آشنایی با انواع جراحی دندان و روش انجام آنها

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

جراحی دندان شامل هرگونه عملی روی دندان و فک می شود. این جراحی نیاز به مراقبت های خاصی دارد تا از بروز عفونت ریشه و لثه پیشگیری شود.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• جراحی دندان شامل انواع روش‌های درمانی و زیبایی بر روی دندان‌ها، لثه و استخوان فک است که معمولاً به‌صورت سرپایی انجام می‌شود.

• رایج‌ترین انواع جراحی دندان عبارتند از: جراحی دندان عقل، جراحی ریشه (عصب‌کشی و درمان‌های مرتبط)، جراحی ایمپلنت، جراحی کیست و جراحی دندان شکسته یا پوسیده.

• اکثر این جراحی‌ها با بی‌حسی موضعی انجام می‌شوند و دوره بهبودی معمولاً چند روز تا یک هفته طول می‌کشد.

• مراقبت‌های پس از جراحی مانند استفاده از کمپرس سرد، رعایت بهداشت دهان، پرهیز از فعالیت سنگین و مصرف داروهای تجویزی برای پیشگیری از عوارضی مانند عفونت و خشکی حفره دندان (Dry Socket) ضروری است.

جراحی دندان چیست؟

جراحی دندان شامل هر نوع جراحی‌ای است که بر روی دندان‌ها، لثه‌ها یا استخوان‌های فک انجام می‌شود. بیشتر اوقات زمانی که دندانپزشک از اصطلاح “جراحی دندان” استفاده می‌کند، ممکن است بیماران با ترس و نگرانی روبه‌رو شوند. این ترس اغلب ناشی از تصور نادرستی است که این جراحی را فرایندی بسیار دردناک و پرهزینه می‌پندارد.

جراحی دندان یکی از رایج‌ترین خدمات دندانپزشکی است. این جراحی شامل فرایندهایی است که به درمان طیف وسیعی از مشکلات دندان و فک کمک می‌کند. در اکثر موارد، این جراحی به‌عنوان یک عمل سرپایی انجام می‌شود و بیماران معمولاً در عرض چند روز می‌توانند فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرند.

یکی از آشناترین جراحی‌های دندان برای بیشتر افراد، جراحی دندان عقل است. دندان عقل ممکن است مشکلاتی از جمله فشار بر سایر دندان‌ها، التهاب یا عفونت ایجاد کند. در چنین مواردی، توصیه می‌شود دندان عقل در زمان مناسب با جراحی خارج شود. در ادامه با انواع روش‌های جراحی دندان، کاربردها، مزایا و عوارض آن‌ها آشنا می‌شویم.

قبل از تصمیم‌گیری درباره اینکه آیا شما کاندید مناسبی برای جراحی دندان هستید یا خیر، دندانپزشک ممکن است شما را به جراح دهان و دندان ارجاع دهد. جراح با ارزیابی دقیق وضعیت سلامت دهان و دندان‌ها، بهترین درمان را برای شما تعیین می‌کند.

متن انگلیسی:
«Surgical tooth extractions are one of the most common surgical procedures general dentists are performing nowadays.»
ترجمه متن:
«شایع‌ترین جراحی دندانی که این روزها دندان‌پزشک‌ها انجام می‌دهند، جراحی کشیدن دندان است.»

به نقل از drclemente

عکس جراحی دندان

در ادامه می‌توانید تصویر جراحی دندان را مشاهده کنید:

عکس جراحی دندان برای ایمپلنت

انواع عمل جراحی دندان

جراحی دندان با اهداف متفاوتی انجام می‌شود و روش‌های انجام متفاوتی دارد. در ادامه به چندین جراحی دندان و فک پرداخته‌ایم که ممکن است برخی از آنها را بشناسید و با برخی دیگر آشنایی نداشته باشید.

۱. جراحی دندان عقل

جراحی دندان عقل یکی از رایج‌ترین انواع جراحی‌های دندان است که معمولاً برای خارج کردن دندان عقل نهفته یا دندانی که به طور کامل رشد نکرده است توسط دکتر جراحی دندان عقل تهران یا شهر خود انجام می‌شود. این جراحی زمانی ضروری می‌شود که دندان عقل به سایر دندان‌ها فشار وارد کند، موجب عفونت یا التهاب لثه شود یا به دلیل کمبود فضای کافی در فک، به طور نادرست رشد کند. معمولاً این جراحی با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و دوره بهبودی آن چند روز تا یک هفته طول می‌کشد.

