گلومرولونفریت چیست؟ چه علائمی ایجاد کرده و چگونه درمان می شود؟
منبع: https://rasanika.com
گلومرولونفریت یکی از انواع بیماریهای کلیوی است. این بیماری باعث التهاب گلومرولها شده و به عملکرد کلیه آسیب میزند.
آنچه در این مقاله میخوانید
گلومرولونفریت نوعی بیماری کلیوی است که به دلیل التهاب گلومرولها ایجاد میشود. این بیماری گاهی علائمی نداشته و گاهی علائمی مانند تکرر ادرار، فشارخون بالا و پف صورت ایجاد میکند. معمولا با درمان علت ایجاد بیماری GN میتوان عملکرد کلیه را بهبود بخشید.
گلومرولونفریت یا التهاب گلومرول ها یکی از بیماریهای کلیوی است که گلومرولها را تحت تاثیر قرار میدهد. اگر دچار علائم این بیماری هستید یا در آزمایشهای شما مورد مشکوکی مشاهده شده است، در این مطلب همراه ما باشید. در ادامه توضیح میدهیم که گلومرولونفریت چیست؟ این بیماری چه علائمی ایجاد میکند؟ چرا برخی افراد دچار این بیماری کلیوی میشوند؟ کدام عوامل ریسک ابتلا به آن را افزایش میدهند؟ چگونه میتوان این بیماری را تشخیص داد؟ چه راههایی برای درمان آن وجود دارد؟ در صورت عدم درمان چه اتفاقی میفتد؟
گلومرولونفریت (GN) چیست؟
گلومرولها ساختارهایی در کلیهها هستند که از رگهای خونی ریزی ساخته شده و به فیلتر شدن خون و دفع مواد زائد از بدن کمک میکنند. گلومرولونفریت یکی از انواع بیماری های کلیوی است که باعث التهاب گلومرول ها میشود. این التهاب در عملکرد سیستم اختلال ایجاد کرده و دفع مواد زائد با مشکل مواجه میشود.
با آسیبدیدن گلومرولها کلیهها بهمرور عملکرد خود را از دست داده و حتی ممکن است منجر به نارسایی کلیه شود. بیماری GN بهعنوان بخشی از بیماری دیگری مانند دیابت یا لوپوس ایجاد میشود. این بیماری دو نوع مختلف داشته که در ادامه توضیح میدهیم. التهابهای شدید و طولانی میتوانند آسیب جدی به کلیهها وارد کنند.
گلومرولونفریت نوعی بیماری کلیوی است. در این بیماری گلومرولها دچار التهاب میشوند. گلومرولها رگهای خونی کوچکی در کلیه هستند که به دفع مواد زائد و فیلتر خون کمک میکنند.
التهاب در گلومرول ها باعث اختلال در عملکرد کلیهها میشود.
انواع گلومرولونفریت
بیماری گلومرولونفریت به دو نوع حاد و مزمن تقسیم میشود. علل ایجاد بیماری و نوع درمان در این دو نوع التهاب متفاوت است. به همین دلیل لازم است در ابتدا پزشک نوع آن را مشخص کرده و سپس درمان را آغاز کند.
گلومرولونفریت حاد: زمانی که بیماری بهصورت ناگهانی شروع میشود، از نوع حاد است. معمولا در این شرایط علائمی ظاهر میشوند و بیماری شدید است.
گلومرولونفریت مزمن: در برخی افراد بیماری بهآرامی شروع شده و مدتی طول میکشد تا خود را نشان دهد. معمولا این حالت بیماری علائمی نداشته و در آزمایشها مشخص میشود، کلیهها دچار اختلال هستند.
در برخی از بیماران گلومرولونفریت بهصورت حاد و ناگهانی شروع میشود. اما ممکن است سالها بعد شخص دچار نوع مزمن بیماری شود.
وجود خون در ادرار یکی از علائم گلومرولونفریت حاد است.
علائم گلومرولونفریت
علائم بیماری GN به نوع آن بستگی دارد. نشانهها معمولا بهصورت زیر هستند.
۱. علائم گلومرولونفریت حاد:
پف صورت
دفع کمتر ادرار
علائم کلیه درد
خون در ادرار (رنگ ادرار تیره میشود.)
مایع اضافی در ریه که باعث سرفه میشود.
