آنژیوپلاستی (بالن زدن) چیست؟ نحوه انجام، مزایا و عوارض آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنژیوپلاستی روشی برای باز کردن رگ ها و عروق مسدود شده قلب، مغز یا دیگر رگ های بدن است. در این مطلب نحوه انجام آن را توضیح میدهیم.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

آنژیوپلاستی یک روش پزشکی است که برای درمان رگ‌ها یا عروق تنگ شده یا بسته شده‌ که باعث کاهش جریان خون به بخش‌های مختلف بدن مانند قلب، مغز یا پاها شده‌اند به کار می‌رود. در این روش از یک کاتتر استفاده می‌شود که یک لوله بلند و نازک است و وارد رگ یا عروق می‌شود.

آنژیوپلاستی یا بالون زدن درمانی است که برای برخی بیماری‌های شریانی تجویز می‌شود. دیواره رگ‌ها در شرایط معمولی، صاف و انعطاف‌پذیر است که این حالت، امکان حرکت‌کردن و جریان‌یافتن خون را به‌راحتی فراهم می‌کند. حال گاهی اوقات به علت تجمع پلاک، حجم خونی که در رگ‌ها جریان دارد محدود می‌شود. این وضعیت به نوبه خود جریان خون را به اندام‌ها کاهش می‌دهد. در این شرایط ممکن است پزشک آنژیوپلاستی که یک روش کمتر تهاجمی است را برای بهبود این وضعیت انجام دهد.

آنژیوپلاستی (بالون زدن) چیست؟

آنژیوپلاستی (بالون زدن) روشی است که فضای بیشتری را در شریانی که در داخل آن پلاک جمع‌شده ایجاد می‌کند. در این روش، پزشک از ابزار به‌خصوصی برای فشاردادن پلاک به دیواره‌های شریان استفاده می‌کند تا خون بتواند از طریق شریان عبور کند.

این روش که خیلی از افراد آن را با نام بالن زدن هم می‌شناسند، روشی است که پزشکان برای باز کردن شریانی استفاده می‌کنند که به علت تجمع پلاک خیلی باریک شده یا مسدود شده‌است.

متن انگلیسی:
Angioplasty is a minimally invasive medical procedure used to widen narrow or obstructed arteries or veins, typically to treat arterial atherosclerosis
ترجمه متن:
آنژیوپلاستی یک روش پزشکی کم تهاجم است که برای گشاد کردن رگ‌ها یا عروق تنگ و مسدود‌ شده و معمولاً جهت درمان آترواسکلروز شریانی استفاده می‌شود.

nhlbi

انواع آنژیوپلاستی

انواع آنژیوپلاستی (بالون زدن) شامل این موارد هستند:

۱. آنژیوپلاستی قلب

در حقیقت رایج‌ترین نوع آنژیوپلاستی که انجام می‌شود آنژیوپلاستی قلب یا عمل بالن قلب است. بالن زدن عروق کرونری یا بالون زدن قلب روشی است که برای اتساع عروق کرونر مسدود یا باریک‌شده (رگ‌های خونی اصلی تأمین‌کننده قلب) استفاده می‌شود.

۲. آنژیوپلاستی مغز

آنژیوپلاستی کاروتید و استنت‌گذاری روش‌هایی هستند که شریان‌های مسدودشده را باز می‌کنند تا جریان خونی که به سمت مغز می‌رود، به حالت عادی بازگردانند. این پروسه اغلب برای درمان یا پیشگیری از سکته مغزی و مرگ انجام می‌شوند.

شریان‌های کاروتید در هر طرف از گردن قرار گرفته‌اند. این‌ها شریان‌های اصلی هستند که مسئولیت خون‌رسانی به مغز را بر عهده دارند. حال گاهی این شریان‌ها با رسوبات چربی (پلاک) مسدود می‌شوند (وضعیتی که به آن بیماری شریان کاروتید می‌گویند.).