۲. جراحی دندان شکسته

دندان‌های شکسته که تا ریشه آسیب دیده‌اند یا ترک‌های عمیق دارند، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. در جراحی دندان شکسته، دندانپزشک با هدف ترمیم یا خارج کردن دندان آسیب‌دیده اقدام می‌کند. اگر شکستگی قابل ترمیم باشد، از روش‌هایی مانند روکش یا پر کردن استفاده می‌شود. اما اگر آسیب شدید باشد و دندان غیرقابل ترمیم باشد، دندان کشیده شده و ممکن است ایمپلنت به‌عنوان جایگزین توصیه شود.

۳. جراحی ریشه دندان

جراحی ریشه دندان یا درمان اندودانتیک، یک روش دندانپزشکی است که برای حفظ دندان‌هایی که دارای عفونت یا التهاب در پالپ (مغز دندان) هستند، انجام می‌شود. این جراحی شامل حذف پالپ آسیب‌دیده، تمیز کردن کانال‌های ریشه، عصب کشی دندان (روت کانال) و پر کردن آنها با مواد زیست‌سازگار است. هدف اصلی این درمان، رفع درد، جلوگیری از گسترش عفونت و حفظ ساختار دندان طبیعی است. در موارد پیچیده، روش‌هایی مانند اپیکواکتومی برای برداشتن عفونت در نوک ریشه استفاده می‌شود. جراحی ریشه دندان اغلب جایگزینی مناسب برای کشیدن دندان بوده و به حفظ سلامت دهان و دندان کمک می‌کند.

جدول مقایسه انواع جراحی‌های ریشه دندان را در ادامه مشاهده می‌کنید. این جدول به طور خلاصه هدف، روش انجام، کاربردها، مزایا و معایب انواع جراحی‌های ریشه دندان را توضیح می‌دهد:

۴. جراحی کیست دندان

کیست‌های دندان معمولاً حفره‌های پر از مایع هستند که در اطراف ریشه دندان یا لثه شکل می‌گیرند و می‌توانند به بافت‌های اطراف آسیب بزنند. جراحی کیست دندان شامل برداشتن کیست و در صورت نیاز، درمان ریشه دندان آسیب‌دیده است. این جراحی با هدف جلوگیری از گسترش عفونت و حفظ سلامت استخوان فک و دندان‌های اطراف انجام می‌شود.

۵. جراحی دندان نهفته

جراحی دندان نهفته برای خارج کردن دندان‌هایی انجام می‌شود که به طور کامل از لثه بیرون نیامده‌اند و درون بافت لثه یا استخوان فک باقی مانده‌اند. این نوع جراحی معمولاً برای دندان‌های عقل و در مواردی برای دندان نیش انجام می‌شود. دندان‌های نهفته ممکن است باعث درد، عفونت، فشار روی دندان‌های مجاور یا تغییر در ساختار فک شوند. در این جراحی، جراح دندانپزشک با ایجاد برشی در لثه، دندان نهفته را بیرون می‌آورد. گاهی اوقات لازم است بخشی از استخوان اطراف دندان نیز برداشته شود. این عمل با بی‌حسی موضعی انجام شده و دوره بهبودی آن به پیچیدگی جراحی بستگی دارد.

جراحی دندان با اهداف متفاوتی انجام می‌شود و روش‌های انجام متفاوتی دارد.

۶. جراحی سینوس دندان

جراحی سینوس دندان یا لیفت سینوس، یک روش تخصصی است که بیشتر در موارد آماده‌سازی برای ایمپلنت دندان انجام می‌شود. این جراحی زمانی ضروری است که سینوس‌ها به دلیل از دست دادن دندان در فک بالا، به پایین حرکت کرده و فضای کافی برای قرار دادن ایمپلنت وجود نداشته باشد. در این فرایند، جراح با بلند کردن غشای سینوس و افزودن مواد پیوند استخوانی، فضای مناسب را برای ایمپلنت ایجاد می‌کند. جراحی سینوس دندان یکی از مراحل اساسی برای تثبیت ایمپلنت و جلوگیری از عوارض احتمالی مانند نفوذ ایمپلنت به سینوس است.

۷. جراحی دندان پوسیده

جراحی دندان پوسیده زمانی انجام می‌شود که پوسیدگی به عمق دندان و ریشه نفوذ کرده باشد و درمان‌های معمولی مانند پرکردن یا عصب‌کشی کافی نباشد. در این جراحی، بخش‌های آسیب‌دیده دندان برداشته می‌شوند و در صورتی که ساختار دندان قابل حفظ باشد، از روش‌هایی مانند روکش یا ترمیم استفاده می‌شود. اگر پوسیدگی به حدی شدید باشد که دندان قابل ترمیم نباشد، دندان کشیده شده و ممکن است ایمپلنت یا سایر گزینه‌های جایگزینی پیشنهاد شود. هدف این جراحی، جلوگیری از گسترش عفونت به بافت‌های اطراف و حفظ سلامت دهان و دندان است.

