پولیپ رحمی چیست؟ + علائم پولیپ سرطانی و غیر سرطانی، تشخیص و درمان آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

پولیپ رحم به عنوان یکی از مشکلات نسبتا رایج در میان خانمها غالبا بی خطر است، اما در برخی از شرایط هم می تواند سرطان زا باشد.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• پولیپ رحم، توده‌های غیرسرطانی و خوش‌خیم در دیواره داخلی رحم هستند که در ۹۵٪ موارد بدخیم نیستند.

• مهم‌ترین علامت پولیپ رحم، خونریزی غیرطبیعی مانند لکه‌بینی بین دو قاعدگی، خونریزی پس از یائسگی و پریودی‌های سنگین است.

• علت اصلی آن عدم تعادل هورمونی (استروژن) است؛ چاقی، فشارخون، یائسگی دیررس و مصرف تاموکسیفن خطر ابتلا را افزایش می‌دهند.

• درمان قطعی پولیپ‌های بزرگ و علامت‌دار، جراحی هیستروسکوپی است؛ پولیپ‌های کوچک و بدون علامت ممکن است خودبه‌خود برطرف شوند، اما در زنان یائسه به دلیل احتمال بدخیمی باید جدی‌تر پیگیری شوند.

یکی از مشکلات نسبتاً رایجی که در میان خانم‌ها دیده می‌شود وجود پولیپ رحم است. این بیماری، معمولاً سن خاصی ندارد و عمدتاً هم خوش‌خیم خواهدبود، اما گاهی برخی پولیپ‌هایی که در دیواره داخلی رحم رشد می‌کنند، سرطانی هستند یا حتی سرطانی خواهندشد.

پولیپ رحم چیست؟

به طور کلی به توده‌های غیرسرطانی و عمدتاً خوش‌خیمی که در بافت‌های مختلف بدن مانند معده و روده، بینی، رحم و غیره رشد می‌کنند، پولیپ گفته می‌شود. اگر این پولیپ در رحم یا دهانه رحم رشد کنند، به آن پولیپ رحمی (به انگلیسی: uterine polyp) می‌گویند. پولیپ‌های رحم که پولیپ آندومتر (به انگلیسی: endometrial polyp) هم نامیده می‌شوند، از جمله رایج‌ترین بیماری‌های رحم شناخته می‌شوند. این پولیپ‌ها از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر هستند و گاهی نیز به اندازه توپ گلف و شاید هم بزرگ‌تر می‌رسند.

پولیپ رحمی یا پولیپ آندومتر از علل اصلی خونریزی دستگاه تناسلی خانم‌ها محسوب می‌شود و خوشبختانه در ۹۵ درصد موارد خوش‌خیم و غیرسرطانی و بدون نشانه است.

 پولیپ‌های رحم انواع مختلفی دارند و می‌توانند پایه‌دار باشند یا بدون پایه، تعداد زیاد یا فقط یک پولیپ، کوچک در اندازه کنجد یا بزرگ و چند سانتی‌متری در حد توپ گلف که به دیواره رحم می‌چسبند. در مواردی پولیپ‌ها از دیواره رحمی جدا شده و به دهانه رحم، قسمت‌های پایینی و واژن هم می‌رسند. بیشترین میزان ابتلا به پولیپ‌های رحمی در زنان یائسه دیده می‌شود، البته گاهی در دختران مجرد جوان هم شاهد رشد پولیپ‌های رحمی هستیم.

علائم پولیپ رحمی چیست؟

خونریزی بین دو قاعدگی و پریودی نامنظم از مهم‌ترین علائم پولیپ رحم هستند. در زنان یائسه مبتلا به این بیماری هم شاهد خونریزی هستیم. بر اساس آمار و شواهد، بیشتر از ۲۵ درصد زنان مبتلا به این بیماری از خونریزی زیاد قاعدگی رنج می‌برند. ناباروری و نازایی و سقط جنین در خانم‌های باردار را هم می‌توان از جمله علائم پولیپ رحم دانست. به طور کلی علائم و نشانه‌های بیماری‌های رحم را می‌توان به‌ شکل زیر خلاصه نمود:

• خونریزی زیاد قاعدگی

• خونریزی بعد از نزدیکی

• پریودی نامنظم

• درد پریود

• لکه‌بینی و خونریزی بین قاعدگی

• خونریزی پس از یائسگی

• اختلال در باروری.

