همه چیز درباره عمل آب مروارید؛ مراحل و عوارض این جراحی

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

عمل آب مروارید در حال حاضر تنها راه قطعی درمان آب مروارید است. در این عمل عدسی کدرشده‌ی چشم خارج می‌شود و عدسی مصنوعی جایگزین آن می‌شود.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• آب مروارید (کاتاراکت) بیماری شایع چشمی در سالمندان است که در اثر کدر شدن عدسی چشم ایجاد می‌شود و تنها درمان قطعی آن جراحی است.

• عمل آب مروارید با روش‌های فیکوامولسیفیکاسیون (با امواج فراصوت)، لیزر فمتوسکند یا جراحی خارج کپسولی انجام می‌شود و معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.

• پیش از جراحی، معاینات چشمی و قطع برخی داروها (مانند رقیق‌کننده‌های خون) ضروری است؛ بعد از عمل نیز استراحت، استفاده از قطره‌های تجویزی و پرهیز از فعالیت سنگین توصیه می‌شود.

• شایع‌ترین عارضه بعد از جراحی، کدر شدن کپسول خلفی لنز (تاری دید ثانویه) است که با لیزر قابل درمان است و نشانه برگشت آب مروارید نیست.

• زمان مناسب جراحی زمانی است که آب مروارید فعالیت‌های روزانه مانند رانندگی یا مطالعه را مختل کند؛ در مراحل اولیه می‌توان از قطره‌های چشمی برای کنترل علائم استفاده کرد.

آب مروارید یکی از شایع‌ترین بیماری‌های چشمی است که معمولاً در افراد مسن دیده می‌شود. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که عدسی طبیعی چشم کدر شده و باعث تاری دید می‌شود، به‌طوری‌که فرد احساس می‌کند از پشت شیشه بخارگرفته به اطراف نگاه می‌کند. رایج‌ترین روش درمان، عمل آب مروارید است که طی آن عدسی کدرشده با یک عدسی مصنوعی جایگزین می‌شود. این جراحی از متداول‌ترین و کم‌عارضه‌ترین عمل‌های چشم محسوب می‌شود و تأثیر قابل‌توجهی در بهبود بینایی دارد. برخلاف تصور رایج، آب مروارید به دلیل استفاده زیاد از چشم ایجاد نمی‌شود، بلکه بیشتر به افزایش سن، دیابت و عوامل ژنتیکی مرتبط است. سرعت پیشرفت آن در افراد مختلف متفاوت بوده و ممکن است در برخی افراد طی چند ماه و در برخی دیگر طی چند سال بروز کند.

جراحی آب مروارید چگونه انجام میشود؟

از آن‌جایی‌که عمل آب مروارید یک روش جراحی سرپایی محسوب می‌شود، در حال حاضر نیازی به بیهوشی عمومی ندارد. پیش از شروع جراحی چشم توسط قطره بی‌حس می‌شود و برای برخی بیماران هم از داروهای آرام‌بخش استفاده می‌کنند. در مواردی‌ که بیمار حین جراحی با پزشک همکاری نمی‌کند، مثلا اگر بیمار کودک است یا بزرگسالی که از مشکلات عصبی و روانی رنج می‌برد، بیهوشی عمومی تنها راه چاره خواهد بود. برای بی‌حسی موضعی از قطره‌های بی‌حس‌کننده استفاده می‌شود و لزومی به تزریق ماده‌ی بی‌حس کننده اطراف چشم نیست.

در حال حاضر، عمل آب مروارید با لنز تنها روش مؤثر برای درمان آب مروارید به‌شمار می‌آید. متداول‌ترین روش درمان کاتاراکت (آب مروارید)، روش فیکوامولسیفیکاسیون است که با امواج اولتراسوند، عدسی کدرشده را خرد می‌کنند و از برش کوچکی که در کنار قرنیه ایجاد شده‌است، آن را خارج می‌کنند. این برش حدود سه میلی‌متر است که بدون بخیه، خودبه‌خود ترمیم می‌شود. پس از اینکه عدسی کدرشده از چشم خارج شد، عدسی مصنوعی شفاف از جنس پلاستیک، سیلیکون یا آکریلیک را از همان برش به‌صورت تاشده وارد چشم می‌کنند. این لنز مصنوعی که پشت عنبیه قرار گرفته، داخل چشم باز می‌شود.