۳. آنژیوپلاستی عروق پا

برخلاف تصور عموم که بالون زدن فقط برای قلب استفاده می‌شود، از این روش برای پا نیز می‌توان استفاده کرد. پزشک می‌تواند از بالن زدن برای درمان بیماری‌ای به نام بیماری شریان محیطی و بهبود جریان خون در پاها استفاده کند. زمانی که این پروسه برای زیر کشاله ران انجام شود، آنژیوپلاستی فمورال نامیده می‌شود.

کاربرد انواع بالن زدن

آنژیوپلاستی در کودکان

شاید تا الان فکر می‌کردید که فقط افراد مسن دچار انسداد عروق می‌شوند، اما بهتر است بدانید که گاهی کودکان نیز دچار این مشکل می‌شوند. به همین خاطر بالون زدن به سن‌وسال محدود نیست. انجام پروسه آنژیوپلاستی برای کودکان کمی دشوار است؛ زیرا رگ‌های کودکان کوچک‌تر و حساس‌تر هستند.

آنژیوپلاستی برای چه افرادی انجام می شود؟

این که چه افرادی کاندید مناسبی برای انجام آنژیوپلاستی هستند را پزشک تعیین می‌کند. معمولا در موارد زیر این درمان تجویز می‌شود.

استنت یک لوله فلزی بافته‌شده‌است که گاهی در رگ یا عروق قرار می‌گیرد تا مانع بسته‌شدن مجدد رگ یا عروق شود.

آنژیوپلاستی عروق کرونری

پزشک ممکن است آنژیوپلاستی عروق کرونری را در موارد زیر توصیه کند:

• زمانی که به دلیل بیماری عروق کرونری (CAD)، درد قفسه سینه یا تنگی نفس دارید. گاهی علت تنگی نفس مشکلات عروق کرونر است.

• زمانی که ۱ یا ۲ شریان کرونری، به طور قابل‌توجهی باریک یا مسدود‌ شده باشند.

• زمانی که دچار حمله قلبی شده‌اید.

• زمانی که حتی با وجود مصرف دارو و تغییر سبک زندگی برای کنترل‌کردن آترواسکلروز، همچنان احساس بهتری ندارید.

• یک پیوند بای‌پس سرخرگ کرونری دارید که بسته یا باریک شده‌است.

آنژیوپلاستی کاروتید یا آنژیوپلاستی مغز

بالون زدن کاروتید و استنت‌گذاری ممکن است برای درمان سکته مغزی یا پیشگیری از سکته مغزی انجام شوند. در صورت وجود شرایط زیر، پزشک انجام این پروسه را به شما پیشنهاد می‌دهد:

• اگر یک شریان کاروتید دارید که دارای انسدادی حدود ۷۰ درصد یا بیشتر است. به‌خصوص اگر علائم سکته مغزی یا سکته مغزی را تجربه کرده‌اید و وضعیت سلامتی‌تان چندان خوب نیست که بتوانید جراحی انجام دهید. برای مثال، اگر از بیماری‌های شدید قلبی یا ریوی رنج می‌برید یا از پرتودرمانی برای تومورهای گردن استفاده کرده‌اید، کاندید مناسبی برای آنژیوپلاستی مغز هستید.

• اگر درگذشته اندآرترکتومی کاروتید را انجام داده‌اید و پس از مدتی، باریک‌شدن یا تنگی مجدد عروق را تجربه کرده‌اید.

• در شرایطی که دسترسی به محل باریک‌شده یا مسدود‌شده با اندآرترکتومی دشوار باشد، آنژیوپلاستی انجام می‌شود.

در برخی موارد، اندآرترکتومی کاروتید ممکن است انتخاب بهتری نسبت به آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری باشد. پزشک در مورد این که کدام روش برای شما بی‌خطرتر است صحبت خواهد کرد.