علائم پولیپ سرطانی رحم

خونریزی غیرطبیعی، درد مداوم لگنی، درد شدید، سقط مکرر، ترشحات بدبو و غیرطبیعی و خونریزی بعد از نزدیکی از علائم بدخیمی‌های پولیپ هستند. این علائم ممکن است در پولیپ‌های خوش‌خیم هم دیده‌شوند. بنابراین بیشتر مواقع بیوپسی و بررسی بافت پولیپ در آزمایشگاه پاتولوژی توصیه می‌شود.

علت پولیپ رحم چیست؟

علت اصلی بروز پولیپ رحم مشخص نیست، اما به ‌طور کلی عواملی مثل ناهنجاری و اختلال در میزان هورمون‌ها می‌توانند علت پولیپ رحم باشند. ضخیم‌شدن دیواره رحم به ‌خاطر استروژن هم می‌تواند باعث ایجاد پولیپ رحمی شود. برخلاف تصور برخی‌ها، ژنتیک را نمی‌توان علت بروز این بیماری دانست. از دیگر عواملی که ریسک ابتلا به این مشکل را افزایش می‌دهند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• فشار خون

• چاقی

• یائسگی زودرس یا دیرتر از موعد

• مصرف داروهای هورمونی مثل تاموکسیفن در بیماران مبتلا به سرطان سینه

• دیر اقدام کردن برای بارداری.

علت اصلی بروز پولیپ رحم مشخص نیست، اما به ‌طور کلی عواملی مثل ناهنجاری و اختلال در میزان هورمون‌ها می‌توانند علت پولیپ رحم باشند. همچنین ضخیم‌شدن دیواره رحم به ‌خاطر استروژن هم می‌تواند باعث ایجاد پولیپ رحمی شود.

عوامل خطر پولیپ رحمی چیست؟

پولیپ رحم بیشتر در دهه سوم تا پنجم میان خانم‌ها رایج است و معمولاً زنان چهل تا پنجاه ساله را درگیر می‌کند، البته در زنان در سنین باروری و دختران مجرد هم گاهی شاهد بروز نشانه‌ها و علل پولیپ رحمی خواهیم بود. اما به طور کلی، سن بروز پولیپ رحمی بیشتر پیش از یائسگی است و پس از آن میزان شیوع کمتری پیدا می‌کند. خانم‌هایی که در سن یائسگی به این مشکل مبتلا می‌شوند باید اقدامات جدی‌تری برای درمان را دنبال کنند، چراکه احتمال بدخیم شدن پولیپ‌ها در این سن بیشتر است.

گاهی خانم‌های زیر ۲۰ سال و دختران مجرد هم خونریزی غیرعادی در دوره پریودی و لکه‌بینی بین دوره را تجربه می‌کنند، اما نمی‌توان این علائم را نشانه وجود پولیپ رحم در دخترها دانست. بیماری‌های دستگاه تناسلی و رحم فقط به پولیپ رحمی محدود نمی‌شود، بلکه برعکس بیماری‌های زیادی هستند که رحم و دستگاه تناسلی زنان را درگیر کرده، اما علائم و نشانه‌های شبیه هم دارند. از این رو در صورت مشاهده علائم و نشانه‌های شبیه پولیپ رحم در دختر مجرد حتماً باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه کرده تا با آزمایش و معاینات دقیق، علت بروز مشکل را پیدا کنید.

پولیپ رحمی توده‌ی خوش‌خیمی است که عموما در اثر عدم تعادل هورمونی ایجاد می‌شود.

تشخیص پولیپ رحم به چه صورت است؟

بیشتر پولیپ‌های رحم، نشانه و علامت ندارند، به ‌همین دلیل است که به خانم‌ها توصیه می‌شود که معاینات واژینال و سونوگرافی را در طول سال دنبال کنند. مثلا پولیپ دهانه رحم از طریق معاینه داخلی ممکن است دیده شود. در صورت مشاهده نشانه‌های این بیماری باید به فوق متخصص زنان و دکتر زنان و زایمان مراجعه کنید. اگر متخصص زنان و زایمان، احتمال وجود پولیپ رحمی بدهد از روش‌های زیر برای تشخیص آن استفاده می‌کند:

۱. سونوگرافی ترنس واژینال برای تشخیص پولیپ رحمی

در این روش، شی باریک مخصوص سونوگرافی داخل واژن قرار می‌گیرد و با انتشار امواج صوتی، تصویر فضای داخلی رحم و دهانه رحم را نشان می‌دهد. وجود پولیپ رحمی یا ضخیم شدن دیواره رحم (اندومتریال) در تصویر سونوگرافی ترنس واژینال دیده می‌شود.

