چه زمانی باید از دریچه قلب مصنوعی استفاده کرد؟

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

زمانی‌که دریچه قلب آسیب می‌ بیند و دارو درمانی یا ترمیم دریچه قلب جوابگو نیست، بهترین روش استفاده از دریچه قلب مصنوعی با جراحی قلب باز است.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• دریچه قلب مصنوعی برای جایگزینی دریچه آسیب‌دیده قلب استفاده می‌شود و دو نوع اصلی دارد: دریچه مکانیکی (فلزی) و دریچه بیولوژیک (حیوانی یا انسانی).

• دریچه مکانیکی عمر طولانی‌تری دارد ولی نیاز به مصرف مادام‌العمر داروهای رقیق‌کننده خون (مانند وارفارین) دارد و خطر لخته شدن خون بیشتر است.

• دریچه بیولوژیک نیازی به رقیق‌کننده خون ندارد، اما عمر کوتاه‌تری دارد (حدود ۱۰ سال) و در افراد جوان‌تر سریع‌تر تخریب می‌شود.

• روش تعویض دریچه می‌تواند به صورت جراحی قلب باز یا روش کم‌تهاجمی TAVR (برای دریچه آئورت) انجام شود؛ TAVR ریسک کمتر و بستری کوتاه‌تری دارد ولی هزینه بالاتر و خطر نشت خون و سکته مغزی بیشتر است.

• انتخاب نوع دریچه به عواملی مانند سن بیمار، سلامت عمومی، توانایی مصرف داروهای ضد انعقاد و شرایط دریچه بستگی دارد و پس از عمل نیاز به مراقبت‌های دائمی مانند رژیم غذایی، ورزش و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای است.

دریچه قلب مصنوعی یک وسیله پزشکی است که برای جایگزینی دریچه قلب آسیب‌دیده یا دچار نارسایی استفاده می‌شود. این وسیله کوچک برای تقلید از عملکرد دریچه طبیعی قلب طراحی شده که از بازگشت خون به عقب به سمت دهلیزها و بطن‌ها جلوگیری می‌کند.

دریچه قلب مصنوعی چیست؟

زمانی‌که دریچه قلب آسیب می‌بیند و فرد دچار بیماری های دریچه قلب می‌شود و دارو درمانی یا ترمیم دریچه قلب جوابگو نیست، بهترین روش درمان تعویض دریچه قلب خواهد بود که با روش جراحی قلب باز انجام می‌شود. در مواردی که در اثر افزایش سن، بیماری‌های خاص یا ناهنجاری‌های ژنتیکی و مادرزادی دریچه قلب آسیب می‌بیند، دریچه قلب مصنوعی برای تعویض دریچه قلب استفاده می‌شود.

متن انگلیسی:
Mechanical heart valves are made from materials such as titanium and carbon.
ترجمه فارسی:
دریچه‌های مکانیکی قلب از موادی مانند تیتانیوم و کربن ساخته می‌شوند.

به نقل از سایت ncbi

انواع دریچه های مصنوعی قلب کدامند؟

دو نوع اصلی دریچه قلب مصنوعی برای جلوگیری از علائم گشادی دریچه قلب وجود دارند که دریچه‌های مکانیکی و دریچه‌های بیولوژیکی هستند. دریچه‌های مکانیکی از مواد بادوام ساخته شده‌اند و طول عمر بالایی دارند اما بعد از گذاشتن دریچه مصنوعی قلب به داروهای رقیق کننده خون مداوم نیاز دارند، مانند دریچه مصنوعی قلب آمریکایی و دریچه میترال مصنوعی. دریچه‌های بیولوژیکی از بافت حیوانی ساخته می‌شوند و نیازی به رقیق کننده خون ندارند اما طول عمر کمتری دارند.

در این بین، دریچه‌ استنتی TAVR نیز وجود دارد. تعویض دریچه آئورت ترانس کاتتر (TAVR) یک روش کم تهاجمی است که برای جایگزینی دریچه آئورت بیمار استفاده می‌شود. این روش شامل قرار دادن یک دریچه استنت با یک کاتتر و برش کوچک، معمولا در کشاله ران است.

زمانی‌که دریچه قلب آسیب می‌بیند، بهترین کار تعویض دریچه قلب است.

