علایم سکته قلبی در مردان و زنان؛ نشانه‌هایی که نباید حتی یک ساعت نادیده بگیرید

رسانیکامنبع: https://rasanika.com

سکته قلبی از آن اتفاق‌هایی است که گاهی با یک درد واضح و سنگین در قفسه سینه خودش را نشان می‌دهد و گاهی آن‌قدر آرام، مبهم و فریبنده شروع می‌شود که فرد تصور می‌کند فقط دچار سوءهاضمه، خستگی، استرس، گرفتگی عضله یا افت فشار شده است. همین ابهام، خطرناک‌ترین بخش ماجراست؛ چون در سکته قلبی، زمان فقط یک عدد روی ساعت نیست، بلکه تفاوت میان حفظ عضله قلب و آسیب دائمی به آن است.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند سکته قلبی همیشه با درد شدید، افتادن روی زمین و بی‌هوشی ناگهانی همراه است؛ تصویری که بیشتر از فیلم‌ها وارد ذهن ما شده تا واقعیت پزشکی. در زندگی واقعی، علایم سکته قلبی ممکن است تدریجی شروع شوند، شدت آن‌ها کم‌وزیاد شود، به نقاطی غیر از قفسه سینه انتشار پیدا کنند یا حتی در زنان، سالمندان و افراد دیابتی به شکل‌هایی ظاهر شوند که در نگاه اول قلبی به نظر نمی‌رسند.

شناخت علایم سکته قلبی در مردان و زنان، به‌خصوص تفاوت‌های ظریف میان آن‌ها، می‌تواند جان یک فرد را نجات دهد. این آگاهی برای کسانی که سابقه فشار خون بالا، دیابت، چربی خون، اضافه‌وزن، مصرف سیگار، سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا استرس مزمن دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با این حال، هیچ‌کس نباید تصور کند چون جوان است، ورزش می‌کند یا قبلاً مشکل قلبی نداشته، از خطر سکته قلبی کاملاً دور است.

در این مقاله، نشانه‌های مهم سکته قلبی در مردان و زنان را با نگاهی کاربردی بررسی می‌کنیم؛ از درد قفسه سینه و تنگی نفس گرفته تا خستگی غیرعادی، درد فک، تهوع، تعریق سرد و علایم خاموشی که ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها قبل از حادثه اصلی هشدار بدهند. هدف این است که بدانید چه زمانی باید موضوع را جدی بگیرید، چه کارهایی را نباید انجام دهید و چرا مراجعه سریع به متخصص قلب و عروق، مانند دکتر مهدی نجفی دلوئی، می‌تواند در پیشگیری، تشخیص به‌موقع و درمان بیماری‌های قلبی نقش تعیین‌کننده داشته باشد.

سکته قلبی دقیقاً چیست و چرا زمان در آن حیاتی است؟

سکته قلبی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از عضله قلب به‌شدت کاهش پیدا کند یا کاملاً قطع شود. قلب برای ادامه فعالیت خود به اکسیژن و مواد غذایی نیاز دارد که از طریق رگ‌های کرونر به آن می‌رسند. اگر یکی از این رگ‌ها به دلیل تشکیل لخته، پارگی پلاک چربی یا تنگی شدید مسدود شود، بخشی از عضله قلب دچار کمبود اکسیژن می‌شود. اگر این وضعیت سریع برطرف نشود، سلول‌های قلبی شروع به آسیب دیدن و از بین رفتن می‌کنند.

اهمیت زمان از همین‌جا مشخص می‌شود. هرچه انسداد رگ قلبی مدت بیشتری ادامه داشته باشد، وسعت آسیب قلب بیشتر می‌شود. به همین دلیل در پزشکی قلب، اصطلاحی رایج است که می‌گوید «زمان یعنی عضله قلب». یعنی هر دقیقه تأخیر می‌تواند مقدار بیشتری از عضله قلب را در معرض آسیب قرار دهد.

