تیروئید پرکار در بارداری چه عوارض و درمانی دارد؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

تیروئید پرکار در بارداری وضعیتی است که در آن غده تیروئید هورمون‌های T3 و T4 را بیش‌ازحد تولید می‌کند و معمولا به‌دلیل بیماری گریوز رخ می‌دهد. این اختلال با علائمی مانند تپش قلب، کاهش وزن، تعریق زیاد و اضطراب همراه است و در صورت درمان نشدن، می‌تواند عوارضی جدی برای مادر و جنین از جمله پره‌اکلامپسی، زایمان زودرس و محدودیت رشد جنین را ایجاد کند. تشخیص با آزمایش خون و درمان معمولا با داروهای ضدتیروئید و تحت نظر متخصص غدد انجام می‌شود.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• پرکاری تیروئید در بارداری معمولاً به دلیل بیماری گریوز یا افزایش گذرای hCG رخ می‌دهد و با علائمی مانند تپش قلب، تعریق زیاد، کاهش وزن و لرزش دست همراه است.

• عدم کنترل پرکاری تیروئید در بارداری خطر سقط، زایمان زودرس، پره‌اکلامپسی، نارسایی قلبی و محدودیت رشد جنین را افزایش می‌دهد.

• تشخیص با آزمایش خون (TSH پایین و FT4 بالا) انجام می‌شود و درمان خط اول با داروهای ضدتیروئید (پروپیل‌تیواوراسیل در سه‌ماهه اول) و تحت نظر متخصص غدد است.

• درمان خانگی یا طب سنتی جایگزین درمان دارویی نیست و رژیم غذایی متعادل با ید کنترل‌شده و پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل‌های ید توصیه می‌شود.

• پیگیری منظم و تنظیم دوز دارو برای حفظ سلامت مادر و جنین ضروری است و در صورت بروز علائم هشداردهنده باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.

یکی از اختلالاتی که ممکن است مادر باردار را درگیر کند، بیماری تیروئید پرکار در بارداری است. بارداری با تمام شیرینی‌هایش مشکلاتی را برای مادر به‌همراه دارد. پرکاری تیروئید هم یکی از این مشکلات است. غده‌ی تیروئید در دوران بارداری نقش مهمی ایفا می‌کند. هر اختلالی که در عملکرد این غده پیش بیاید، بر بارداری و جنین هم تأثیر می‌گذارد. بنابراین نظارت بر فعالیت تیروئید در طول دوره‌ی بارداری و پیش از آن، از ضروریات است. مشکلاتی که در رابطه با تیروئید برای مادر باردار ممکن است پیش آید شامل کم‌کاری تیروئید و پرکاری تیروئید است. هر دو مورد می‌توانند بر روند بارداری تأثیرات مخربی بگذارند.

تیروئید پرکار در بارداری چیست؟

تیروئید پرکار در بارداری، یکی از انواع بیماری های دوران بارداری است. در بیشتر موارد، علت اصلی پرکاری تیروئید در بارداری بیماری گریوز است؛ یک بیماری خودایمنی که در آن آنتی‌بادی‌ها تیروئید را بیش‌ازحد تحریک می‌کنند. در این وضعیت، بالا بودن تیروئید در بارداری باعث تند شدن متابولیسم، افزایش ضربان قلب، عدم تحمل گرما و کاهش وزن می‌شود. اگر تیروئید بالا در بارداری کنترل نشود، هم مادر و هم جنین در معرض عوارض جدی قرار می‌گیرند و لازم است زیر نظر پزشک به‌طور منظم پیگیری شود.

به زبان ساده، پرکاری تیروئید در مادر باردار معمولا به‌دلیل بیماری خودایمنی گریوز رخ می‌دهد که در آن آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده گیرنده TSH باعث افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی می‌شوند. در برخی موارد نیز افزایش هورمون hCG در اوایل بارداری، به‌طور گذرا غده تیروئید را تحریک کرده و منجر به هایپرتیروئیدیسم بارداری می‌شود.

جدول بالا، علل و علائم پرکاری تیروئید در دوران بارداری را نشان می‌دهد.

علائم تیروئید پرکار در بارداری چیست؟

علائم تیروئید پرکار در زنان در دوران بارداری، می‌تواند با نشانه‌های معمول بارداری اشتباه گرفته شود اما شدت و الگوی آن‌ها متفاوت است. در پرکاری تیروئید در بارداری معمولاً تپش قلب واضح، کاهش وزن یا عدم افزایش وزن کافی، تعریق زیاد و احساس گرما، لرزش دست و اضطراب دیده می‌شود. گاهی بزرگی غده تیروئید (گواتر) و بیرون‌زدگی خفیف چشم‌ها هم وجود دارد. تشخیص علائم پرکاری تیروئید در بارداری با معاینه و آزمایش خون (TSH و FT4) قطعی می‌شود.

