آمفیزم ریه؛ علائم، علت و روش درمان آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

آمفیزم ریه نوعی بیماری مزمن تنفسی است که در گروه بیماری‌های انسدادی ریه قرار می‌گیرد و معمولا بر اثر مصرف طولانی‌مدت دخانیات ایجاد می‌شود. در این بیماری، کیسه‌های هوایی (آلوئول‌ها) آسیب می‌بینند و خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند، در نتیجه تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن مختل می‌شود. علائم اصلی آمفیزم ریوی شامل تنگی نفس، سرفه مزمن و کاهش توان جسمانی است. تشخیص معمولا با آزمایش‌های عملکرد ریوی و تصویربرداری صورت می‌گیرد. در حال حاضر برای این بیماری درمان قطعی وجود ندارد اما روش‌هایی مانند ترک سیگار، دارودرمانی، توان‌بخشی ریوی و اکسیژن‌درمانی می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کرده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشند.

بیماری‌های مزمن ریوی از مشکلات جدی سلامت عمومی بدن به شمار می‌روند و آمفیزم ریه یکی از شایع‌ترین آن‌ها در میان افراد سیگاری و سالمندان است. در این بیماری، بافت‌های ظریف و کیسه‌های هوایی به مرور تخریب می‌شوند و ریه توانایی انقباض و بازدم کامل را از دست می‌دهد. نتیجه این فرآیند، تجمع هوا و دشواری در خروج آن از ریه‌ها است که به احساس تنگی نفس و کاهش سطح فعالیت روزانه منجر می‌شود. عوامل خطر شامل مصرف دخانیات، قرار گرفتن در معرض آلاینده‌ها و زمینه ژنتیکی است. در این مقاله، درباره علل، علائم، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی آمفیزم ریه توضیح بیشتری می‌دهیم، تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

آمفیزم ریه چیست؟

آمفیزم ریه بیماری پیش رونده و مزمنی است که باعث درگیر شدن ریه‌ها و تنگی نفس می‌شود. در واقع بیماری آمفیزم نوعی بیماری انسداد ریوی مزمن (COPD) است که با تخریب دائمی آلوئول‌ها و محدودیت پایدار جریان هوا مشخص می‌شود و همراه با برونشیت مزمن، دو زیرگروه اصلی COPD را می‌سازد.

در آمفیزم ریه هوا به‌سختی و کندی در مجرای هوا جابه‌جا می‌شود، ریه‌ها هم به‌خاطر افتادگی مجرای هوایی قادر به تخلیه هوا نیستند. به‌علاوه اینکه آناتومی ریه‌ها هم به‌خاطر آمفیزم ریوی تغییر می‌کند.

متن انگلیسی:
Emphysema can be caused by smoking, indoor and outdoor air pollution and by a genetic form of COPD called alpha-1 antitrypsin deficiency.
ترجمه فارسی:
آمفیزم می‌تواند بر اثر سیگار کشیدن، آلودگی هوای داخل و خارج خانه و همچنین یک نوع ژنتیکی از بیماری COPD به نام کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین ایجاد شود.

به نقل از سایت lung

در آمفیزم فضاهای هوایی بزرگ می‌شوند، کشسانی بافت کم می‌شود و به‌دام‌افتادن هوا و تجمع ترشحات رخ می‌دهد.

علائم آمفیزم ریه چیست؟

علائم آمفیزم ریه بیشتر با تنگی‌نفس پیشرونده و عدم‌تحمل فعالیت بروز می‌کند و به‌تدریج به سرفه مزمن، خس‌خس و خستگی می‌رسد؛ در مراحل پیشرفته کاهش وزن و کاهش ظرفیت توان ورزشی هم دیده می‌شود. این الگو بازتاب تخریب آلوئول‌ها یا کیسه‌های هوایی و کاهش کشسانی ریه است و با عفونت‌ها یا آلاینده‌ها بدتر می‌شود.

علائم شایع آمفیزم ریه عبارت است از:

• تنگی‌نفس هنگام فعالیت، سپس در استراحت

• سرفه مزمن (گاهی با خلط کم)

• خس‌خس و بازدم طولانی

• احساس فشار و سنگینی قفسه سینه

• خستگی، کاهش تحمل فعالیت

• کاهش وزن در موارد پیشرفته

برای آشنایی سریع با آمفیزم ریه، در ادامه فهرستی از مهم‌ترین علل و علائم این بیماری را در قالب جدول می‌بینید.

این جدول به شما کمک می‌کند تا ارتباط میان عوامل ایجادکننده و نشانه‌های بیماری را یک‌جا و ساده مرور کنید.

نشانه های آمفیزم شدید

علائم آمفیزم شدید شامل تنگی‌نفس در استراحت، کاهش واضح وزن و عضله، قفسه سینه بشکه‌ای و نیاز احتمالی به دستگاه اکسیژن است. در معاینه، بازدم طولانی است و صداهای تنفسی کم‌جان شنیده می‌شود و بیمار ممکن است دچار عوارضی مانند نارسایی تنفسی شود.

