همه چیز در مورد آبسه کبدی که باید بدانید

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

آنچه در این مقاله می‌خوانید

آبسه کبدی یک عارضه خطرناک است که در اثر تجمع چرک در کبد ایجاد می‌شود و می‌تواند به آسیب‌های جدی مانند نارسایی کبد و سیروز منجر شود. این بیماری معمولاً به دلیل عفونت‌های باکتریایی، قارچی یا انگلی به وجود می‌آید و در صورت عدم درمان به‌موقع می‌تواند تهدیدی برای زندگی باشد. تشخیص و درمان سریع این بیماری برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است. علائمی مانند درد شکم، تب، زردی و تعریق شبانه باید جدی گرفته شوند.

آبسه کبدی یک بیماری نادر است که به دلیل ایجاد توده چرک در کبد به وجود می‌آید. این عارضه ممکن است به دلیل آسیب به کبد، عفونت‌های داخل شکمی یا انتقال عفونت‌ها از طریق سیستم گردش خون پورتال رخ دهد. آبسه کبدی می‌تواند به شدت تهدیدکننده زندگی باشد، زیرا در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، عوارضی مانند سیروز کبدی، نارسایی کبد و حتی مرگ به همراه داشته باشد. در این مطلب، به بررسی علائم، علت‌ها، انواع مختلف آبسه کبدی و روش‌های تشخیص و درمان آن خواهیم پرداخت. همچنین به عواملی که خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند و عوارض آن خواهیم پرداخت تا شما بتوانید با آگاهی بیشتر به مدیریت این بیماری بپردازید.

آبسه کبدی چیست؟

آبسه کبدی یکی از بیماری های کبد است که به دلیل تجمع چرک در کبد به وجود می‌آید. این عارضه می‌تواند در اثر آسیب به کبد یا انتقال عفونت از داخل شکم به کبد از طریق گردش خون پورتال ایجاد شود. در بسیاری از موارد، نشت مواد از روده به شکم و سپس انتشار عفونت از طریق سیاهرگ باب به کبد باعث بروز این مشکل می‌شود. انواع مختلفی از آبسه کبدی وجود دارد که می‌تواند توسط باکتری، قارچ یا انگل ایجاد شود. به‌علت خطر بالای مرگ‌ومیر (۶۰ تا ۸۰ درصد) در اثر این بیماری، تشخیص و درمان به‌موقع آن از اهمیت زیادی برخوردار است. تاریخچه این بیماری به زمان بقراط برمی‌گردد و از آن زمان مورد بررسی قرار گرفته است.

انواع آبسه کبدی کدامند؟

آبسه کبدی به روش‌های مختلفی دسته‌بندی می‌شود. یکی از روش‌های دسته‌بندی آن محل قرارگیری توده چرک در کبد است. حدود ۵۰٪ از آبسه‌های کبدی منفرد در لوب راست قرار دارند. این بخش از کبد خون‌رسانی بیشتری داشته و بخش قابل‌توجهی است. در باقی موارد آبسه در لوب چپ یا لوب دمی کبد ایجاد می‌شود. اما در طبقه‌بندی مهم دیگری این عارضه را بر اساس منبع آن تقسیم می‌کنند. منبع بیماری ممکن است مربوط به باکتری، قارچ یا انگل باشد. انواع آبسه به‌صورت زیر تعریف می‌شوند.

۱. آبسه پیوژنیک کبد

آبسه پیوژنیک، توده چرکی در کبد است که به دلیل عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود. زمانی که بدن با عفونت مبارزه می‌کند، ممکن است گلبول‌های سفید و سلول‌های مرده به‌جای خارج‌شدن از محل عفونت داخل کبد جمع شوند. پیوژنیک به معنای تولید چرک است. عفونت‌های شکمی مانند آپاندیسیت، عفونت خون یا عفونت مجاری تخلیه صفرا می‌توانند این نوع عارضه را ایجاد کنند.

۲. آبسه آمیبی کبدی

آبسه آمیبی توده چرک در کبد است که به دلیل پاسخ به انگل روده‌ای به نام انتامبا هیستولیتیکا ایجاد می‌شود. این انگل باعث عفونت روده‌ای به نام اسهال خونی آمیبی می‌شود. ممکن است انگل از طریق جریان خون وارد کبد شود. خوردن غذا یا آب آلوده به مدفوع و همچنین تماس با فرد آلوده می‌تواند این عفونت را ایجاد کند.

۳. آبسه کبدی قارچی

این نوع آبسه بسیار نادر بوده و کمتر از ۱۰٪ موارد این بیماری به این نوع اختصاص پیدا می‌کند. ابتلا به عفونت قارچی کاندیدا و عدم درمان آنها ممکن است باعث بروز این بیماری شود.

