حافظه کاری چیست؟
منبع: https://rasanika.com
آنچه در این مقاله میخوانید
حافظه کاری یا working memory فضای ذهنی موقت برای نگهداری و پردازش اطلاعات است که ما از آن برای فکر کردن، برنامهریزی و تصمیم گیری استفاده میکنیم. حافظه کاری از ۴ بخش مختلف تشکیل شده است که بخشهای مختلفی از تکرار اطلاعات، یادآوری یک اتفاق، پردازش همزمان و ترکیب دادههای صوتی و تصویری در یک بخش از مغز را در برمیگیرد. مهمترین تفاوت حافظه کاری و کوتاه مدت در این است که حافظه کاری علاوهبر نگهداری، به پردازش اطلاعات هم کمک میکند. بنابراین تقویت آن میتواند کمککننده باشد.
حافظه کاری نوعی از حافظه است که به ما در پردازش اطلاعات و نگهداری اطلاعات کمک میکند. در واقع حافظه کاری یا فعال، مانند یک سیستم ذخیره سازی موقت عمل میکند تا بتوانیم کارهای روزمره مانند صحبت کردن یا شناختن دیگران را انجام دهیم. اگر حافظه کاری یا فعال نباشد، اختلال در یادگیری پیش میآید بنابراین اطلاع از کارکرد و تقویت آن مهم است. در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا دقیقتر با حافظه فعال، تمرینات حافظه فعال و تقویت حافظه کودکان و بزرگسالان در این بخش از مغز آشنا شویم.
تعریف حافظه کاری یا حافظه فعال
حافظه کاری به انگلیسی working memory، مانند یک میز کار درون مغز است. به عنوان مثال وقتی که یک نفر به شما میگوید دو عدد را در هم ضرب کنید، اول اعداد را به خاطر میسپارید و بعد حساب میکنید. در واقع اول اطلاعات را نگهداری و بعد پردازش کردید. این اتفاق تعریف دقیقی از حافظه کاری یا فعال است.
تفاوت حافظه کاری و کوتاه مدت
در واقع، تفاوت حافظه کاری و کوتاه مدت در پردازش اطلاعات است. به نقل از دکتر فاطمه جلیلی، حافظه کوتاه مدت به حافظه ما از رویدادهایی اشاره دارد که ظرف چند ثانیه گذشته اتفاق افتاده است. در واقع حافظه کوتاه مدت به معنی نگهداری، به خاطر سپردن و به یاد آوردن اطلاعات کم به صورت موقت است. به عنوان مثال ما زمانی که زنجیرهای از اعداد را تکرار میکنیم، صرفا اطلاعات را تکرار کردیم، بدون اینکه پردازش کنیم یا کاری روی اطلاعات انجام بدهیم.
اما حافظه کاری یا فعال یک مهارت شناختی پایه و اساسی در سیستم عصبی است که ارتباط مستقیمی با یادگیریهای ما دارد. یعنی اگر ضعف یا نقص در حافظه ی کاری پیش بیاید، مستقیم روی یادگیری تاثیر میگذارد. در حافظه کاری، ما علاوهبر نگهداری موقت، اطلاعات را پردازش یا دستکاری هم میکنیم. به عنوان مثال ما زمانی که زنجیرهای از اعداد را میشنویم و از کوچک به بزرگ مرتب میکنیم، اطلاعات را پردازش کردیم. پس از حافظه کاری استفاده کردیم.
بخش ها و کارکردهای حافظه کاری
براساس نظریات بِدلی، حافظه کاری از ۴ قسمت تشکیل شده است. حلقه واجی، بخشی از حافظه فعال است که با تکرار یک اطلاعات، فعال میشود. صفحه دیداری فضایی زمانی فعال میشود که میخواهیم یک اتفاق را یادآوری کنیم. بخش مجری مرکزی، رئیس عملکرد مغز حساب میشود و به پردازش همزمان اطلاعات میپردازد. بخش اپیزودیک بافر هم اطلاعات صدا و تصویر را در یک بخش جمع میکند. مثالهایی از کارکردهای حافظه کاری یا حافظه ی فعال شامل موارد زیر است:
حلقه واجی: به عنوان مثال زمانی که یک متن یا شماره را زیر لب تکرار میکنیم.