مشکل اینجاست که بسیاری از بیماران در لحظات ابتدایی سکته قلبی، علایم را دست‌کم می‌گیرند. برخی منتظر می‌مانند ببینند درد خودبه‌خود بهتر می‌شود یا نه. بعضی‌ها داروی معده مصرف می‌کنند، استراحت می‌کنند، دوش می‌گیرند یا به امید بهتر شدن، مراجعه به اورژانس را عقب می‌اندازند. این تأخیرها ممکن است بسیار گران تمام شود.

سکته قلبی همیشه با انسداد کامل همراه نیست. گاهی رگ قلبی به‌صورت نسبی بسته می‌شود و علایم رفت‌وبرگشتی ایجاد می‌کند. همین حالت باعث می‌شود فرد تصور کند موضوع جدی نیست، چون درد چند دقیقه بهتر شده یا شدت آن کاهش یافته است. اما کاهش درد به معنای رفع خطر نیست. هر درد یا ناراحتی مشکوک در قفسه سینه، به‌خصوص اگر با تنگی نفس، تعریق، تهوع، ضعف، سرگیجه یا انتشار درد به دست، گردن، فک، پشت یا معده همراه باشد، باید جدی گرفته شود.

شایع‌ترین علامت سکته قلبی: درد یا فشار در قفسه سینه

درد قفسه سینه شناخته‌شده‌ترین علامت سکته قلبی است، اما همیشه به شکل «درد تیز» ظاهر نمی‌شود. بسیاری از بیماران آن را بیشتر شبیه فشار، سنگینی، فشرده شدن، سوزش، پری، گرفتگی یا احساس وجود یک جسم سنگین روی سینه توصیف می‌کنند. این ناراحتی معمولاً در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه حس می‌شود، اما می‌تواند در تمام ناحیه سینه پخش باشد.

یکی از ویژگی‌های مهم درد قلبی این است که ممکن است با فعالیت، استرس، بالا رفتن از پله، راه رفتن تند یا عصبانیت تشدید شود و با استراحت کمی کاهش پیدا کند. البته در سکته قلبی واقعی، درد ممکن است حتی در حالت استراحت نیز ادامه داشته باشد. اگر ناراحتی قفسه سینه بیش از چند دقیقه طول بکشد، قطع و وصل شود یا همراه با علایم دیگر باشد، نباید آن را ساده تلقی کرد.

گاهی افراد درد قلبی را با درد معده اشتباه می‌گیرند. احساس سوزش در قفسه سینه، ترش کردن، درد بالای شکم یا احساس نفخ می‌تواند در برخی موارد مربوط به مشکل گوارشی باشد، اما گاهی نیز نشانه سکته قلبی است. تفاوت این دو همیشه برای فرد عادی قابل تشخیص نیست. بنابراین اگر فردی در سنین میانسالی یا بالاتر، یا دارای عوامل خطر قلبی، دچار درد جدید و غیرعادی در قفسه سینه یا بالای شکم شود، بهتر است ابتدا احتمال قلبی بودن بررسی شود.

نکته مهم دیگر این است که نبود درد شدید، سکته قلبی را رد نمی‌کند. برخی بیماران فقط احساس ناراحتی خفیف، سنگینی مبهم یا فشار گذرا دارند. این موضوع به‌خصوص در زنان، سالمندان و بیماران دیابتی شایع‌تر است. به همین دلیل تکیه کردن بر شدت درد، معیار قابل اعتمادی برای تصمیم‌گیری نیست.

علایم سکته قلبی در مردان؛ نشانه‌هایی که بیشتر دیده می‌شوند

در مردان، سکته قلبی اغلب با علایم کلاسیک‌تری بروز می‌کند. یعنی درد یا فشار قفسه سینه، انتشار درد به بازوی چپ، تعریق سرد، تنگی نفس و احساس اضطراب یا مرگ قریب‌الوقوع بیشتر گزارش می‌شود. البته این به آن معنا نیست که همه مردان دقیقاً همین علایم را تجربه می‌کنند. سکته قلبی می‌تواند در هر فرد الگوی متفاوتی داشته باشد.