صدای ریه در آمفیزم چگونه است؟

صدای ریه در آمفیزم معمولا با طولانی‌شدن بازدم و خس‌خس انتهایی است. در معاینه ممکن است کاهش حرکت دیافراگم و استفاده از عضلات فرعی مشاهده شود. در آمفیزم شدید، خس‌خس بیشتری شنیده می‌شود. این موارد ممکن است با کشیدن سیگار بیشتر شوند.

علت آمفیزم ریوی چیست؟

دلیل آمفیزم ریوی تخریب پیشرونده دیواره آلوئول‌ها یا کیسه هوایی به‌ دلیل تماس طولانی با ذرات یا گازهای مضر و عامل ژنتیکی کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین است. سیگار و آلودگی هوا مهم‌ترین محرک‌ها برای ابتلا به آمفیزم ریه هستند.

• سیگار و دود دخانیات

• آلودگی هوا

• شغلی که با گردوغبار و دود ارتباط دارد

• کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین (AATD)

• سابقه خانوادگی و راه‌های هوایی کوچک ذاتی

آمفیزم ریه نوعی بیماری انسدادی مزمن ریه است که در آن تخریب آلوئول‌ها باعث کاهش سطح تبادل گاز و ایجاد تنگی‌نفس پیشرونده می‌شود.

روش تشخیص آمفیزم ریه

تشخیص آمفیزم ریه با شرح‌حال، معاینه و آزمون‌های تکمیلی انجام می‌شود و اسپیرومتری معیار استاندارد تشخیص انسداد COPD، بیماری مرتبط با آمفیزم است. CT قفسه سینه، الگوی آمفیزم را دقیق نشان می‌دهد و تست نقص آلفا-۱ در برخی افراد به کار می‌رود:

• اسپیرومتری

• CT قفسه سینه یا رادیوگرافی

• DLCO و اندازه‌گیری حجم‌های ریوی

• پالس‌اکسی‌متری

• بررسی گازهای خون شریانی

درمان آمفیزم ریه چیست؟

روش درمان آمفیزم ریه در واقع کنترل علائم و کاهش پیشرفت بیماری است و شامل ترک کامل سیگار، واکسیناسیون، برونکودیلاتورها یا گشادکننده ریوی، توان‌بخشی ریوی، اکسیژن‌درمانی و مداخلات کاهش حجم ریه در بیماران است. شواهد نشان می‌دهد مصرف اکسیژن طولانی‌مدت در هیپوکسمی شدید یا کاهش اکسیژن بدن بقای بیمار را بهبود می‌دهد و توان‌بخشی کیفیت زندگی و ظرفیت ورزش را ارتقا می‌دهد.

دارو برای آمفیزم

تجویز دارو برای آمفیزم بر مبنای مصرف برونکودیلاتورهای استنشاقی است و از بتاآگونیست‌ها و آنتی‌موسکارینیک‌ها به‌صورت تک یا ترکیبی استفاده می‌شود. کورتیکواستروئیدهای استنشاقی در بیماران با تشدیدهای مکرر بیماری هم می‌توانند اضافه شوند.

عوارض آمفیزم ریوی چیست؟

خطرات آمفیزم ریوی، از مشکلات ریوی تا بیماری‌هایی مانند سوتغذیه، پوکی استخوان و اضطراب و افسردگی گسترده است و با پیشرفت بیماری، خطر نارسایی تنفسی افزایش می‌یابد. در نوزاد یا بیمار بسیار بدحال، عفونت‌های مکرر و هیپوکسی پایدار رخ می‌دهد.

عوارض شایع آمفیزم ریه:

• ذات‌الریه و عفونت‌های مکرر

• کاهش وزن

• تشدید بیماری

• اضطراب و افسردگی

• پوکی استخوان

عوارض خطرناک آمفیزم ریه:

• نارسایی تنفسی حاد یا مزمن

• فشار خون ریوی

• نارسایی قلب راست (کورپولموناله)

• مرگ‌ومیر در مراحل پیشرفته

آمفیزم ریه خطرناک است؟

بیماری آمفیزم ریوی یک بیماری پیش‌رونده با محدودیت غیرقابل‌برگشت جریان هوا است که اگر مدیریت نشود می‌تواند به نارسایی تنفسی، بستری‌های مکرر و مرگ منجر شود. با این حال تشخیص به‌موقع، ترک سیگار، واکسیناسیون، مصرف داروهای استنشاقی و توان‌بخشی می‌توانند سرعت پیشرفت و خطر عوارض را کاهش دهند.