انواع آبسه کبدی

علائم آبسه کبدی چیست؟

آبسه کبدی ممکن است با علائم مختلفی همراه باشد که می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. این علائم معمولا به تدریج ظاهر می‌شوند و در صورت عدم درمان، ممکن است شدت یابند. برای تشخیص سریع و دقیق این بیماری، توجه به علائم اولیه ضروری است. علائم آبسه کبدی شامل:

• اسهال (در موارد آمیبی)علائم آبسه کبدی

• درد در قسمت راست بالای شکم

• تب و لرز

• زردی پوست و سفیدی چشم

• تعریق شبانه

• کاهش وزن ناخواسته

• ضعف عمومی

• حالت تهوع و استفراغ

• ادرار تیره

• سرفه

• درد شانه راست

علت آبسه کبدی چیست؟

آبسه کبدی ممکن است در اثر عفونت یا آسیب به کبد ایجاد شود. این بیماری می‌تواند ناشی از چندین علت مختلف باشد، از جمله عفونت‌های باکتریایی، انگل‌ها یا قارچ‌ها که وارد کبد می‌شوند و باعث ایجاد توده چرک در کبد می‌شوند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین علل بروز آبسه کبدی اشاره می‌شود:

• عفونت باکتریایی در لوله‌های تخلیه صفرا

• بیماری‌های مجاری صفراوی

• اختلالات گوارشی عفونی که از طریق ورید باب انتقال پیدا می‌کنند

• عفونت باکتریایی شکم مانند آپاندیسیت، دیورتیکولیت یا سوراخ شدن روده

• عفونت‌های خون

• آلودگی به عفونت انتامبا هیستولیتیکا

• انگل یا قارچ (به‌ندرت)

• آسیب به کبد در حین جراحی یا روش‌های تشخیصی مانند آندوسکوپی

• ضربه به شکم که باعث عفونت می‌شود

آبسه کبدی معمولاً به دلیل عفونت‌های باکتریایی، قارچی یا انگلی، آسیب به کبد، یا انتقال عفونت از مجاری صفراوی یا روده به کبد ایجاد می‌شود.

عوامل خطر آبسه کبدی چیست؟

برخی از عوامل ممکن است احتمال ابتلا به آبسه کبد را افزایش دهند. البته وجود این عوامل به معنای ابتلا به این بیماری نیست. اگر موارد زیر در مورد شما صدق می‌کند، بهتر است با یک متخصص دراین‌رابطه مشورت داشته باشید.

• افراد بین ۴۰ تا ۶۰ سال در معرض خطر انواع عفونی آبسه هستند.

• مصرف بیش از حد الکل

• سیروز کبدی

• ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن به دلیل شرایط پزشکی مانند بیماری ایدز، مصرف کورتیکواستروئید، پیوند عضو، درمان سرطان و بیماری سرطان

• دیابت

• بیماری‌های گوارشی مانند کرون، دیورتیکولیت، کوله سیستیت

• رژیم غذایی با مواد مغذی بسیار کم

• جراحی شکم

• آندوسکوپی از لوله‌های تخلیه صفرا

• مصرف داروهای مهارکننده پمپ پروتون

• سفر به مناطقی با شیوع عفونت آمیبی

عوامل خطر آبسه کبدی شامل مصرف الکل، بیماری‌های مجاری صفراوی، اختلالات گوارشی عفونی، دیابت و آسیب‌های جراحی شکم هستند.

عوارض آبسه کبدی

اگر آبسه کبدی درمان نشود و برای کنترل عفونت هیچ اقدام پزشکی صورت نگیرد، می‌تواند عوارض خطرناکی در پی داشته باشد. این بیماری تهدیدکننده زندگی بوده و می‌تواند باعث مرگ بیمار شود. اگر آبسه پاره شود، احتمال بروز عوارض زیر وجود دارد:

• سندروم زجر تنفسی حاد (دیسترس تنفسی حاد)

• آمپیم (تجمع چرک در قفسه سینه)

• انسفالوپاتی (کاهش عملکرد مغز به دلیل عفونت)

• اندوکاردیت (التهاب پوشش داخلی و دریچه‌های قلب)

• نارسایی کلیه

• نارسایی کبد

• پریتونیت (التهاب بافت پوشش‌دهنده شکم)

• تجمع مایع اطراف ریه‌ها

• سپسیس (نوعی عفونت خونی که منجر به مرگ می‌شود.)

• گسترش عفونت در کل بدن

تشخیص آبسه کبدی چگونه است؟

تشخیص آبسه کبدی با بررسی علائم بالینی و انجام آزمایش‌های مختلف آغاز می‌شود. پزشک ابتدا سوابق پزشکی شما و علائم بالینی را ارزیابی کرده و سپس آزمایش‌های خون شامل شمارش سلول‌های خونی، آزمایش عملکرد کبد و کشت خون را برای شناسایی عفونت‌های باکتریایی تجویز می‌کند. اگر پزشک مشکوک به عفونت آمیبی باشد، تجزیه‌وتحلیل مدفوع و سرم خون انجام می‌شود. بهترین روش برای تشخیص آبسه کبدی، آزمایش‌های تصویربرداری است. سونوگرافی شکم می‌تواند آبسه‌های بزرگتر از ۲ سانتی‌متر را شناسایی کند، در حالی که سی‌تی‌اسکن با کنتراست برای تشخیص دقیق‌تر ضایعات کبدی استفاده می‌شود. این روش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا تشخیص دقیق‌تری از وضعیت بیمار داشته باشد و برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.