۲. سونوهیستروگرافی یا هیستروسونوگرافی پولیپ رحمی

از این روش حین سونوگرافی ترنس واژینال استفاده می‌کنند. کاتتری را وارد واژن کرده و فضای داخل رحم را با آب و نمک پر می‌کنند تا تصویر واضحی از محیط رحم، دهانه و بافت‌های مجاور نشان دهد. اگر زائده‌ی پولیپ در هر جای رحم وجود داشته باشد، با این روش تصویربرداری دیده می‌شود.

اگر زائده‌ی پولیپ در هر جای رحم وجود داشته باشد، با این روش تصویربرداری دیده می‌شود.

۳. هیستروسکوپی برای تشخیص پولیپ رحم

در روش هیستروسکوپی، تلسکوپ منعطف و نازکی از طریق واژن وارد رحم می‌شود تا پزشک بتواند محدوده رحم، دهانه رحم و واژن را معاینه کند. پولیپ رحمی می‌تواند در هرجای دیواره‌ی رحم یا دهانه‌ی رحم باشد. با هیستروسکوپی می‌توان پولیپ رحمی را تشخیص داد.

۴. بیوپسی اندومتریال برای تشخیص سرطانی بودن پولیپ رحمی

نمونه‌برداری بافت سلولی دهانه رحم است که در آن کاتتر وارد واژن شده و بخشی از بافت سلولی پولیپ را به ‌عنوان نمونه برای آزمایش برمی‌دارد. اگر پولیپ رحمی سرطانی باشد، با بررسی سلول‌های آن می‌توان تشخیص داد.

اگر پولیپ رحمی سرطانی باشد، با بررسی سلول‌های آن می‌توان تشخیص داد.

درمان پولیپ رحم: پولیپ رحم قابل درمان است؟

خوشبختانه پولیپ رحم جزء بیماری‌های رحمی خوش‌خیم و قابل درمان است. هر چند که اندازه پولیپ هم در درمان عامل مهمی محسوب می‌شود. برخی پولیپ‌ها کوچک و بدون نشانه ظاهری هستند و معمولاً هم بدون نیاز به درمان خودبه‌خود رفع می‌شوند.

۱. عمل پولیپ رحم، درمان قطعی پولیپ رحمی

یکی از روش‌های پیشنهادی برای درمان پولیپ‌ رحم خوش‌خیم سایز کوچک، درمان با داروهای هورمونی است که البته معمولاً اثر موقتی دارند و پس از مدتی نیز دوباره عود می‌کنند. عمل پولیپ رحم یا جراحی هیستروسکوپی بهترین روش پیشنهادی برای درمان پولیپ رحم است که در آن حفره داخل رحمی را با مایع نرمال‌سالین پر می‌کنند تا پولیپ‌ها در مایع شناور شوند و بعد با قیچی و گرسپر هیستروسکوپی، پولیپ‌ها را از پایه جدا می‌کنند.

۲. دارو و قرص برای پولیپ رحم (آیا پولیپ رحم با دارو برطرف میشود؟)

روش درمان دارویی یا قرص برای پولیپ رحم بیشتر روش درمان موقتی است که علائم پولیپ را کم می‌کنند و معمولاً پس از توقف دارو درمانی، نشانه‌ها دوباره برمی‌گردند. پروژستین‌ها و داروهای آگونیست هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GNRH) از قرص‌های پولیپ هستند برای تنظیم هورمونی بیماران مبتلا به پولیپ رحم تجویز می‌شوند. در مواردی ممکن است داروهای پیشگیری از بارداری تجویز شوند. درمان پولیپ رحم با قرص ال دی یا ترکیبات پروژسترون یکی از روش‌های دارویی است.

۳. درمان خانگی پولیپ رحم

پولیپ‌ها یا فیبروم‌های رحمی توده‌های خوش‌خیم کوچکی هستند که بسیار آرام رشد می‌کنند یا گاهی اصلاً بزرگ نمی‌شوند. در مواردی هم مثلاً پس از یائسگی اندازه‌شان کوچک هم می‌شود. گاهی با چند روش ساده خانگی می‌توان این مشکل را حل کرد. کاهش وزن و تغذیه سالم از مهم‌ترین روش‌های درمان خانگی پولیپ رحم هستند. اضافه وزن و چاقی از علل ایجاد این مشکل بوده که باعث افزایش استروژن تولیدی می‌شود. به ‌همین خاطر کاهش وزن باعث کوچک شدن اندازه پولیپ‌ها می‌شود. مصرف مواد غذایی سالم و ضروری هم خطر ابتلا به پولیپ را کاهش داده و هم از رشد آن‌ها جلوگیری می‌کند.