۱- دریچه قلب مصنوعی مکانیکی

دریچه‌های مکانیکی یا فلزی خود سه نوع دارند که عبارتند از:

• دریچه گوی و قفس: این دریچه که به آن دریچه قلب مصنوعی cage and ball گفته می‌شود، یک توپ سیلیکونی است که درون قفس فلزی حرکت می‌کند. البته از سال ۲۰۰۷ به‌دلیل مشکل ایجاد لخته خون روی دریچه، تولید این دریچه‌های قلب مصنوعی متوقف شد.

• دریچه دیسکی: دریچه‌های دیسکی یا Tilting-Disk که از سال ۱۳۴۸ تا به امروز استفاده می‌شوند، نوعی حلقه فلزی در حصار پارچه‌ای از جنس تفلون PTFE هستند. برجستگی چنگک‌شکلی داخل حلقه وجود دارد و به صفحه‌ای از جنس پیروکربن متصل است. صفحه پیروکربنی که در وسط حلقه قرار گرفته با ضربان قلب، دهانه دریچه را باز و بسته می‌کند. این نوع دریچه‌ قلب مصنوعی فلزی هم امروزه چندان کاربردی ندارد.

• دریچه دولتی: از دو نیم‌دایره با جنس پیروکربنی ساخته شده‌اند که با یک لولا به حلقه فلزی استیلی وصل هستند. سطح دریچه‌های دولتی به ‌نسبت دو دریچه قبلی بزرگ‌تر است و احتمال ایجاد لخته خون در آن کمتر می‌شود. اما برخلاف دو نوع قبلی، گزارش‌های مربوط به برگشت خون در دریچه‌های دولتی بیشتر بوده است.

۲- دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک (دریچه حیوانی قلب)

دریچه‌های بیولوژیض ک به‌جای فلز، از بافت حیوانی ساخته شده‌اند مانند دریچه خوکی قلب. نخستین دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک در سال ۱۹۶۲ برای پیوند دریچه آئورت انسان به انسان انجام گرفت. شرایط نگهداری دریچه‌های انسانی سخت است و هموگرافت اهداکننده باید پس از خارج شدن از بدن، به‌شکل منجمد در نیتروژن مایع نگهداری شود. به همین دلیل این دریچه صرفا برای تعویض دریچه در بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی مادرزادی یا اندوکاردیت دریچه به‌کار می‌رود.

دیگر مشکل دریچه قلب مصنوعی انسانی، محدودبودن اهداکننده دریچه است که باعث می‌شود نسبت به دریچه‌های حیوانی کمتر قابل استفاده باشد. دریچه‌های بیولوژیکی حیوانی (بیوپروتز) از بافت حیوانی و دریچه‌های قلب گاو و خوک تولید می‌شوند. بیمارانی که دریچه قلب مصنوعی حیوانی دریافت می‌کنند، باید به فاصله ۳ تا ۶ ماه پس از عمل، داروی ضد انعقاد مصرف کنند و مصرف این داروها عمر دریچه خوکی یا حیوانی را بالا می‌برد.

مزایای دریچه‌ های بیولوژیک قلب

احتمال تشکیل لخته خون در دریچه‌های مصنوعی بیولوژیکی پایین است. دریچه مصنوعی پس از تیمار با گلوتارآلدئید، خاصیت ایمنی‌زایی‌شان خود را از دست می‌دهند. به‌همین دلیل است که نیازی به درمان با وارفارین و داروهای ضد انعقادی ندارند.

معایب دریچه‌ های بیولوژیک قلب

سرعت تخریب بالا و عمر کوتاه، مهم‌ترین عیب دریچه‌های بیولوژیکی نسبت به دریچه‌های مکانیکی محسوب می‌شود. متوسط عمر دریچه قلب مصنوعی بیولوژیک ۱۰ سال است. سرعت تخریب دریچه در افراد کمتر از ۶۰ سال و زنان باردار بیشتر است اما در افراد بالای ۶۵ سال شاهد سرعت کمتر تخریب دریچه هستیم.

۳- دریچه‌ استنتی TAVR دریچه آئورت فلزی

دریچه‌های TAVR در واقع همان دریچه بیولوژیکی هستند اما در دریچه‌های استنتی، دریچه‌ی بیولوژیک درون یک استنت فلزی انعطاف‌پذیری قرار داده شده‌است. در این مدل دیگر خبری از بریدن قفسه سینه و عمل جراحی قلب باز نیست.

