بیماری سرطان روده بزرگ و نکاتی که درباره آن باید بدانید

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

سرطان روده بزرگ نوعی سرطان دستگاه گوارش است که در بخش انتهایی کولون یا راست‌روده ایجاد می‌شود. این بیماری معمولاً از رشد تدریجی توده‌های خوش‌خیم به نام پولیپ آغاز می‌شود که در صورت عدم درمان می‌توانند به تومورهای بدخیم تبدیل شوند. تشخیص زودهنگام از طریق کولونوسکوپی و غربالگری منظم، نقش مهمی در درمان مؤثر دارد. علائم سرطان روده بزرگ شامل تغییر در اجابت مزاج، وجود خون در مدفوع، درد شکمی، خستگی مفرط و کاهش وزن بی‌دلیل است. درمان بر اساس مرحله بیماری و شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی انجام می‌شود.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

• سرطان روده بزرگ از پولیپ‌های پیش‌سرطانی در پوشش داخلی روده یا راست‌روده شروع می‌شود و در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت است.

• غربالگری منظم با کولونوسکوپی از سن ۵۰ سالگی (یا زودتر در صورت سابقه خانوادگی) بهترین راه تشخیص زودهنگام و پیشگیری از سرطان است.

• درمان شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی است و انتخاب روش به مرحله سرطان و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد.

• اصلاح سبک زندگی مانند رژیم غذایی پر فیبر، فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار و کاهش الکل خطر ابتلا را کاهش می‌دهد.

سرطان روده بزرگ یکی از شایع‌ترین انواع سرطان‌های دستگاه گوارش است که می‌تواند در ابتدا بدون علامت ظاهر شود و همین امر اهمیت غربالگری منظم را دوچندان می‌کند. این بیماری از پوشش داخلی کولون یا راست‌روده شروع می‌شود و در اغلب موارد، از پولیپ‌های کوچک و غیرسرطانی منشاء می‌گیرد که به‌تدریج دچار تغییرات بدخیم می‌شوند. عوامل متعددی مانند ژنتیک، رژیم غذایی ناسالم، کم‌تحرکی، چاقی و مصرف دخانیات در بروز آن نقش دارند.

سرطان روده بزرگ چیست؟

سرطان روده بزرگ یکی از انواع سرطان روده در بخش انتهایی سیستم گوارش است که از راست روده شروع می‌شود. این نوع سرطان معمولا با تشکیل توده‌های کوچک و خوش‌خیمی به نام پولیپ در قسمت داخلی روده بزرگ آغاز می‌شود که در ابتدا پولیپ‌ها کوچک و بی‌علامت هستند. به همین دلیل پیگیری و غربالگری منظم برای کنترل و برداشتن پولیپ‌ها قبل از سرطانی‌شدن آن‌ها ضروری است. در صورت تبدیل پولیپ‌ به سرطان روده‌ بزرگ، درمان‌هایی مانند جراحی،‌ پرتودرمانی، درمان‌های دارویی، شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی برای کنترل بیماری استفاده می‌شود.

۱. سرطان روده بزرگ بدخیم

سرطان روده بزرگ بدخیم زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های غیرطبیعی در پوشش روده بزرگ رشد کنترل‌نشده پیدا کرده و توانایی تهاجم به بافت‌های اطراف یا گسترش به اندام‌های دیگر را داشته باشند. این سرطان اغلب از پولیپ‌های پیش‌سرطانی شکل می‌گیرد و در مراحل اولیه معمولاً بدون علامت است، اما با پیشرفت بیماری ممکن است علائمی مانند خون در مدفوع، تغییرات پایدار در اجابت مزاج، درد یا نفخ شکمی، کاهش وزن بی‌دلیل و خستگی مداوم بروز کند. تشخیص زودهنگام از طریق کولونوسکوپی مهم‌ترین عامل برای افزایش موفقیت درمان است.

سرطان روده بزرگ معمولا باعث درد شکمی می‌شود.

۲. سرطان روده بزرگ خوش خیم

سرطان روده بزرگ خوش‌خیم در واقع به پولیپ‌ها یا توده‌های غیرسرطانی این ناحیه اشاره دارد که هنوز وارد مرحله بدخیمی نشده‌اند اما در صورت باقی ماندن و رشد می‌توانند به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند. این پولیپ‌ها معمولاً طی کولونوسکوپی و پیش از ایجاد علائم جدی شناسایی می‌شوند و برداشتن آن‌ها مؤثرترین راه پیشگیری از سرطان است. اغلب بیماران در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارند، اما در برخی موارد خونریزی خفیف، تغییرات پایدار در عادات دفع یا احساس ناراحتی شکمی ممکن است دیده شود.