اگر پولیپ رحم سرطانی باشد چه باید کرد؟

متن انگلیسی:
«You can greatly reduce your risk of colon polyps and colorectal cancer by having regular screenings. Certain lifestyle changes also can help:
Adopt healthy habits. Include plenty of fruits, vegetables and whole grains in your diet and reduce your fat intake.»
ترجمه متن:
«مصرف مواد غذایی سالم و ضروری خطر ابتلا به پولیپ را کاهش داده و از رشد آنها جلوگیری می‌کند.»

به نقل از mayoclinic

عوارض پولیپ رحمی؛ آیا پولیپ رحم خطرناک است؟

بیماری پولیپ رحمی در صورتیکه بدخیم نباشد، چندان نمی‌تواند عوارض جدی برای بیمار ایجاد کند. اما مواردی که ممکن است برای بیماران مبتلا به پولیپ رحمی مشکل ایجاد کند، شامل موارد زیر است:

• در صورتیکه پولیپ شما سرطانی نباشد، نمی‌تواند برای شما مشکلی ایجاد کند، اما اگر سرطانی باشد، باید برای درمان سریع آن اقدامات لازم را انجام دهید.

• گاهی ممکن است که خونریزی‌هایی را تجربه کنید که برای شما مشکل‌ساز است.

• ممکن است که افرادی که به پولیپ رحمی مبتلا هستند، خونریزی بعد از نزدیکی را تجربه کنند. این موارد معمولا پولیپ‌هایی دارند که در دهانه‌ی رحم قرار دارد.

راه پیشگیری از پولیپ رحمی چیست؟

نمی‌توانید از پولیپ‌های رحمی جلوگیری کنید. اما می‌توانید از روشی را پیش بگیرید که از ابتلا به این بیماری سریعا آگاه شوید. مثلا اگر پولیپ رحمی داشته‌باشید، با مراقبت‌های منظم زنان می‌توانید علائم زودرس را تشخیص دهید و برای بررسی وضعیت پولیپ اقدامات لازم را انجام دهید.

نمی‌توانید از پولیپ‌های رحمی جلوگیری کنید.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

پولیپ رحم و فیبروم رحم عارضه ناشی از تغییرات هورمونی هستند که معمولاً راهکار خاصی برای پیشگیری ندارند. هر چند که با کنترل وزن و سبک زندگی سالم می‌توان احتمال ابتلا به این نوع بیماری‌های رحم را کاهش داد. پولیپ‌های رحمی معمولاً غیرسرطانی و خوش‌خیمی هستند که اگر کوچک باشند عمدتاً نشانه خاصی ندارند و بدون درمان خاصی برطرف می‌شوند، اما برای درمان پولیپ‌های رحمی بزرگ‌تر می‌توان از روش جراحی استفاده نمود.

پرسش‌های متداول

آیا پولیپ رحم به سرطان رحم منجر می شود؟

این برآمدگی‌های معمولاً خوش‌خیم و غیرسرطانی هستند. به‌ علاوه اینکه بیشتر پولیپ‌های رحمی بدون نیاز به درمان و جراحی برطرف می‌شوند، اما در موارد نادری ممکن است این معضل به سرطان رحم منجر شود که آنگاه باید پولیپ‌ها برداشته شوند.

آیا پولیپ رحم می تواند نازایی را به دنبال داشته باشد؟

بیشتر پولیپ‌های رحم بسیار کوچک هستند و تأثیری روی قابلیت باروری نمی‌گذارند. هر چند، پولیپ‌های بزرگ و متعدد روی قابلیت سیستم تناسلی خانم‌ها تأثیر گذاشته و باعث نازایی شده و ریسک سقط جنین را بالا می‌برد.

پولیپ رحم بعد از یائسگی رایج است؟

پولیپ‌های رحمی درون رحم هستند، اما گاهی به سمت دهانه رحم و واژن حرکت می‌کنند. معمولاً زنان در آستانه یائسگی دچار پولیپ رحم می‌شوند، اما این مشکل بعد از یائسگی هم میان خانم‌ها دیده می‌شود.

پولیپ رحمی باعث درد پریود و خونریزی زیاد می شود؟

پولیپ‌های رحمی گاهی بدون نشانه و علامت هستند یا اینکه نشانه‌هایی در بیمار ایجاد می‌کنند مثل قاعدگی‌های شدید یا خونریزی بین قاعدگی و درد پریود. پولیپ‌های رحمی بزرگ باعث ایجاد درد پریود و کرمپ‌های شکمی پریودی می‌شوند، چراکه رحم به ‌صورت طبیعی به شکلی طراحی شده که هر چیز اضافی که در آن هست را به بیرون دفع کند.