با ورود لیزر فمتوسکند به حوزه چشم پزشکی، چشم‌انداز جراحی آب مروارید چشم دست‌خوش تحولات بزرگی شد. کم‌کم روش‌ عمل کاتاراکت اکسترا جای خود را به جراحی‌هایی با برش کوچک داده است. لیزر فمتوسکند می‌تواند برش‌های دقیق‌تری به نسبت روش فیکوامولسیفیکاسیون روی قرنیه ایجاد کند، علاوه بر اینکه اثر کمتری روی بافت‌های مجاور دارد.

عمل آب مروارید چشم با روش جراحی خارج کپسولی

در بیمارانی که کاتاراکت به‌حدی پیشروی کرده که عدسی سفت شده‌است، دیگر نمی‌توان عدسی آسیب‌دیده را با امواج اولتراسوند خرد کرد. برای این بیماران، از روش جراحی خارج کپسولی استفاده می‌شود. در این متد عدسی کدرشده که به‌صورت کامل از کپسول خود بیرون آمده‌است را از چشم خارج می‌کنند. سپس برش‌های بزرگتری حدود ۶ تا ۱۰ میلی‌متر زده می‌شود و بعد از عمل، جای برش با بخیه‌های ظریفی بسته می‌شود. دوره نقاهت بعد از عمل آب مروارید با روش جراحی خارج کپسولی به‌نسبت روش فیکوامولسیفیکاسیون طولانی‌تر است.

عمل آب مروارید چشم چقدر طول میکشد؟

عمل آب مروارید معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، اما با در نظر گرفتن زمان آماده‌سازی قبل از جراحی و دوره کوتاه ریکاوری در اتاق استراحت، ممکن است حدود ۱ تا ۲ ساعت در کلینیک یا بیمارستان بمانید. این جراحی به‌صورت سرپایی و تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود، بنابراین نیازی به بستری شدن نیست.

عمل آب مروارید چشم شفافیت را به عدسی چشم باز می‌گرداند.

عمل آب مروارید چه زمانی ضرورت پیدا می‌ کند؟

آب مروارید یکی از بیماری‌های شایع چشم است. راه‌های مختلفی برای درمان و پیشگیری از پیشرفت این بیماری وجود دارد، اما زمانی‌که آب مروارید به مرحله‌ای می‌رسد که قدرت بینایی و دید فرد را تا حدی کاهش می‌دهد و فرد قادر به انجام فعالیت‌های روزانه نیست، چاره‌ای جز جراحی آب مروارید باقی نمی‌ماند. از آنجایی‌که آب مروارید باعث کدری و ضخیم‌شدن عدسی چشم می‌شود، نور قادر به عبور از عدسی نخواهد بود و دید فرد رو به تاری می‌رود. عمل آب مروارید چشم زمانی ضرورت پیدا می‌کند که نیاز بینایی به شما هشدار بدهد. مثلا باید دید که فرد می‌تواند فعالیت‌های روزانه‌اش را بدون مشکل و دردسر انجام بدهد یا خیر؟ آیا قادر است بدون مشکل و ایمن رانندگی کند؟ برای پخت‌وپز، خرید، کارهای منزل یا خوردن داروها نیاز به نیروی کمکی دارد یا به‌تنهایی از پس این کارها برمی‌آید.

پزشک با توجه به شرایط فرد و چشم او و بر اساس مشکلات پیش‌آمده، می‌تواند با هم‌فکری خود بیمار درباره بهترین زمان عمل آب مروارید چشم تصمیم بگیرد.

با توجه به اینکه چشم اندام حساسی است و نقش کلیدی در زندگی انسان دارد، باید بیماری‌های چشمی را جدی گرفت. آب مروارید هم از جمله مشکلاتی است که بلافاصله با مشاهده نخستین نشانه‌هایش باید به چشم پزشک مراجعه کنید تا فرآیند درمان آغاز گردد. تشخیص زودهنگام و درمان به ‌موقع باعث می‌شود بیماری آب مروارید را بدون جراحی پشت سر بگذارید.