سرطان روده بزرگ چگونه شروع میشود؟

در بیشتر مواقع سرطان کولورکتال با رشد سلول‌ها در پوشش داخلی کولون یا راست‌روده شروع می‌شود. به این سلول‌های رشدیافته پولیپ می‌گویند. برخی از انواع پولیپ‌ها با گذشت زمان می‌توانند به سرطان تبدیل شوند. احتمال تبدیل پولیپ به سرطان، به نوع پولیپ بستگی دارد. انواع مختلف پولیپ شامل پولیپ آدنوماتوز (آدنوم)، پولیپ هایپرپلاستیک و پولیپ‌های التهابی و پولیپ‌های دندانه‌دار هستند. عواملی که می‌توانند پولیپ‌ها را به سلول‌های سرطانی تبدیل کنند یا خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهند، شامل موارد زیر هستند:

• اگر پولیپ بزرگتر از یک سانتی‌متر باشد.

• اگر بیش از ۳ پولیپ پیدا شود.

• اگر بعد از برداشتن دیسپلازی، پولیپ مشاهده شود (دیسپلازی یکی دیگر از عوامل ایجاد سرطان است).

سرطان روده بزرگ با تشکیل توده‌هایی در دیوراه داخلی رکتوم مشخص می‌شود.

سرطان روده بزرگ چند مرحله دارد؟

سرطان روده بزرگ بر اساس میزان گسترش تومور و درگیری بافت‌ها به چهار مرحله اصلی تقسیم می‌شود و شناخت آن‌ها به انتخاب بهترین روش درمان کمک می‌کند. در مراحل اولیه، شانس درمان کامل بسیار بالا است و با پیشرفت بیماری، احتمال درگیری گره‌های لنفاوی و متاستاز بیشتر می‌شود. مراحل سرطان روده بزرگ شامل موارد زیر است:

• مرحله ۱: تومور فقط در لایه داخلی روده قرار دارد و هنوز به دیواره عمیق‌تر نفوذ نکرده است

• مرحله ۲: سرطان به لایه‌های عمیق‌تر دیواره روده رسیده اما به گره‌های لنفاوی سرایت نکرده است

• مرحله ۳: سلول‌های سرطانی به گره‌های لنفاوی نزدیک گسترش یافته‌اند

• مرحله ۴: سرطان به اندام‌های دور مانند کبد یا ریه متاستاز داده است

این جدول مراحل پیشرفت سرطان روده بزرگ را از مرحله ابتدایی تا متاستاز نشان می‌دهد.

متاستاز سرطان روده بزرگ

در مواردی که سلول‌های سرطانی به اندام‌ها و بافت‌های دیگر مهاجرت می‌کند، آنجا ساکن می‌شود و ایجاد سرطان می‌کند، متاستاز می‌گویند. در مرحله‌های بالا و پیشرفته سرطان کولورکتال (مثلا مرحله ۴) متاستاز روده بزرگ اتفاق می‌افتد.

متاستاز سرطان روده بزرگ به غدد لنفاوی

در مرحله ۳ و ۴ گره‌ها و غدد لنفاوی مجاور درگیر سرطان می‌شوند. در چنین مواقعی احتمال درمان و نرخ زندگی ۵ ساله‌ی بیمار ۷۳٪ است. اگر سرطان روده بزرگ به غدد لنفاوی نزدیک گسترش یافته اما به سایر قسمت‌های بدن متاستاز نکرده باشد، ممکن است پزشک ابتدا جراحی و سپس شیمی درمانی را پیشنهاد کند.

علائم سرطان روده بزرگ چيست؟

علائم سرطان روده بزرگ ممکن است در ابتدا خفیف یا نامحسوس باشند، اما با پیشرفت بیماری شدت بیشتری پیدا می‌کنند. از جمله شایع‌ترین علائم سرطان روده بزرگ می‌توان به تغییرات مداوم در عادات اجابت مزاج مانند یبوست یا اسهال، وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بی‌دلیل، احساس خستگی مفرط، درد یا نفخ شکم و احساس تخلیه ناقص روده اشاره کرد. تشخیص زودهنگام این علائم از طریق معاینات دوره‌ای و غربالگری، نقش مهمی در افزایش احتمال درمان موفق این بیماری دارد.