۸. جراحی Prosthodentic یا جراحی جایگزینی دندان

رشته Prosthodentic (پروتز دندانی یا دندانسازی) به کلیه خدمات دندانپزشکی اشاره‌می‌کند که شامل ترمیم یا جایگزینی دندان با پروتز دندان هستند. این درمان شامل تاج و بریج دندان، دندان مصنوعی و حتی ایمپلنت دندان است.

ازآنجایی‌که ایمپلنت‌های دندانی برای جایگزینی یک یا چند دندان ازدست‌رفته انجام می‌شوند، کاملا در حیطه تخصصی متخصصان پروتز دندان قرار می‌گیرند.

۹. جراحی زیبایی دندان

جراحی زیبایی دندان انواع مختلفی دارد. در بیشتر مواقع، جراحی زیبایی دندان یک عمل ضروری نیست، بلکه برای بهبود چهره یا لبخند بیمار انجام می‌شود. عمل‌های زیبایی دندان عموما بدون درد هستند و می‌توانند در مطب دندانپزشک انجام شوند و نیازی نیست که توسط جراح دهان و دندان انجام شوند.

مراحل جراحی دندان

جراحی دندان به طور کلی شامل مراحلی است که با هدف اطمینان از ایمنی و راحتی بیمار و انجام دقیق عمل طراحی شده‌اند. در زیر مراحل جراحی دندان را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم:

۱. مشاوره و ارزیابی اولیه عمل جراحی دندان

دندانپزشک یا جراح وضعیت دهان، دندان‌ها و لثه‌ها را بررسی می‌کند. از تصاویر اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن برای بررسی ساختار دندان‌ها، ریشه‌ها و استخوان فک استفاده می‌شود. بیمار باید اطلاعاتی درباره بیماری‌های زمینه‌ای، آلرژی‌ها و داروهای مصرفی ارائه دهد. نوع جراحی موردنیاز تعیین شده و روش‌های مناسب (مانند بی‌حسی یا بیهوشی) مشخص می‌شوند.

۲. آماده سازی پیش از جراحی دندان

دندانپزشک نکاتی مانند پرهیز از غذا خوردن یا نوشیدن قبل از عمل (در صورت استفاده از بیهوشی) را ارائه می‌دهد. دهان با دهان‌شویه‌های آنتی‌باکتریال تمیز می‌شود. بسته به نوع جراحی، از بی‌حسی موضعی، آرام‌بخش یا بیهوشی عمومی استفاده می‌شود.

۳. ایجاد دسترسی به دندان و ناحیه موردنظر

در صورت نیاز، جراح برشی در لثه ایجاد می‌کند تا به دندان یا استخوان دسترسی پیدا کند. در برخی موارد، ممکن است لازم باشد بخشی از استخوان اطراف دندان برداشته شود.

۴. برداشتن یا ترمیم دندان

اگر دندان باید کشیده شود، ممکن است به قطعات کوچک‌تر تقسیم شود تا با کمترین آسیب به بافت‌های اطراف برداشته شود. در صورتی که هدف جراحی ترمیم دندان باشد، مانند ریشه‌درمانی یا درمان کیست، اقدامات لازم انجام می‌شود.

۵. پاکسازی و آماده سازی ناحیه جراحی دندان

جراح محل جراحی را از هرگونه عفونت، مواد باقی‌مانده یا بافت‌های آسیب‌دیده پاکسازی می‌کند. اگر لازم باشد، از مواد پرکننده زیست‌سازگار برای ترمیم یا جایگزینی استخوان استفاده می‌شود.

۶. بخیه زدن و بستن ناحیه جراحی دندان

محل برش با بخیه بسته می‌شود. بخیه‌ها ممکن است قابل جذب یا نیازمند برداشتن باشند. گاهی اوقات از گاز استریل یا مواد محافظ برای پوشش ناحیه استفاده می‌شود.

مراقبت بعد از جراحی دندان

مراقبت‌ بعد از جراحی دندان نقش بسیار مهمی در بهبود سریع‌تر، کاهش عوارض و جلوگیری از مشکلات احتمالی مانند عفونت، خونریزی یا درد اضافی دارند. عدم رعایت توصیه‌های پزشک می‌تواند روند بهبودی را به تأخیر بیندازد و حتی منجر به مشکلات جدی مانند عفونت لثه یا خشکی ساکت دندان (Dry Socket) شود.