عمل آب مروارید با لیزر در حال حاضر تنها روش درمان مؤثر آب مروارید است.

مراقبت های قبل و بعد از عمل آب مروارید

قبل از عمل آب مروارید، معاینات پزشکی ضروری است تا وضعیت چشم بررسی شود. اما مراقبت های قبل و بعد از عمل آب مروارید به این جا ختم نمی‌شود. ممکن است پزشک مصرف برخی داروهای رقیق‌کننده خون را متوقف کند. همچنین، توصیه می‌شود چند ساعت قبل از جراحی ناشتا باشید و برای بازگشت به خانه، همراه داشته باشید. بعد از عمل، استراحت کافی و پرهیز از فعالیت‌های سنگین اهمیت زیادی دارد. استفاده از قطره‌های چشمی طبق دستور پزشک برای جلوگیری از عفونت و کاهش التهاب ضروری است. همچنین، باید از تماس مستقیم آب با چشم و شنا کردن تا زمان بهبودی کامل پرهیز کنید. عینک محافظ یا چشم‌بند هنگام خواب و در محیط‌های پرنور کمک می‌کند تا از چشم محافظت شود. تاری دید و حساسیت به نور بعد از جراحی طبیعی است و به‌تدریج برطرف می‌شود.

اقدامات قبل از عمل آب مروارید

پیش از انجام عمل آب مروارید، ابتدا انحنای قرنیه چشم با کراتومتر اندازه‌گیری می‌شود تا مناسب‌ترین عدسی با توجه به نمونه‌های موجود در بازار، برای کاشت در چشم بیمار انتخاب شود. پزشک باید اطلاعات دقیقی از سوابق پزشکی بیمار از جمله داروهایی که مصرف می‌کند، بیماری‌هایی که دارد و حساسیت‌های دارویی فرد تهیه کند. به‌طورکلی اقدامات قبل از عمل آب مروارید چشم در موارد زیر خلاصه می‌شوند:

• بیمار باید تمام آزمایشات تجویزی پزشک را پیش از عمل انجام دهد.

• اگر بیمار سابقه عمل جراحی اصلاح دید یا لیزیک دارد، حتما باید پزشک معالج را در جریان بگذارد. چون این بیماران نمی‌توان از هر عدسی برای جایگزینی استفاده نمود.

• در صورت مصرف مکمل غذایی یا داروی خاصی، حتما چشم‌پزشک را در جریان بگذارید. مصرف برخی داروها مثل تامسولوسین یا پازوسین از گشاد‌شدن مردمک چشم حین عمل جراحی جلوگیری می‌کنند و ممکن است عوارض داشته باشند.

• هرگونه آلرژی دارویی را به چشم‌ پزشک خود اطلاع دهید.

• توصیه می‌شود شب پیش از انجام عمل آب مروارید چشم، بیمار حمام کند.

• خانم‌هایی که قرار است عمل آب مروارید داشته باشند، نباید ۴۸ ساعت پیش از عمل، لوازم آرایشی چشم مصرف کنند.

• حضور همراه برای روز عمل الزامی است؛ بنابراین توصیه می‌شود همراه یکی از دوستان یا بستگان خود برای انجام عمل کاتاراکت حاضر شوید.

• فردی که عمل آب مروارید چشم انجام داده‌است، نمی‌تواند بعد از عمل رانندگی کند.

• توصیه می‌شود فرد ۴ تا ۶ ساعت پیش از عمل، از خوردن مواد غذایی اجتناب کند.

• روز پیش از جراحی کاملا استراحت کنید و از هر استرس و فشاری دور باشید.

آب مروارید دلیل اول نابینایی در جهان است. زمانی‌که قدرت بینایی فرد مبتلا کاهش پیدا کند یا دچار تاری دید شود، چشم پزشک عمل آب مروارید را پیشنهاد می‌کند.

قبل از عمل آب مروارید، انجام معاینات چشمی، قطع یا تنظیم برخی داروها، و رعایت دستورات پزشک برای آمادگی جراحی ضروری است.

مراقبت بعد از عمل آب مروارید چشم

درست است که عمل کاتاراکت، روش جراحی سرپایی محسوب می شود، اما به مراقبت‌های بعد از عمل نیاز دارد، از جمله:

• فرد باید دارو و قطره‌های تجویزی پزشک را طبق نسخه مصرف کند.