وجود توده در شکم و احساس ضعف و خستگی از علائم سرطان روده بزرگ هستند.

دلایل سرطان روده بزرگ و عوامل موثر در ابتلا به سرطان کولون

علت سرطان روده بزرگ علت سرطان روده بزرگ معمولاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است که باعث تغییرات سلولی در پوشش روده می‌شوند. این تغییرات می‌توانند ابتدا به صورت پولیپ‌های خوش‌خیم ظاهر شوند و در صورت عدم درمان، به سرطان تبدیل شوند. دلایل و عوامل مؤثر در ابتلا شامل: سابقه خانوادگی یا ژنتیکی سرطان کولون، رژیم غذایی پرچربی و کم‌فیبر، مصرف زیاد گوشت قرمز یا فرآوری‌شده، چاقی، کم‌تحرکی، مصرف الکل و سیگار، افزایش سن، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسروز و کرون. به طور کلی، علت اصلی سرطان روده بزرگ تعامل میان زمینه ژنتیکی فرد و سبک زندگی ناسالم است و انجام غربالگری و تغییر عادات غذایی می‌تواند خطر بروز آن را کاهش دهد.

متن انگلیسی:
Smoking cigarettes and drinking alcohol has also been found to increase your risk of getting colon cancer.
ترجمه فارسی:
مشخص شده است که سیگار کشیدن و نوشیدن الکل خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهند.

به نقل از سایت mountsinai

بررسی و تشخیص سرطان روده بزرگ

بررسی و تشخیص سرطان روده بزرگ با هدف شناسایی زودهنگام تومور یا ضایعات پیش‌سرطانی انجام می‌شود و غربالگری سرطان روده بزرگ بخش مهمی از این فرآیند است. پزشک با ارزیابی سابقه پزشکی و علائم، مناسب‌ترین تست را انتخاب می‌کند. کولونوسکوپی دقیق‌ترین روش برای مشاهده روده و نمونه‌برداری است؛ آزمایش خون مخفی در مدفوع برای شناسایی خونریزی پنهان کاربرد دارد؛ CT کولونوگرافی و سیگموئیدوسکوپی برای بررسی ساختار روده استفاده می‌شوند؛ آزمایش خون شامل بررسی مارکرهایی مانند CEA نیز به تکمیل ارزیابی کمک می‌کند. استفاده منظم از روش‌های غربالگری می‌تواند تشخیص زودهنگام و افزایش شانس درمان مؤثر را امکان‌پذیر کند.

مدیریت و درمان سرطان روده بزرگ

درمان سرطان روده بزرگ به عوامل زیادی از جمله اندازه، موقعیت و مرحله سرطان بستگی دارد. اگر تومورهای بدخیم درمان نشوند، ممکن است به سایر قسمت‌های بدن متاستاز دهند. شانس درمان کامل به میزان زیادی به تشخیص زودهنگام سرطان بستگی دارد و گزینه‌های درمانی شامل شیمی درمانی، پرتودرمانی و عمل جراحی هستند.

عوارض سرطان روده بزرگ

سرطان روده بزرگ در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند عوارض جدی و تهدیدکننده‌ای برای سلامت فرد ایجاد کند. از جمله عوارض سرطان روده بزرگ می‌توان به انسداد روده، خونریزی مزمن، کم‌خونی، سوراخ شدن دیواره روده، متاستاز به اندام‌هایی مانند کبد و ریه و اختلال در عملکرد دستگاه گوارش اشاره کرد. این عوارض ممکن است کیفیت زندگی بیمار را به‌شدت کاهش دهند و نیاز به جراحی یا درمان‌های تهاجمی‌تر را افزایش دهند. طول عمر بیماران سرطان روده بزرگ بعد از عمل به عوامل مختلفی مانند مرحله بیماری در زمان جراحی، وضعیت عمومی سلامت بیمار، نوع درمان تکمیلی و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد، اما در صورت تشخیص زودهنگام و انجام عمل موفق، بسیاری از بیماران می‌توانند سال‌ها با کیفیت زندگی مناسب به زندگی ادامه دهند.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ

بهترین راه پیشگیری از سرطان کولورکتال غربالگری است که از سن ۵۰ سالگی به بعد در افراد عادی و افراد با سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ انجام می‌شود. تغییر در سبک زندگی و انجام فعالیت‌های بدنی به مدت ۳۰ دقیقه در روز نیز در پیشگیری از سرطان کولون موثر است. اگر تاکنون فعالیت بدنی منظم نداشتید، با انجام فعالیت‌های سبک شروع کنید و به مرور مدت زمان آن را به نیم ساعت در روز برسانید. ترک سیگار، کاهش مصرف الکل و داشتن وزن مناسب نیز بسیار مهم هستند.