صفحه دیداری فضایی: به عنوان مثال زمانی که یادآوری میکنیم آخرین بار گوشی موبایل را کجا گذاشتیم.
مجری مرکزی: به عنوان مثال زمانی که داریم با دقت مطالعه میکنیم و همزمان به صدای اعلانات موبایل توجه میکنیم.
اپیزودیک بافر: مانند زمانی که یک فرد را از دور میبینیم و از نوع حرکات یا راه رفتن متوجه میشویم آشنا است.
تقویت حافظه فعال در کودکان و بزرگسالان
در مغز، مناطق مشخصی برای هر وظیفه شناختی مشخص شده است. اگر تمریناتی استفاده کنیم که دقیقا همان منطقه مغزی فعال شود، مثل تمرین حافظه فعال، میتوانیم تاخیر یا نقص عملکرد شناختی را جبران یا ترمیم کنیم و به تقویت مغز و اعصاب کمک کنیم.
اگر شما هم حافظه کاری ضعیفی دارید، این مطلب کوتاه میتواند به شما کمک کند. اما چگونه حافظه کاری خود را تقویت کنیم؟ چند راهکار وجود دارد که به شما کمک میکند حافظه خود را تقویت کنید:
برخی بازیها برای تقویت حافظه طراحی شدهاند. کارتهای بازی ببین و به خاطر بسپار یا مواردی مانند بازی سودوکو و جدول مفید هستند.
اطلاعات مهم را یادداشت کنید. یه دفترچه یا چیز دیگری همراه خود داشته باشید تا کارهای مهمتان را یادداشت کنید.
چند کار را با هم انجام ندهید؛ این کار باعث میشود ذهن شما آشفتهتر شود و راحتتر کارهایتان را فراموش کنید.
از فعالیت بدنی غافل نشوید؛ ورزش همه جا و در هر مسئلهای میتواند کمککننده باشد.
خوراکیهایی برای تقویت حافظه بخورید؛ خوراکیها، دمنوشها و موادغذایی زیادی مانند کندر وجود دارد که برای تقویت حافظه مفید هستند.
یادداشت برداری و بازی برای حافظه فعال مفید است.
نتیجه گیری
حافظه کاری یا حافظه فعال بخش مهمی از مغز ما است که بدون وجود آن زندگی روزمره تاحد زیادی دچار مشکل میشود و شاید بتوان گفت مغز ما بدون حافظه کاری واقعا ناتوان است! هر زمان که فکر میکنیم، تصمیم میگیریم یا به یک خاطره فکر میکنیم، هر ۴ بخش حافظه فعال درگیر هستند و پردازش میکنند. بنابراین با مشاهده نقص یا آسیب در هر بخش از حافظه کاری، چه در خودتان یا فرزندتان، بهتر است حتما با متخصص روانشناس یا مغز و اعصاب مشورت داشته باشید.
پرسشهای متداول
حافظه کاری یعنی چه؟
حافظه کاری یا فعال یک مهارت شناختی پایه و اساسی است که ارتباط مستقیمی با یادگیریهای ما دارد. در حافظه کاری، ما علاوهبر نگهداری موقت، اطلاعات را پردازش یا دستکاری هم میکنیم.
بازی برای تقویت حافظه فعال کودکان خوب است؟
برای تقویت حافظه فعال کودکان باید گفت برخی بازیها برای تقویت حافظه طراحی شدهاند. کارتهای بازی حافظه یا مواردی مانند جدول و شطرنج مفید هستند. بازی برای تقویت حافظه فعال در دانش آموزان هم خوب است.
حافظه فعال در اختلال یادگیری نقش دارد؟
تقویت حافظه فعال میتواند به بهبود یادگیری کمک کند. درواقع اگر ضعف یا نقص در حافظه ی کاری پیش بیاید، مستقیم روی یادگیری تاثیر میگذارد.