• انجام فعالیت‌های شدید و سنگین مثل بلندکردن اجسام سنگین، خم‌شدن، سجده‌کردن، ورزش شدید با فشار زیاد برای فرد در هفته پس از عمل ممنوع است.

• فرد باید مراقب باشد که پس از عمل، گرد و خاک وارد چشم نشود.

• انجام فعالیت‌هایی که فشار چشم را بالا می‌برند، ممنوع است.

• در هفته اول پس از عمل بهتر است بیماری عینک محافظ چشم بپوشد.

• شناکردن در هفته نخست پس از عمل توصیه نمی‌شود.

• معمولا چند روز اولیه پس از عمل، احتمالا دید فرد همچنان تار باشد.

• در صورت درد زیاد یا کاهش دید حتما چشم‌پزشک را در جریان قرار دهد.

• فرد برای بهبود سریع‌تر باید تمام توصیه‌های چشم‌پزشک را رعایت کند.

عوارض بعد از عمل آب مروارید

طبیعتا ممکن است عمل آب مروارید چشم مثل هر جراحی دیگری عوارضی داشته باشد. این عوارض در برخی افراد بروز می‌کند و در برخی هم هیچ عوارضی دیده نمی‌شود. مراقبت‌های بعد از عمل و دقت پزشک حین جراحی، نقش به‌سزایی در کاهش عوارض و خطرات این عمل دارند. در ۱۰% افرادی که این عمل را انجام می‌دهند، شاهد عوارض کدرشدن کپسول خلفی لنز هستیم که دید بیمار را تار می‌کند.

در پدیده تاری دید بعد از عمل آب مروارید، قسمت پشتی کپسول یعنی جایی که لنز روی آن قرار می‌گیرد، ضخیم می‌شود. این تاری دید نشانه برگشت بیماری نیست. به این حالت، عارضه ثانویه آب مروارید می‌گویند که معمولا چند ماه یا چند سال پس از انجام عمل به‌وجود می‌آید. برای درمان این معضل از عمل کاتارکت با لیزر استفاده می‌شود و قسمت تار و کدر شده کپسول عدسی را پاک می‌کند. البته شایان ذکر است که عمل آب مروارید با لیزر برای هر نوع آب مرواریدی تجویز نمی‌شود. مثلا برای آب مرواریدهای سفت ‌شده بهترین روش استفاده از دستگاه فیکو است. برای درمان آب مرواریدهای ثانویه، عمل کاتاراکت با لیزر انجام می‌شود. شایع‌ترین خطرات و عوارض بعد از عمل آب مروارید چشم عبارت‌اند از:

• التهاب پس از عمل

• عفونت

• خونریزی

• ورم قسمت مرکزی شبکیه چشم (ماکولا)

• بالارفتن فشار درون چشم

• ورم شبکیه

• ورم قرنیه چشم

• پاره‌شدن شبکیه

• افتادگی پلک.

تاری دید ثانویه یکی از عوارض عمل کاتاراکت است که معمولا چند ماه تا چند سال بعد از عمل به‌وجود می‌آید و برای رفع آن از عمل کاتاراکت با لیزر استفاده می‌شود.

برق زدن چشم بعد از عمل آب مروارید

احساس برق زدن چشم بعد از عمل آب مروارید یا دیدن جرقه‌های نوری پس از آن می‌تواند طبیعی باشد و معمولاً به دلیل تغییرات در شبکیه یا تحریک اعصاب بینایی رخ می‌دهد. این حالت اغلب طی چند هفته بهبود می‌یابد، اما در برخی موارد ممکن است نشانه مشکلات جدی‌تری مانند جداشدگی شبکیه یا التهاب باشد. اگر برق زدن چشم همراه با کاهش بینایی، سایه در میدان دید یا افزایش ناگهانی مگس‌پران باشد، لازم است سریعاً به چشم‌پزشک مراجعه کنید. برای کاهش این علائم، استراحت کافی داشته باشید، از مالش چشم خودداری کنید و طبق دستور پزشک از داروهای چشمی استفاده نمایید.