نتیجه گیری

سرطان روده بزرگ یکی از قابل‌پیشگیری‌ترین سرطان‌هاست، به‌ویژه اگر در مراحل اولیه شناسایی شود. بررسی‌های دوره‌ای و انجام کولونوسکوپی منظم، امکان کشف پولیپ‌ها قبل از سرطانی‌شدن را فراهم می‌کند. روش‌های درمانی شامل جراحی برای برداشتن بخش درگیر روده، شیمی‌درمانی و در برخی موارد پرتودرمانی یا ایمونوتراپی است. انتخاب نوع درمان به مرحله بیماری و وضعیت سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.

پرسش‌های متداول

آمار سرطان روده بزرگ در ایران چقدر است؟

سرطان روده بزرگ چهارمین سرطان شایع در ایران است و برآورد شده که سالانه حدود ۳۸۰۰ تا ۴۰۰۰ مورد جدید از سرطان روده بزرگ در کشور تشخیص داده می‌شود.

برای درمان سرطان کولورکتال چه وقت باید به پزشک مراجعه کنید؟

اگر متوجه علائم سرطان روده بزرگ مانند خون در مدفوع خود یا تغییرات مداوم در عادت های روده شدید، با پزشک مطرح کنید. به طور کلی توصیه می‌شود که غربالگری سرطان روده را در سن ۵۰ سالگی شروع کنید.

آیا رژیم غذایی خاصی باعث سرطان روده بزرگ می شود؟

مطالعات گروه زیادی از مردم نشان داد که داشتن یک رژیم با چربی بالا و کم فیبر با افزایش خطر ابتلا به سرطان روده ارتباط دارد.

مصرف آسپرین باعث جلوگیری از سرطان روده بزرگ می شود؟

برخی تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف آسپرین درپیشگیری از سرطان روده بزرگ نقش دارد. اما نحوه مصرف و عملکرد این دارو در پیشگیری از سرطان کولورکتال نیازمند تحقیقات بیشتری است. مصرف روزانه آسپرین خطرناک بوده و خطر خونریزی دستگاه گوارش و زخم معده را زیاد می‌کند. به همین دلیل حتما باید مصرف آن با تجویز پزشک باشد.

آیا سرطان روده بزرگ قابل درمان است؟

بله. تشخیص سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه، شانس موفقیت درمان را بالاتر می‌برد. اگر به مدت ۴ هفته علائم اولیه سرطان بزرگ را داشتید، حتما به دکتر داخلی یا دکتر گوارش مراجعه کنید.

آزمایش کولورکتال مردان چیست؟

آزمایش کولورکتال  نوعی غربالگری سرطان روده بزرگ است که همراه با معاینه بالینی، بررسی خون مخفی در روده و در صورت لزوم با آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود.

تست ساده و ارزان برای تشخیص سرطان روده بزرگ چیست؟

کولونوسکوپی از غربالگری‌های ساده برای سرطان روده بزرگ است.

تست سرطان روده در منزل انجام میشود؟

شما می‌توانید تست غربالگری سرطان روده بزرگ را در خانه هم انجام دهید. کیت آزمایش شما باید شامل یک بطری نمونه، یک پاکت و دستورالعمل‌هایی در مورد نحوه انجام آزمایش باشد.

سرطان کولون چیست؟

سرطان کولون نام دیگر سرطان روده بزرگ است که در ابتدا با تشکیل توده‌های کوچک و خوش‌خیمی به نام پولیپ در قسمت داخلی روده بزرگ مشخص می‌شود.

چه کسانی در معرض ابتلا به سرطان کولورکتال هستند؟

خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ با افزایش سن (به‌خصوص در افراد بالای ۵۰ سال) بیشتر می‌شود. البته سبک زندگی و سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان روده بزرگ هم موثر هستند.