آیا پولیپ رحم خطرناک است؟

رشد بیش از حد سلول‌ها در دیواره داخلی رحم باعث ایجاد پولیپ‌های رحمی یا اندومتریال می‌شود. پولیپ‌های رحم معمولاً خوش‌خیم و غیرسرطانی هستند، اما گاهی هم ممکن است پولیپ‌ها پیش‌سرطانی باشند و به سرطان تبدیل شوند.

پولیپ رحم باعث لکه بینی می شود؟

یکی از نشانه‌های شایع پولیپ رحم، لکه بینی است. معمولاً خانم‌هایی که از پولیپ رحم رنج می‌برند در فاصله بین دو قاعدگی دچار لکه بینی می‌شوند.

پولیپ بعد از جراحی قابل برگشتن هست؟

پولیپ‌های رحمی بعد از جراحی و برداشتن ممکن است دوباره عود کنند. در صورتی که این معضل عود کند باید دوباره روش درمان را انجام دهید. برای پولیپ‌های رحمی پیش سرطانی یا سرطانی که احتمال ابتلا به سرطان رحم زیاد است، روش هیسترکتومی (برداشتن رحم) توصیه می‌شود.

پولیپ باعث سقط جنین می شود؟

گاهی هم پولیپ‌های رحمی باعث اختلال در باروری می‌شوند یا اینکه ریسک سقط جنین را افزایش می‌دهند. برای لقاح و بارداری به حفره رحمی و دیواره اندومتریالی سالمی نیاز است تا سقط جنین اتفاق نیفتد، اما آسیب‌دیدگی دیواره داخلی رحم ناشی از پولیپ یا فیبروم ممکن است در عملکرد این اندام اختلال ایجاد کرده و باعث سقط جنین شود.

فرق پولیپ رحم با فیبروم رحم چیست؟

درست است که پولیپ رحم و فیبروم رحم هر دو در دسته بیماری‌های رحم قرار می‌گیرند، اما از نظر بافت، ساختار و اندازه با هم تفاوت‌های اساسی دارند. اصلی‌ترین تفاوت پولیپ رحم و با فیبروم رحم در این است که فیبروم بافت عضلانی دارد، اما پولیپ از بافت آندومتر تشکیل شده‌است.

فیبروم رحم روی لایه داخلی عضلانی میانی رحم، بیرون و لایه خارجی رحم از بافت عضلانی رحم ایجاد می‌شوند. اختلال در قاعدگی یا طولانی و سنگین شدن دوره قاعدگی که با خونریزی زیاد قاعدگی همراه است، از نشانه‌های پولیپ و فیبروم رحم هستند. اما فیبروم رحم جدا از این نشانه‌های مشترک، علائمی دیگری هم دارد مثل بزرگ شدن شکم، افزایش وزن، فشار به مثانه و تکرر ادرار. دیگر تفاوت پولیپ رحم و فیبروم رحم، علت بروز آن‌هاست.

دیگر تفاوت فیبروم رحم با پولیپ‌های رحمی در سرطانی شدنشان است. پولیپ‌ها معمولاً خوش‌خیم هستند، اما گاهی احتمال بدخیمی دارند و ممکن است به سرطان رحم تبدیل شوند. اما فیبروم‌ها سرطانی نمی‌شوند و احتمال بدخیمی شدنشان صفر درصد است. به ‌عبارت دیگر، احتمال ابتلا به سرطان رحم به ‌خاطر فیبروم رحم تقریباً صفر است.

یکی دیگر از تفاوت‌های فیبروم و پولیپ رحم، سن افراد است. در حالی ‌که پولیپ‌های رحمی بیشتر در دوران یائسگی روی می‌دهند و زیاد در خانم‌های زیر ۳۰ سال یا در سنین باروری دیده نمی‌شوند، فیبروم رحم بیشتر در سنین باروری بین ۳۰ تا ۴۰ سالگی مشاهده می‌شود.

اندازه دیگر علت تفاوت بین این غدد خوش‌خیم است. پولیپ‌های رحمی بین چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر رشد می‌کنند و معمولاً هم به ‌خاطر اینکه در حفره شکمی هستند خیلی رشد نمی‌کنند، اما سایز فیبروم رحم بسته به نوعش فیبروم فرق می‌کند؛ از چند میلی‌متر تا حتی اندازه یک هندوانه بزرگ.