یکی از نشانه‌های مهم در مردان، درد قفسه سینه‌ای است که به شانه، بازو، گردن، فک یا پشت انتشار پیدا می‌کند. این درد ممکن است از سینه شروع شود و به دست چپ برسد یا گاهی بیشتر در دست، شانه یا فک احساس شود تا در خود قفسه سینه. بعضی مردان این حالت را به درد عضلانی، گرفتگی گردن یا مشکل ستون فقرات نسبت می‌دهند و همین موضوع باعث تأخیر در مراجعه می‌شود.

تعریق سرد نیز علامت مهمی است. اگر فرد بدون فعالیت بدنی، در هوای معمولی یا حتی خنک، ناگهان دچار عرق سرد و چسبناک شود، به‌خصوص همراه با درد سینه یا تنگی نفس، باید احتمال سکته قلبی مطرح شود. این تعریق معمولاً با عرق کردن ناشی از گرما یا ورزش تفاوت دارد و ممکن است همراه با رنگ‌پریدگی، ضعف یا احساس بی‌قراری باشد.

تنگی نفس در مردان می‌تواند همراه درد سینه یا حتی بدون آن رخ دهد. فرد ممکن است احساس کند نمی‌تواند نفس عمیق بکشد، هوا کم می‌آورد یا هنگام راه رفتن کوتاه دچار نفس‌نفس می‌شود. اگر این حالت ناگهانی، غیرعادی و بدون علت واضح باشد، اهمیت زیادی دارد.

برخی مردان قبل از سکته قلبی دچار کاهش تحمل فعالیت می‌شوند. مثلاً کاری که تا هفته گذشته به‌راحتی انجام می‌دادند، مثل بالا رفتن از چند پله یا پیاده‌روی کوتاه، ناگهان باعث فشار سینه، خستگی یا تنگی نفس می‌شود. این تغییر، حتی اگر شدید نباشد، می‌تواند نشانه کاهش خون‌رسانی به قلب باشد و نیاز به بررسی توسط متخصص قلب دارد.

علایم سکته قلبی در زنان؛ نشانه‌های ظریف اما خطرناک

علایم سکته قلبی در زنان گاهی متفاوت، مبهم‌تر و کمتر قابل تشخیص است. زنان نیز می‌توانند درد یا فشار قفسه سینه داشته باشند و در واقع این علامت همچنان یکی از علایم مهم سکته قلبی در زنان است. اما در بسیاری از موارد، نشانه‌های دیگری مانند تنگی نفس، تهوع، استفراغ، خستگی شدید، درد پشت، درد فک، درد گردن، احساس سوءهاضمه، سرگیجه یا ضعف غیرعادی برجسته‌تر می‌شود.

یکی از مشکلات مهم این است که زنان گاهی علایم خود را به خستگی روزمره، اضطراب، مشکلات گوارشی، کم‌خوابی، تغییرات هورمونی یا فشارهای زندگی نسبت می‌دهند. این برداشت می‌تواند باعث شود دیرتر از مردان به اورژانس مراجعه کنند. در حالی که تأخیر در مراجعه، خطر عوارض جدی را افزایش می‌دهد.

خستگی غیرعادی یکی از علایمی است که باید جدی گرفته شود. منظور از خستگی، احساس معمول پس از یک روز شلوغ نیست؛ بلکه ضعفی است که ناگهانی، شدید، غیرقابل توضیح و متفاوت از حالت‌های قبلی باشد. بعضی زنان قبل از سکته قلبی گزارش می‌کنند که حتی انجام کارهای ساده مانند مرتب کردن خانه، حمام رفتن یا راه رفتن کوتاه برایشان دشوار شده است.