در این روش استنت از راه کشاله ران یا روش‌های دیگری مثل اینترونشن، داخل دریچه قلب قرار داده می‌شود. البته تعویض دریچه TAVR در حال حاضر برای دریچه آئورت کاربرد دارد. دریچه TAVR در صورتی برای سایر دریچه‌های قلب استفاده می‌شود که دریچه بیولوژیکی کار گذاشته‌شده خراب شده باشد.

مزایای دریچه‌ های TVAR برای تعویض دریچه قلب فلزی

مهمترین مزایای این نوع دریچه قلب مصنوعی شامل موارد زیر است:

• ریسک پایین مرگ و میر: از آنجایی‌که نیاز به عمل جراحی باز نیست، خطرات استفاده از این دریچه قلب مصنوعی کمتر می‌شود و ریسک مرگ و میر آن پایین می‌آید.

• کم تهاجمی بودن: برای کار گذاشتن این دریچه قلب مصنوعی نه نیازی به بیهوش و برش قفسه سینه نیست. علاوه‌براین بیمار حدود دو روز بعد از عمل ترخیص می‌شود.

• عدم نیاز به وارفارین: از آنجایی‌که دریچه TVAR از جمله دریچه‌های بیولوژیکی است، بیمار نیازی به مصرف وارفارین نخواهد داشت.

معایب دریچه‌ های TVAR دریچه فلزی آئورت

ویژگی‌های ناخوشایند و خطرناک دریچه فلزی قلب عبارت است از:

• هزینه گزاف: استفاده از دریچه‌های TVAR درحال حاضر به ‌نسبت عمل‌های باز جهت ترمیم یا تعویض دریچه قلب بسیار پرهزینه‌تر است.

• عمر دریچه مصنوعی قلب و طول عمر قلب مصنوعی: در افراد کمتر از ۶۰ سال طول عمر دریچه‌های TVAR مثل دریچه‌های بیولوژیکی در مقایسه با طول عمر دریچه فلزی قلب به ‌مراتب کمتر است.

• سکته مغزی: احتمال بروز سکته مغزی ‌نسبت به جراحی بیشتر می‌شود.

• نشت خون: رسوب کلسیم در دریچه اصلی از باز شدن کامل استنت این دریچه‌ها جلوگیری می‌کند و منجر به نشت خون در اطراف دریچه می‌شود.

عکس دریچه قلب مصنوعی

تصویر زیر یک نوع دریچه قلب مصنوعی را نشان می‌دهد. این دریچه‌ها از بازگشت خون به بطن یا دهلیز جلوگیری می‌کنند و از عوارضی مانند خستگی مداوم، درد قفسه سینه و بیماری قلبی زمینه‌ای جلوگیری می‌کنند.

دریچه‌ها از بازگشت خون به بطن یا دهلیز جلوگیری می‌کنند.

عمل دریچه قلب مصنوعی برای چه کسانی مناسب است؟

دریچه های قلب مصنوعی ممکن است برای افرادی مناسب باشند که گشادی دریچه میترال قلب دارند و نمی‌توانند ان را ترمیم کنند. سایر موارد شامل موارد زیر است:

• اختلال قابل توجه دریچه (تنگی شدید دریچه یا نارسایی و نشت خون)

• بیماران با علائم ناشی از نقص دریچه قلب مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، خستگی یا سبکی سر

• بیمارانی که با محدودیت در فعالیت‌های روزانه و کاهش کیفیت زندگی به دلیل وضعیت دریچه خود مواجه می‌شوند.

چه افرادی نباید تعویض دریچه قلب انجام دهند؟

بیمارانی که شرایط یا عوامل پزشکی خاصی دارند ممکن است فرد نامناسبی برای جراحی تعویض دریچه قلب در نظر گرفته شوند. برخی از موارد عبارتند از:

• سن بالا و بیماری‌های همراه

• اختلال عملکرد شدید اندامی مانند اختلال عملکرد شدید کلیه و کبد

• نارسایی پیشرفته قلبی

• عفونت کنترل نشده مانند اندوکاردیت

• بیماران مبتلا به اختلالات خونریزی یا کسانی که از داروهای ضد انعقاد استفاده می‌کنند.

عمل دریچه قلب مصنوعی چگونه است؟

در اتاق عمل، روش کاشت دریچه مصنوعی قلب معمولاً شامل چندین مرحله است. ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد. سپس قفسه سینه باز می‌شود و دریچه قلب آسیب‌دیده برداشته می‌شود. دریچه مصنوعی با استفاده از نخ به دقت در جای خود دوخته می‌شود.