آنژیوپلاستی چگونه انجام می شود؟

پروسه بالون زدن بسته به نوع مشکل و شرایط فرد، از طریق یکی از روش‌های زیر انجام می‌شود:

۱. با استفاده از بالن

این روش از یک بالون متصل به کاتتر استفاده می‌کند تا انسداد عروق را برطرف کند. تفاوت بین بالون و لیزر در این است که بالون به سمت شریان آسیب‌دیده هدایت شده و سپس باد می‌شود تا شریان را متسع کند و پلاک فشرده شود. سپس، پزشک یک استنت را برای گشادشدن دائمی شریان و جلوگیری از تشکیل مجدد پلاک، قرار می‌دهد.

۲. آنژیوپلاستی با لیزر

طی پروسه بالون زدن با لیزر، یک کاتتر نازک و قابل‌انعطاف به طور مستقیم در شریان کرونر قرار داده می‌شود. سپس کاتتر، لیزر را به نوک خود و به سمت انسداد هدایت می‌کند. از آنجا، لیزر یک پرتو ارتعاشی ساطع می‌کند تا پلاک را تبخیر کند و یک بار دیگر شریان را باز کند. در مواردی، آنژیوپلاستی با لیزر به همراه آنژیوپلاستی با بالون انجام می‌شود تا نتایج بهتری را فراهم کند.

3. آنژیوپلاستی با استنت

در مواردی از استنت‌گذاری همراه با آنژیوپلاستی با بالون استفاده می‌شود تا شریان آسیب‌دیده درمان شود. استنت یک لوله کوچک و منعطف است که مانند یک داربست برای حمایت بهتر از شریان عمل می‌کند. در این روش با استفاده از یک دستگاه کوچک، بالون منبسط می‌شود و به استنت این امکان را می‌دهد که شریان را باز نگه دارد. سپس شریان در ناحیه اطراف استنت بهبود پیدا می‌کند و جریان خون مثل قبل می‌شود.

متن انگلیسی:
Angioplasty can be performed using a balloon, stent, or atherectomy to widen the artery or vein and improve blood flow
ترجمه متن:
آنژیوپلاستی را می‌توان با استفاده از بالون، استنت یا آترکتومی برای گشاد شدن شریان یا ورید و بهبود جریان خون انجام داد.

mayoclinic

بالن زدن می‌تواند برای رگ‌ها و عروق مختلف در بدن انجام شود، از جمله رگ‌های قلبی (که به قلب خون تامین می‌کنند)،

آنژیوپلاستی از راه دست

طی پروسه آنژیوپلاستی، یک لوله نازک و قابل‌انعطاف به نام کاتتر از طریق یک برش در کشاله ران، مچ دست یا دست وارد یکی از شریان‌ها می‌شود. این که این پروسه از راه دست انجام شود یا از راه پا، به نوع مشکلتان بستگی دارد. پزشک قبل از انجام این پروسه، به شما در خصوص محلی که قرار است درمان روی آن صورت بگیرد اطلاع می‌دهد.

مزایای بالن زدن یا آنژیوپلاست

در بیشتر موارد، پس از انجام آنژیوپلاستی، جریان خون بهبود پیدا می‌کند. همچنین بسیاری از افراد گزارش داده‌اند که پس از این عمل علائم‌شان به طور قابل‌توجهی بهتر شده‌اند. این اقدام به پیشگیری از بیماری قلبی و مشکلات مغزی کمک زیادی می‌کند.

اگر حمله قلبی داشته‌اید، آنژیوپلاستی می‌تواند شانس زنده‌ماندن شما را خیلی بیشتر از داروهای حل‌کننده لخته خونی (ترومبولیز) افزایش دهد. این روش همچنین می‌تواند احتمال بروز حملات قلبی در آینده را کاهش دهد.

دیگر مزایای این جراحی شامل این مواردند:

• خطر کمتر و هزینه کمتری نسبت به دیگر روش‌های جراحی و تهاجمی دارد.

• فقط یک زخم از جایی که کاتترها وارد شده‌اند و یک زخم کوچک‌تر از محل Intravenous line (خط داخل وریدی) روی پوست ایجاد می‌شود. این خط در صورت نیاز، برای تزریق دارو یا فراهم‌کردن مایعات درون وریدی استفاده می‌شود.

