دیسک کمر چه علائمی دارد؟ نحوه تشخیص و روش های پیشگیری از آن

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

دیسک کمر درد شدیدی ایجاد می کند و در اثر پاره شدن دیسک یا بیرون زدن آن ایجاد می شود. درمان دیسک کمر با ورزش یا جراحی ممکن است.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• دیسک کمر به بیرون‌زدگی یا پارگی دیسک‌های بین مهره‌های کمر گفته می‌شود که با فشار بر اعصاب باعث درد، بی‌حسی یا ضعف در پاها و کمر می‌شود.

• مهم‌ترین علت دیسک کمر افزایش سن و فرسایش تدریجی دیسک‌هاست، اما اضافه‌وزن، بلندکردن نادرست اجسام و نشستن طولانی نیز خطر را افزایش می‌دهند.

• در بیشتر موارد دیسک کمر با روش‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، اصلاح حرکات و داروهای ضدالتهاب بهبود می‌یابد و جراحی تنها برای موارد شدید در نظر گرفته می‌شود.

• اگر ناگهان دچار بی‌حسی در ناحیه داخلی ران یا اطراف مقعد، اختلال در کنترل مثانه یا روده، یا ضعف پیشرونده در پاها شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

• برای پیشگیری، تقویت عضلات کمر و شکم، حفظ وزن مناسب، اصلاح وضعیت نشستن و بلند کردن صحیح اجسام توصیه می‌شود.

شاید شما هم جزء افرادی باشید که به دلیل کمردردهای مداوم به پزشک مراجعه کرده‌اید و تشخیص داده شده‌است که دیسک کمر دارید. دیسک کمر مشکلی است که می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را درگیر کند. این بیماری معمولا با کمر درد خود را نشان می‌دهد. برای درمان دیسک کمر می‌توانید از دکتر ارتوپد، دکتر فیزیوتراپی، دکتر مغز و اعصاب و دکتر کایروپراکتیک در شهر خود مثل دکتر کایروپراکتیک تهران یا دکتر دیسک کمر تهران کمک بگیرید.

دیسک کمر چیست؟

دیسک کمر نوعی از بیماری های ستون فقرات و یکی از شایع‌ترین بیماری های ارتوپدی است. بین هر کدام از مهره‌های کمری (و سایر مهره‌ها) دیسک‌های اسفنجی وجود دارد که مهره‌ها با این دیسک‌ها از خطراتی مانند ساییدگی و فشار بر روی هم نجات پیدا می‌کنند. اگر این دیسک‌ها آسیب ببینند، ممکن است که نخاع و یا خود مهره‌ها هم به دنبال آن آسیب ببینند و دچار درد شوند. در این شرایط کمردردهای شدیدی ایجاد می‌شود و حتی ممکن است درد به پاها برسد. مشکلات در دیسک به دو حالت بروز می‌کند؛ دیسک برآمده و پارگی یا فتق دیسک. اگر دیسک از جای خود بیرون بزند یا پاره شود، اصطلاحا به بیماری دیسک کمر مبتلا شده‌اید.

یسکی که سالم باشد و در حالت طبیعی خود قرار داشته‌باشد، در تصویر بالا نشان داده‌شده‌است.

عکس دیسک کمر

برای اینکه بتوانید دیسک کمر ناسالم را از دیسک کمر سالم تشخیص بدهید، باید دیسک کمر سالم را بشناسید. دیسکی که سالم باشد و در حالت طبیعی خود قرار داشته‌باشد، در تصویر بالا نشان داده‌شده‌است.