فشارخون بالا
۲. علائم گلومرولونفریت مزمن:
بیماری GN مزمن گاهی هیچ علامتی نداشته و گاهی علائم نوع حاد بهصورت آهسته ظاهر میشوند. رایجترین علائم شکل مزمن بیماری شامل موارد زیر است.
خون یا پروتئین اضافی در ادرار که در آزمایش ادرار مشخص میشود.
فشارخون بالا
تورم در مچ پا و صورت
تکرر ادرار شبانه
ادرار کفآلود یا حبابدار (به دلیل وجود پروتئین)
درد شکم
خونریزی مکرر بینی
به نقل از healthline در رابطه با پیشرفت بیماری گلومرولونفریت:
اگر بیماری پیشرفت کند و کلیهها دچار نارسایی شوند، علائمی مانند خستگی، کاهش اشتها، تهوع و استفراغ، بیخوابی، خشکی و خارش پوست و گرفتگی عضلات در شب ظاهر میشوند. این علائم را باید جدی گرفت.
علت گلومرولونفریت
علت ابتلا به این بیماری بسیار متفاوت است. در برخی از افراد ممکن است دلیل آن اختلال ژنتیکی باشد و بیماری GN در میان اعضای خانواده دیده میشود. در برخی دیگر از افراد علت آن ناشناخته است. معمولا شرایط پزشکی و بیماریهای زیر باعث بروز گلومرولونفریت میشوند.
۱. عفونت ها
استرپتوکوک: گاهی ممکن است حدود یک تا دوهفته بعد از عفونت گلودرد استرپتوکوکی یا عفونت پوستی ناشی از این باکتری شخص دچار بیماری گلومرولونفریت شود. این شرایط در کودکان بیشتر از بزرگسالان شایع است.
اندوکاردیت باکتریایی: این بیماری نوعی عفونت در پوشش داخلی حفرهها و دریچههای قلب است. هنوز علت ابتلا به گلومرولونفریت در این بیماران مشخص نیست.
عفونتهای ویروسی کلیه: برخی از عفونتهای ویروسی مانند هپاتیت B و C میتوانند باعث التهاب گلومرول ها و سایر بافتهای کلیه شوند.
عفونت HIV: این عفونت میتواند باعث آسیب به کلیه و بیماری GN شود. حتی پیش از ابتلا به ایدز خطر ابتلا به این بیماری وجود دارد.
۲. بیماری های خود ایمنی
زمانی که سیستم ایمنی دچار اختلال میشود و به اندامهای بدن حمله میکند، ممکن است بیماری التهاب گلومرول ها ایجاد شود.
لوپوس: نوعی بیماری التهابی مزمن است. لوپوس میتواند قسمتهای مختلف بدن از جمله پوست، مفاصل، کلیهها، سلولهای خونی، قلب و ریه را تحت تاثیر قرار دهد.
سندروم گودپاسچر: در این بیماری سیستم ایمنی بدن علیه بافت ریه و کلیه آنتیبادی میسازد. البته این بیماری نادر است.
۳. واسکولیت
به التهاب رگهای خونی واسکولیت میگویند. دو نوع از این التهاب میتواند باعث بروز گلومرولونفریت شود.
پلی آرتریت: در این بیماری رگهای کوچک و متوسط در سراسر بدن از جمله کلیهها، پوست، ماهیچه و دستگاه گوارش دچار التهاب میشوند.
گرانولوماتوز وگلر: در این شکل از بیماری واسکولیت رگهای کوچک و متوسط در کلیهها و ریهها دچار التهاب میشوند.
۴. شرایط پزشکی اسکلروتیک
برخی از بیماریها باعث ایجاد اسکار در گلومرولها میشوند. در نتیجه عملکرد این ساختار دچار مشکل شده و به کلیه آسیب وارد میشود. این بیماریها عبارتند از:
فشارخون بالا: در درازمدت این بیماری میتواند باعث التهاب و ایجاد اسکار در گلومرولها شود.
نفروپاتی دیابتی (بیماری کلیوی دیابتی): بالارفتن قند خون باعث ایجاد زخم در گلومرولها میشود. همچنین جریان خون در نفرونها افزایش پیدا میکند.
گلومرولواسکلروز سگمنتال کانونی: در این شرایط جای زخم در گلومرولها وجود دارد. گاهی به دلیل بیماری دیگری ایجاد شده و گاهی علت بروز آن مشخص نیست.