آماده شدن برای آنژیوپلاستی

آنژیوپلاستی یک روش کم‌تهاجمی است، اما همچنان یک جراحی در نظر گرفته می‌شود و بیماران باید دستورالعمل‌های پزشک را به‌دقت دنبال کنند. برخی از نکاتی که برای آماده‌شدن آنژیوپلاستی باید آن‌ها را در نظر بگیرید شامل این مواردند:

• باید پزشک خود را در مورد هر دارو و مکملی که مصرف می‌کنید مطلع کنید. اگر سابقه اختلالات خونریزی دارید یا اگر داروهای رقیق‌کننده خون، آسپرین یا سایر داروهایی که روی لخته‌شدن خون تاثیر می‌گذارند، استفاده می‌کنید، حتماً به پزشک اطلاع دهید. ممکن است نیاز باشد که مصرف برخی از این داروها را قبل از عمل قطع کنید.

• همچنین، ممکن است نیاز باشد تا چند ساعت قبل از عمل آنژیوپلاستی از خوردن غذا یا نوشیدنی خودداری کنید.

• ممکن است انجام آزمایش‌های کلیوی نیز ضروری باشد، زیرا رنگ کنتراستی که جراح استفاده می‌کند، می‌تواند روی عملکرد کلیه تاثیر بگذارد.

• در روز جراحی از شما خواسته می‌شود که یک فرم رضایت‌نامه را امضا کنید. فرم را بادقت بخوانید و در صورت نامشخص بودن هر یک از بندها، حتماً از پزشک سوال بپرسید.

• ممکن است نیاز باشد قبل از عمل یک آرام‌بخش مصرف کنید.

• از شما خواسته می‌شود تا هر گونه جواهرات یا اشیاء این چنینی را کنار بگذارید؛ زیرا ممکن است در این پروسه اختلال ایجاد کنند.

• از شما خواسته می‌شود که لباس خود را در بیاورید و لباس مخصوصی را بپوشید.

• باید قبل از عمل مثانه خود را تخلیه کنید.

• اگر در ناحیه واردشدن کاتتر (اغلب ناحیه کشاله ران) موی زیادی وجود داشته باشد، باید موها را بتراشید.

توصیه های لازم بعد از عمل آنژیوپلاستی

پس از انجام آنژیوپلاستی غیراورژانسی معمولاً می‌توانید همان روز یا روز بعد بیمارستان را ترک کنید. حتماً با یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌تان هماهنگ کنید که شما را به خانه برسانند. قبل از این که بیمارستان را ترک کنید، پزشک توصیه‌هایی دراین‌خصوص به شما ارائه می‌دهد:

• داروهای تجویزی را باید مصرف کنید.

• رژیم غذایی و تغییرات موردنیاز برای سبک زندگی

• مراقبت از زخم و توصیه‌های بهداشتی در طول بهبودی

• همچنین ممکن است پزشک نوبت مراجعه بعدی را مشخص کند.

ممکن است زیر پوست و جایی که کاتتر وارد شده، کبودی خفیف داشته باشید. علت کبودی جدی نیست، اما ممکن است تا چند روز احساس درد جزئی در این ناحیه داشته باشید. گاهی اوقات، ممکن است زخم عفونی شود پس توصیه‌های پزشک را به‌درستی رعایت کنید تا زخم بدون هیچ مشکلی بهبود پیدا کند. در صورت لزوم می‌توانید برای تسکین دردتان استامینوفن مصرف کنید.

بالن زدن برای رگ‌های کاروتید (که به مغز خون تامین می‌کنند) نیز به کار می‌رود.

زندگی بعد از آنژیوپلاستی

درصورتی‌که آنژیوپلاستی انجام داده‌اید، باید اقداماتی انجام دهید که خطر بروز مشکلاتی در آینده را کاهش می‌دهند. اگر می‌خواهید کیفیت زندگی‌تان پس از این پروسه بهبود پیدا کند، حتماً باید به سلامتی‌تان اهمیت بدهید. برخی از اقداماتی که بعد از آنژیوپلاستی باید انجام دهید شامل موارد زیر هستند:

• اگر اضافه‌وزن دارید توصیه می‌شود که حتماً وزن کم کنید.