علائم دیسک کمر چیست؟

فتق دیسک بیشتر در قسمت پایینی ستون فقرات ایجاد می‌شود. این مشکل می‌تواند در ناحیه گردن هم رخ دهد. علائم دیسک به محل آن و میزان فشار بر عصب بستگی دارد. معمولا علائم و نشانه‌های این بیماری در یک طرف بدن تأثیر می‌گذارند. علایم دیسک کمر عبارت‌اند از:

• درد پا یا بازو: اگر فتق دیسک در ناحیه تحتانی ستون فقرات باشد، معمولا درد در ناحیه باسن، ران‌، ساق پا و حتی گاهی نزدیکی کف پا احساس می‌شود؛ اما اگر فتق در نزدیکی گردن باشد، معمولا در شانه‌ها و بازوها درد ایجاد می‌شود. درد ممکن است هنگام سرفه، عطسه یا یک حرکت خاص در پاها یا بازوها به وجود بیاید. معمولا این درد به‌صورت سوزن‌سوزن‌شدن توصیف می‌شود.

• بی‌حسی یا گزگز: این بیماران در قسمت‌هایی از بدن که اعصاب آن آسیب‌دیده است، بی‌حسی یا گزگز‌شدن را تجربه می‌کنند.

• ضعف: ماهیچه‌هایی که توسط اعصاب کنترل می‌شوند، ممکن است دچار ضعف شوند. در این شرایط احتمال دارد شخص زمین بخورد یا توانایی بلندکردن و نگه‌داشتن اجسام را از دست بدهد.

• کمردرد: یکی از علائم اصلی این بیماری کمر درد است. این درد ممکن است با سفتی همراه باشد و گاهی با چند روز استراحت برطرف می‌شود.

درد دیسک کمر به کجا می زند؟

اگر دیسک کمر شما بیرون زده باشد و یا برآمده شده‌باشد می‌تواند دردهای متنوع و مختلفی را در بدن شما ایجاد کند. از آنجایی که این دیسک به اعصاب فشار وارد می‌کند، می‌تواند بر بازوها، پاها و کمر شما فشار وارد کند و درد ایجاد کند. همچنین ممکن است که درد به شکل سوزن‌سوزن‌شدن خود را نشان دهد. از طرفی در مواقعی ممکن است که گزگز کردن و بی‌حسی هم در اندام‌های شما ایجد شود. درد دیسک کمر معمولا پاها را بیشتر از اندام‌های فوقانی بدن درگیر می‌کند.

در این ویدئو فیزیوتراپیست مهدی تفرشی درباره دیسک کمر، علل به‌‎وجودآمدن آن و راه‌های درمان با شما صحبت می‌کند.

علت دیسک کمر چیست؟

مهم‌ترین علت دیسک کمر افزایش سن است. با افزایش سن ساییدگی و پارگی تدریجی در دیسک‌ها ایجاد می‌شوند. در سنین بالا یک فشار یا پیچ‌خوردگی جزئی می‌تواند دیسک را در معرض پارگی قرار دهد. بسیاری از افراد از علت ابتلای خود به این بیماری اطلاع ندارند. اما پزشکان معتقدند حرکات اشتباهی مانند استفاده از عضلات پشت و کمر زمان بلندکردن اجسام به‌جای استفاده از عضلات پا می‌تواند باعث بروز دیسک کمر شود.

حوادث آسیب‌زایی مانند زمین‌خوردن یا ضربه به کمر به‌احتمال بسیار کمی باعث فتق دیسک می‌شوند. در بیشتر مواقع حرکاتی مانند بلندکردن، چرخش یا پیچ‌خوردگی باعث بروز این مشکل می‌شوند.

عوامل خطر دیسک کمر کدامند؟

برخی عوامل می‌توانند خطر دیسک کمر را افزایش دهند. از جمله‌ی این عوامل می‌توان به وزن بالا و مشاغل سخت اشاره کرد. هر چیزی که فشار بر روی ستون مهره‌ها را زیاد کند، عاملی است که احتمال ابتلا به دیسک کمر را زیاد می‌کند. در ادامه به شایع‌ترین عوامل خطر ابتلا به دیسک خطر اشاره شده است:

• اضافه‌وزن و چاقی

• مشاغل سختی که نیاز به بلندکردن، هل دادن، کشیدن و چرخاندن دارند.

• فتق دیسک می‌تواند ژنتیکی باشد و به برخی افراد به ارث برسد.

• سیگارکشیدن باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به دیسک می‌شود.