درمان آبسه کبدی چگونه است؟

برای درمان این بیماری ابتدا باید آنتی‌بیوتیک تجویز شود. دوره درمان با این داروها باید تکمیل شوند تا تاثیر خود را ایجاد کنند. پزشک باتوجه‌به ارگانیسم عفونت و شدت آن بهترین داروی آنتی‌بیوتیک را تجویز می‌کند. این داروها می‌توانند شامل موارد زیر باشند.

• آمینوگلیکوزیدها مانند آمیکاسین یا جنتامایسین

• سوفالوسپورین‌ها

• مترونیدازول

گاهی ممکن است پزشک برای تخلیه آبسه روش جراحی را توصیه کند. برای انجام جراحی، جراح احتمالا یک سوزن یا لوله نازک را وارد شکم و کبد می‌کند.

جلوگیری از آبسه کبدی

برای جلوگیری از بیماری آبسه کبدی نمی‌توان اقدامی انجام داد. ممکن است برخی اقدامات بتوانند احتمال ابتلا به این بیماری را کاهش دهند. از جمله:

• اجتناب از غذا یا آب آلوده

• سفر نکردن به مناطقی با شیوع عفونت آمیبی

• کاهش مصرف الکل

• کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با آبسه کبد

سخن پایانی درباره آبسه کبدی

آبسه کبدی بیماری است که به دلیل ایجاد توده چرک در کبد به وجود می‌آید. عامل ابتلا به آن ممکن است باکتریایی، انگل یا قارچ باشد. با وجود بررسی‌های زیاد روی این عارضه احتمال مرگ‌ومیر ناشی از آن حدود ۶۰ تا ۸۰٪ است. ین بیماری نادر بوده اما به دلیل خطر مرگ باید به‌موقع تشخیص داده شود. برای تشخیص آن علائمی مانند درد شکم، حالت تهوع، ادرار تیره، تب و لرز و تعریق شبانه توسط متخصص مربوطه مثل بهترین دکتر داخلی ایران یا بهترین دکتر گوارش و کبد ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس آزمایش خون و آزمایش‌های تصویربرداری تجویز می‌شوند.

پرسش‌های متداول

درمان خانگی ابسه کبدی چگونه است؟

آبسه کبدی یک بیماری جدی است که نیاز به درمان پزشکی فوری دارد و درمان خانگی برای آن توصیه نمی‌شود. برای درمان آبسه کبدی، بیمار باید تحت مراقبت‌های پزشکی قرار گیرد که معمولاً شامل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، تخلیه آبسه از طریق روش‌های جراحی یا آندوسکوپی، و درمان‌های حمایتی مانند مکمل‌های تغذیه‌ای است. هر گونه تاخیر در درمان این بیماری می‌تواند منجر به عوارض شدید مانند نارسایی کبد یا انتشار عفونت به دیگر اعضای بدن شود. بنابراین، در صورت مشکوک بودن به آبسه کبدی، مراجعه به پزشک ضروری است.

تخلیه آبسه کبد چگونه است؟

تخلیه آبسه کبدی معمولاً با روش‌های مختلفی انجام می‌شود که بسته به اندازه و موقعیت آبسه و وضعیت بیمار انتخاب می‌شوند. رایج‌ترین روش‌ها عبارتند از:

1. آندوسکوپی (ERCP): در این روش، یک لوله باریک (اندوسکوپ) از طریق دهان وارد دستگاه گوارش می‌شود و به مجاری صفراوی هدایت می‌شود. در این مرحله، پزشک می‌تواند با استفاده از ابزارهای خاص آبسه را تخلیه کند.

2. دریدن یا تخلیه از طریق پوست (Percutaneous Drainage): در این روش، پزشک با وارد کردن یک سوزن یا لوله نازک از طریق پوست و دیواره شکم، آبسه را تخلیه می‌کند. این روش به‌ویژه برای آبسه‌هایی که در موقعیت‌های خاص قرار دارند مفید است.

3. جراحی: در موارد شدید و زمانی که آبسه به‌طور قابل‌توجهی بزرگ شده یا روش‌های دیگر موثر نبوده‌اند، جراحی باز برای تخلیه آبسه ممکن است انجام شود.

تمامی این روش‌ها نیاز به نظارت پزشکی دقیق و استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها برای پیشگیری از عفونت بیشتر دارند. بسته به نوع و شدت آبسه، پزشک مناسب‌ترین روش تخلیه را انتخاب می‌کند.

آیا آبسه کبدی تهدیدکننده زندگی است؟

بله، آبسه کبدی می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد. در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، این بیماری می‌تواند به عوارض جدی مانند نارسایی کبد، سپسیس، یا پاره شدن آبسه منجر شود که خطر مرگ را به دنبال دارد. لذا تشخیص زودهنگام و درمان سریع برای پیشگیری از عوارض جدی ضروری است.