مهم‌ترین علائم پرکاری تیروئید در بارداری عبارت است از:

• تپش قلب، ضربان تند و نامنظم

• تعریق زیاد و عدم تحمل گرما

• لاغری یا افزایش وزن ناکافی با وجود اشتها

• لرزش دست‌ها و احساس بی‌قراری یا اضطراب

• خستگی شدید، ضعف عضلانی و بی‌خوابی

• گاهی بزرگ شدن تیروئید یا بیرون‌زدگی چشم‌ها

علت پرکاری تیروئید در بارداری چیست؟

تیروئید پرکار دلایل متعددی دارد که شایع‌ترین آن در دوران بارداری بیماری گریوز است. این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی شما غده‌ی تیروئیدتان را بیگانه تلقی می‌کند. در این حالت بدن شروع به ساختن آنتی‌بادی علیه غده‌ی تیروئید می‌کند و از این طریق به آن آسیب می‌رساند. این اتفاق باعث بزرگ‌شدن غده‌ی تیروئید و تولید بیش‌ازحد هورمون‌های تیروئیدی و در نتیجه هایپرتیروئیدی می‌شود. بیشتر مادرانی که گریوز دارند، قبل از بارداری متوجه آن می‌شوند و برای درمان آن اقدام می‌کنند.

به طور کلی دلیل پرکارتر شدن تیروئید در دوران بارداری عبارت است از:

• بیماری گریوز (شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید در دوران بارداری)

• تیروتوکسیکوز گذرای بارداری به دلیل hCG بالا

• مصرف بیش‌ازحد هورمون تیروئید در فردی که از قبل کم‌کاری داشته است

• ندول‌های سمی یا گواتر مولتی‌ندولار سمی (کمتر شایع در پرکاری تیروئید در دوران بارداری)

نحوه عملکرد غده تیروئید را در دوران بارداری مشاهده می‌کنید.

عوارض تیروئید پرکار در بارداری

اگر تیروئید پرکار در بارداری یا بالا بودن تیروئید در بارداری به‌موقع کنترل نشود، خطر عوارض برای مادر افزایش می‌یابد. عوارض تیروئید پرکار شامل تشدید فشار خون، پره‌اکلامپسی، نارسایی قلب، آریتمی قلبی و بحران تیروتوکسیک است. از طرفی، خطرات پرکاری تیروئید در بارداری برای مادر شامل افزایش احتمال سقط، زایمان زودرس و خونریزی پس از زایمان هم می‌شود. تیروئید پرکار در دوران بارداری نیاز به درمان دقیق دارد.

اگر هایپرتیروئیدی درمان‌ نشود، مادر و جنین هر دو در خطر خواهند بود. مادران بارداری که پرکاری تیروئید در آن‌ها درمان نشود، احتمالا دچار فشارخون بالا خواهند‌شد. همچنین احتمال سقط، زایمان زودرس و یا تولد نوزاد با وزن کم در این موارد وجود دارد.

متن انگلیسی:
Hyperthyroidism during pregnancy is rare but marked by elevated T4 and T3 levels with suppressed TSH, and prompt diagnosis is critical to prevent maternal and fetal complications.
ترجمه فارسی:
پرکاری تیروئید در بارداری نادر است اما با افزایش سطح هورمون‌های T4 و T3 و سرکوب TSH مشخص می‌شود و تشخیص به‌موقع آن برای پیشگیری از عوارض مادری و جنینی اهمیت زیادی دارد.

به نقل از سایت ncbi

عوارض پرکاری  تیروئید در بارداری بر جنین

پرکاری تیروئید در حاملگی اگر کنترل نشود، برای جنین هم خطرناک است. خطرات پرکاری تیروئید در بارداری برای جنین شامل محدودیت رشد داخل رحمی، وزن کم هنگام تولد، زایمان زودرس و افزایش احتمال مرده‌زایی است. در موارد بیماری گریوز فعال، آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده تیروئید می‌توانند از جفت عبور کنند و باعث پرکاری تیروئید جنین و نوزاد شوند.

دیر فهمیدن پرکاری تیروئید در بارداری خطر دارد؟

تشخیص دیرهنگام تیروئید پرکار در بارداری می‌تواند هم برای مادر و هم برای جنین خطرناک باشد. اگر پرکاری تیروئید در بارداری تا ماه‌های میانی یا پایانی بارداری کنترل نشده بماند، احتمال پره‌اکلامپسی، نارسایی قلبی، زایمان زودرس و محدودیت رشد جنین بیشتر می‌شود. هر خانمی که در دوران بارداری با تپش قلب غیرعادی، لاغری، تعریق شدید و اضطراب روبه‌رو است، باید سریع‌تر برای تشخیص علت آن اقدام کند. بالا بودن تیروئید در بارداری معمولا هرچه زودتر تشخیص داده شود، کنترل عوارض آن آسان‌تر است.