• مردان تقریبا دوبرابر زنان در معرض خطر این بیماری قرار دارند.

• بیشتر افراد ۳۵ تا ۵۰ سال به این مشکل مبتلا می‌شوند.

عوامل ابتلا به خطر دیسک کمر

علت دیسک کمر در جوانی

معمولا دلایلی که باعث دیسک کمر در جوانی می‌شوند شامل آسیب‌های فیزیکی هستند. برخی از علت‌های شایع ایجاد دیسک کمر در جوانی عبارتند از:

• زمین خوردن

• بلند کردن اجسام سنگین در حالت نامناسب

• حالت نشستن نامناسب و طولانی مدت

• ضعف عضلانی شدید

• ورزش‌های سنگین

علت دیسک کمر در بانوان

یکی از مهمترین دلایلی که یک زن به دیسک کمر مبتلا می‌شود، بارداری و زایمان است. فشار وارده از سمت رحم به ستون فقرات و ایجاد انحنای کمر می‌تواند باعث بیرون زدن دیسک یا پارگی آن شود. یکی دیگر از دلایل ایجاد دیسک کمر می‌تواند یائسگی باشد که تغییرات هورمونی و افزایش سن از عوامل آن است.

یکی از علت‌های دیسک کمر در زنان یائسگی است.

تشخیص دیسک کمر چگونه انجام می شود؟

برای تشخیص پزشک ابتدا یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد تا میزان حساسیت کمر را بسنجد. ممکن است از شما خواسته شود تا روی تخت، کاملا صاف دراز بکشید. سپس پاهای خود را در موقعیت‌های مختلف حرکت دهید. در این حالات پزشک علت درد را پیدا می‌کند.

متخصص همچنین برای بررسی مواردی مانند رفلاکس، قدرت عضلانی، توانایی راه‌رفتن و توانایی حس لامسه یک معاینه عصبی انجام می‌دهد. در بیشتر مواقع این اقدامات کافی است. اما گاهی پزشک برای بررسی بیماری‌های دیگر یا تعیین اعصاب تحت تأثیر ممکن است یک یا چند آزمایش دیگر را تجویز کند.

۱. تست تصویربرداری

تست‌های تصویربرداری برای تشخیص این مشکل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• اشعه ایکس: برای بررسی سایر علل کمردرد مانند عفونت، تومور یا شکستگی استخوان استفاده می‌شود.

• سی‌تی‌اسکن: مجموعه‌ای از تصاویر اشعه‌های ایکس در جهات مختلف است.

• ام آر آی مهره های کمری: امواج رادیویی با میدان مغناطیسی قوی است که محل فتق دیسک را مشخص می‌کند. روش خواندن عکس ام ار ای از دیسک کمر را تنها متخصص می‌داند.

• میلوگرام: یک رنگ به مایع نخاعی تزریق و با اشعه ایکس عکس‌برداری انجام می‌شود.

۲. آزمایشات عصبی

در این آزمایش‌ها میزان حرکت تکانه‌های الکتریکی در طول بافت عصبی اندازه‌گیری می‌شود و محل آسیب عصبی به‌طور دقیق پیدا می‌شود.

• مطالعه هدایت عصبی: الکترودهایی روی پوست قرار می‌گیرد و تکانه‌های عصبی اندازه‌گیری می‌شود.

• الکترومیوگرافی: پزشک یک الکترود سوزنی را از طریق پوست وارد عضلات می‌کند و فعالیت الکتریکی عضلات در زمان استراحت و انقباض اندازه‌گیری می‌شود.

راه‌های کاهش درد دیسک کمر چیست؟

درمان دیسک کمر چیست؟

حتما از خود می‌پرسید که ایا دیسک کمر خوب میشود! در بیشتر مواقع درمان شامل اصلاح حرکات برای جلوگیری از درد هنگام حرکت است. متخصص ارتوپد همچنین برای تسکین درد و علائم دیسک کمر داروهای ضددرد یا قرص دیکلوفناک را تجویز می‌کند. همچنین در حالت دیسک خفیف که علائم و درد زندگی را مختل نمی‌کند، می‌توان بدون عمل جراحی این مشکل را درمان کرد. از طرفی در مواردی پزشک برای رفع درد داروهای مختلفی تجویز می‌کند و احتمالا چندین جلسه فیزیوتراپی توصیه کند و از روش‌های درمان دیسک کمر بدون جراحی کمک می‌گیرد. اما برای درمان دیسک کمر شدید جراحی دیسک کمر توصیه می‌شود.