درد پشت، به‌ویژه در قسمت بالای کمر یا بین دو کتف، می‌تواند در زنان نشانه قلبی داشته باشد. گاهی این درد به‌صورت فشار، سنگینی یا احساس بستن طناب دور قسمت بالایی بدن توصیف می‌شود. درد فک یا گردن نیز اگر ناگهانی، غیرعادی و همراه با علایمی مانند تعریق، تهوع، تنگی نفس یا ضعف باشد، نباید به دندان‌درد یا گرفتگی عضلانی محدود شود.

تهوع، استفراغ و درد بالای شکم در زنان اهمیت زیادی دارد. بسیاری از زنان هنگام سکته قلبی به جای درد واضح سینه، احساس سوءهاضمه، سوزش معده یا دل‌درد دارند. اگر این علایم جدید باشند، با فعالیت تشدید شوند یا همراه با بی‌حالی، عرق سرد و تنگی نفس ظاهر شوند، بررسی قلبی ضروری است.

تفاوت علایم سکته قلبی در مردان و زنان

گرچه اصول کلی سکته قلبی در مردان و زنان مشابه است، اما نحوه بروز علایم می‌تواند تفاوت‌های قابل توجهی داشته باشد. شناخت این تفاوت‌ها کمک می‌کند افراد علایم غیرکلاسیک را نادیده نگیرند.

این جدول به معنای قطعی بودن علایم نیست. یک مرد می‌تواند علایم مبهم داشته باشد و یک زن می‌تواند با درد کلاسیک قفسه سینه مراجعه کند. نکته اصلی این است که سکته قلبی را نباید فقط با یک تصویر کلیشه‌ای شناخت. هر علامت جدید، غیرعادی و نگران‌کننده در قفسه سینه، تنفس، فک، پشت، دست‌ها، معده یا سطح انرژی بدن نیاز به توجه دارد.

علایمی که نباید حتی یک ساعت نادیده بگیرید

برخی علایم آن‌قدر مهم هستند که منتظر ماندن برای بهتر شدن آن‌ها تصمیم درستی نیست. اگر این نشانه‌ها ظاهر شوند، باید سریع با اورژانس تماس گرفت یا به مرکز درمانی مجهز مراجعه کرد. در چنین شرایطی رانندگی شخصی، تنها ماندن در خانه یا مصرف خودسرانه دارو می‌تواند خطرناک باشد.

اگر فردی چند مورد از این علایم را هم‌زمان دارد، احتمال قلبی بودن مشکل بیشتر می‌شود. با این حال، حتی یک علامت واضح نیز کافی است تا موضوع جدی گرفته شود. در سکته قلبی، بهتر است یک مراجعه غیرضروری داشته باشید تا اینکه یک علامت واقعی را نادیده بگیرید.

سکته قلبی خاموش؛ وقتی قلب بی‌صدا آسیب می‌بیند

سکته قلبی خاموش به حالتی گفته می‌شود که فرد دچار آسیب قلبی می‌شود، اما علایم آن بسیار خفیف، مبهم یا غیرقابل توجه است. گاهی بیمار بعدها در نوار قلب، اکوکاردیوگرافی یا بررسی‌های تخصصی متوجه می‌شود که قبلاً سکته قلبی را پشت سر گذاشته است.

این نوع سکته در افراد دیابتی، سالمندان و برخی بیماران مبتلا به نوروپاتی یا اختلالات عصبی بیشتر دیده می‌شود. در دیابت طولانی‌مدت، اعصاب بدن ممکن است آسیب ببینند و احساس درد به‌درستی منتقل نشود. به همین دلیل فرد ممکن است به جای درد سینه، فقط دچار ضعف، تعریق، تنگی نفس، بی‌حالی، تهوع یا افت توان فعالیت شود.