نتیجه‌ گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

آب مروارید شایع‌ترین علت کاهش بینایی در سالمندان و عامل اصلی نابینایی در جهان است، اما معمولاً به‌راحتی درمان می‌شود. تنها راه درمان قطعی این بیماری، جراحی آب مروارید است، هرچند در مراحل اولیه، چشم‌پزشک با تجویز داروها و قطره‌های چشمی سعی در کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت آن دارد. اگر کاهش دید ناشی از آب مروارید باشد، پزشک با بررسی علائم و سوابق بیمار، مناسب‌ترین روش جراحی را انتخاب می‌کند. رایج‌ترین روش، فیکوامولسیفیکاسیون است که با امواج اولتراسوند عدسی کدرشده را از بین می‌برد. روش لیزر فمتوسکند دقت بیشتری در ایجاد برش‌های قرنیه دارد. در موارد پیشرفته که عدسی بیش‌ازحد سفت شده باشد، از روش جراحی خارج کپسولی استفاده می‌شود.

پرسش‌های متداول

اگر آب مروارید عمل نشود چه میشود؟

اگر آب مروارید عمل نشود، به‌تدریج پیشرفت کرده و باعث کاهش شدید بینایی می‌شود. در ابتدا، تاری دید و حساسیت به نور افزایش می‌یابد، اما با گذشت زمان، عدسی چشم کاملاً کدر شده و می‌تواند منجر به نابینایی شود. در مراحل پیشرفته، آب مروارید ممکن است باعث افزایش فشار داخل چشم و ابتلا به گلوکوم (آب سیاه) شود که می‌تواند به عصب بینایی آسیب برساند. همچنین، در صورت عدم درمان، عدسی کدرشده ممکن است سخت و ضخیم شود که جراحی را دشوارتر کرده و احتمال عوارض را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، تشخیص و درمان به‌موقع آب مروارید برای حفظ سلامت بینایی ضروری است.

هزینه عمل آب مروارید چشم در بیمارستان نور چقدر است؟

هزینه عمل آب مروارید در بیمارستان چشم‌پزشکی نور به عوامل مختلفی مانند روش جراحی (فمتوکاتاراکت یا فیکو) و نوع لنز انتخابی بستگی دارد. این هزینه‌ها بر اساس تعرفه‌های مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین می‌شوند. برای اطلاع از هزینه دقیق و به‌روز، توصیه می‌شود با شماره تلفن ۰۲۱-۸۲۴۰۰ تماس بگیرید یا به وب‌سایت رسمی بیمارستان نور مراجعه کنید.

هزینه عمل آب مروارید با بیمه تکمیلی آتیه سازان حافظ چقدر است؟

هزینه عمل آب مروارید در بیمارستان‌های دولتی ایران حدود ۱۲ میلیون تومان است. بیمه تکمیلی آتیه‌سازان حافظ برای جراحی‌های چشم، سقف تعهداتی دارد که بسته به نوع قرارداد و پوشش بیمه‌ای متفاوت است. در برخی موارد، این بیمه تا سقف ۱۲ میلیون تومان برای جراحی‌های چشم تعهد دارد که با کسر فرانشیز (معمولاً ۲۰٪)، بخش عمده‌ای از هزینه‌های عمل را پوشش می‌دهد. برای اطلاع دقیق از میزان پوشش و شرایط آن، توصیه می‌شود با نمایندگی یا کارگزاری بیمه آتیه‌سازان حافظ تماس بگیرید.

چند روز بعد از عمل آب مروارید بینایی بدست میاد؟

بیشتر بیماران چند ساعت تا چند روز پس از جراحی آب مروارید متوجه بهبود تدریجی بینایی خود می‌شوند، اما بهبودی کامل ممکن است چند هفته طول بکشد. در روزهای اول پس از عمل، ممکن است دید کمی تار یا مه‌آلود باشد که به دلیل تورم خفیف قرنیه و نیاز چشم به تطابق با عدسی جدید است. طی یک تا دو هفته، وضوح دید افزایش می‌یابد و تا چهار تا شش هفته پس از عمل، بینایی معمولاً به سطح پایدار خود می‌رسد. رعایت دستورات پزشک، استفاده از قطره‌های چشمی و پرهیز از فشار به چشم در تسریع روند بهبودی مؤثر است.