آیا گشادی دریچه آئورت قلب خطرناک است؟ اگر گشادی دریچه وجود داشته باشد، جراح تراز و تست مناسب برای هر گونه نشتی را تضمین می‌کند. در نهایت، قفسه سینه بسته می‌شود و بیمار در طول دوران نقاهت تحت نظارت دقیق قرار می‌گیرد. به طور خلاصه، این روش شامل برداشتن دریچه آسیب‌دیده و جایگزینی آن با دریچه مصنوعی و ثابت کردن آن در موقعیت مناسب قلب برای عملکرد بهینه است.

مراقبت‌ های بعد از عمل دریچه مصنوعی قلب

عمل تعویض دریچه قلب با کاهش علائم و بهبود وضعیت جسمانی بیمار، امکان زندگی طبیعی را برای بیمار فراهم می‌کند. به‌ خاطر داشته باشید که تعویض دریچه و استفاده از دریچه قلب مصنوعی لزوما به ‌معنای این نیست که دیگر نیازی به مراقبت ندارید. برعکس، پس از عمل ترمیم یا تعویض دریچه قلب، باید تغییراتی در سبک عادی زندگی خود ایجاد کنید، از جمله:

• ورزش منظم

• رژیم غذایی سالم بعد از تعویض دریچه آئورت

• کنترل وزن

• ترک سیگار

• کنترل استرس

• درمان بیماری‌هایی که موجب تشدید مشکلات قلبی می‌شوند، مثل کلسترول بالا، فشارخون بالا و دیابت.

عوارض بعد از عمل تعویض دریچه قلب چیست؟

در این جراحی‌ها، یعنی یکی از مهم‌ترین اعضای بدن دستکاری می‌شود از این رو مطمئنا بدون ریسک و عوارض نیست. به‌طور کلی عمل تعویض یا کارگذاری دریچه قلب خطرات زیر را برای فرد به ‌همراه دارد:

• خونریزی که ممکن است باعث شوک شود.

• واکنش آلرژیک و مشکلات تنفسی نسبت به بیهوشی

• ایجاد لخته خون، به‌خصوص ترومبوز وریدی که در ساق پا یا لگن تشکیل می‌شود و ممکن است به‌سمت ریه‌ها برود و در نهایت منجر به آمبولی ریه شود.

• عفونت.

باید این حقیقت را بدانید که عمل جراحی تعویض دریچه قلب هم عوارضی دارد، عوارض و خطرات عمل تعویض دریچه آئورت قلب عبارت‌اند از:

• حمله قلبی و علائم عفونت دریچه فلزی قلب

• اختلال در ریتم قلب یا آریتمی قلبی

• مشکلات حافظه

• نارسایی کلیوی

• سندروم پریکاردیوتومی

• سکته

• مرگ.

دریچه قلب مکانیکی عمر بالاتری دارد، اما عوارضی مانند خطر لخته‌شدن خون را دارد. دریچه بیولوژیک این خطرات را ندارد، اما عمر زیادی ندارد (۱۰سال) و گران‌تر است.

آیا عمل دریچه قلب خطرناک است؟

درصد موفقیت عمل پیوند قلب چقدر استو آیا عمل دریچه میترال خطرناک است؟ به‌طور کلی یکی از روش‌های مناسب جهت درمان نارسایی‌های دریچه قلب، جراحی تعویض دریچه قلب است که طول عمر فرد را افزایش می‌دهد. درصد موفقیت آن نیز بین ۸۰ تا ۹۵ درصد است.

البته این نکته را هم در نظر داشته باشید که عمل‌های جراحی در بیشتر مواقع خطرناک هستند و زندگی با دریچه قلب مصنوعی عوارض هم دارد. شرایط بیمار تاثیر مستقیمی بر موفقیت عمل تعویض دریچه قلب می‌گذارد. با رعایت چند نکته کوچک می‌توان ریسک عوارض ناشی از تعویض دریچه قلب را کاهش داد:

• توصیه‌های مربوط به رژیم غذایی، سبک زندگی و فعالیت‌ها را به‌صورت کامل رعایت کنید.

• حتما رادیولوژیست یا پزشک خود را در جریان بارداری یا شیردهی خود قرار دهید.

• در صورت مشاهده تب، خونریزی، تشدید درد، تورم یا ترشح حتما با پزشک خود مشورت کنید.

• داروها را مطابق با دستور پزشک مصرف کنید.