سکته خاموش به معنای بی‌خطر بودن نیست. حتی اگر درد شدیدی وجود نداشته باشد، عضله قلب می‌تواند آسیب ببیند و در آینده زمینه نارسایی قلبی، اختلال ریتم، تنگی نفس مزمن یا سکته‌های بعدی فراهم شود. به همین دلیل افرادی که عوامل خطر قلبی دارند، باید چکاپ منظم قلب را جدی بگیرند.

اگر فرد دیابتی ناگهان متوجه شود که توان فعالیتش کم شده، هنگام راه رفتن زودتر نفس کم می‌آورد، دچار تعریق غیرعادی می‌شود یا احساس ضعف شدید دارد، نباید این علایم را فقط به افت قند یا خستگی نسبت دهد. بررسی قلبی در این شرایط اهمیت زیادی دارد.

علایم هشداردهنده قبل از سکته قلبی

همه سکته‌های قلبی ناگهانی و بدون مقدمه رخ نمی‌دهند. گاهی بدن از ساعت‌ها، روزها یا حتی هفته‌ها قبل هشدارهایی می‌دهد. این هشدارها ممکن است به شکل درد سینه هنگام فعالیت، تنگی نفس، خستگی غیرمعمول، دردهای پراکنده در بالاتنه یا احساس فشار گذرا در سینه ظاهر شوند.

یکی از علایم مهم، درد یا فشار قفسه سینه‌ای است که با فعالیت ایجاد می‌شود و با استراحت کاهش می‌یابد. این حالت می‌تواند نشانه آنژین قلبی باشد؛ یعنی قلب هنگام فعالیت اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند. آنژین ممکن است پیش‌درآمد سکته قلبی باشد و باید توسط متخصص قلب بررسی شود.

کاهش ناگهانی توان بدنی نیز هشدار مهمی است. اگر فردی قبلاً بدون مشکل پیاده‌روی می‌کرده، اما اخیراً با مسافت کوتاه دچار تنگی نفس یا فشار سینه می‌شود، نباید آن را فقط به بالا رفتن سن نسبت داد. بیماری عروق کرونر می‌تواند به‌تدریج پیشرفت کند و پیش از سکته، نشانه‌هایی ایجاد کند.

اختلال خواب، بی‌قراری، اضطراب غیرعادی، تعریق شبانه، تهوع‌های مبهم و احساس ناخوشی عمومی نیز در برخی بیماران پیش از سکته قلبی دیده می‌شود. این علایم به‌تنهایی ممکن است اختصاصی نباشند، اما وقتی در کنار عوامل خطر قلبی یا نشانه‌های دیگر قرار بگیرند، باید جدی‌تر ارزیابی شوند.

چه کسانی بیشتر در معرض سکته قلبی هستند؟

سکته قلبی معمولاً نتیجه یک روند طولانی در رگ‌های قلب است. بسیاری از عوامل خطر قابل کنترل هستند و اگر زود شناسایی شوند، می‌توان احتمال سکته را به‌طور قابل توجهی کاهش داد.

در زنان، برخی عوامل اختصاصی نیز اهمیت دارند؛ از جمله دیابت بارداری، فشار خون بارداری، پره‌اکلامپسی، یائسگی زودرس و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک. این موارد می‌توانند در آینده با افزایش خطر بیماری قلبی همراه باشند و بهتر است در ارزیابی قلبی زنان مورد توجه قرار گیرند.

وقتی به سکته قلبی شک دارید چه کار کنید؟

اولین و مهم‌ترین اقدام، جدی گرفتن علایم است. اگر درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، ضعف شدید، سرگیجه یا انتشار درد به فک، گردن، پشت یا دست‌ها دارید، نباید منتظر بمانید. تماس با اورژانس بهترین اقدام است؛ چون نیروهای اورژانس می‌توانند در مسیر نیز ارزیابی و اقدامات اولیه را انجام دهند.