انواع بیماری های دیسک کمر کدامند؟

دیسک کمر انواع مختلفی دارد. البته به خاطر داشته‌باشید که همه‌ی ما دیسک کمر داریم. زمانی که این دیسک با مشکل مواجه شود، می‌توان گفت که به بیماری دیسک کمر مبتلا شده‌ایم. انواع مختلف مشکلاتی که در دیسک ممکن است بروز کند شامل دو مورد است که قبل‌تر به طور خلاصه به آنها اشاره کردیم. در این بخش به طور مفصل آنها را توضیح می‌دهیم.

۱. دیسک برآمده

گاهی ممکن است، در اثر افزایش سن، دیسک بین مهره‌ها مایع خود را از دست بدهد و خشک شود. در این شرایط دیسک حالت اسفنجی خود را ازدست‌داده و فشرده می‌شود. ممکن است حلقه دیسک (قسمت سخت و بیرونی دیسک) دچار شکستگی شود. شکستگی راه را برای خروج هسته باز می‌کند. به این نوع مشکل بیرون زدگی دیسک کمر یا دیسک برآمده می‌گویند.

۲. فتق دیسک کمر یا پارگی دیسک کمر

زمانی که دیسک به شکستن ادامه می‌دهد، به ستون فقرات فشار وارد می‌شود و ممکن است هسته در مرکز حلقه پاره شود. به این حالت دیسک پاره شده یا فتق می‌گویند. تکه‌های پاره‌شده می‌توانند روی ریشه‌های عصبی در پشت فضای دیسک فشار وارد کنند. در نتیجه باعث درد، ضعف یا بی‌حسی می‌شود. بیشتر مواقع فتق دیسک کمر در قسمت تحتانی ستون فقرات، بین مهره‌های ۴ و ۵ کمری ایجاد می‌شود.

۳. چسبندگی دیسک کمر

چسبندگی دیسک کمر یکی از عوارض یا وضعیت‌های مرتبط با بیماری‌های دیسک بین‌مهره‌ای است که معمولاً در نتیجه التهاب مزمن، آسیب‌های تکرارشونده یا پس از جراحی‌های ستون فقرات ایجاد می‌شود. در این حالت، بافت‌های اطراف دیسک یا ریشه‌های عصبی ممکن است به یکدیگر یا به ساختارهای مجاور چسبندگی پیدا کنند که این موضوع می‌تواند باعث کاهش حرکت طبیعی اعصاب، ایجاد دردهای تیرکشنده در ناحیه کمر و پا، و حتی تشدید علائم سیاتیک شود. چسبندگی دیسک معمولاً با تصویربرداری‌های پیشرفته مانند MRI قابل بررسی است و درمان آن بسته به شدت علائم، شامل فیزیوتراپی، دارودرمانی ضدالتهاب و در موارد شدیدتر مداخلات جراحی یا آزادسازی چسبندگی‌ها می‌باشد.

عکس پارگی دیسک کمر

هنگامی که فرد به فتق دیسک کمر دچار می‌شود، دیسک او پاره شده‌است و شکل زیر را به خود گرفته‌است. در تصویر زیر می‌توانید دیسک کمر پاره شده را به خوبی ببینید.

دیسک کمر پاره شده را در تصویر بالا مشاهده می‌کنید.

عوارض دیسک کمر چیست؟

نخاع درست در بالای کمر به پایان می‌رسد. اما کانال نخاعی ادامه دارد و به‌صورت ریشه‌های عصبی بلند به نام اعصاب دم‌اسبی درمی‎‌آید. به‌ندرت فتق دیسک تمامی این اعصاب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اما این احتمال وجود دارد که شخص دچار ضعف یا فلج دائمی شود.