۵. دیگر علل ابتلا به گلومرولونفریت
در مواقع نادر این بیماری بهصورت ارثی میان اعضای خانواده دیده میشود. گاهی این بیماری با سرطانهایی مانند سرطان معده، ریه و لوسمی لنفوسیتی مزمن در ارتباط است.
فشارخون بالا یکی از دلایل التهاب و ایجاد اسکار در گلومرولها است.
عوارض گلومرولونفریت
گلومرولونفریت میتواند توانایی نفرونها در فیلترکردن خون تاثیر داشته باشد. در نتیجه عوارض زیر ظاهر میشود.
تجمع مواد زائد و سموم در خون
اختلال در تنظیم مواد مغذی و مواد معدنی
ازدستدادن گلبولهای قرمز
ازدستدادن پروتئینهای خون
همچنین بیماری GN میتواند عوارض زیر را ایجاد کند.
نارسایی حاد کلیه: معمولا اگر علت ابتلا به GN عفونت باشد، این عارضه دیده میشود. ممکن است عملکرد کلیه بهقدری کاهش پیدا کند که شخص نیاز به دیالیز داشته باشد. بعد از بهبودی کلیهها دوباره سلامت خود را به دست میآورند.
بیماری مزمن کلیوی: ممکن است برای سه ماه یا بیشتر عملکرد کلیه دچار اختلال شود. اگر به مرحله پیشرفته برسد، نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه است.
فشارخون بالا: آسیب به گلومرولها باعث افزایش فشارخون میشود.
سندروم نفروتیک: در سندروم نفروتیک پروتئین بیش از حد از طریق ادرار خارج میشود. این عارضه باعث تورم و افزایش فشارخون میشود.
تشخیص گلومرولونفریت
برای تشخیص گلومرولونفریت ابتدا علائم شما بررسی میشود. سپس پزشک آزمایشهای لازم را برای تشخیص دقیق بیماری تجویز میکند.
مهمترین آزمایش، آزمایش ادرار است. در این تست تشخیصی فاکتورهای زیر بررسی میشوند.
سطح کراتینین
پروتئین کل در ادرار
غلظت ادرار
وجود گلبولهای قرمز در ادرار
اسمولالیته ادرار
در آزمایش خون نیز باید فاکتورهای زیر بررسی شوند.
سطح گلبولهای قرمز خون و تشخیص کمخونی
سطح آلبومین غیرطبیعی
سطح غیرطبیعی نیتروژن خون
سطح بالای کراتینین خون
برای بررسی فاکتورهای زیر ممکن است آزمایش ایمونولوژی تجویز شود. این آزمایش برای بررسی آسیب به کلیهها به دلیل اختلال در سیستم ایمنی بدن انجام میشود.
آنتیبادیهای غشا پایه آنتی گلومرولی
آنتیبادیهای سیتوپلاسمی ضد نوتروفیل
آنتیبادیهای ضدهستهای
سطح مکملها
معمولا آزمایشهای ذکرشده برای تشخیص گلومرولونفریت کافی است. اما گاهی ممکن است پزشک برای بررسی دقیقتر آزمایشهای زیر را تجویز کند.
بیوپسی کلیه
سیتیاسکن
سونوگرافی کلیه
اشعه ایکس قفسه سینه
پیلوگرام داخل وریدی
درمان گلومرولونفریت
درمان التهاب گلومرول ها به حاد یا مزمن بودن آن، علت ایجاد بیماری و شدت علائم بستگی دارد. معمولا گلومرولونفریت حاد که به دلیل ابتلا به عفونت ایجاد شده باشد، نیاز به درمان نداشته و خودبهخود بهبود پیدا میکند. اگر علت ابتلا به بیماری GN فشارخون بالا یا بیماری خودایمنی باشد، باید برای درمان علت زمینهای اقدامات لازم انجام شود.
اگر پیشرفت بیماری به حدی باشد که شخص دچار نارسایی کلیه شود، تنها راه درمان دیالیز است. در نارسایی کلیه، این اندام ۸۵٪ از عملکرد خود را از دست میدهد. دیالیز دستگاهی است که شبیه به کلیه مصنوعی خون را فیلتر میکند.
درمان بیماری گلومرولونفریت به علت ایجاد آن بستگی دارد. با درمان بیماری زمینهای که علت بیماری GN است، میتوان به بهبود عملکرد کلیه و درمان این بیماری کمک کرد.
رژیم غذایی گلومرولونفریت
اگر دچار بیماری التهاب گلومرول ها هستید یا هر نوع بیماری کلیوی دارید، باید در رژیم غذایی خود موارد زیر را رعایت کنید.
