمان قطعی برای این بیماری دانست. در سال‌های اخیر مطالعات زیادی درباره ترکیب دارودرمانی و درمان روانشناختی برای بهبود این روان گسیختگی با کمک تکنولوژی جدید واقعیت مجازی و هوش مصنوعی انجام شده‌اند.

درمان اسکیزوفرنی چقدر طول می کشد؟

این بیماری تا آخر عمر با فرد می‌ماند و حتی بعد از رفع علائم هم بیمار باید تحت نظر روانپزشک باشد. مدت زمان درمان اسکیزوفرنی متفاوت است و به عوامل مختلفی از جمله شدت علائم، واکنش به درمان، همکاری فرد و استفاده از روش‌های درمانی مختلف بستگی دارد. درمجموع، درمان اسکیزوفرنی بلند مدت است و ممکن است تا سال‌ها طول بکشد. درمان دارویی به صورت مداوم و در طولانی مدت ادامه دارد. گاهی لازم است پزشک دوز داروها را تغییر بدهد.

چگونه میتوانم به فرد مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کنم؟

کمک به بیمار اسکیزوفرنی نقش مهمی در بهبود و کیفیت زندگی او ایفا می‌کند. با این راهکارها می‌توانید قدم مثبتی برای فرد مبتلا به این بیماری بردارید:

• آگاهی از بیماری اسکیزوفرنی و درک بهتر از علائم و تجربیات بیمار کمک می‌کند تا او را بهتر درک و حمایت کنید. مطالعه در مورد بیماری و مشاوره با متخصصان را بالاتر ببرید.

• حفظ ارتباط با فرد مبتلا به اسکیزوفرنی و بیان حمایت و علاقه به او بسیار مهم است. به بیمار گوش کنید و سعی کنید تجربیات و احساساتش را درک کنید تا ارتباط محکمی بین شما و بیمار شکل بگیرد.

• یک محیط آرام و پایدار ایجاد کنید تا تحریکات محیطی کم شوند و بیمار به حس اطمینان و آرامش برسد.

• برای کمک به بیمار اسکیزوفرنی، انگیزه و امیدواری او را تقویت کنید. کوچک‌ترین پیشرفت یا دستاوردهای او را تشویق و حمایت کنید.

• یادگیری درباره روش‌های مدیریت علائم، مانند راههای کنترل استرس، تحریکات محیطی و ارتباطات اجتماعی می‌تواند به فرد مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کند.

این بیماری تا آخر عمر با فرد می‌ماند و حتی بعد از رفع علائم هم بیمار باید تحت نظر روانپزشک باشد.

بهترین مرکز درمان اسکیزوفرنی

برای انتخاب بهترین مرکز درمان این بیماری باید عوامل مختلفی را در نظر بگیرید:

• یک مرکز درمانی برای این بیماری باید تخصص و تجربه کافی در ارائه درمان برای این بیماری داشته باشد.

• بهترین مرکز درمان این بیماری باید برنامه‌های ترکیبی و چند روشی را ارائه دهد. این شامل درمان دارویی، روانشناسی، روان درمانی گروهی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و حمایت اجتماعی می‌شود.

• مرکز درمانی باید محیطی امن و حمایتی فراهم کند.

• بهترین مرکز درمان این بیماری باید پشتیبانی پس از درمان را نیز فراهم کند ازجمله: پیگیری و مراقبت مداوم، جلسات پس از درمان و ارائه منابع و خدمات پشتیبانی برای فرد و خانواده.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

هنوز علت بیماری اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی مشخص نیست اما روش‌های مختلفی برای درمان این روان گسیختگی وجود دارند. درمان اسکیزوفرنی به عنوان یک بیماری روانی پیچیده، نیازمند رویکردهای چندگانه و ترکیبی است و شامل درمان دارویی، روانشناسی، روان درمانی گروهی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و حمایت اجتماعی می‌شود. دارو درمانی علائم وهم و تفکرات ناهنجار را کم کرده و روانشناسی و روان‌درمانی هم با مدیریت استرس و مشکلات روحی، و پرورش مهارت‌های ارتباطی به بهبود و درمان اسکیزوفرنی کمک می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا داروی اسکیزوفرنی را می توانم بدون مشورت با پزشک قطع کنم؟

خیر، این بیماری مادام‌العمری است که باید تا آخر عمر تحت درمان باشد. قطع دارو بدون مشورت پزشک عوارض خطرناک و جدی به‌دنبال دارد.

اسکیزوفرنی خطرناک است؟

عدم درمان بیماری در بلند مدت هم برای بیمار و هم اطرافیان خطرناک است و خطراتی مثل تعرض، اقدامات خشونت‌آمیز، اختلال در عملکرد فردی و احتماعی و حتی خودکشی را به‌دنبال دارد.

آیا این بیماری درمان قطعی دارد؟

خیر، هنوز روش درمان قطعی برای این بیماری نیست و با دارو، روان درمانی، مهارت آموزی و کاردرمانی می‌توان علائم بیماری را کنترل کرد.

آیا اسکیزوفرنی برگشت پذیر است؟

اسکیزوفرنی بیماری روانی مزمنی است که به طور کامل برگشت پذیر نیست. اما با درمان مناسب و مداوم، می‌توان نشانه‌های بیماری را کنترل کرد.