درصورتی‌که علائم و درد به‌شدت افزایش پیدا کرد، در عملکرد مثانه و روده دچار مشکل شدید یا در قسمت داخلی ران، پشت‌پاها و ناحیه اطراف راست‌روده دچار بی‌حسی شدید، باید سریعا به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

پیشگیری از دیسک کمر چگونه امکان پذیر است؟

برای جلوگیری از ایجاد یا کنترل این بیماری می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

• ورزش و تقویت عضلات کمر و شکم

• حرکات خود را اصلاح کنید. پشت خود را صاف نگه دارید؛ به‌خصوص زمانی که مدت طولانی می‌نشینید. اجسام را به‌درستی بلند کنید و به کمر فشار نیاورید.

• وزن خود را کنترل کنید. اگر اضافه‌وزن دارید، حتما با ورزش و رژیم غذایی به تناسب‌اندام برسید.

• سیگار را ترک کنید.

کارهایی که برای دیسک کمر ضرر دارد

شاید از خود بپرسید که چه کارهایی را انجام ندهم تا دیسک کمرم بدتر نشود؟ به خاطر داشته‌باشید که موارد زیر را انجام ندهید:

• ناگهانی حرکت نکنید.

• بار سنگین بلند نکنید.

• اگر می‌خواهید چیزی را بلند کنید، روش‌های صحیح بلند کردن اجسام را بیاموزید.

• از انجام دادن فعالیت‌های مکرر و استقامتی پرهیز کنید.

• تمریناتی که درد را در دیسک کمر شما افزایش می‌دهند، پرهیز کنید.

تمریناتی که درد را در دیسک کمر شما افزایش می‌دهند، پرهیز کنید.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

دیسک کمر یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که دامن‌گیر افراد زیادی می‌شود. این بیماری دو حالت دارد، دیسک بیرون‌زده و فتق دیسک. یکی از عوامل اصلی ایجاد این بیماری افزایش سن است. از دیگر عوامل ایجاد آن می‌توان به حرکاتی مانند بلند‌کردن، چرخیدن و پیچ‌خوردگی اشاره کرد. اگر این حرکات را به‌درستی انجام ندهید یعنی به جای استفاده از عضلات از ستون فقرات استفاده کنید، ممکن است در طولانی‌مدت دچار دیسک کمر شوید.

درمان دیسک کمر به این بستگی دارد که درد و آسیب دیسک چقدر باشد. روش‌های مختلفی برای دیسک کمر وجود دارد. برای درمان این بیماری ابتدا از روش‌های حرکات اصلاحی، ورزش، فیزیوتراپی و سپس از دارودرمانی استفاده می‌شود. اگر این درمان‌ها مؤثر واقع نشوند، باید به جراحی روی آورد. جراحی دیسک کم به روش‌های مختلفی انجام می‌شود که به میزان درد و آسیب شما بستگی دارد.

برای تشخیص و درمان دیسک کمر باید به متخصص ارتوپد مراجعه کنید. ممکن است متخصص علاوه بر تجویز دارو برای درمان بهتر، شما را به یک فیزیوتراپیست ارجاع دهد. فیزیوتراپیست با آموزش تمرینات و حرکات اصلاحی در درمان فتق دیسک تأثیر بسیار زیادی دارد. درمان دیسک کمر به کمک، بهترین دکتر دیسک کمر ایران، دکتر ارتوپدی، بهترین دکتر فیزیوتراپی ایران، دکتر مغز و اعصاب و بهترین دکتر کایروپراکتیک ایران نیاز دارد.

پرسش‌های متداول

دیسک کمر و بی حسی پا چه ارتباطی با هم دارند؟

یکی از علائم دیسک کمر بی‌حسی پا است. البته بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری ممکن است، هیچ علائمی نداشته باشند. اما در برخی افراد درد کمر به سمت پاها رسیده و باعث ایجاد درد در این ناحیه می‌شود. گاهی‌به دلیل آسیب عصبی شخص به‌جای درد در پاها دچار بی‌حسی می‌شود.