مصرف نمک را کاهش دهید. نمک احتباس مایعات در بدن و فشارخون را افزایش میدهد.
پروتئین و پتاسیم کمتری مصرف کنید. این مواد سرعت تجمع مواد زائد در خون را افزایش میدهند.
اگر دیابت دارید، باید در مصرف قند و شکر بسیار محتاط باشید.
علاوه بر رعایت رژیم غذایی سالم باید، وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
افرادی که دچار بیماریهایی کلیوی از جمله گلومرولونفریت هستند، باید نمک غذا را کاهش دهند.
گلومرولونفریت در کودکان
این بیماری میتواند افراد در هر گروه سنی را درگیر کند. معمولا در کودکان زیر ۱۰ سال علت ابتلا به بیماری GN عفونت استرپتوکوک گروه A است. این باکتری باعث گلودرد استرپتوکوکی میشود. معمولا کودک به طور موقت دچار التهاب گلومرول ها شده و خودبهخود درمان میشود.
برای تشخیص و درمان گلومرولونفریت به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
گلومرولونفریت یکی از بیماریهای کلیوی است. در این بیماری گلومرولها دچار التهاب میشوند. گلومرولها رگهای خونی در کلیه هستند که به فیلتر خون و حذف مواد زائد کمک میکنند. زمانی که این ساختار دچار اختلال میشود، دفع مواد زائد با مشکل مواجه شده و کلیهها عملکرد خود را از دست میدهند.
التهاب گلومرولها به دو نوع حاد و مزمن تقسیم میشود. معمولا علائمی مانند ادرار خونی، فشارخون بالا و پف صورت در نوع حاد دیده میشود. اما نوع مزمن آن علائمی نداشته و گاهی علائم خفیفی ایجاد میکند. در صورت عدم درمان بیماری GN میتواند باعث نارسایی حاد کلیه یا سندروم نفروتیک شود. این بیماری میتواند در اثر عفونت، بیماریهای خودایمنی یا بیماریهایی مانند دیابت و فشارخون بالا به وجود بیاید.
پرسشهای متداول
آیا گلومرولونفریت درمان قطعی دارد؟
درمان این بیماری بستگی به علت آن و نوع بیماری دارد. معمولا با درمان علت بیماری GN، کلیهها بهمرور سلامت خود را به دست میآورند. در برخی از موارد نوع حاد بیماری نیاز به درمان نداشته و خودبهخود درمان میشود.
آیا خون در ادرار نشانه بیماری گلومرولونفریت است؟
خون در ادرار میتواند یکی از نشانههای بیماری التهاب گلومرول ها بهویژه در نوع حاد باشد. در نوع مزمن معمولا نمیتوان خون در ادرار را مشاهده کرد. اما در آزمایش ادرار، خون مشخص میشود.
آیا فشارخون بالا می تواند نشانه گلومرولونفریت باشد؟
فشارخون بالا و گلومرولونفریت با هم رابطه مستقیم دارند. بیماری GN با گذشت زمان و پیشرفت بیماری میتواند باعث بالا رفتن فشارخون شود. همچنین در افرادی که فشارخون بالا دارند، در صورت عدم کنترل ممکن است به کلیهها و گلومرولها آسیب وارد شود.
آیا تکرر ادرار از نشانه های گلومرولونفریت است؟
تکرر ادرار به ویژه تکرر ادرار شبانه میتواند از نشانههای التهاب گلومرول ها باشد. معمولا در نوع مزمن بیماری این عارضه دیده نمیشود. اما در نوع حاد علائم شدیدتر بوده و شخص دچار تکرر ادرار میشود.
آیا گلومرولونفریت باعث نارسایی کلیه می شود؟
این بیماری میتواند در عملکرد کلیه اختلال ایجاد کند. با گذشت زمان و پیشرفت بیماری کلیه عملکرد خود را از دست داده و دچار نارسایی میشود. در نارسایی کلیه، این اندام حداقل ۸۵٪ از عملکرد خود را از دست داده و نیاز به دیالیز است.
آیا خارش پوست نشانه التهاب گلومرول ها است؟
معمولا در مراحل اولیه بیماری این علامت دیده نمیشود. اما زمانی که گلومرولونفریت پیشرفت میکند و به مرحله نارسایی کلیه نزدیک میشود، ممکن است شخص دچار خارش پوست و خشکی پوست شود.