پس از جراحی، زخم در معرض باکتری‌های دهان قرار دارد که می‌توانند باعث عفونت شوند. رعایت بهداشت دهان، مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها (در صورت تجویز) و استفاده از دهان‌شویه‌های آنتی‌باکتریال به پیشگیری از این مشکل کمک می‌کند. مراقبت‌های مناسب مانند استفاده از کمپرس سرد، پرهیز از فعالیت‌های سنگین و مصرف داروهای مسکن تجویز شده، به کاهش درد و تورم کمک می‌کنند و تجربه بیمار را راحت‌تر می‌سازند.

مراقبت‌های پس از جراحی دندان نقش بسیار مهمی در بهبود سریع‌تر، کاهش عوارض و جلوگیری از مشکلات احتمالی مانند عفونت، خونریزی یا درد اضافی دارند.

عوارض جراحی دندان

جراحی دندان، مانند هر عمل جراحی دیگر، ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. هرچند این عوارض معمولاً خفیف و موقتی هستند، اما آگاهی از آنها و رعایت توصیه‌های دندانپزشک می‌تواند به کاهش خطرات و بهبود سریع‌تر کمک کند. در ادامه به عوارض شایع جراحی دندان پرداخته می‌شود:

• درد و تورم

• خونریزی

• عفونت

• خشکی ساکت دندان (Dry Socket)

• آسیب به بافت‌های مجاور

• سختی در باز کردن دهان (تریسموس)

• واکنش‌های آلرژیک یا حساسیت به داروها

عوارض جراحی دندان معمولاً قابل کنترل هستند و با رعایت دقیق دستورالعمل‌های دندانپزشک می‌توان خطر بروز آنها را به حداقل رساند. در صورت بروز علائم شدید یا مداوم، باید سریعاً با دندانپزشک تماس گرفت.

جراحی دندان روشی مؤثر برای درمان مشکلات جدی دندان و حفظ سلامت دهان است.

جراحی دندان درد دارد؟

جراحی دندان انواع مختلفی دارد و متناسب با نوعی که بر روی دندان انجام می‌شود، ممکن است میزان درد آن تفاوت داشته‌باشد. مثلا یکی از جراحی‌های دندان که می‌تواند دردناک باشد، به خصوص بعد از اتمام جراحی و فرایند بهبودی آن، جراحی دندان عقل نهفته است.

معمولا در این مورد، باید مقدار زیادی از فک شکافته شود و لثه آسیب زیادی می‌بیند. به خصوص اگر ریشه‌ی دندان بدشکل باشد. در این موارد معمولا جراحی بیشتر طول می‌کشد و درد بیشتری دارد.

برخی جراحی‌ها نیز با درد نسبتا کمی انجام می‌شوند. مثلا در گذشته عصب کشی یکی از جراحی‌های دردناک دندانی بود. اما امروزه به جراحی‌های با درد متوسط و یا حتی کم تبدیل شده‌است. البته در مورد درد جراحی دندان، نباید مهارت دندانپزشک را نادیده بگیریم. هر چه دندانپزشک سریع‌تر و ماهرتر باشد، نتیجه‌ای که از جراحی دندان می‌گیرید، بهتر و کم‌دردتر است.

هزینه جراحی دندان به نوع جراحی بستگی دارد.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

جراحی دندان، یکی از رایج‌ترین خدمات دندانپزشکی است و احتمال بروز عوارض جانبی پس از آن بسیار پایین است. برای بهبود موفقیت‌آمیز، باید دستورالعمل‌هایی که پزشک پس از جراحی در اختیارتان قرار می‌دهد را (خصوصاً در طول ۷ الی ۱۰ روز اول پس از جراحی) به‌دقت دنبال کنید. هر سوالی که دارید را از دندانپزشک خود بپرسید تا بدانید که در طول این مدت چگونه باید از خود مراقبت کنید.

پرسش‌های متداول

بعد از جراحی دندان باید از آنتی بیوتیک استفاده کرد؟

هر بیمار دارای باکتری‌های دهانی ای است که اگر به جریان خون وارد شوند می‌توانند باعث بروز عفونت شود. در اکثر بیماران سالم، سیستم ایمنی بدن، در برابر چنین اتفاقی از آنها محافظت می‌کند.
بااین‌حال، اختلالات خاصی وجود دارند که ممکن است به میزان بیشتری شما را در معرض خطر ابتلا به عفونت قرار دهند. اگر بیماری ای دارید که خطر بروز عفونت را در شما افزایش می‌دهد، قبل و بعد از این جراحی ، مصرف آنتی‌بیوتیک توصیه می‌شود.