فرد مشکوک به سکته قلبی نباید خودش رانندگی کند. حتی اگر درد قابل تحمل باشد، احتمال بدتر شدن ناگهانی، افت فشار، بی‌هوشی یا اختلال ریتم قلب وجود دارد. همچنین بهتر است فرد تنها نماند و اطرافیان وضعیت او را زیر نظر داشته باشند.

استراحت در وضعیت نیمه‌نشسته می‌تواند کمک کند فشار روی قلب کمتر شود. لباس‌های تنگ باید آزاد شوند. از خوردن غذای سنگین، راه رفتن، دوش گرفتن یا تلاش برای خوابیدن به امید بهتر شدن باید خودداری کرد. مصرف خودسرانه دارو، به‌خصوص داروهای فشار، آرام‌بخش یا مسکن‌های قوی، ممکن است تشخیص و درمان را دشوار کند.

در مورد مصرف آسپرین، بهتر است افراد از قبل طبق نظر پزشک بدانند آیا برای آن‌ها مجاز است یا نه؛ چون در برخی شرایط مانند حساسیت دارویی، خونریزی گوارشی، مصرف داروهای ضدانعقاد یا برخی بیماری‌ها ممکن است مناسب نباشد. بنابراین توصیه عمومی و بدون بررسی فردی نمی‌تواند جایگزین نظر پزشک یا اورژانس شود.

چه کارهایی را نباید انجام داد؟

در لحظات مشکوک به سکته قلبی، برخی رفتارها می‌توانند خطر را افزایش دهند. یکی از اشتباهات رایج، صبر کردن برای بهتر شدن علایم است. بسیاری از بیماران می‌گویند «فکر کردم اگر کمی بخوابم خوب می‌شوم» یا «تصور کردم از معده است». همین تأخیر، فرصت طلایی درمان را از بین می‌برد.

اشتباه دیگر، مراجعه به درمانگاه‌های غیرمجهز یا اتلاف وقت برای گرفتن نوبت عادی است. سکته قلبی نیاز به ارزیابی فوری دارد؛ نوار قلب، آزمایش‌های قلبی و در صورت لزوم اقدامات تخصصی باید بدون تأخیر انجام شود. مراجعه دیرهنگام می‌تواند باعث افزایش آسیب قلبی شود.

مصرف داروهای خانگی، عرقیات، داروی معده، مسکن یا آرام‌بخش به امید رفع درد نیز روش مطمئنی نیست. ممکن است درد موقتاً کاهش یابد، اما مشکل اصلی یعنی اختلال خون‌رسانی قلب باقی بماند. کاهش علامت به معنای رفع خطر نیست.

همچنین نباید علایم زنان را کم‌اهمیت دانست. اگر زنی دچار تهوع، خستگی شدید، تنگی نفس، درد پشت یا فک شده و وضعیتش با حالت‌های معمول تفاوت دارد، باید احتمال قلبی بودن آن بررسی شود. جمله‌هایی مثل «حتماً از استرس است» یا «چیزی نیست، معده‌ات به هم ریخته» می‌تواند خطرناک باشد.

تشخیص سکته قلبی چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص سکته قلبی بر اساس ترکیبی از شرح حال، معاینه، نوار قلب، آزمایش خون و گاهی تصویربرداری یا آنژیوگرافی انجام می‌شود. نوار قلب یکی از اولین و مهم‌ترین بررسی‌هاست و می‌تواند نشانه‌هایی از کاهش خون‌رسانی یا آسیب عضله قلب را نشان دهد. البته طبیعی بودن نوار قلب در مراحل اولیه همیشه سکته را رد نمی‌کند و ممکن است نیاز به تکرار بررسی‌ها وجود داشته باشد.

آزمایش خون برای بررسی آنزیم‌ها و نشانگرهای آسیب قلبی انجام می‌شود. اگر سلول‌های قلب آسیب ببینند، برخی مواد وارد خون می‌شوند که اندازه‌گیری آن‌ها به تشخیص کمک می‌کند. این آزمایش‌ها گاهی در ساعات اولیه هنوز کاملاً مثبت نشده‌اند، به همین دلیل پزشک ممکن است تکرار آزمایش را توصیه کند.