• اگر سیگار می‌کشید، سیگار را ترک کنید.

• باید یک رژیم غذایی سالم را دنبال کنید که حاوی چربی و نمک کم است.

• بهتر است فعال باشید و به طور منظم ورزش کنید.

به یاد داشته باشید که استعمال دخانیات و اضافه‌وزن دو عامل اصلی انواع بیماری های قلبی هستند. این دو عامل همچنین احتمال اثربخشی درمان را کاهش می‌دهند. پس به‌هیچ‌عنوان سراغ دخانیات نروید و کاهش وزن را در برنامه‌تان قرار دهید.

برای آنژیوپلاستی باید به چه متخصصی مراجعه کنیم؟

آنژیوپلاستی توسط متخصص قلب (کاردیولوژیست) و تیمی از پرستاران و تکنسین‌هایی که در زمینه قلب و عروق تخصص دارند انجام می‌شود. این پروسه در یک اتاق عمل ویژه به نام آزمایشگاه کاتتریزاسیون قلبی صورت می‌گیرد و به بیهوشی عمومی نیازی ندارد.

خطرات و عوارض آنژیوپلاستی

خطرات احتمالی مرتبط با آنژیوپلاستی، استنت‌گذاری، آترکتومی و پروسه‌های مرتبط شامل این مواردند:

• خونریزی در محلی که کاتتر در بدن قرار گرفته‌است (معمولاً کشاله ران، مچ دست یا بازو).

• آسیب به رگ خونی که کاتتر در آن قرار گرفته است.

• لخته‌شدن خون در رگ خونی تحت درمان

• عفونت در محل قرارگرفتن کاتتر

• ضربان غیرطبیعی قلب

• حمله قلبی

• سکته

• درد یا اذیت‌شدن در ناحیه قفسه سینه

• پارگی عروق کرونری یا بسته‌شدن کامل عروق کرونری که این عارضه نیاز به جراحی قلب باز دارد.

• واکنش آلرژیک به رنگ کنتراستی که در این پروسه استفاده شده‌است.

• آسیب به کلیه که ناشی از رنگ کنتراست است.

طول عمر بیماران آنژیوپلاستی

افرادی که آنژیوپلاستی انجام داده‌اند طول عمری همچون سایر افراد دارند. محققان دریافتند افرادی که در دهه ۵۰ زندگی خود تحت پروسه بالن زدن قرار گرفتند و ظرف یک سال پس از این عمل سیگار را ترک کردند، به طور میانگین 18.5 سال دیگر عمر کردند. این در حالی بود که افرادی که به سیگارکشیدن ادامه دادند پس از آنژیوپلاستی حدود ۱۶.۴ سال عمر کردند.

یک بالون کوچک به کاتتر متصل شده، وارد رگ شده و در محل تنگی باد می‌شود که باعث گشوده شدن منطقه مسدود یا تنگ‌شده و بهبود جریان خون می‌شود.

تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

بالون زدن پروسه‌ای است که به پزشک این امکان را می‌دهد تا با استفاده از اشعه ایکس، رگ‌های خونی را با جزئیات کاملی بررسی کند. اگر پزشکان در حین انجام آنژیوگرافی، تشخیص داد که قسمتی از رگ باریک (تنگ) شده‌است، ممکن است بلافاصله با استفاده از روشی به نام آنژیوپلاستی، آن را متسع کند. درواقع آنژیوگرافی روشی تشخیصی محسوب می‌شود.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

آنژیوپلاستی می‌تواند میزان جریان خون را در شریانی که در آن پلاک وجود داشته به طرز چشمگیری افزایش دهد. اما حتی پس از این که آنژیوپلاستی و قراردادن استنت به طرز موفقیت‌آمیزی انجام شدند، همچنان باید تمام دستورالعمل‌هایی که پزشک ارائه داده را دنبال کنید. همچنین مطمئن شوید که داروهایی که پزشک تجویز کرده را به طور منظم مصرف می‌کنید.