بالا بودن تیروئید در بارداری می‌تواند سقط، پره‌اکلامپسی، زایمان زودرس و عوارض قلبی را ایجاد کند.

تشخیص تیروئید پرکار در بارداری

در بیشتر مواقع، زنان پیش از این که باردار شوند، متوجه پرکاری تیروئید می‌شوند. برای این که هایپرتیروئیدی در مادر باردار تشخیص داده شود، ابتدا پزشک متخصص غدد بیمار را معاینه می‌کند و در کنار آن درخواست آزمایش‌ را خواهد داد. این آزمایش‌ها میزان هورمون‌های تیروئیدی خون را می‌سنجند.

آزمایش درخواستی که عملکرد و سلامت غده‌ی تیروئید و عدد پرکاری تیروئید در بارداری را می‌سنجند، آزمایش تیروئید نامیده می‌شوند. در این تست، T3، T4 و TSH خون سنجیده می‌شود. تشخیص بر پایه TSH پایین همراه با افزایش FT4 یا FT3 است و تفسیر فقط با یک الگوی ثابت (بالا بودن هر دو T3 و T4) دقیق نیست.

درمان تیروئید پرکار در بارداری

درمان تیروئید پرکار بر اساس شدت بیماری، علت و سن بارداری تعیین می‌شود. معمولا خط اول درمان، داروهای ضدتیروئید با کمترین دوز مؤثر است تا سطح هورمون‌ها در محدوده ایمن برای مادر و جنین نگه داشته شود. پزشک در تیروئید پرکار در دوران بارداری از داروهای کم‌خطرتر استفاده می‌کند و آزمایش‌های TSH و FT4 را به‌طور دوره‌ای تکرار می‌کند.

در موارد شدید، ممکن است از بتابلوکرها به‌طور کوتاه‌مدت برای کنترل تپش قلب استفاده شود. پر کاری تیروئید در بارداری به‌ندرت به جراحی نیاز پیدا می‌کند و آن هم معمولا در سه‌ماهه دوم و در شرایط خاص انجام می‌شود. پرکاری تیروئید و بارداری حتماً باید زیر نظر متخصص غدد مدیریت شود.

قرص تیروئید پرکار در بارداری

در سه‌ماهه‌ی اول بارداری، درمان دارویی که مورد قبول و تأیید بیشتر پزشکان است، قرص پروپیل تیوراسیل است. دیگر داروی پرکاری تیروئید در بارداری متی مازول است. البته متی‌مازول (Methimazole) در اوایل بارداری با خطر نادر الگوی خاصی از ناهنجاری‌ها مرتبط دانسته شده؛ بنابراین معمولا PTU یا قرص پروپیل تیوراسیل در سه‌ماهه اول ترجیح داده می‌شود و سپس ممکن است به متی‌مازول تغییر کند.

تیروئید پرکار در بارداری و تاثیر قرص پرواوراسیل بر جنین

در سه‌ماهه اول برای تیروئید پرکار در بارداری از پروپیل‌تیواوراسیل (پرواوراسیل) استفاده می‌شود زیرا خطر ناهنجاری‌های مادرزادی با این دارو نسبت به متی‌مازول کمتر گزارش شده است. با این حال، قرص پرواوراسیل کاملاً بدون عارضه نیست و می‌تواند به‌ندرت روی کبد مادر اثر بگذارد؛ بنابراین در ادامه بارداری ممکن است پزشک دارو را تغییر دهد.

تیروئید پرکار در بارداری به افزایش غیرطبیعی هورمون‌های تیروئیدی و سرکوب TSH گفته می‌شود.

درمان پرکاری تیروئید در دوره شیردهی

مادرانی که شیر می‌دهند و از پرکاری تیروئید رنج می‌برند، باید تحت درمان دارویی قرار بگیرند. شیردهی معمولا با داروهای ضدتیروئید امکان‌پذیر است اما باید از کمترین دوز مؤثر استفاده شود و (به عنوان مثال برای قرص پروپیل تیوراسیل) محدودیت دوز و توصیه‌های احتیاطی رعایت شود.

درمان خانگی تیروئید پرکار در بارداری

برای پرکاری تیروئید در دوران بارداری درمان خانگی به‌معنای جایگزین درمان دارویی وجود ندارد. هیچ روش خانگی نمی‌تواند به‌تنهایی تیروئید پرکار در دوران بارداری را کنترل کند و تکیه صرف به آن‌ها خطرناک است. بااین‌حال، اصلاح سبک زندگی در کنار درمان اصلی مانند خواب کافی، کاهش استرس، تغذیه متعادل و پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل ید یا فرآورده‌های حاوی جلبک دریایی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

درمان پرکاری تیروئید در بارداری معمولاً با داروهای ضدتیروئید و بررسی منظم هورمون‌ها انجام می‌شود.