• حتما پزشک و کادر درمان را در جریان آلرژی و حساسیت‌های خود قرار دهید.

به‌طور کلی یکی از روش‌های مناسب جهت درمان نارسایی‌های دریچه قلب، جراحی تعویض دریچه قلب است.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر

دریچه‌های قلب به هر دلیلی ممکن است آسیب ببینند. در مواردی‌که شدت آسیب‌دیدگی زیاد است، برای افزایش کیفیت زندگی و طول عمر بیشتر بیمار باید عمل جراحی تعویض دریچه یا ترمیم دریچه انجام شود. در این عمل، جراح، دریچه آسیب‌دیده را ترمیم می‌کند یا با دریچه قلب مصنوعی تعویض می‌کند. دریچه‌های مصنوعی قلب از جنس‌ فلز یا بافت حیوانات هستند که با روش‌های مختلفی مثل عمل جراحی قلب باز یا روش‌های جدید کمتر تهاجمی کار گذاشته می‌شوند.

قلب یکی از مهمترین اندام‌های بدن است و هر چیزی که مربوط به قلب است باید با بیشترین دقت و مهارت انجام شود. از این رو انتخاب بهترین جراح قلب و متخصص قلب و عروق در عمل ترمیم یا تعویض دریچه قلب اهمیت زیادی دارد. بعد از عمل تعویض دریچه قلب و قرار دادن دریچه مصنوعی قلب باید مدام تحت نظر پرشک باشید.

پرسش‌های متداول

عوارض تعویض دریچه میترال چیست؟

از عوارض عمل جراحی ترمیم و تعویض دریچه میترال می‌توان به خونریزی و ایجاد لخته خون، اختلال در عملکرد دریچه تعویضی، مشکلات آریتمی، عفونت، سکته و مرگ اشاره کرد.

علت صدای دریچه مصنوعی قلب پس از جراحی چیست؟

صدای دریچه مصنوعی قلب پس از جراحی به دلیل ساختار مکانیکی یا بیولوژیکی دریچه و برخورد آن با جریان خون است که در نتیجه آن صدای کلیک یا زمزمه ایجاد می‌شود.

بعد از عمل قلب باز چند سال زنده می‌ مانیم؟

طول عمر بیماران تعویض دریچه چقدر است؟ شانس زنده‌ماندن افراد پس از عمل جراحی قلب باز تا یک ماه پس از جراحی، بسیار خوب است. اما اخیرا پزشکان متوجه شدند که میزان مرگ‌ومیر در فاصله ۸ تا ۱۰ سال پس از جراحی قلب باز، ۶۰ تا ۸۰% افزایش می‌یابد. این مسئله موضوع مهمی است که متخصصان قلب باید در فرآیند درمان آن را در نظر بگیرند.

در چه صورتی باید عمل دریچه قلب مصنوعی داشت؟

در بیمارانی که تنگی یا نارسایی شدید دریچه قلب دارند و دارودرمانی جوابگو نیست، متخصص قلب ترمیم یا تعویض دریچه قلب مصنوعی را پیشنهاد می‌دهد.

بعد از تعویض دریچه قلب در چه صورت به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر دریچه قلب مصنوعی مکانیکی کار گذاشته شده باشد، احتمالا صدای دریچه فلزی قلب (باز و بسته شدن دریچه) را خواهید شنید که کاملا طبیعی است. در صورت مشاهده خونریزی، تنگی نفس یا خس‌خس کردن، درد قفسه سینه، تپش قلب یا تب زیاد (تب کم تا چند روز بعد از عمل طبیعی است)، مشکل دفع ادرار، درد و تورم در ساق پا، ترشح و تورم محل جراحی و افزایش وزن بی‌دلیل به‌خاطر تجمع مایعات، بلافاصله به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

بهترین دکتر برای تعویض دریچه قلب کیست؟

برای انتخاب بهترین پزشک جهت تعویض دریچه قلب باید به ‌دنبال یک جراح قلب متبحر و باتجربه باشید که از توانایی بالایی در مدیریت بحران برخوردار باشد. از دیگر ویژگی‌های بهترین متخصص قلب برای تعویض دریچه قلب می‌توان به اطلاعات کامل از فیزیولوژی قلب و سیستم تنفسی، مهارت بالا در جراحی، قابلیت به‌کارگیری فناوری‌های جدید و دانش روز دنیا در زمینه جراحی و برقراری ارتباط نزدیک با بیمار اشاره کرد.