علائم سیاتیک چیست؟

سیاتیک باعث ایجاد دردی می‌شود که از کمر یا باسن شروع می‌شود و به ران و ساق پا یا حتی کف پا می‌رسد. سیاتیک نوعی درد عصبی است که ممکن است، شدید باشد. در صورت شدت‌گرفتن درد باید به متخصص ارتوپد مراجعه کرد.

شایع ترین علائم دیسک کمر چیست؟

معمولا افرادی که دچار این مشکل هستند، در زمان انجام حرکات ناگهانی مانند عطسه و سرفه درد را احساس می‌کنند. از دیگر علائم آن می‌توان به اسپاسم عضلات کمر، ضعف عضلانی در پاها و بی‌حسی در ساق پا اشاره کرد.

علائم بیرون‌ زدگی دیسک چیست؟

بیرون‌زدگی دیسک حالت خفیف تا متوسطی است که هنوز هسته دیسک پاره نشده‌است. در این شرایط بیمار بدون علامت است و یا در صورت فشار به اعصاب، درد قابل تحملی در کمر احساس می‌کند. اما درد به پاها منتقل نمی‌شود.

آیا هر کمردردی دیسک کمر است؟

خیر، کمردرد به دلایل بسیار زیادی ایجاد می‌شود. یکی از دلایل آن می‌تواند برآمدگی یا فتق دیسک باشد. گاهی انجام فعالیت‌های زیاد یا برخی حرکات باعث رگ‌به‌رگ‌شدن و آسیب به عضلات کمر می‌شود که معمولا با گذشت زمان به‌مرور بهبود پیدا می‌کنند.

آیا دیسک کمر خوب می شود؟

با برخی روش‌های درمانی مانند ورزش یا اصلاح حرکات توسط فیزیوتراپیست می‌توان این بیماری را کنترل کرد. البته احتمال عود دیسک کمر وجود دارد. به همین دلیل این افراد باید سبک زندگی خود را تغییر داده و در نشستن، ایستادن و بلندکردن اجسام روی حرکات خود دقت داشته باشند تا به کمر فشار وارد نشود.

وزن زیاد و چاقی باعث دیسک کمر می شود؟

چاقی می‌تواند برای دیسک کمر یک عامل خطر محسوب شود. معمولا افراد چاق با افزایش سن بیشتر دچار مشکلات کمر به‌خصوص دیسک می‌شوند و علت آن فشار زیاد به ستون فقرات است.

آیا بالا‌رفتن از پله بعد از عمل دیسک کمر ممکن است؟

بعد از انجام عمل می‌توان به‌آرامی فعالیت‌های روزمره را انجام داد. بهتر است برای بالارفتن از پله‌ها، آنها را یکی‌یکی بالا بروید و در روزهای اول یک همراه داشته باشید تا مشکلی ایجاد نشود.

رابطه زناشویی بعد از عمل دیسک کمر به چه صورت است؟

بهتر است بعد از انجام جراحی دیسک کمر ۶ تا ۸ هفته برای رابطه زناشویی صبر کنید. ممکن است رابطه جنسی به کمر فشار وارد کند. همچنین به دلیل انجام جراحی لذت جنسی پایین می‌آید و چند هفته زمان می‌برد تا به حالت قبل بازگردد.

دیسک کمر چه ارتباطی به دیسک گردن دارد؟

بیماری‌های دیسک می‌توانند هم گردن و هم کمر را تحت تأثیر قرار دهند. در واقع دیسک گردن هم داریم. ناحیه گردن و قسمت پایینی کمر بیشتر از دیگر قسمت‌های ستون فقرات حرکت می‌کند و به همین دلیل احتمال آسیب دیسک در این نواحی بیشتر است. شایع‌ترین علائم آن درد در ناحیه اطراف دیسک آسیب‌دیده است. به همین دلیل ممکن است شخص دچار گردن درد یا کمردرد شود.