درمان تیروئید پرکار در بارداری با طب سنتی

تا امروز شواهد قوی و استانداردی که نشان دهد طب سنتی به‌تنهایی بتواند تیروئید پرکار در دوران حاملگی را درمان کند، وجود ندارد. بعضی توصیه‌های طب سنتی مانند کاهش استرس، خواب کافی، پرهیز از محرک‌هایی مانند کافئین و تغذیه متعادل، می‌تواند در کنار درمان دارویی مفید باشد، اما جایگزین داروهای ضدتیروئید یا مراقبت‌های تخصصی نیست. اگر می‌خواهید در کنار درمان اصلی از روش‌های طب سنتی استفاده کنید، حتما موضوع را با پزشک خود مطرح کنید تا از تداخل گیاهان دارویی با داروها و خطرات احتمالی برای پرکاری تیروئید و بارداری پیشگیری شود.

برای پرکاری تیروئید در بارداری چه بخوریم؟

رژیم غذایی پرکاری تیروئید در بارداری نیاز به تغذیه‌ای متعادل و ید کنترل‌شده دارد تا هم متابولیسم بالارفته مادر جبران شود و هم رشد جنین به‌خطر نیفتد. اصل طلایی این است که سراغ منابع پر ید مانند مکمل ید بدون تجویز نروید و ترکیب غذایی روزانه‌تان را ثابت نگه دارید تا تنظیم دارو به‌هم نخورد. انرژی کافی، پروتئین باکیفیت، کلسیم و ویتامین D، همراه با مایعات کافی و وعده‌های کوچک اما منظم، پایه‌های این الگو هستند:

• مصرف پروتئین کافی از منابعی مانند مرغ، ماهی پخته، تخم‌مرغ و حبوبات

• استفاده از کربوهیدرات‌های پیچیده (نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای)

• میوه و سبزی

• لبنیات کم‌چرب برای کلسیم و پروتئین

• پرهیز از غذاها و مکمل‌های با ید بالا

نتیجه گیری

تیروئید پرکار در بارداری اگر زود تشخیص داده و درست مدیریت شود، معمولا قابل‌کنترل است و بسیاری از مادران می‌توانند بارداری سالمی را تجربه کنند. اما بدون درمان با خطراتی برای مادر و جنین همراه است. اگر در بارداری با تپش قلب شدید، تعریق زیاد، کاهش وزن، لرزش دست، اضطراب غیرعادی یا سابقه بیماری تیروئید روبه‌رو هستید، لازم است هرچه سریع‌تر به بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران، بهترین دکتر تیروئید ایران یا بهترین دکتر زنان و زایمان ایران مراجعه کنید. تیروئید پرکار در دوران حاملگی نیاز به پیگیری منظم، تنظیم دارو و بررسی آزمایشگاهی دارد تا هم سلامت شما و هم سلامت جنین حفظ شود.

پرسش‌های متداول

پرکاری تیروئید در بارداری خطرناک است؟

بله، در صورت تشخیص‌ندادن یا درمان‌نشدن می‌تواند عوارض مهمی ایجاد کند. در ئاسخ به این که تیروئید پرکار در بارداری چه خطراتی دارد می‌توان گفت این اختلال با افزایش هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند خطر سقط، زایمان زودرس، فشار خون بارداری و وزن کم جنین را افزایش دهد. کنترل دقیق پرکاری تیروئید قبل از بارداری و در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد.

آیا پرکاری تیروئید مانع بارداری میشود؟

این اختلال می‌تواند با برهم‌زدن تعادل هورمونی، تخمک‌گذاری را مختل کند و احتمال بارداری را کاهش دهد. پرکاری تیروئید و قصد بارداری نیازمند بررسی و درمان پیش از اقدام است. همچنین پرکاری تیروئید در سه ماهه اول بارداری در صورت کنترل‌نشدن، با افزایش خطر سقط و ناهنجاری‌های رشد جنین همراه است.

برای تشخیص و درمان تیروئید پرکار در بارداری به چه دکتری مراجعه کنیم؟

تنظیم دقیق متابولیسم بدن اهمیت زیادی در بارداری دارد و پرکاری تیروئید این تنظیم متابولیسم را به‌هم می‌زند. اگر هر کدام از علائم پرکاری تیروئید را دارید با دکتر متخصص زنان یا بهترین فوق تخصص غدد مشورت کنید.