چگونه از ابتلا به آمفیزم ریه جلوگیری کنیم؟

جلوگیری از آمفیزم ریه با ترک کامل سیگار و پرهیز از قرار گرفتن در مکان‌هایی که دود دخانیات یا آلاینده‌های صنعتی وجود دارد، انجام می‌شود. استفاده از ماسک مناسب و استاندارد و واکسیناسیون مطابق دستورالعمل (آنفلوآنزا، پنوموکوک، کووید-۱۹ و در جمعیت‌های توصیه‌شده RSV و زونا) خطر عفونت و تشدید COPD که از بیماری‌های مرتبط با آمفیزم است را کم می‌کند. غربالگری نقص آلفا-۱ در افراد پرریسک و پیروی از سبک زندگی فعال با تغذیه متعادل هم مفید است.

نتیجه گیری

آمفیزم ریه بیماری‌ تنفسی است که به‌تدریج و بدون درمان قطعی پیشرفت می‌کند اما تشخیص به‌موقع و مداخله زودهنگام می‌تواند تاثیر زیادی در کنترل علائم و افزایش کیفیت زندگی داشته‌باشد. ترک سیگار مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه و درمانی است. استفاده از داروهای گشادکننده راه‌های هوایی، تمرینات توان‌بخشی تنفسی و در موارد پیشرفته اکسیژن‌درمانی یا جراحی می‌توانند مفید باشند. بیماران باید نسبت به نشانه‌هایی مانند تنگی نفس پیشرونده و سرفه مداوم هوشیار باشند و به‌طور منظم تحت نظر پزشک متخصص ریه قرار گیرند. در نهایت، توجه به سبک زندگی سالم و پرهیز از عوامل محرک، بهترین راه برای کاهش سرعت پیشرفت بیماری آمفیزم ریه است.

پرسش‌های متداول

اولین علامت آمفیزم ریوی چیست؟

اولین علامت آمفیزم ریوی در بسیاری از افراد تنگی‌نفس هنگام فعالیت است که آهسته و تدریجی شروع می‌شود و ممکن است ماه‌ها تا سال‌ها به سادگی خستگی تلقی شود.

آیا آمفیزم ریوی باعث مرگ می شود؟

بیماری آمفیزم ریوی ممکن است در مراحل پیشرفته با نارسایی تنفسی، عفونت‌های شدید، پنوموتوراکس و نارسایی قلب راست همراه شده و باعث مرگ شود.

طول درمان آمفیزم ریه چقدر است؟

طول درمان آمفیزم ریه طولانی و مادام‌العمر است زیرا آسیب آلوئولی یا کیسه هوایی برگشت‌ناپذیر است و مراقبت باید پایدار بماند؛ با این حال، اجزای درمان دوره‌های زمانی متفاوت دارند. دوره‌های توان‌بخشی ریوی معمولا ۶ تا ۱۲ هفته و اکسیژن‌درمانی در هیپوکسمی مزمن برای بیشتر از ۱۵ ساعت در روز توصیه می‌شود.

آیا بیماری آمفیزم ریوی برگشت پذیر است؟

بیماری آمفیزم ریوی برگشت‌پذیر نیست زیرا تخریب دیواره‌های آلوئولی و از‌دست‌رفتن کشسانی ریه قابل ترمیم کامل نیست.

چگونه آمفیزم باعث انسداد راه تنفسی میشود؟

بیماری آمفیزم باعث کاهش کشسانی ریه و ازبین‌رفتن اتصالات آلوئولی اطراف راه‌های کوچک و به‌دام‌افتادن هوا و پرهوایی می‌شود.

بیماری آمفیزم چه نوع بیماری است؟

بیماری آمفیزم نوعی بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است که با تخریب دائمی آلوئول‌ها و محدودیت پایدار جریان هوا مشخص می‌شود و همراه با برونشیت مزمن، دو زیرگروه اصلی COPD را می‌سازد. این بیماری قابل‌پیشگیری و قابل‌درمان است اما آسیب بافتی برگشت‌پذیر نیست.

چه عواملی خطر ابتلا به آمفیزم ریوی را بالا می برد؟

سیگار بزرگ‌ترین عامل، آلودگی هوای خانگی یا محیطی و گردوغبار،دودهای شغلی مولفه‌های کلیدی و کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین مهم‌ترین عامل ژنتیکی شناخته‌شده است. سن بالاتر، عفونت‌ها و راه‌های هوایی کوچک ذاتی هم نقش دارند.

از کار افتادن ریه در آمفیزم باعث مرگ میشود؟

از کار افتادن ریه در آمفیزم (نارسایی تنفسی) می‌تواند باعث مرگ شود، زیرا افت پایدار اکسیژن یا افزایش دی‌اکسیدکربن به اختلال عملکرد ارگان‌ها و آریتمی‌ها می‌انجامد؛ این وضعیت معمولا به بستری فوری، اکسیژن و حمایت تنفسی نیاز دارد.

آمفیزم زیر جلدی ریه چیست؟

آمفیزم زیرجلدی ریه به وجود هوا در بافت زیرجلد گفته می‌شود که معمولا به‌دنبال آسیب آلوئولی یا راه‌هوایی، پنوموتوراکس، تروما یا اقدام پزشکی رخ می‌دهد.