ورم زیاد بعد از جراحی دندان خطرناک است؟

ورم گونه پس از جراحی دندان عقل یا هر دندان دیگری، کاملاً طبیعی است. در واقع، این ورم بخشی از روند طبیعی بهبودی بدن است. علت ورم بعد از جراحی دندان عقل این است که وقتی بافت‌های بدن آسیب می‌بینند، مایعات و سلول‌های خونی به آن ناحیه سرازیر می‌شوند. ازآنجایی‌که کشیدن‌دندان باعث آسیب به لثه و بافت‌های مجاور می‌شود، باید انتظار این التهاب را داشت. برای درمان ورم بعد از جراحی دندان عقل، یک کیسه یخ روی گونه خود قرار دهید. هر دفعه به مدت ۱۰ دقیقه از کیسه یخ استفاده کنید.
اگر این ورم بیش از سه روز پس از جراحی ادامه یافت و تشدید شد حتما با دندانپزشکتان تماس بگیرید، زیرا این علامت ممکن است به این معنا باشد که حفره دندان کشیده‌شده عفونی شده‌است.

خونریزی زیاد بعد از جراحی دندان خطرناک است؟

بعد از جراحی دندان، کمی خونریزی عادی است. برای جلوگیری از خونریزی شدید، از بیرون ریختن مکرر آب دهان (تف کردن) خودداری کنید زیرا این کار مانع از شکل‌گیری لخته خون می‌شود. در صورت مشاهده خونریزی شدید لثه بعد جراحی دندان، حتما با پزشکتان تماس بگیرید.

اگر کیست روی ریشه دندان جراحی شود چند بار دیگر احتمال دارد که کیست برگردد؟

ممکن است از هر بافت پوششی کیست که بعد از جراحی باقی می‌ماند، کیست‌های جدیدی تشکیل شود. این کیست‌های عودکننده با سرعت بسیار زیادی رشد می‌کنند. برخی از گزارش‌ها حاکی از این هستند که پس از درمان، از هر ۱۰ کیست، ۶ مورد مجدداً بازمی‌گردند. درمان‌های موجود برای جلوگیری از بازگشت کیست ممکن است منجر به برداشتن مقادیر زیادی از استخوان اطراف کیست شوند. برداشتن استخوان، ممکن است به اعصاب صورت آسیب برساند و منجر به ازدست‌دادن فرم و عملکرد صورت شود.

مدت زمان جراحی دندان چقدر است؟

شاید برای شما سوال پیش‌آمده باشد که این جراحی چقدر طول می‌کشد. بهتر است بدانید که معمولا جراحی دندان بین ۲۰ الی ۴۰ دقیقه طول می‌کشد.

جراحی دندان جلو به چه علت انجام می شود؟

اگر دندان جلو از دست برود، برای جایگزین کردن آن می‌توان از ایمپلنت کمک گرفت. برای اینکار نیاز به جایگذاری و کاشت ایمپلنت است. این فرایند با جراحی انجام می‌شود. در جراحی کاشت ایمپلنت، بعد از مشخص کردن محل کاشت ایمپلنت و بی‌حسی، یک پیچ معمولا از جنس تیتانیوم که ریشه مانند است، به داخل لثه و سپس استخوان فک وارد می‌شود و از به جای ریشه‌ی واقعی دندان عمل می‌کند. سپس بر روی این پیچ یک دندان مصنوعی قرار می‌گیرد که مانند یک دندان طبیعی عمل می‌کند. بهترین روش جایگزینی دندان جلو، ایمپلنت است.

کدام مسکن برای جراحی دندان مناسب است؟

اگر دندان شکسته را بتوانیم حفظ کنیم، لازم است که جراحی عصب کشی برای آن انجام شود و حس‌ها و اعصاب دندان شکسته تخلیه شوند. سپس برای نگهداری و حفظ آن دیواره‌ی دندان شکسته را تقویت کنیم. اگر شکستگی کم باشد، می‌توان با پر کردن شکستگی‌ها دندان را نجات داد. اما معمولا پرکردن دندان وسیع است و همین مسئله باعث می‌شود که دیواره‌ی دندان نازک شود و نیاز به حمایت داشته‌باشد. به همین دلیل دیواره‌ی آن را با کراون و یا روکش می‌پوشانند تا دندان محافظت شود.
در مواردی هم که نتوان دندان را حفط کرد، باید آن را بکشند که در صورت شکسته‌شدن دندان درون فک، نیاز به جراحی پیدا می‌شود.