پرسش‌های متداول

آنژیوپلاستی بیهوشی دارد؟

آنژیوپلاستی عروق کرونر با استفاده از بی حس کننده موضعی انجام می‌شود. این به این معناست که بیمار در حین انجام این عمل بیدار است.

آنژیوپلاستی با بالون بهتره یا لیزر؟

در حقیقت این دو پروسه به‌نوعی مکمل هم هستند. در ۹۸ درصد از عمل‌ها، آنژیوپلاستی با لیزر به همراه آنژیوپلاستی با بالون انجام می‌شود. میزان موفقیت این پروسه، در بیمارانی که تحت درمان آنژیوپلاستی با لیزر قرار گرفته‌بودند ۸۰ درصد و در بیمارانی که تحت درمان آنژیوپلاستی با بالون قرار گرفته‌بودند ۷۹ درصد بود.

جایگزین آنژیوپلاستی چیست؟

اگر تعداد زیادی از شریان‌های کرونری مسدود یا باریک شده‌باشند، یا ساختار شریان‌ها غیرطبیعی شده‌باشد، ممکن است پزشک پروسه پیوند بای‌پس عروق کرونر (بای‌پس سرخرگ کرونری) را توصیه کند. این یک نوع جراحی تهاجمی است که در آن بخش‌هایی از رگ خونی سالم از سایر قسمت‌های بدن گرفته‌می‌شود و به شریان‌های کرونری متصل می‌شود. خون از طریق این رگ‌ها منحرف می‌شود، به همین خاطر قسمت‌های باریک یا دچار انسداد و گرفتگی را دور می‌زند.

آنژیوپلاستی چقدر طول میکشه؟

پروسه آنژیوپلاستی معمولاً چیزی بین ۳۰ دقیقه الی ۲ ساعت طول می‌کشد، اگر چه ممکن است این پروسه مدت بیشتری هم طول بکشد. طی این روش، از شما خواسته می‌شود که به کمر روی میز اشعه ایکس دراز بکشید. سپس به یک مانیتور قلب متصل می‌شوید و یک بی‌حس‌کننده موضعی برای بی حس‌کردن پوستتان استعمال می‌شود.

آنژیوپلاستی خطر دارد؟

بله همان‌طور که گفته‌شد این پروسه با خطراتی همراه است. اما ریسک انجام‌ندادن این پروسه، بیشتر از ریسک انجام‌دادن آن است.

آیا نتیجه بالون زدن قلب دائمی است؟

بله نتایج بالن زدن دائمی هستند. فقط ۲ تا ۳ درصد خطر بازگشت تنگی عروق وجود دارد و اگر این اتفاق بیفتد معمولاً در عرض ۶ الی ۹ ماه پس از این پروسه رخ می‌دهد. البته جای نگرانی نیست. اگر این اتفاق بیفتد، می‌توان دوباره آنژیوپلاستی را تکرار کرد.

رابطه آنژیوپلاستی با فشار خون چیست؟

آنژیوپلاستی شریان کلیوی درمان فشار خون بالا است. آنژیوپلاستی امکان درمان فشارخون بالا را در ۵۰ درصد از بیماران مبتلا به تنگی شریان کلیوی (RAS) فیبرومیسکولار فراهم می‌کند و احتمال این که این دسته از افراد دچار عوارض جانبی شوند خیلی پایین است.

چرا باید آنژیوپلاستی عروق کرونری را انجام دهم؟

درصورتی‌که شریان‌های کرونری مسدود‌شده باشند، برا باز کردن آن‌ها باید از مداخلات پزشکی نظیر آنژیوپلاستی کمک گرفت.

استنت قلب چند وقت کار می‌کند؟

همان‌طور که گفته شد استنت‌گذاری یک پروسه دائمی در نظر گرفته‌می‌شود.