اکوکاردیوگرافی برای بررسی عملکرد قلب، حرکت دیواره‌ها و وضعیت دریچه‌ها کاربرد دارد. در برخی بیماران، تست ورزش، اسکن قلب، سی‌تی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی کرونر نیز لازم می‌شود. انتخاب روش مناسب به شدت علایم، وضعیت بیمار، نتیجه نوار قلب و نظر متخصص قلب بستگی دارد.

در این مرحله، نقش متخصص قلب و عروق بسیار مهم است. پزشک با کنار هم گذاشتن علایم، عوامل خطر و نتایج بررسی‌ها تصمیم می‌گیرد که بیمار نیاز به درمان دارویی، بستری، آنژیوگرافی، آنژیوپلاستی، استنت‌گذاری یا پیگیری دقیق دارد. مراجعه به پزشکی باتجربه مانند دکتر مهدی نجفی دلوئی می‌تواند مسیر تشخیص و درمان را دقیق‌تر، سریع‌تر و مطمئن‌تر کند.

نقش دکتر مهدی نجفی دلوئی در پیشگیری و تشخیص بیماری‌های قلبی

بسیاری از مراجعات قلبی زمانی اتفاق می‌افتد که بیمار دچار درد، تنگی نفس یا علایم نگران‌کننده شده است. اما بهترین زمان مراجعه به متخصص قلب، همیشه بعد از بحران نیست. پیشگیری و تشخیص زودهنگام، بخش بسیار مهمی از مراقبت قلبی است.

دکتر مهدی نجفی دلوئی، متخصص قلب و عروق، می‌تواند با ارزیابی دقیق وضعیت فرد، بررسی عوامل خطر، انجام معاینه و درخواست تست‌های مناسب، احتمال بیماری عروق کرونر را مشخص کند. این موضوع برای افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت، چربی خون، مصرف سیگار، اضافه‌وزن یا علایم مبهم دارند اهمیت بیشتری دارد.

گاهی یک درد خفیف قفسه سینه یا تنگی نفس ساده، نشانه شروع بیماری قلبی است. اگر این علایم به‌موقع بررسی شوند، می‌توان با تغییر سبک زندگی، دارو، کنترل عوامل خطر و در صورت نیاز اقدامات تخصصی، از سکته قلبی جلوگیری کرد. در مقابل، نادیده گرفتن علایم ممکن است باعث شود بیماری زمانی تشخیص داده شود که آسیب جدی‌تری رخ داده است.

پیگیری منظم فشار خون، قند خون، چربی خون و وضعیت عروق قلب برای بسیاری از بیماران ضروری است. متخصص قلب فقط زمانی وارد عمل نمی‌شود که سکته رخ داده باشد؛ بلکه یکی از مهم‌ترین وظایف او پیشگیری از همان اتفاقی است که ممکن است زندگی فرد را تغییر دهد.

پیشگیری از سکته قلبی؛ از کنترل عوامل خطر تا اصلاح سبک زندگی

پیشگیری از سکته قلبی فقط با یک دارو یا یک آزمایش انجام نمی‌شود. سلامت قلب نتیجه مجموعه‌ای از تصمیم‌های روزانه و پیگیری‌های پزشکی منظم است. کنترل فشار خون یکی از مهم‌ترین اقدامات است. فشار خون بالا ممکن است سال‌ها بدون علامت باشد، اما به‌تدریج به رگ‌ها، قلب، کلیه و مغز آسیب می‌زند. اندازه‌گیری منظم فشار خون و مصرف دقیق داروهای تجویزشده نقش مهمی در کاهش خطر دارد.

کنترل چربی خون نیز بسیار مهم است. بالا بودن کلسترول بد می‌تواند باعث تشکیل پلاک در رگ‌ها شود. رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی و در صورت نیاز داروهای کاهنده چربی، به کاهش خطر سکته قلبی کمک می‌کنند. قطع خودسرانه داروهای چربی خون، به‌خصوص در بیماران پرخطر، تصمیم درستی نیست.

دیابت باید جدی گرفته شود. قند خون بالا به رگ‌ها آسیب می‌زند و خطر سکته قلبی، سکته مغزی و بیماری کلیوی را افزایش می‌دهد. افراد دیابتی حتی اگر درد واضحی نداشته باشند، باید چکاپ قلبی منظم داشته باشند؛ چون احتمال سکته خاموش در آن‌ها بیشتر است.

ترک سیگار و قلیان از مهم‌ترین اقدامات محافظتی برای قلب است. هیچ میزان ایمنی از مصرف دخانیات برای قلب وجود ندارد. حتی کاهش مصرف، اگر به ترک کامل منتهی نشود، همچنان خطر را باقی می‌گذارد. فعالیت بدنی منظم، کاهش وزن، خواب کافی، مدیریت استرس و تغذیه سرشار از سبزیجات، میوه، غلات کامل، پروتئین سالم و چربی‌های مفید، پایه‌های مهم مراقبت قلبی هستند.

چه زمانی باید برای بررسی قلب به متخصص مراجعه کرد؟

مراجعه به متخصص قلب فقط برای زمان درد شدید یا سکته نیست. اگر هر یک از شرایط زیر را دارید، بهتر است ارزیابی قلبی را جدی بگیرید:

مراجعه زودهنگام به دکتر مهدی نجفی دلوئی می‌تواند کمک کند علایم مشکوک پیش از تبدیل شدن به بحران بررسی شوند. در بسیاری از موارد، تشخیص زودرس بیماری قلبی این فرصت را فراهم می‌کند که با درمان مناسب، از بستری، سکته یا آسیب دائمی قلب پیشگیری شود.

جمع‌بندی؛ به علایم قلبی فرصت خطرناک ندهید

سکته قلبی همیشه با درد شدید و ناگهانی شروع نمی‌شود. گاهی با فشار مبهم در سینه، تنگی نفس، تهوع، عرق سرد، درد فک، درد پشت، خستگی غیرعادی یا کاهش توان فعالیت خودش را نشان می‌دهد. در مردان، درد قفسه سینه و انتشار آن به بازوی چپ، شانه یا فک بیشتر شناخته شده است. در زنان، علایم ممکن است ظریف‌تر باشد و به شکل خستگی شدید، تهوع، تنگی نفس، درد پشت، درد گردن یا سوءهاضمه بروز کند. اما در هر دو گروه، اصل مهم یکی است: علایم مشکوک قلبی را نباید نادیده گرفت.

اگر نشانه‌ای جدید، غیرعادی، شدید یا همراه با ضعف، تعریق، تنگی نفس، سرگیجه یا درد منتشر دارید، منتظر گذشت زمان نمانید. در سکته قلبی، یک ساعت تأخیر می‌تواند سرنوشت عضله قلب را تغییر دهد. اقدام سریع، تماس با اورژانس و ارزیابی تخصصی می‌تواند جان بیمار را نجات دهد و از عوارض جدی جلوگیری کند.

برای افرادی که عوامل خطر قلبی دارند یا علایم مبهم و تکرارشونده را تجربه می‌کنند، مراجعه به متخصص قلب و عروق اهمیت زیادی دارد. دکتر مهدی نجفی دلوئی با بررسی دقیق وضعیت قلب، ارزیابی عوامل خطر و انتخاب روش‌های تشخیصی و درمانی مناسب، می‌تواند در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان بیماری‌های قلبی نقش مؤثری داشته باشد. قلب، فرصت دوباره را همیشه به‌سادگی در اختیار ما نمی‌گذارد؛ پس بهتر است هشدارهای آن را جدی بگیریم.